Cibuti Cumhurbaşkanı Şarku’l Avsat’a konuştu: Zorluklar büyük ve Cidde zirvesi Arap eylemini güçlendiriyor

Sudan konusunu endişeyle takip ediyoruz. Suriye’deki krizi sona erdirecek bir ilerlemeyi memnuniyetle karşılıyoruz.

Cibuti Cumhurbaşkanı İsmail Omar Guelleh (Getty)
Cibuti Cumhurbaşkanı İsmail Omar Guelleh (Getty)
TT

Cibuti Cumhurbaşkanı Şarku’l Avsat’a konuştu: Zorluklar büyük ve Cidde zirvesi Arap eylemini güçlendiriyor

Cibuti Cumhurbaşkanı İsmail Omar Guelleh (Getty)
Cibuti Cumhurbaşkanı İsmail Omar Guelleh (Getty)

Cuma günü tüm gözler Suudi Arabistan’ın batısındaki Cidde’ye çevrilecek. Zira o gün Cidde, Sudan’daki silahlı çatışmanın önderlik ettiği karmaşık jeopolitik koşullar ve çok sayıda Arap krizi ortasında Arap Zirvesi’ne ev sahipliği yapacak. Cibuti Cumhurbaşkanı İsmail Omar Guelleh de yaptığı açıklamada, “Arap halkları, bölgedeki kriz durumlarını içeren ve ortak Arap eylemini teşvik eden kararlar almak için zirveye güveniyor” diyerek, Yemen’de güvenlik ve istikrarı yeniden sağlamak için Suudi Arabistan’ın sürekli çabalarına dikkati çekti.

Guelleh, Şarku’ Avsat’a verdiği röportajda, Arap dünyasının ortak eylem ve uluslararası toplumun değişmezleriyle çelişmeyecek şekilde yeni küresel blokların ortaya çıkışından izole olmadığını söyledi. Arap kararını güçlendirmede ve safları birleştirmede Suudi Arabistan’ın merkezi önemine dikkati çeken Omar Guelleh, ülkesi ile Krallık arasında deniz ve hava taşımacılığı ve serbest bölge kurulması alanlarında ortak projeler oluşturmak için çalışmaların devam ettiğini açıkladı.

Guelleh, “Suudi Arabistan- ABD inisiyatifi, Sudan krizini Cidde Bildirgesi’ne dahil etmek için muazzam bir çaba harcıyor. Sudan krizini kontrol altına almak için etkili bir arabuluculuk başlatmaya hazırız. İGAD girişiminin derinleşen krize çözüm bulunmasına katkı sağlamasını temenni ediyoruz” diyerek, Suudi Arabistan- İran yakınlaşmasının bölgede istikrar ve kalkınmanın temellerini attığına ve ortak İslami eylemi teşvik ettiğine vurgu yaptı.

Guelleh, Suriye krizini sona erdirmek ve güvenlik, istikrar ve kalkınmayı yeniden sağlamak için siyasi izolasyonu kaldırmak amacıyla kaydedilen ilerlemeye de değinirken, radikalizm, terörizm ve yasa dışı göçün, deniz trafiğinin ve Kızıldeniz’in güvenliğinin önündeki en önemli zorluklar olduğunu belirtti. Ayrıca Nahda (Rönesans) Barajı krizinin çözülmesi ve ilgili tarafları tatmin edecek bir anlaşmaya varılması konusundaki iyimserliğini dile getirdi.

Cibuti Cumhurbaşkanı ayrıca, ülkesinin Rusya- Ukrayna krizini sona erdirme çabalarını desteklediğini belirterek, nükleer savaşa doğru kayma uyarısında bulundu.

İşte Cibuti Cumhurbaşkanı İsmail Omar Guelleh’in Şarku’l Avsat’a verdiği röportajın tamamı;

Cibuti Cumhurbaşkanı İsmail Omar Guelleh
Cibuti Cumhurbaşkanı İsmail Omar Guelleh

-Arap Zirvesi cuma günü Cidde’de yapılacak. Beklenen en önemli gündemi nedir?

Zirve bazı kardeş Arap ülkelerinin tanık olduğu çok sayıda ve karmaşık jeopolitik değişimler ve kritik koşullar ışığında düzenleniyor. Onu farklı kılan ve ona özel bir önem veren de budur. Büyük kardeş, Arapların başı ve Müslümanlığın kubbesi olan Suudi Arabistan’da düzenlenmesi de önemli. Arap dünyasındaki en önemli çetrefilli ve sıcak konuların yanı sıra bölgedeki çeşitli jeopolitik gelişmelerin zirvenin gündeminde yer alması bekleniyor.

-Bu zirvenin karşılaşacağı başlıca zorluklar nelerdir?

Arap dünyasındaki zorluklar, şu an çok ve karmaşıktır. Çok kötü ve tehlikeli bir duruma tanık olan Sudan ve Yemen gibi birçok kardeş ülkenin kritik koşullardan geçtiği de bilinmektedir. Bununla birlikte Suudi Arabistan’ın krizi çözme, insanların acılarına son verme ve ‘mutlu’ Yemen’de güvenlik ve istikrarı yeniden tesis etme çabalarına yönelik büyük bir iyimserliğe sahibiz. Bunlar takdire şayan.

Filistin’de İsrail işgal polisinin mübarek Mescid-i Aksa’nın ayrılmaz bir parçası olan Babu’r Rahme mescidine baskın yapması ve oraya saygısızlık etmesi gibi İsrail’in işgal altındaki Kudüs’teki İslam ve Hristiyanlık dini kutsallarına yönelik saldırıları son dönemlerde de devam ediyor. Aynı şekilde El-Halil kentindeki İbrahim Camii’nin çatı ve duvarlarında işgalci İsrail’in bayrağı dalgalanıyor. Bu, uluslararası hukukun, Cenevre sözleşmelerinin ve uluslararası meşruiyet kararlarının açık bir ihlali ve İslam ulusunun duygularına yönelik bir provokasyondur. Statülerini geri kazanmak için çeşitli zorluklarla karşılaşan birçok kardeş ülke var. Ayrıca Libya, Suriye ve Somali gibi ülkeler de birçok karışıklığa, huzursuzluğa ve savaşa tanık oluyor.

Mevcut Arap zirvesinin, Arap dünyasının tanık olduğu kriz durumlarının ve kritik durumların kardeşler arasında birlik ve beraberliğin korunmasını garanti edecek şekilde çözülmesine katkı sağlayacak tavsiye ve kararlarla sonuçlanmasını, Arap dünyası için huzursuzluktan, güvenlik sıkıntılarından ve savaşlardan uzakta refah sağlamasını ve ortak Arap eyleminin güçlendirilmesine katkıda bulunmasını temenni ediyoruz.

Hartum’da paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri ile ordu arasındaki çatışmalar sırasında hava bombardımanından sonra binaların üzerinde dumanlar yükseliyor (Reuters)
Hartum’da paramiliter Hızlı Destek Kuvvetleri ile ordu arasındaki çatışmalar sırasında hava bombardımanından sonra binaların üzerinde dumanlar yükseliyor (Reuters)

-Cibuti’nin İGAD ülkelerinin bir parçacı olması çerçevesinde Sudan konusu nasıl ele alınacak?

Kardeş Sudan’daki kanlı olayları büyük bir endişeyle takip ediyoruz. İGAD grubu mevcut krizin çözümü için arabuluculuk girişimini proaktif olarak ortaya koydu. Cibuti Cumhuriyeti, Kenya Cumhuriyeti ve Güney Sudan Cumhuriyeti cumhurbaşkanları Sudan’a gitmek üzere tayin edildi ve arabuluculuk başlatmak için istişareler devam ediyor. Ancak üç cumhurbaşkanının Hartum’a yönelik hareketi, ateşkese ve ‘ihlallere sahne olan’ ateşkesin kararlılığına bağlı olmaya devam ediyor. Etkili arabuluculuk başlatmaya hazırız ve İGAD girişiminin Nisan ortasından bu yana kötüleşen krize acil bir çözüm bulunmasına katkıda bulunacağını umuyoruz. Ayrıca Suudi Arabistan Krallığı ve ABD’nin ateşkes için Cidde diyaloğundaki mevcut arabuluculuğunu da takdir ediyoruz.

Özellikle Cibuti Cumhuriyeti’nin rolüne ilişkin olarak, bizi onunla bağlayan ilişkilerin derinliği ve gücüne dayanarak, tarih boyunca kardeş Sudan ile dayanışma içinde olduk ve olmaya devam ediyoruz. Cibuti Cumhuriyeti, Afrika Boynuzu’nda barış ve uzlaşmaya katkı sağlamadaki onurlu rolleriyle tanınıyor. Önceki aşamalarda Sudan taraflarını yakınlaştırmaya yönelik uzlaştırma çabalarına katkıda bulunmuştur. Bunların arasında, Sudan Cumhuriyeti’nin eski Cumhurbaşkanı Ömer Hasan el-Beşir ve Ümmet Partisi lideri eski Başbakan Sadık el-Mehdi’nin katılımıyla, 1999 sonlarında Sudan hükümeti ile muhalefetteki Ümmet Partisi arasında arabuluculuk yaptığımız Kapsamlı Barış Anlaşması da var. Bu anlaşma, o dönemde var olan pek çok sorunun ve çatışmanın çözülmesine katkıda bulunmuştur. Aynı zamanda tarafları barış içinde bir arada yaşama yoluna ve yüksek çıkarların önceliğine sokmuştur.

Unutmayın ki Cibuti Cumhuriyeti, İGAD örgütünün mevcut başkanlığını kardeş Sudan’a devretti. Bu durum, Cibuti’nin kardeş Sudan halkına bir hediyesidir ve mevcut yolculuklarında onlara destek sağlama amaçlıdır. Bu durum, Cibuti Cumhuriyeti’nin Sudan’ı desteklemeye ve karşı karşıya olduğu tüm zorlukların üstesinden gelmede yanında olmaya ve onu uluslararası forumlar aracılığıyla desteklemeye kararlı olduğunu gösterir. Cibuti Cumhuriyeti, kardeş Sudan Cumhuriyeti’ndeki gelişmeleri büyük bir dikkatle ve endişeyle takip ediyor. Birçok kıtasal ve bölgesel kuruluşa üyeliği aracılığıyla, sevgili Sudan’ın istikrarını ve birliğini korumak ve kardeş halkının çıkarlarını elde etmek için her şeyi yapmaya hazır olduğunu ifade ediyor.

Suriye Dışişleri Bakanı Faysal el-Mikdad, Cidde’deki Arap dışişleri bakanları toplantısında (AFP)
Suriye Dışişleri Bakanı Faysal el-Mikdad, Cidde’deki Arap dışişleri bakanları toplantısında (AFP)

-Şam, Cidde Zirvesi aracılığıyla Arap Birliği’ne dönüyor. Arap ülkeleri, Suriye meselesini nasıl ele alacak?

Teorisyenler, her zamankinden daha güçlü hale gelen yeni bir dünya düzenine göre yeni bir jeopolitik haritadan bahsediyorlar. Ancak bu, ülkelerin konumlarında ve coğrafi sınırlarında ani ve köklü bir değişiklik olacağı anlamına gelmiyor. Bu, Vestfalya Antlaşması ve müteakip uluslararası anlaşmalardan bu yana bir dereceye kadar kanıtlanmıştır. Ancak aynı zamanda yeni küresel blokların ortaya çıkması doğaldır ve Arap dünyası, dünyanın bu konuda tanık olduğu gelişmelerden izole değildir. Herhangi bir Arap ülkesinin, ortak Arap eylemi ve uluslararası toplumun değişmezleriyle çelişmeyecek şekilde, çıkarlarını gördüğü ekonomik, askeri ve benzeri herhangi bir blokla işbirliği yapması doğaldır.

-ABD ve Çin’in Afrika kıtasına yönelik yarışı ne durumda?

Afrika’daki ABD- Çin rekabeti kalkınmanın çıkarınaysa, bu bizim memnuniyetle karşıladığımız olumlu bir konudur.

- Rusya- Ukrayna krizini, Rusya- Çin yakınlaşmasını ve bunların bölgeye etkilerini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Ukrayna- Rusya savaşı ikinci yılına girdi ve maalesef yakın bir son görünmüyor. Olumsuz etkilerinin belirli bir coğrafi alanla sınırlı olmadığı, tüm dünyayı gölgeleyen, ekonomik büyümeyi engelleyen küresel bir kriz olduğu kesin. Dünyadaki ihracat ve ithalat hareketlerini etkilemesi sonucu enflasyon oranı artmakta. Durumun daha da kötüye gitmemesini ve bir nükleer savaşa kaymamasını umuyoruz. Bunun yerine, krizi siyasi olarak sona erdirmeye yönelik uluslararası çabalara desteğimizi tazeliyoruz. Ayrıca çatışma taraflarının müzakereleri kabul edeceğini umut ediyoruz.

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Farhan, İranlı mevkidaşı Hüseyin Emir Abdullahiyan ve Çinli mevkidaşı Chen Gang, 6 Nisan’da Pekin’de iki ülke arasındaki anlaşmanın imzalanması sırasında (AP)
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Prens Faysal bin Farhan, İranlı mevkidaşı Hüseyin Emir Abdullahiyan ve Çinli mevkidaşı Chen Gang, 6 Nisan’da Pekin’de iki ülke arasındaki anlaşmanın imzalanması sırasında (AP)

-Bölge, son dönemde Riyad ve Tahran anlaşması başta olmak üzere hızlı değişimlere sahne oluyor. Bu anlaşma bölgeye nasıl yansıyacak?

Riyad ve Tahran arasında 2016’dan bu yana kesintisiz bir kopuştan sonra ikili ilişkilerin yeniden kurulmasına yönelik son anlaşmanın olumlu sonuçları, kuşkusuz en başta hem Suudi Arabistan’ın hem de İran’ın gelişimine yansıyacaktır. Uyum ve işbirliği her zaman ilgili tüm tarafların yararınadır. Suudi Arabistan Krallığı ve İran ağırlığı ve büyüklüğündeki iki ülke arasındaki herhangi bir yakınlaşma ve işbirliği, şüphesiz tüm bölgede istikrar ve kalkınmanın temellerinin atılmasına katkıda bulunacak ve ortak İslami eylemi güçlendirecektir.

-Cibuti’nin Suudi Arabistan ile apayrı bir ilişkisi var ve iki ülke arasındaki işbirliğinin artmasından bahsediliyor.

Suudi Arabistan ile ilişkilerin güçlü ve köklü olduğu doğru. Bu ilişkiler çok eskidir. Kıyıları aşan iki kardeş halk arasındaki iletişim çok eskidir. Aralarında birçok gelenek ve görenek açısından güçlü benzerlikler vardır. Resmi düzeyde Suudi Arabistan’ın Cibuti’ye verdiği destek bağımsızlık öncesine kadar uzanıyor. Suudi Arabistan, Cibuti mücadelesinin yanında yer aldı ve onu çeşitli uluslararası ve bölgesel forumlar aracılığıyla destekledi. Suudi Arabistan, kardeşi Cibuti’yi çeşitli siyasi, ekonomik, eğitimsel ve diğer alanlarda desteklemeye devam etti ve etmeye devam ediyor. İki kardeş ülke arasındaki ilişkiler her geçen gün daha da güçleniyor ve çeşitli dosyalara yönelik siyasi vizyonlarda uyum vardır. Sürekli işbirliği ve koordinasyon açısından ise güvenlik ve askeri olanlar da dahil olmak üzere birkaç komite mevcut. İki ülke arasındaki çeşitli alanlarda ikili işbirliğinin altında genel bir çerçeveyi temsil eden ortak Cibuti- Suudi Arabistan komitesi vardır. Cibuti ve Suudi iş adamlarından oluşan ortak bir konsey de mevcut.

Son yirmi yılda limanlar alanında nicelik ve nitelik olarak kaydettiğimiz muazzam gelişmeye dayanarak, iki kardeş ülke arasındaki deniz taşımacılığı, lojistik hizmetler ve limanlar alanındaki işbirliğini güçlendirmek için sabırsızlanıyoruz. Cibuti’de doğrudan deniz ve hava taşımacılığı alanında ortak projeler oluşturulması ve Suudi ihracat ve ürünleri için uluslararası serbest ticaret bölgesi içerisinde serbest bölge ve depoların kurulması için çalışmalar devam etmektedir.

Kızıldeniz ve Aden Körfezi’ne kıyısı olan ülkelerin dışişleri bakanları toplantısına ait bir arşiv fotoğrafı (Şarku’l Avsat)
Kızıldeniz ve Aden Körfezi’ne kıyısı olan ülkelerin dışişleri bakanları toplantısına ait bir arşiv fotoğrafı (Şarku’l Avsat)

-Peki tüzüğü 2020’de Suudi Arabistan’da imzalanan Kızıldeniz’e kıyısı olan Devlet Konseyi hakkında değerlendirmeniz nedir?

Kızıldeniz’in stratejik önemi, siyasi ve ekonomik avantajları binlerce yıl öncesinden biliniyordu. Doğu ve batı denizlerinin ortasında veya daha özel olarak Akdeniz ile Hint Okyanusu arasındaki konumu ile ayırt edilir. Uzun bir deniz kıyısı olmasının yanı sıra kuzey ile güney, doğu ile batı arasında yüzen bir köprü gibidir. Jeopolitik olarak, uzun kıyıların deniz suyunu ve oradaki seyrüseferi kontrol etme konusunda ezici bir yeteneğe sahip olduğu söylenebilir. Sonuç olarak, bu denize kıyısı olan ve kıyılarını kontrol eden ülkeler, etrafındaki herhangi bir çatışmada kilit rol oynamaktadır. Böylece Doğu ile Batı’yı birbirine bağlayan bu siyasi, askeri ve ekonomik arteri en kısa deniz yolu ile kontrol etmektedir.

Bu denizin aşırı öneminden hareketle, ona komşu olan ülkelerin omuzlarına yüklenen sorumluluk çok büyüktür. Suudi Arabistan bu konuda ilk adım atan ülkeler arasında yer aldı. Kızıldeniz güvenliği fikri, Suudi Arabistan Krallığı, Mısır ve Yemen Mütevekkilî Krallığı arasında 21 Nisan 1956’da imzalanan Cidde Paktı’na kadar uzanmaktadır. Bu tüzük, Kızıldeniz’de ‘ortak güvenlik sistemi’ kurulması için yapılan ilk çağrıdır.

Ülkemiz (Cibuti Cumhuriyeti), büyük stratejik ekonomik ve siyasi öneme sahip Babülmendep Boğazı’na bakan, Kızıldeniz’deki eşsiz coğrafi konumu ile karakterize ediliyor. Bu çerçevede deniz seyrüseferini korumak, terörizmle mücadele etmek ve bölgeyi ve bir bütün olarak dünyayı saran güvenlik sorunlarıyla mücadele etmek için büyük güçlerle koordinasyon ve işbirliği yoluyla uluslararası güvenlik ve istikrarı sağlamaya yönelik çabalarda çok önemli bir rol oynuyoruz.

Kızıldeniz ve Aden Körfezi’ne kıyısı olan Arap ve Afrika Devletleri Konseyi’nin tüzüğü ise üye ülkeler tarafından Ocak 2020’de imzalandı. Tüzüğünü onaylayan ilk ülkeler arasındaydık. Ayrıca daha önce konseyin merkezinin Suudi Arabistan’ın Riyad şehrinde olmasını önerdik. Daha sonra bu konu üzerinde uzlaşıya varıldı. Konseyin üye devletler arasında koordinasyon ve işbirliği konusunda üzerine düşen rolü oynamaya başlaması beklenmektedir. Üye devletler olan Cibuti, Suudi Arabistan, Mısır, Sudan, Ürdün, Somali, Yemen ve Eritre siyasi, ekonomik, güvenlik ve çevresel alanlarda bunu başarmanın yollarını araştırıyorlar. Deniz seyrüseferinin ekonomik ve siyasi olarak güvence altına alınması için bu konseyin çok önemli olduğunu vurgulamak isterim. Bölge, radikalizm, terörizm ve yasa dışı göç gibi ‘küresel ve bölgesel dayanışma’ ile üstesinden gelinebilecek birçok zorlukla çevrilidir.



Taiz, Husi ablukasının üçüncü ayında hizmetlerin çöküşüyle karşı karşıya

Taiz’in temel ihtiyaçlarını karşılayan son satış noktaları da kapatıldı. (Yerel medya)
Taiz’in temel ihtiyaçlarını karşılayan son satış noktaları da kapatıldı. (Yerel medya)
TT

Taiz, Husi ablukasının üçüncü ayında hizmetlerin çöküşüyle karşı karşıya

Taiz’in temel ihtiyaçlarını karşılayan son satış noktaları da kapatıldı. (Yerel medya)
Taiz’in temel ihtiyaçlarını karşılayan son satış noktaları da kapatıldı. (Yerel medya)

Yemen’in Taiz kenti Husilerin uyguladığı ablukanın üçüncü ayına yaklaşırken, temel ihtiyaç maddelerinin sevkiyatında ciddi düşüş ve gıda ile akaryakıt fiyatlarında artış yaşanıyor. Etkileri piyasaların ötesine geçerek hastaneleri ve sağlık hizmetlerini de etkileyen kriz, halkın günlük ihtiyaçlarını karşılama kapasitesini tehdit ediyor.

Birleşmiş Milletler (BM) verileri, yolların ve ikmal güzergâhlarının kapatılması sonucu yaşanan aksaklıklar ve temel malzemelerin taşınmasında karşılaşılan güçlükler nedeniyle kente ilaç ve su sevkiyatının yüzde 90’a varan oranda, akaryakıt ve mutfak tüpü sevkiyatının ise yaklaşık yüzde 97 oranında azaldığını ortaya koyuyor.

BM Enformasyon Merkezi’ne göre söz konusu kısıtlamalar, mal ve hizmet fiyatlarına da yansıdı. Gıda fiyatları yüzde 60, akaryakıt ve mutfak tüpü fiyatları yaklaşık yüzde 300 artarken, nakliye maliyetleri dört katına çıktı. Bu durum, halkın geçim yükünü daha da ağırlaştırırken temel ihtiyaçlarını karşılama imkânlarını da daralttı.

Taiz şehrinde tedarik sıkıntısı nedeniyle akaryakıt fiyatları yüzde 300 arttı. (Yerel medya)
Taiz şehrinde tedarik sıkıntısı nedeniyle akaryakıt fiyatları yüzde 300 arttı. (Yerel medya)

Ablukanın etkileri yalnızca piyasadaki ürün arzının azalması ve fiyatların yükselmesiyle sınırlı kalmayarak sağlık sektörüne de yayıldı. Sağlık sektörü, akaryakıt, cerrahi malzeme ve anestezi ilaçlarında ciddi bir kıtlıkla karşı karşıya. Sağlık çalışanları, sevkiyattaki aksaklıkların devam etmesinin acil sağlık hizmetlerini tehdit ettiği, ameliyatların gerçekleştirilmesini, tıbbi cihazların çalıştırılmasını ve yoğun bakım üniteleri için gerekli oksijenin üretilmesini engellediği uyarısında bulundu.

Artan tıbbi ihtiyaçlar ve sınırlı malzeme sevkiyatı nedeniyle hastaneler hizmetlerini sürdürmekte giderek daha fazla güçlük yaşıyor. Özellikle acil cerrahi müdahale ve uzman bakım gerektiren yaralanmalar başta olmak üzere kritik vakalara müdahale edilememesi riski de giderek artıyor.

Sınırlı stok

Eksikliği gidermeye yönelik bir adım olarak Dünya Sağlık Örgütü (WHO), kentteki üç sağlık kuruluşuna 19,6 metrik ton ilaç ve tıbbi malzeme teslim etti. İnsani yardım kuruluşları ise iki hastaneye daha ek destek sağlamayı planlıyor.

Ancak kriz, Taiz’deki sağlık kuruluşlarıyla sınırlı değil. Raporlara göre, fiilî yönetimlerin kontrolündeki bölgeler de dahil olmak üzere cephe hatları boyunca uzanan sağlık tesislerinde tıbbi ve cerrahi malzeme sıkıntısı yaşanıyor.

Husi milislerinin atık yakma tesisine giden yolları kapatmasının ardından Taiz şehrinde çöp yığınları oluştu. (Yerel medya)
Husi milislerinin atık yakma tesisine giden yolları kapatmasının ardından Taiz şehrinde çöp yığınları oluştu. (Yerel medya)

Bu koşullar, insani yardım kuruluşlarını yardımları ulaştırmak için alternatif güzergâhlar aramaya yöneltirken, insani yardım erişiminin güvence altına alınmasına yönelik müzakereler de yoğunlaştırılıyor. Böylece cephe hatlarının her iki tarafındaki hastanelere tıbbi malzeme ulaştırılması ve halka sunulan sağlık hizmetlerinin kesintiye uğramasının önlenmesi hedefleniyor.

Bu aksaklıklar, belediye hizmetlerindeki kötüleşmeyle eş zamanlı yaşanıyor. Çöp yakma tesisine giden yolların kapatılması, kentte çöp yığınlarının birikmesine yol açtı. Bu durum, geçiş noktalarının kapatılmasının etkilerinin yalnızca mal, akaryakıt ve ilaç sevkiyatıyla sınırlı kalmadığını gösteren bir başka gelişme olarak öne çıkıyor.

Hastaların tedavisinde eksiklikler

Veriler, yaralıların tedavisi ve sevk sisteminde ciddi eksiklikler bulunduğunu ortaya koyuyor. Yaralıların durumunu stabilize etmek amacıyla planlanan 35 noktadan yalnızca dördü için finansman sağlanabildi. Cephe hatlarının yöneldiği Aden’de ve Lahic vilayetinin bazı bölgelerinde ise finanse edilen hiçbir nokta bulunmuyor.

Tıbbi sevk hizmetleri için de gerekli finansman sağlanamazken yanık vakalarının sayısı giderek artıyor. Çok sayıda hastanenin imkânları ise ilk yardım, hastaların durumunu stabilize etme ve yaraların sarılmasıyla sınırlı kalıyor. Bu hastaneler, ihtiyaç duyulan uzmanlaşmış sağlık hizmetlerini sunabilecek kapasiteye sahip değil.

Taiz’de, Husilere karşı çatışmalarda aldığı yaralar sonucu hayatını kaybeden direniş liderlerinden birinin cenaze töreni düzenlendi. (Reuters)
Taiz’de, Husilere karşı çatışmalarda aldığı yaralar sonucu hayatını kaybeden direniş liderlerinden birinin cenaze töreni düzenlendi. (Reuters)

Ruh sağlığı hizmetleri, psikososyal destek ve rehabilitasyon, sağlık müdahalesinin en zayıf halkaları olmayı sürdürüyor. Bu durum, özellikle mevcut kaynakların yetersizliği nedeniyle çok sayıda hasta ve yaralıyı tedavinin kesintiye uğraması ve kapsamlı sağlık hizmetlerinden mahrum kalma riskiyle karşı karşıya bırakıyor.

Salgın hastalıkların seyrine ilişkin veriler, koleradan en fazla etkilenen beş vilayette vaka sayısının gerilediğini ortaya koydu. Şüpheli vaka sayısı 40. haftada 638 iken 45. haftada 321’e düştü.

Ancak Hadramut Vadisi’ndeki Terim kentinde endişe verici bir gelişme yaşandı. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre kentte 43. haftadan bu yana 172 akut ishal vakası kaydedildi. Bu vakalardan 78’inin hızlı tanı testi pozitif çıkarken, 22 vaka laboratuvar ortamında yapılan kültür testiyle doğrulandı. Gıda ve su kaynaklarının kirlenmiş olabileceğinden şüpheleniliyor.

Vakaları kontrol altına almak ve hastalara sağlık hizmeti sunmak amacıyla kentte bir ishal tedavi merkezi kurulması için hazırlıklar sürüyor. Söz konusu veriler, sağlık müdahalesi ve salgın hastalıklarla mücadele çalışmalarına ek zorluklar getiriyor.

Finansman yetersizliği

İnsani koşullardaki kötüleşmeye paralel olarak finansman yetersizliği, Yemen’deki yardım faaliyetlerinin sürdürülmesinin önündeki en önemli sorunlardan biri olarak öne çıkıyor. Kaynakların sınırlı olmasının halka sunulan hizmetleri olumsuz etkilemesinden endişe ediliyor.

Kuşatma altındaki Taiz’de bir motosiklet sürücüsü, plastik bir şişeden yakıt deposuna benzin dolduruyor. (AFP)
Kuşatma altındaki Taiz’de bir motosiklet sürücüsü, plastik bir şişeden yakıt deposuna benzin dolduruyor. (AFP)

Yardım verilerine göre, WHO tarafından desteklenen 32 sağlık ekibinin faaliyetlerini sürdürebilmesi için gerekli finansman yalnızca Ocak 2027’ye kadar mevcut. Bu durum, sağlık ve insani ihtiyaçların giderek arttığı bir dönemde söz konusu ekiplerin sunduğu hizmetlerin geleceğine ilişkin kaygıları artırıyor.

WHO, BM Acil Durumlar Merkezi Acil Müdahale Fonu’ndan 2,4 milyon dolar tutarında üçüncü finansman talebini tamamlama çalışmalarını sürdürüyor. Talep, UNICEF ve Uluslararası Göç Örgütü (IOM) tarafından önerilen sağlık noktalarının, mobil sağlık ekiplerinin ve malzeme sevkiyatının desteklenmesini kapsıyor.


Sisi: Afrika, uluslararası sistemin kurallarının belirlenmesinde asli ve etkin bir ortak olmalı

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi’nin, Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma için Asvan Forumu’nun 6. edisyonunun açılışında yaptığı konuşmadan. (Mısır Dışişleri Bakanlığının resmî Facebook hesabı)
Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi’nin, Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma için Asvan Forumu’nun 6. edisyonunun açılışında yaptığı konuşmadan. (Mısır Dışişleri Bakanlığının resmî Facebook hesabı)
TT

Sisi: Afrika, uluslararası sistemin kurallarının belirlenmesinde asli ve etkin bir ortak olmalı

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi’nin, Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma için Asvan Forumu’nun 6. edisyonunun açılışında yaptığı konuşmadan. (Mısır Dışişleri Bakanlığının resmî Facebook hesabı)
Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi’nin, Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma için Asvan Forumu’nun 6. edisyonunun açılışında yaptığı konuşmadan. (Mısır Dışişleri Bakanlığının resmî Facebook hesabı)

Mısır, bugün barış ve kalkınmanın birbirinden ayrılmaz iki temel unsur olduğunu ve birinin diğerinin yokluğunda korunamayacağını vurguladı. Sürdürülebilir barışın sağlanmasının ise güçlü ve etkin ulusal kurumların inşa edilmesini, çatışmaların temel nedenlerini ele alan kapsayıcı yaklaşımların benimsenmesini gerektirdiğini bildirdi.

Bu açıklama, Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati'nin bugün, bakanların geniş katılımıyla düzenlenen ve Afrika Birliği ile Birleşmiş Milletler üst düzey yetkililerinin yanı sıra bölgesel ve uluslararası kuruluşların temsilcilerini, karar alıcıları, kalkınma ortaklarını, özel sektör ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getiren Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma için Asvan Forumu'nun 6'ncı edisyonunun açılışına katıldığı sırada yapıldı. Açıklamayı Mısır Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nadir Zeki yaptı.

Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfasında yayımlanan açıklamaya göre açılış oturumunda Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi ile Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres'in video mesajları yayımlandı. Ayrıca UNESCO Genel Direktörü Halid el-Anani ve Asvan Valisi Amr Laşin açılış konuşmalarını gerçekleştirdi.

Sisi, konuşmasında forumun bölgesel ve uluslararası krizlerin iç içe geçtiği son derece hassas bir uluslararası dönemde düzenlendiğini belirtti. Afrika kıtasının, özellikle enerji ve gıda güvenliği alanındaki sorunlar ile artan borç yükü nedeniyle bu krizlerin sonuçlarından daha ağır biçimde etkilendiğine dikkat çekti. Uluslararası gelişmelerin, iş birliği ve ortak hareket etmeyi geri dönülmez bir tercih ve zorunluluk hâline getirdiğini vurguladı.

Afrika'nın uluslararası sistemin kurallarını belirleyen süreçte yalnızca bu kuralları kabul eden bir taraf değil, asli ve etkin bir ortak olması gerektiğini ifade eden Sisi, ülkeleri birleştiren ortak çıkarlardan yararlanılarak yoksulluğun ortadan kaldırılması ve eşitsizliklerin azaltılması yönündeki kolektif taahhütlerin somut adımlara dönüştürülmesi çağrısında bulundu. Çatışma sonrası yeniden imar ve kalkınmanın, sürdürülebilir barışın tesis edilmesi açısından acil bir öncelik ve uluslararası toplumun ortak sorumluluğu olduğunu kaydetti.

Dışişleri Bakanı Abdülati de konuşmasında, ilk edisyonu 2019 yılında düzenlenen Asvan Forumu'nun Mısır'ın barış, güvenlik ve kalkınma arasındaki güçlü bağa ilişkin köklü inancını yansıttığını belirtti.

Forumun, benzeri görülmemiş jeopolitik ve ekonomik sorunların, artan bölgesel ve uluslararası gerilimlerin yaşandığı bir dönemde gerçekleştirildiğine işaret eden Abdülati, bu gelişmelerin özellikle Afrika ülkeleri ve gelişmekte olan devletler açısından stratejik su yollarının güvenliği, enerji ve gıda piyasaları ile tedarik zincirleri üzerinde ciddi sonuçlar doğurduğunu söyledi.

Mevcut sorunlarla mücadele etmek için dayanışmanın, kolektif hareketin ve çok taraflı iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Abdülati, Afrika'nın uluslararası sistemin geleceğinin şekillendirilmesi, kurallarının ve önceliklerinin belirlenmesindeki rolünün artırılmasının önemine dikkat çekti. Ayrıca uluslararası hukuka saygı gösterilmesi ve çözümlerin sahiplenilmesinde Afrika ülkelerinin öncü rol üstlenmesi gerektiğini ifade etti.

Abdülati, Mısır'ın coğrafi ve tarihsel konumunun Afrika, Arap dünyası ve diğer bölgeler arasında diyalog ve iş birliği köprüleri kurmasına imkân sağladığını belirtti. Forum kapsamında ilk kez düzenlenen “Ortadoğu Diyaloğu”nun ise bölgede kapsamlı ve sürdürülebilir barışın tesis edilmesine yönelik bütüncül bir vizyon geliştirmeyi amaçladığını kaydetti.


Arap partilerinin Knesset’teki zaferi, benzeri görülmemiş bir düşmanlık dalgasını nasıl tetikledi?

İsrail’in kuzeyindeki ed-Daha köyünde bir camiyi kundaklama girişiminin ardından, çevredeki duvarlarda ırkçı sloganlar görüldü. (Reuters)
İsrail’in kuzeyindeki ed-Daha köyünde bir camiyi kundaklama girişiminin ardından, çevredeki duvarlarda ırkçı sloganlar görüldü. (Reuters)
TT

Arap partilerinin Knesset’teki zaferi, benzeri görülmemiş bir düşmanlık dalgasını nasıl tetikledi?

İsrail’in kuzeyindeki ed-Daha köyünde bir camiyi kundaklama girişiminin ardından, çevredeki duvarlarda ırkçı sloganlar görüldü. (Reuters)
İsrail’in kuzeyindeki ed-Daha köyünde bir camiyi kundaklama girişiminin ardından, çevredeki duvarlarda ırkçı sloganlar görüldü. (Reuters)

Halil Musa

İsrail’de Filistinlilere yönelik kışkırtma dalgası, son seçimlerde benzeri görülmemiş bir başarı elde etmelerinin ardından cami kundaklama ve araçla ezme saldırısının da aralarında bulunduğu bir dizi saldırıya maruz kalmalarına yol açtı. Önümüzdeki dönemde saldırıların artabileceği uyarıları yapılıyor. Seçim sonuçlarının açıklanması ve Arap partilerinin 19 sandalye kazanmasının hemen ardından, Binyamin Netanyahu liderliğindeki koalisyonun önde gelen isimleri Arapları ‘oy çalmak, terörü desteklemek ve İsrail’i Yahudi devleti olmaktan çıkarmaya çalışmakla’ suçladı.

Seçimlerde usulsüzlük iddiası

İsrail Merkez Seçim Komitesi’nin reddettiği suçlamada Netanyahu, ‘Arap partilerinin rekor düzeydeki kazanımlarının seçimlerdeki usulsüzlüklerden kaynaklandığını’ söyledi.

Seçim sonuçlarının açıklanmasından iki gün sonra Yafa kentindeki bir sokakta şiddetli bir kavga çıktı. Bıçaklı saldırının da yaşandığı olayda dört kişi yaralandı.

Lod kentinin dışından gelen onlarca İsrailli, kentteki Filistin mahallelerine girerek ırkçı sloganlar attı ve kışkırtıcı danslar yaptı. Söz konusu kişiler, kentteki Filistinlilerin evlerine taşlarla saldırdı. Çatışmaların çıkmasına ve yaralanmalara yol açan olayların ardından İsrail polisi çok sayıda Filistinliyi gözaltına aldı.

İki gün önce de yerleşimciler, Merc İbn Amir Ovası’na bakan ed-Daha köyündeki caminin bir bölümünü ateşe vermiş ve çevredeki duvarlara ırkçı sloganlar yazmıştı.

Kafr Kasım kentinde ise İsrailli bir sürücünün gerçekleştirdiği araçla ezme saldırısında 8 kişi yaralandı. Yerel yetkililer olayı ‘milliyetçi saiklerle gerçekleştirilen bir saldırı’ olarak nitelendirdi.

Irkçı sloganlar

Aşırılıkçı Yahudiler, Celile bölgesindeki Karmiel kentinde Filistinlilerin evlerinin duvarlarına ve çocuk parkına ‘Araplara ölüm’ de dahil olmak üzere ırkçı sloganlar yazdı. Saldırılar kapsamında araçların lastikleri delinirken camları da kırıldı.

Geçtiğimiz ayın sonlarında yapılan Knesset seçimleri sırasında X platformunda Arap karşıtı söylemlerin oranı yüzde 400 arttı. Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia'dan aktardığı analize göre bu tespit, FakeReporter adlı kuruluşun gerçekleştirdiği bir araştırmada yer aldı.

Araştırmada, Arap partilerini seçimlere hile karıştırmakla suçlayan, Arap vatandaşları ‘güvenlik tehdidi’ olarak gösteren ve oy kullanma haklarının kısıtlanmasını talep eden paylaşımların yaygınlaştığı belirlendi.

Netanyahu’nun oyların çalındığını iddia ettiği paylaşımı ise yaklaşık 1,2 milyon görüntülenme aldı.

Kışkırtma… Bir yönetim aracı

Ortak Liste, caminin kundaklanması ve vatandaşların araçla ezilmesinin ‘iki münferit olay ya da münferit bir davranış olmadığını, Arap vatandaşlara yönelik kışkırtmayı bir yönetim aracı haline getiren hükümetin oluşturduğu ortamın sonucu olduğunu’ belirtti. Ortak Liste, İsrail geçici hükümetindeki bazı bakanların ‘saldırganlara siyasi koruma sağladığını ve kimsenin kendilerinden hesap sormayacağı güvencesini verdiğini’ ifade etti.

Birleşik Arap Listesi Başkanı Mansur Abbas ise söz konusu saldırıların ‘münferit ve birbirinden bağımsız olaylar olmadığını, seçim dönemi ve sonrasında yoğunlaşan kışkırtma ve nefret söyleminin giderek arttığı bir sürecin parçası olduğunu’ söyledi. Abbas’a göre İsrail toplumu, ‘kışkırtmadan fiilî şiddete geçişin ileri aşamalarından’ geçiyor. Bu sürecin Arap vatandaşların tek bir grup olarak sınıflandırılmasıyla başladığını belirten Abbas, ardından bu kesimin meşruiyetinin ve insanlık vasfının reddedildiğini, düşmanca söylemin normalleştirildiğini ve nihayetinde onlara yönelik saldırıların gerçekleştirildiğini kaydetti. Abbas, ‘Arap toplumunun varlığının, haklarının, güvenliğinin, kimliğinin ve kamusal alandaki varlığının artık gerçek ve somut bir tehlike altında olduğunu’ vurgulayarak, mevcut gelişmelerin ‘risk yönetimi perspektifiyle ele alınması ve giderek artan tehditlerle mücadele için sistematik stratejiler geliştirilmesi’ çağrısında bulundu.

Bu sadece başlangıç

Bu çerçevede siyaset araştırmacısı Mahmud Yezbek, Arap azınlığa yönelik saldırıların, aşırı sağın seçimleri kaybetmesi ve iktidardan uzaklaşma ihtimali nedeniyle ‘yalnızca başlangıç’ olduğunu değerlendirdi. Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia'dan aktardığı analize göre Yezbek, “Bunlar yaşanacak isyanların başlangıcı. Herkes önümüzdeki dönemde çok daha ağır gelişmelerin yaşanabileceğini anlamalı” dedi. Yezbek’e göre İsrail sağı, mücadeleyi Batı Şeria’dan İsrail içindeki Filistin kent ve kasabalarına taşımaya çalışacak. Yaşananlara verilecek tepkinin ‘yüksek sesle ve güçlü sloganlarla ortaya konulması, bu kişilerin Filistinlilere saldırmasının önlenmesi, İsrail polisinin görevini yerine getirmesi ve aşırılıkçıların istediklerini yapmalarına izin verilmemesi’ gerektiğini belirtti.

Alışılmadık kanlı saldırılar

Progress Center for Policies araştırmacısı Emir Mahul, İsrail’deki Filistinli azınlığa yönelik şiddet olaylarının artmasının ‘alışılmadık ölçüde kanlı saldırılara, hatta siyasi suikastlara yol açabileceğini’ değerlendirdi. Mahul, özellikle karma nüfuslu kentlerde etnik temizlik amacıyla İsrail’deki Filistinli Arap toplumuyla çatışmalar yaşanabileceğini öngördü. Mahul, İsrail’deki merkez ve liberal sağ çevrelerden yıllardır ilk kez Filistinlilere yönelik kışkırtma kampanyasını kınayan açıklamalar duyulduğuna dikkat çekti. Filistinli azınlığı hedef alan kışkırtma kampanyasının ve bu kesimi şeytanlaştırma girişimlerinin, Değişim Bloku lideri Gadi Eisenkot’un Arap partilerinin dışarıdan veya hükümet içinde vereceği destekle azınlık hükümeti kurmasını engellemeyi amaçladığını belirten Mahul, “İsrail’in içindeki Filistinlilere yönelik kışkırtma kampanyası ilk kez bu boyuta ulaşıyor. Bu son derece tehlikeli” ifadelerini kullandı. Aşırı sağın seçimleri kaybetmesinin, Filistinlilerin bu kesimin iktidardan düşürülmesinde etkili olabilme kapasitesinden dolayı Araplara yönelik saldırıların nedenlerinden biri olduğunu ifade eden Mahul, Netanyahu’nun iktidarda kalabilmek için her türlü yönteme başvurduğunu belirterek, “Bu yöntemlerden biri de Filistinlilere karşı sistematik kışkırtma kampanyası yürütmesi” değerlendirmesinde bulundu.