BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri: Gazze savaşı Ortadoğu’da daha geniş çatışmaları tetikleme potansiyeli olan bir ‘barut fıçısı’https://turkish.aawsat.com/arap-d%C3%BCnyasi/4891581-bm-i%CC%87nsan-haklar%C4%B1-y%C3%BCksek-komiseri-gazze-sava%C5%9F%C4%B1-ortado%C4%9Fu%E2%80%99da-daha-geni%C5%9F
BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri: Gazze savaşı Ortadoğu’da daha geniş çatışmaları tetikleme potansiyeli olan bir ‘barut fıçısı’
Filistinliler, İsrail’in Gazze’deki bombardımanında yıkılan evlerin enkazı arasında yürüyor (AFP)
Birleşmiş Milletler (BM) İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, İsrail ile Hamas arasındaki Gazze savaşının Ortadoğu’da daha geniş çatışmaları tetikleme potansiyeli olan bir ‘barut fıçısı’ olduğunu söyledi.
Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığı habere göre Türk, bugün Cenevre’deki İnsan Hakları Konseyi önünde yaptığı konuşmada, “Bu barut fıçısındaki herhangi bir kıvılcımın çok daha geniş bir yangına yol açabileceğinden derin endişe duyuyorum. Bunun Ortadoğu’daki her ülke ve onun ötesindeki birçok ülke için sonuçları olacaktır” dedi.
Öte yandan, Gazze Şeridi’ndeki Sağlık Bakanlığı tarafından bugün Facebook üzerinden yapılan açıklamada, İsrail’in saldırıları sonucu 7 Ekim’den bu yana can kaybının 30 bin 534’e, yaralıların ise 71 bin 920’ye yükseldiği ifade edildi.
Açıklamada, İsrail’in son 24 saat içinde Gazze Şeridi’ne yönelik gerçekleştirdiği ‘13 katliamda’ 124 kişinin öldüğü, 210 kişinin de yaralandığı bilgisi verildi.
Bakanlık, İsrail’in Gazze Şeridi’nde devam eden saldırısının 150. gününde, bazı kurbanların hala enkaz altında ve yollarda olduğunu, işgal güçlerinin, ambulans ve sivil savunma ekiplerinin onlara ulaşmasını engellediğini de bildirdi.
Sağlık Bakanlığı Sözcüsü Eşref El Kudra, Gazze Şeridi’nde yaklaşık 1 milyon bulaşıcı hastalık vakasının tespit edildiğini ve gerekli tıbbi imkanların mevcut olmadığını belirtti.
Kudra açıklamasında, İsrail’in Gazze Şeridi’ndeki savaştan bu yana Han Yunus ve Gazze’nin kuzeyindeki hastane müdürleri de dahil olmak üzere 364 sağlık personelinin öldürdüğünü, 269 kişiyi de gözaltına aldığını belirtti.
Bakanlık Sözcüsü, İsrail güçlerinin 155 sağlık kuruluşunu tahrip ettiğini, 32 hastane ve 53 sağlık merkezinin yanı sıra ve 126 ambulansı hedef alarak hizmet dışı bıraktığını da dile getirdi.
Kudra, Gazze’deki sağlık durumunun ‘çok feci ve tarif edilemez olduğu ve gerekli tıbbi yardımın olmayışı nedeniyle durumun giderek daha da kötüleştiği’ konusunda uyardı.
Sözcü, “Gazze’nin kuzeyindekiler, onlarca çocuk, kadın ve yaşlının hayatına mal olan içme suyu ve yiyecek kıtlığı nedeniyle küresel düzeydeki seviyeleri aşan bir kıtlık sonucu ölümle mücadele ediyor” dedi.
Kudra ayrıca, BM’ye sivilleri, kurumları ve sağlık ekiplerini korumak için uluslararası insani hukuku devreye sokma çağrısında bulundu.
Sudan’da 30 milyon tarihi belge hasar görme riski altındahttps://turkish.aawsat.com/arap-d%C3%BCnyasi/5283830-sudan%E2%80%99da-30-milyon-tarihi-belge-hasar-g%C3%B6rme-riski-alt%C4%B1nda
Sudan’da 30 milyon tarihi belge hasar görme riski altında
Savaşın Ulusal Arşiv merkezine etkileri, (Şarku’l Avsat)
Hartum'daki Sudan Ulusal Arşivleri, savaş sırasında binada meydana gelen hasarlar nedeniyle, Sudan'ın 1505 yılından bu yana uzanan tarihini belgeleyen 30 milyondan fazla evrakı tehdit eden ciddi bir riskle karşı karşıya bulunuyor.
Binanın bazı bölümlerinde çıkan yangınlara rağmen belgelerin büyük bölümü kurtulmuş olsa da hasar görmüş, enkaz ve tozla kaplı bir ortamda muhafaza edilmeleri, uzun vadeli korunmaları konusunda ciddi endişelere yol açıyor.
Arşiv Kurumu Müdürü Dr. Necva Mahmud, savaş sırasında elektronik arşivin tamamen kaybedildiğini belirterek, belgelerin gelecekteki risklere karşı korunması amacıyla dijital dönüşüm ve yeniden dijitalleştirme planı hazırlandığını açıkladı.
Öte yandan Belgeleme Genel Müdürlüğü Başkanı Muhammed Yusuf, yaklaşan yağmur sezonunun oluşturacağı tehlikelere dikkat çekti. Yusuf, topçu saldırılarının binanın çatısında açtığı deliklerin, yağmur sularının arşiv salonlarına sızmasına neden olabileceği uyarısında bulundu.
Ulusal Arşivler'de, Mehdi Devleti dönemi, İngiliz-Mısır ortak yönetimi dönemi ve Sudan basın tarihine ait arşivler de dahil olmak üzere çok sayıda nadir belge bulunuyor. Yetkililer, Sudan'ın beş asırlık hafızasını temsil eden bu ulusal mirasın korunması için binanın rehabilite edilmesini ve gerekli restorasyon çalışmalarının yapılmasını umut ediyor.
Libya'da Washington'ın güç paylaşımı girişiminin hayata geçirilmesi için geri sayım başladı mı?https://turkish.aawsat.com/arap-d%C3%BCnyasi/5283825-libyada-washington%C4%B1n-g%C3%BC%C3%A7-payla%C5%9F%C4%B1m%C4%B1-giri%C5%9Fiminin-hayata-ge%C3%A7irilmesi-i%C3%A7in-geri
Libya'da Washington'ın güç paylaşımı girişiminin hayata geçirilmesi için geri sayım başladı mı?
Dibeybe, geçtiğimiz perşembe günü Trablus'ta ABD'nin Libya Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Jeremy Brent’i kabul etti (ABD Büyükelçiliği)
ABD, Libya dosyasında birden fazla düzeyde hamlelere imza atıyor. Geçtiğimi hafta başlarında Birleşmiş Milletler (BM) gözetiminde gerçekleştirilen ‘Yapılandırılmış Diyalog’un nihai tavsiyelerinin açıklanmasının ardından belirgin biçimde hız kazandı. Bu durum, siyasi çevrelerde Washington'ın ABD Başkanı Donald Trump'ın Afrika'dan Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos’a atfedilen ve 2011 yılından bu yana siyasi ve kurumsal olarak bölünmüş halde olan ülkedeki yürütme yapısını yeniden düzenlemeyi hedefleyen bir girişimi hayata geçirmek için zemin hazırlamaya fiilen başlayıp başlamadığına ilişkin soru işaretleri doğurdu.
Brent ve Libya Ulusal Ordusu (LUO) Genelkurmay Başkanı Halid Hafter, geçtiğimiz salı günü Bingazi'de bir görüşmede (ABD Büyükelçiliği)
Aylardır Libya çevrelerinde dolaşımda olan ve hiçbir tarafça, ABD cephesi dahil, yalanlanmayan bu girişim, ülkenin doğusu ile batısındaki iki otorite arasında yeni bir güç paylaşımı formülü aracılığıyla mutabakat zemini oluşturmayı hedefliyor. Formül, Libya Ulusal Ordusu (LUO) Başkomutan Yardımcısı Saddam Hafter'in yeni kurulacak bir cumhurbaşkanlığı konseyine başkanlık etmesini ve Abdulhamid ed-Dibeybe'nin ortak hükümetin başında kalmaya devam etmesini öngörüyor.
Girişimin yakında hayata geçirileceğine dair işaretler
Libya Onur Partisi (Hizbu'l-Kerame) Başkanı Dr. Yusuf el-Farisi, ABD'nin Libya Büyükelçiliği Maslahatgüzarı Jeremy Brent’in son birkaç gün içinde Trablus ile Bingazi arasında yürüttüğü diplomatik temasların ‘girişimin hayata geçirilmesinin her zamankinden daha yakın olduğuna’ işaret ettiğini düşünüyor.
Şarku’l Avsat’a konuşan Farisi, Washington'ın olası bir siyasi uzlaşı için uygun zemin hazırlamak amacıyla askeri ve ekonomik olmak üzere iki ayrı alanda eş zamanlı çalışmalar yürüttüğünü de belirtti.
ABD Başkanı Donald Trump'ın Afrika'dan Sorumlu Kıdemli Danışmanı Massad Boulos (AFP)
ABD’nin Libya Maslahatgüzarı askeri alanda, Libya'nın batısındaki Ulusal Birlik Hükümeti’ne (UBH) bağlı güçlerin Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selahuddin en-Nemruş ve Savunma Bakanlığı Vekili Abdusselam ez-Zubi ile görüştü. ABD’li maslahatgüzar, Libya'nın doğusundaki LUO Genelkurmay Başkanı Halid Hafter ile de bir araya geldi. Görüşmelerde askeri iş birliğinin geliştirilmesi, askeri yapıların birleştirilmesi sürecinin desteklenmesi ve Libya Silahlı Kuvvetleri'nin mesleki kapasitesinin güçlendirilmesi ele alındı.
BM Genel Sekreteri'nin Libya Özel Temsilcisi ve Libya'daki BM Destek Misyonu (UNSMIL) Başkanı Hanna Serwaa Tetteh, geçtiğimiz hafta Trablus'ta Yapılandırılmış Diyalog’tan çıkan nihai tavsiyeleri açıklarken (UNSMIL)
Gözlemciler bu görüşmeleri, Washington'ın geçtiğimiz aylarda başlattığı kademeli sürecin yeni bir halkası olarak değerlendirdi. Bu süreçte Washington, mevcut bölünmüşlüğü azaltmak amacıyla ülkenin doğusu ile batısındaki kurumlar arasında iletişim köprüleri kurulmasına destek verdi. Söz konusu adımlar arasında geçtiğimiz nisan ayında Libya'nın Sirte kentinde gerçekleştirilen Flintlock-2026 Çok Uluslu Özel Kuvvetler Tatbikatı’na ülkenin hem doğusu hem de batısındaki askerler birlikte katılım gösterdi. Aynı ay iki otorite arasında ortak bütçe ve harcama anlaşması da imzalandı. Bu hamle, 13 yıllık kurumsal bölünmüşlük tarihinde ülkenin yaşadığı bir ilk olarak kayıtlara geçti.
Aynı değerlendirmeye göre Brent'in (ülkenin doğusundaki) Bingazi'de yaptığı görüşmeler, Libya Kalkınma ve Yeniden Yapılanma Fonu Direktörü Belkasım Hafter ve Ulusal Kalkınma Teşkilatı Genel Müdürü Mahmud el-Fercani ile yapılan toplantıları da kapsadı. Görüşmelerde birleşik bütçe anlaşmasının uygulamaya konulması, ABD yatırımlarının teşvik edilmesi ve kalkınma harcamalarının Libya'nın farklı bölgelerine dengeli biçimde aktarılması ele alındı.
Brent'in ziyaretinin öne çıkan başlıklarından birini de petrol sektöründe faaliyet gösteren Amerikan şirketleriyle Libya arasındaki iş birliğinin güçlendirilmesi oluşturdu. Brent, bu çerçevede Libya Ulusal Petrol Kurumu (NOC) Başkanı Mesud Süleyman ile bir araya gelerek petrol üretiminin artırılması ve enerji altyapısının korunması yollarını görüştü.
Karmaşık siyasi zorluklar
Gözlemciler, ABD’nin geçtiğimiz haftanın ortalarında başlayıp halen sürmekte olan bu çok boyutlu hareketliliğini, Yapılandırılmış Diyalog’un sonuçlarından bağımsız değerlendirmiyor. Söz konusu sonuçlar, bir başkan ve iki yardımcısından oluşacak yeni bir cumhurbaşkanlığı konseyinin kurulmasını ve üç bölgeyi (Trablus, Barka ve Fizan) temsil eden bir başbakan ile üç yardımcısından oluşan ‘Ulusal Hak Hükümeti’ adlı yeni bir hükümetin oluşturulmasını kapsayan yürütme yapısı yeniden düzenleme önerilerini içeriyor.
Analistlere göre ise yol, karmaşık siyasi engellerle kaplı olmaya devam ediyor. Libyalı aktivist Ömer Busaida, girişimin Trablus içinde ‘yeni iktidar paylaşımı düzenlemelerini sekteye uğratmak için yerel müttefiklerini araçsallaştıran bölgesel güçlerin birbiriyle çakışan gündemleriyle’ karşı karşıya olduğunu vurgulayarak “Girişimin gerçek sınavı, başlıca tarafların kabul edeceği birleşik bir yürütme organı oluşturabilme kapasitesinde yatıyor” ifadelerini kullandı.
Libya Teknokratlar Birliği Başkanı Eşref Belha da girişimin ‘hâlâ bir dizi tartışmalı konuyu çözmesi gerektiğini, bunların başında gelecek hükümetin seçim kriterlerinin ve yeni yürütme yapısı içindeki yetki dağılımının belirlenmesinin geldiğini’ ifade ederek Libyalı tarafların bu meselelerde henüz nihai bir uzlaşıya varamadığını belirtti.
Belha, Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada etkili uluslararası baskı olmaksızın kapsamlı Libyalı mutabakatların sağlanmasının mümkün olmadığını vurgularken BM’nin eski Libya Özel Temsilcisi Stephanie Williams önderliğinde Cenevre'de BM himayesinde yürütülen Siyasi Diyalog Forumu deneyimine atıfta bulundu. Söz konusu forum, etkin uluslararası güçlerin desteğiyle varılan uzlaşıların ardından mevcut yürütme otoritesinin oluşturulmasıyla sonuçlanmıştı.
Bu bağlamda Washington'ın şu an ABD girişimi ile BM süreci arasındaki uyumu azami düzeye çıkarmaya çalıştığını belirten Belha, kısa bir süre önce Norveç'te bölgesel ve uluslararası tarafların katılımıyla bu süreci desteklemeye yönelik uluslararası bir toplantı düzenlenmesi yönünde çaba sarf edildiğine dair çıkan haberlere dikkati çekti.
Massad Boulos, BM Libya Özel Temsilcisi ve UNSMIL Başkanı Hanna Serwaa Tetteh’in Yapılandırılmış Diyalog’un sonuçlarını bu ay sunması planlanan BM Güvenlik Konseyi (BMGK) oturumu öncesinde, geçtiğimiz cuma günü Tetteh ile yaptığı görüşmenin ardından ülkesinin iki otorite arasında birliği sağlamaya yönelik çabalarının UNSMIL’in yol haritası ve diyalog çıktılarıyla ‘örtüştüğünü’ vurguladı. Boulos, bu yaklaşımın Libyalıların kendi geleceklerini kendilerinin belirleyeceği Libyalı liderliğinde bir siyasi süreci güvence altına aldığını da sözlerine ekledi.
BMGK’nın Libya krizi ile ilgili önceki bir oturumundan (BMGK)
Bu noktada Farisi’ye göre Boulos'un ABD’nin çabalarının UNSMIL’in yürüttüğü yol haritasıyla örtüştüğüne dair söylemi, Washington'ın bu süreci ilerletmedeki en etkili uluslararası güç konumunda olduğu gerçeğini ortadan kaldırmıyor. BM’nin bu hamlelerinin ABD tarafından açıkça desteklendiğini vurgulayan Farisi, bu tespiti Boulos'un açıklamalarından bağımsız olarak değerlendirdi.
Bununla birlikte araştırmacılara göre ABD’nin girişimi, Libya krizini kalıcı biçimde sonlandırmaktan ziyade kademeli siyasi ve kurumsal araçlar aracılığıyla güç dengelerini yeniden düzenlemeyi ve mevcut bölünmüşlüğü yönetmeyi hedefliyor olabilir.
Afrika araştırmacısı Abdullah Faris el-Kazzaz'ın Ahram Siyasi ve Stratejik Araştırmalar Merkezi bünyesinde yayımladığı çalışmada yaptığı değerlendirmeye göre Washington, kısa vadede kapsamlı ve nihai bir uzlaşı dayatmaktan çok, Libya devletini yönetmek ve kurumlarını birleştirmek için daha istikrarlı bir çerçeve oluşturmakla meşgul gibi görünüyor.
Gazze'de Hamas karşıtı eylem çağrısıhttps://turkish.aawsat.com/arap-d%C3%BCnyasi/5283820-gazzede-hamas-kar%C5%9F%C4%B1t%C4%B1-eylem-%C3%A7a%C4%9Fr%C4%B1s%C4%B1
Cuma günü, Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Cibaliye mülteci kampında, savaş sırasında İsrail’in bombardımanları sonucu yıkılan binaların arasında yürüyen Filistinliler (Reuters)
Cuma günü, Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki Cibaliye mülteci kampında, savaş sırasında İsrail’in bombardımanları sonucu yıkılan binaların arasında yürüyen Filistinliler (Reuters)
Filistinli aktivistler, sosyal medya üzerinden Hamas'ın yönetimine ve Gazze Şeridi üzerindeki hâkimiyetine karşı bir eylem çağrısında bulunarak 26 Haziran’da Gazze genelinde protesto gösterisi düzenleme kararı aldı.
Aktivistler, eylem hareketine ‘26 Haziran Devrimi’ adını verirken ‘daha iyi bir yaşam ve umut dolu bir gelecek için halkın kendi kaderini belirleme hakkı’ sloganını kullanıyor.
Eylem hareketini, Abdulhamid Abdulati adlı Gazzeli bir gazeteci ve aktivist sahiplendi. Abdulati, savaş sırasında İsrail bombardımanları sonucu çok sayıda yakınını kaybetmesinin yanı sıra birçok yakınının da yaralanmaları üzerine ailesiyle birlikte Gazze'den Mısır'a geçmişti.
Katılım çağrısında bulunanların büyük çoğunluğunun şu an Gazze Şeridi dışında bulunduğu dikkati çekti. Bu kişilerin bir kısmı savaş sırasında Gazze’den ayrılmışken bir kısmı da benzer olaylar nedeniyle Hamas tarafından tutuklanmalarının ardından yıllar önce Gazze’den çıkmak zorunda kalmıştı.
Öte yandan Hamas'a yakın medya kuruluşları hareketi ve arkasında duranları hedef alırken harekete yakın aktivistler de benzer kampanyalar yürüterek çağrının organizatörlerini ‘dış gündemleri hayata geçirmek ve İsrail'in tırmanmasını fırsat bilerek eyleme geçmekle’ suçladı.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
