Reuters’in iki ABD’li yetkiliye dayandırdığı özel haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın olası bir saldırı talimatı vermesi durumunda ABD ordusu İran’a karşı haftalar sürebilecek geniş çaplı bir operasyon için hazırlık yapıyor.
İsimlerinin açıklanmaması kaydıyla konuşan yetkililer, planlamanın sıradan bir hava saldırısından ibaret olmadığını, uzun soluklu ve çok aşamalı bir askeri harekatın masada olduğunu belirtti. Bu da, iki ülke arasında şimdiye dek görülen gerilimlerden çok daha ağır sonuçlar doğurabilecek bir çatışma ihtimaline işaret ediyor.
Diplomasi sürerken askeri yığınak
Askeri hazırlıklar, diplomatik temasların gölgesinde yürütülüyor. ABD’nin özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’ın salı günü Cenevre’de İranlı yetkililerle bir araya gelmesi planlanıyor. Görüşmelerde Umman arabulucu rolü üstlenecek. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Trump’ın önceliğinin anlaşma olduğunu söylese de bunun “çok zor” bir hedef olduğunu vurguladı.
Sahadaki tablo ise diplomasiden daha sert bir mesaj veriyor. Pentagon’un Orta Doğu’ya ek bir uçak gemisi gönderdiği; savaş uçakları, güdümlü füze destroyerleri ve binlerce askerin bölgeye sevk edildiği bildirildi. Bu yığınak, Washington’ın askeri seçeneği ciddi biçimde değerlendirdiği yorumlarına yol açtı.
Trump’tan rejim değişikliği iması
Trump, Kuzey Carolina’daki bir askeri üste yaptığı konuşmada İran’da rejim değişikliğinin “olabilecek en iyi şey” olabileceğini söyledi. İran’da kimin yönetime gelmesi gerektiğine ilişkin ayrıntı vermeyen Trump, “47 yıldır konuşuyorlar, konuşuyorlar, konuşuyorlar” ifadeleriyle Tahran yönetimini eleştirdi.
Beyaz Saray Sözcüsü Anna Kelly ise İran konusunda “tüm seçeneklerin masada” olduğunu belirtti ve nihai kararın ulusal güvenlik çıkarları doğrultusunda verileceğini söyledi. Pentagon konuya ilişkin yorum yapmadı.
Tek seferlik saldırıdan uzun sürecek harekata
ABD, geçen yıl İran’ın nükleer tesislerini hedef alan saldırılar sırasında bölgeye iki uçak gemisi göndermişti. Haziran ayında düzenlenen “Midnight Hammer” operasyonunda ise ABD’den kalkan hayalet bombardıman uçakları İran’daki nükleer tesisleri vurmuş, İran da Katar’daki bir ABD üssüne sınırlı bir misillemede bulunmuştu.
Ancak yetkililere göre bu kez masadaki plan çok daha kapsamlı. Haftalar sürebilecek bir operasyon kapsamında yalnızca nükleer tesislerin değil, İran devletine ve güvenlik kurumlarına ait hedeflerin de vurulabileceği belirtiliyor.
Bölgesel çatışma riski
Uzmanlar, güçlü bir füze envanterine sahip İran’a karşı yürütülecek uzun süreli bir operasyonun ABD güçleri için ciddi riskler barındırdığına dikkat çekiyor. İran’ın misilleme saldırıları, çatışmanın bölge geneline yayılma ihtimalini artırabilir.
ABD’li bir yetkili, Washington’ın İran’ın karşılık vereceğini öngördüğünü ve bunun karşılıklı saldırıların bir süre devam etmesine yol açabileceğini söyledi. Beyaz Saray ve Pentagon, olası misilleme ve bölgesel savaş riskine ilişkin sorulara yanıt vermedi.
Trump, İran’ın nükleer ve balistik füze programları ile iç politikadaki baskıcı uygulamalarını gerekçe göstererek Tahran’ı daha önce defalarca bombalamakla tehdit etmişti. Perşembe günü yaptığı açıklamada, diplomatik çözüm sağlanamazsa bunun “çok travmatik” sonuçları olacağını ifade etti.
İran Devrim Muhafızları ise ülke topraklarına yönelik bir saldırı durumunda ABD’nin bölgedeki askeri üslerini hedef alabilecekleri uyarısında bulundu.
ABD’nin Ürdün, Kuveyt, Suudi Arabistan, Katar, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye dahil olmak üzere Orta Doğu’nun birçok ülkesinde askeri varlığı bulunuyor.
Öte yandan İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Washington’da Trump ile yaptığı görüşmede İran’la varılacak olası bir anlaşmanın “İsrail için hayati unsurları içermesi gerektiğini” söyledi.
Tahran ise yaptırımların kaldırılması karşılığında nükleer programına sınırlamalar getirilmesini görüşmeye açık olduğunu, ancak füze programının müzakere konusu yapılmasını kabul etmeyeceğini açıkladı.
