BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri: Gazze savaşı Ortadoğu’da daha geniş çatışmaları tetikleme potansiyeli olan bir ‘barut fıçısı’

Filistinliler, İsrail’in Gazze’deki bombardımanında yıkılan evlerin enkazı arasında yürüyor (AFP)
Filistinliler, İsrail’in Gazze’deki bombardımanında yıkılan evlerin enkazı arasında yürüyor (AFP)
TT

BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri: Gazze savaşı Ortadoğu’da daha geniş çatışmaları tetikleme potansiyeli olan bir ‘barut fıçısı’

Filistinliler, İsrail’in Gazze’deki bombardımanında yıkılan evlerin enkazı arasında yürüyor (AFP)
Filistinliler, İsrail’in Gazze’deki bombardımanında yıkılan evlerin enkazı arasında yürüyor (AFP)

Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, İsrail ile Hamas arasındaki Gazze savaşının Ortadoğu’da daha geniş çatışmaları tetikleme potansiyeli olan bir ‘barut fıçısı’ olduğunu söyledi.

Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığı habere göre Türk, bugün Cenevre’deki İnsan Hakları Konseyi önünde yaptığı konuşmada, “Bu barut fıçısındaki herhangi bir kıvılcımın çok daha geniş bir yangına yol açabileceğinden derin endişe duyuyorum. Bunun Ortadoğu’daki her ülke ve onun ötesindeki birçok ülke için sonuçları olacaktır” dedi.

Öte yandan, Gazze Şeridi’ndeki Sağlık Bakanlığı tarafından bugün Facebook üzerinden yapılan açıklamada, İsrail’in saldırıları sonucu 7 Ekim’den bu yana can kaybının 30 bin 534’e, yaralıların ise 71 bin 920’ye yükseldiği ifade edildi.

Açıklamada, İsrail’in son 24 saat içinde Gazze Şeridi’ne yönelik gerçekleştirdiği ‘13 katliamda’ 124 kişinin öldüğü, 210 kişinin de yaralandığı bilgisi verildi.

Bakanlık, İsrail’in Gazze Şeridi’nde devam eden saldırısının 150. gününde, bazı kurbanların hala enkaz altında ve yollarda olduğunu, işgal güçlerinin, ambulans ve sivil savunma ekiplerinin onlara ulaşmasını engellediğini de bildirdi.

Sağlık Bakanlığı Sözcüsü Eşref El Kudra, Gazze Şeridi’nde yaklaşık 1 milyon bulaşıcı hastalık vakasının tespit edildiğini ve gerekli tıbbi imkanların mevcut olmadığını belirtti.

Kudra açıklamasında, İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki savaştan bu yana Han Yunus ve Gazze’nin kuzeyindeki hastane müdürleri de dahil olmak üzere 364 sağlık personelinin öldürdüğünü, 269 kişiyi de gözaltına aldığını belirtti.

Bakanlık Sözcüsü, İsrail güçlerinin 155 sağlık kuruluşunu tahrip ettiğini, 32 hastane ve 53 sağlık merkezinin yanı sıra ve 126 ambulansı hedef alarak hizmet dışı bıraktığını da dile getirdi.

Kudra, Gazze’deki sağlık durumunun ‘çok feci ve tarif edilemez olduğu ve gerekli tıbbi yardımın olmayışı nedeniyle durumun giderek daha da kötüleştiği’ konusunda uyardı.

Sözcü, “Gazze’nin kuzeyindekiler, onlarca çocuk, kadın ve yaşlının hayatına mal olan içme suyu ve yiyecek kıtlığı nedeniyle küresel düzeydeki seviyeleri aşan bir kıtlık sonucu ölümle mücadele ediyor” dedi.

Kudra ayrıca, BM’ye sivilleri, kurumları ve sağlık ekiplerini korumak için uluslararası insani hukuku devreye sokma çağrısında bulundu.



Irak: Necef’ten petrol kaçakçılığı yaptıkları suçlamasıyla bazı yetkililer gözaltına alındı

Irak güvenlik güçlerine ait bir devriye, bölgede yeni bir askerî komutanlık kurulmasıyla eş zamanlı olarak Bağdat’ın güneyindeki Curf es-Sahr’da görev yapıyor (DPA)
Irak güvenlik güçlerine ait bir devriye, bölgede yeni bir askerî komutanlık kurulmasıyla eş zamanlı olarak Bağdat’ın güneyindeki Curf es-Sahr’da görev yapıyor (DPA)
TT

Irak: Necef’ten petrol kaçakçılığı yaptıkları suçlamasıyla bazı yetkililer gözaltına alındı

Irak güvenlik güçlerine ait bir devriye, bölgede yeni bir askerî komutanlık kurulmasıyla eş zamanlı olarak Bağdat’ın güneyindeki Curf es-Sahr’da görev yapıyor (DPA)
Irak güvenlik güçlerine ait bir devriye, bölgede yeni bir askerî komutanlık kurulmasıyla eş zamanlı olarak Bağdat’ın güneyindeki Curf es-Sahr’da görev yapıyor (DPA)

Irak yargısı dün, Necef kentinden petrol kaçakçılığına karıştıkları şüphesiyle bazı yetkililerin gözaltına alındığını duyurdu. Hükümet ise olayla ilgili bilgileri içeren dosyanın mahkemelere sevk edildiğini doğruladı.

Uzman bir hâkim, Necef'te (Curf es-Sahr'ın yaklaşık 120 kilometre uzağında) bir petrol boru hattına yönelik kaçak müdahalenin gerçekleştiği noktada incelemelerde bulundu. Söz konusu arazinin, vilayet meclisi Enerji Komisyonu Başkanı ile kardeşine ait olduğu belirtildi. İnceleme, petrol kaçakçılığı şüphesine ilişkin yürütülen soruşturma kapsamında gerçekleştirildi.

Şarku’l Avsatın resmî haber ajansından aktardığına göre konuyla ilgili açıklamalarda bulunan hâkim, saha incelemesinin sonuçlarının boru hattı üzerinden petrol kaçakçılığı yapıldığını ortaya koyduğunu belirterek, bunun üzerine mahkemenin 5 polis müdürü ile 3 polis memurunun gözaltına alınmasına karar verildiğini belirtti.

Öte yandan, 12 yıldır Curf es-Sahr'da konuşlu bulunan Hizbullah Tugayları'nın (Ketaib Hizbullah) bölgedeki geleceğine ilişkin açıklama yapan Güvenlik Medya Hücresi Başkanı Saad Maan, dün yaptığı açıklamada, örgüte bağlı üç tugayın çekilme sürecinin bir aydan kısa süre içinde tamamlanacağını bildirdi.

Maan, söz konusu tugaylara başka bölgelerde görev verilmesinin kararlaştırıldığını ifade etti.


Taiz, Husi ablukasının üçüncü ayında hizmetlerin çöküşüyle karşı karşıya

Taiz’in temel ihtiyaçlarını karşılayan son satış noktaları da kapatıldı. (Yerel medya)
Taiz’in temel ihtiyaçlarını karşılayan son satış noktaları da kapatıldı. (Yerel medya)
TT

Taiz, Husi ablukasının üçüncü ayında hizmetlerin çöküşüyle karşı karşıya

Taiz’in temel ihtiyaçlarını karşılayan son satış noktaları da kapatıldı. (Yerel medya)
Taiz’in temel ihtiyaçlarını karşılayan son satış noktaları da kapatıldı. (Yerel medya)

Yemen’in Taiz kenti Husilerin uyguladığı ablukanın üçüncü ayına yaklaşırken, temel ihtiyaç maddelerinin sevkiyatında ciddi düşüş ve gıda ile akaryakıt fiyatlarında artış yaşanıyor. Etkileri piyasaların ötesine geçerek hastaneleri ve sağlık hizmetlerini de etkileyen kriz, halkın günlük ihtiyaçlarını karşılama kapasitesini tehdit ediyor.

Birleşmiş Milletler (BM) verileri, yolların ve ikmal güzergâhlarının kapatılması sonucu yaşanan aksaklıklar ve temel malzemelerin taşınmasında karşılaşılan güçlükler nedeniyle kente ilaç ve su sevkiyatının yüzde 90’a varan oranda, akaryakıt ve mutfak tüpü sevkiyatının ise yaklaşık yüzde 97 oranında azaldığını ortaya koyuyor.

BM Enformasyon Merkezi’ne göre söz konusu kısıtlamalar, mal ve hizmet fiyatlarına da yansıdı. Gıda fiyatları yüzde 60, akaryakıt ve mutfak tüpü fiyatları yaklaşık yüzde 300 artarken, nakliye maliyetleri dört katına çıktı. Bu durum, halkın geçim yükünü daha da ağırlaştırırken temel ihtiyaçlarını karşılama imkânlarını da daralttı.

Taiz şehrinde tedarik sıkıntısı nedeniyle akaryakıt fiyatları yüzde 300 arttı. (Yerel medya)
Taiz şehrinde tedarik sıkıntısı nedeniyle akaryakıt fiyatları yüzde 300 arttı. (Yerel medya)

Ablukanın etkileri yalnızca piyasadaki ürün arzının azalması ve fiyatların yükselmesiyle sınırlı kalmayarak sağlık sektörüne de yayıldı. Sağlık sektörü, akaryakıt, cerrahi malzeme ve anestezi ilaçlarında ciddi bir kıtlıkla karşı karşıya. Sağlık çalışanları, sevkiyattaki aksaklıkların devam etmesinin acil sağlık hizmetlerini tehdit ettiği, ameliyatların gerçekleştirilmesini, tıbbi cihazların çalıştırılmasını ve yoğun bakım üniteleri için gerekli oksijenin üretilmesini engellediği uyarısında bulundu.

Artan tıbbi ihtiyaçlar ve sınırlı malzeme sevkiyatı nedeniyle hastaneler hizmetlerini sürdürmekte giderek daha fazla güçlük yaşıyor. Özellikle acil cerrahi müdahale ve uzman bakım gerektiren yaralanmalar başta olmak üzere kritik vakalara müdahale edilememesi riski de giderek artıyor.

Sınırlı stok

Eksikliği gidermeye yönelik bir adım olarak Dünya Sağlık Örgütü (WHO), kentteki üç sağlık kuruluşuna 19,6 metrik ton ilaç ve tıbbi malzeme teslim etti. İnsani yardım kuruluşları ise iki hastaneye daha ek destek sağlamayı planlıyor.

Ancak kriz, Taiz’deki sağlık kuruluşlarıyla sınırlı değil. Raporlara göre, fiilî yönetimlerin kontrolündeki bölgeler de dahil olmak üzere cephe hatları boyunca uzanan sağlık tesislerinde tıbbi ve cerrahi malzeme sıkıntısı yaşanıyor.

Husi milislerinin atık yakma tesisine giden yolları kapatmasının ardından Taiz şehrinde çöp yığınları oluştu. (Yerel medya)
Husi milislerinin atık yakma tesisine giden yolları kapatmasının ardından Taiz şehrinde çöp yığınları oluştu. (Yerel medya)

Bu koşullar, insani yardım kuruluşlarını yardımları ulaştırmak için alternatif güzergâhlar aramaya yöneltirken, insani yardım erişiminin güvence altına alınmasına yönelik müzakereler de yoğunlaştırılıyor. Böylece cephe hatlarının her iki tarafındaki hastanelere tıbbi malzeme ulaştırılması ve halka sunulan sağlık hizmetlerinin kesintiye uğramasının önlenmesi hedefleniyor.

Bu aksaklıklar, belediye hizmetlerindeki kötüleşmeyle eş zamanlı yaşanıyor. Çöp yakma tesisine giden yolların kapatılması, kentte çöp yığınlarının birikmesine yol açtı. Bu durum, geçiş noktalarının kapatılmasının etkilerinin yalnızca mal, akaryakıt ve ilaç sevkiyatıyla sınırlı kalmadığını gösteren bir başka gelişme olarak öne çıkıyor.

Hastaların tedavisinde eksiklikler

Veriler, yaralıların tedavisi ve sevk sisteminde ciddi eksiklikler bulunduğunu ortaya koyuyor. Yaralıların durumunu stabilize etmek amacıyla planlanan 35 noktadan yalnızca dördü için finansman sağlanabildi. Cephe hatlarının yöneldiği Aden’de ve Lahic vilayetinin bazı bölgelerinde ise finanse edilen hiçbir nokta bulunmuyor.

Tıbbi sevk hizmetleri için de gerekli finansman sağlanamazken yanık vakalarının sayısı giderek artıyor. Çok sayıda hastanenin imkânları ise ilk yardım, hastaların durumunu stabilize etme ve yaraların sarılmasıyla sınırlı kalıyor. Bu hastaneler, ihtiyaç duyulan uzmanlaşmış sağlık hizmetlerini sunabilecek kapasiteye sahip değil.

Taiz’de, Husilere karşı çatışmalarda aldığı yaralar sonucu hayatını kaybeden direniş liderlerinden birinin cenaze töreni düzenlendi. (Reuters)
Taiz’de, Husilere karşı çatışmalarda aldığı yaralar sonucu hayatını kaybeden direniş liderlerinden birinin cenaze töreni düzenlendi. (Reuters)

Ruh sağlığı hizmetleri, psikososyal destek ve rehabilitasyon, sağlık müdahalesinin en zayıf halkaları olmayı sürdürüyor. Bu durum, özellikle mevcut kaynakların yetersizliği nedeniyle çok sayıda hasta ve yaralıyı tedavinin kesintiye uğraması ve kapsamlı sağlık hizmetlerinden mahrum kalma riskiyle karşı karşıya bırakıyor.

Salgın hastalıkların seyrine ilişkin veriler, koleradan en fazla etkilenen beş vilayette vaka sayısının gerilediğini ortaya koydu. Şüpheli vaka sayısı 40. haftada 638 iken 45. haftada 321’e düştü.

Ancak Hadramut Vadisi’ndeki Terim kentinde endişe verici bir gelişme yaşandı. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre kentte 43. haftadan bu yana 172 akut ishal vakası kaydedildi. Bu vakalardan 78’inin hızlı tanı testi pozitif çıkarken, 22 vaka laboratuvar ortamında yapılan kültür testiyle doğrulandı. Gıda ve su kaynaklarının kirlenmiş olabileceğinden şüpheleniliyor.

Vakaları kontrol altına almak ve hastalara sağlık hizmeti sunmak amacıyla kentte bir ishal tedavi merkezi kurulması için hazırlıklar sürüyor. Söz konusu veriler, sağlık müdahalesi ve salgın hastalıklarla mücadele çalışmalarına ek zorluklar getiriyor.

Finansman yetersizliği

İnsani koşullardaki kötüleşmeye paralel olarak finansman yetersizliği, Yemen’deki yardım faaliyetlerinin sürdürülmesinin önündeki en önemli sorunlardan biri olarak öne çıkıyor. Kaynakların sınırlı olmasının halka sunulan hizmetleri olumsuz etkilemesinden endişe ediliyor.

Kuşatma altındaki Taiz’de bir motosiklet sürücüsü, plastik bir şişeden yakıt deposuna benzin dolduruyor. (AFP)
Kuşatma altındaki Taiz’de bir motosiklet sürücüsü, plastik bir şişeden yakıt deposuna benzin dolduruyor. (AFP)

Yardım verilerine göre, WHO tarafından desteklenen 32 sağlık ekibinin faaliyetlerini sürdürebilmesi için gerekli finansman yalnızca Ocak 2027’ye kadar mevcut. Bu durum, sağlık ve insani ihtiyaçların giderek arttığı bir dönemde söz konusu ekiplerin sunduğu hizmetlerin geleceğine ilişkin kaygıları artırıyor.

WHO, BM Acil Durumlar Merkezi Acil Müdahale Fonu’ndan 2,4 milyon dolar tutarında üçüncü finansman talebini tamamlama çalışmalarını sürdürüyor. Talep, UNICEF ve Uluslararası Göç Örgütü (IOM) tarafından önerilen sağlık noktalarının, mobil sağlık ekiplerinin ve malzeme sevkiyatının desteklenmesini kapsıyor.


Sisi: Afrika, uluslararası sistemin kurallarının belirlenmesinde asli ve etkin bir ortak olmalı

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi’nin, Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma için Asvan Forumu’nun 6. edisyonunun açılışında yaptığı konuşmadan. (Mısır Dışişleri Bakanlığının resmî Facebook hesabı)
Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi’nin, Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma için Asvan Forumu’nun 6. edisyonunun açılışında yaptığı konuşmadan. (Mısır Dışişleri Bakanlığının resmî Facebook hesabı)
TT

Sisi: Afrika, uluslararası sistemin kurallarının belirlenmesinde asli ve etkin bir ortak olmalı

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi’nin, Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma için Asvan Forumu’nun 6. edisyonunun açılışında yaptığı konuşmadan. (Mısır Dışişleri Bakanlığının resmî Facebook hesabı)
Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi’nin, Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma için Asvan Forumu’nun 6. edisyonunun açılışında yaptığı konuşmadan. (Mısır Dışişleri Bakanlığının resmî Facebook hesabı)

Mısır, bugün barış ve kalkınmanın birbirinden ayrılmaz iki temel unsur olduğunu ve birinin diğerinin yokluğunda korunamayacağını vurguladı. Sürdürülebilir barışın sağlanmasının ise güçlü ve etkin ulusal kurumların inşa edilmesini, çatışmaların temel nedenlerini ele alan kapsayıcı yaklaşımların benimsenmesini gerektirdiğini bildirdi.

Bu açıklama, Mısır Dışişleri Bakanı Bedr Abdülati'nin bugün, bakanların geniş katılımıyla düzenlenen ve Afrika Birliği ile Birleşmiş Milletler üst düzey yetkililerinin yanı sıra bölgesel ve uluslararası kuruluşların temsilcilerini, karar alıcıları, kalkınma ortaklarını, özel sektör ve sivil toplum temsilcilerini bir araya getiren Sürdürülebilir Barış ve Kalkınma için Asvan Forumu'nun 6'ncı edisyonunun açılışına katıldığı sırada yapıldı. Açıklamayı Mısır Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Nadir Zeki yaptı.

Dışişleri Bakanlığının Facebook sayfasında yayımlanan açıklamaya göre açılış oturumunda Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah es-Sisi ile Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres'in video mesajları yayımlandı. Ayrıca UNESCO Genel Direktörü Halid el-Anani ve Asvan Valisi Amr Laşin açılış konuşmalarını gerçekleştirdi.

Sisi, konuşmasında forumun bölgesel ve uluslararası krizlerin iç içe geçtiği son derece hassas bir uluslararası dönemde düzenlendiğini belirtti. Afrika kıtasının, özellikle enerji ve gıda güvenliği alanındaki sorunlar ile artan borç yükü nedeniyle bu krizlerin sonuçlarından daha ağır biçimde etkilendiğine dikkat çekti. Uluslararası gelişmelerin, iş birliği ve ortak hareket etmeyi geri dönülmez bir tercih ve zorunluluk hâline getirdiğini vurguladı.

Afrika'nın uluslararası sistemin kurallarını belirleyen süreçte yalnızca bu kuralları kabul eden bir taraf değil, asli ve etkin bir ortak olması gerektiğini ifade eden Sisi, ülkeleri birleştiren ortak çıkarlardan yararlanılarak yoksulluğun ortadan kaldırılması ve eşitsizliklerin azaltılması yönündeki kolektif taahhütlerin somut adımlara dönüştürülmesi çağrısında bulundu. Çatışma sonrası yeniden imar ve kalkınmanın, sürdürülebilir barışın tesis edilmesi açısından acil bir öncelik ve uluslararası toplumun ortak sorumluluğu olduğunu kaydetti.

Dışişleri Bakanı Abdülati de konuşmasında, ilk edisyonu 2019 yılında düzenlenen Asvan Forumu'nun Mısır'ın barış, güvenlik ve kalkınma arasındaki güçlü bağa ilişkin köklü inancını yansıttığını belirtti.

Forumun, benzeri görülmemiş jeopolitik ve ekonomik sorunların, artan bölgesel ve uluslararası gerilimlerin yaşandığı bir dönemde gerçekleştirildiğine işaret eden Abdülati, bu gelişmelerin özellikle Afrika ülkeleri ve gelişmekte olan devletler açısından stratejik su yollarının güvenliği, enerji ve gıda piyasaları ile tedarik zincirleri üzerinde ciddi sonuçlar doğurduğunu söyledi.

Mevcut sorunlarla mücadele etmek için dayanışmanın, kolektif hareketin ve çok taraflı iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini vurgulayan Abdülati, Afrika'nın uluslararası sistemin geleceğinin şekillendirilmesi, kurallarının ve önceliklerinin belirlenmesindeki rolünün artırılmasının önemine dikkat çekti. Ayrıca uluslararası hukuka saygı gösterilmesi ve çözümlerin sahiplenilmesinde Afrika ülkelerinin öncü rol üstlenmesi gerektiğini ifade etti.

Abdülati, Mısır'ın coğrafi ve tarihsel konumunun Afrika, Arap dünyası ve diğer bölgeler arasında diyalog ve iş birliği köprüleri kurmasına imkân sağladığını belirtti. Forum kapsamında ilk kez düzenlenen “Ortadoğu Diyaloğu”nun ise bölgede kapsamlı ve sürdürülebilir barışın tesis edilmesine yönelik bütüncül bir vizyon geliştirmeyi amaçladığını kaydetti.