Lübnan ve İsrail bugün Washington’da yeni bir barış görüşmeleri sürecine başlıyor. Görüşmeler, yürürlükte olan ancak süresinin sonuna yaklaşan ateşkesin devam ettiği bir dönemde gerçekleştiriliyor. Süreç, İsrail’in düzenlediği hava saldırılarında yüzlerce kişinin hayatını kaybettiği bir ortamda ilerliyor.
Müzakerelerin arifesinde Lübnan Sağlık Bakanlığı dün İsrail’in hava saldırılarını yoğunlaştırması sonucu 22 kişinin hayatını kaybettiğini, bunlar arasında sekiz çocuğun da bulunduğunu açıkladı.
Lübnan Ulusal Haber Ajansı (NNA) ise İsrail saldırılarının ülkenin güneyi ve doğusunda yaklaşık 40 hedefi vurduğunu bildirdi.
Lübnan ile İsrail arasındaki son görüşme 23 Nisan’da Beyaz Saray’da gerçekleşmişti. O görüşmede ABD Başkanı Donald Trump, ateşkesin üç hafta daha uzatıldığını açıklamış ve tarihi bir anlaşmaya varılacağına dair iyimserlik dile getirmişti.
Trump, o dönemde yaptığı açıklamada, ateşkes süresi içinde İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Avn’ı Washington’da ağırlayarak taraflar arasında ilk ‘tarihi zirvenin’ yapılabileceğini öngörmüştü.
Ancak söz konusu zirve gerçekleşmedi. Avn, böyle sembolik bir toplantıdan önce güvenlik anlaşmasına varılması ve İsrail saldırılarının durdurulması gerektiğini ifade etti.
Ateşkes daha sonra pazar gününe kadar uzatıldı. 17 Nisan’da yürürlüğe girdiğinden bu yana İsrail saldırılarında 400’den fazla kişinin hayatını kaybettiği, bu verinin AFP tarafından Lübnan makamlarına dayandırılarak aktarıldığı bildirildi.
İsrail ise İran destekli Hizbullah hedeflerine yönelik saldırılarını ateşkes sürecine rağmen sürdüreceğini açıkladı.
Netanyahu, geçen hafta Beyrut’un merkezine düzenlenen ve Hizbullah’ın üst düzey bir komutanının öldüğü hava saldırısının ardından yaptığı açıklamada, “Düşmanlarımıza açıkça söylüyorum: Hiçbir teröristin dokunulmazlığı yoktur. İsrail’i tehdit eden herkes bedelini ödeyecektir” ifadelerini kullandı.
Lübnan ateşkesin kalıcı hale getirilmesi için çaba gösteriyor
Lübnanlı bir yetkili, kimliğinin açıklanmaması koşuluyla AFP’ye yaptığı açıklamada, ülkesinin Washington’daki görüşmeler sırasında ateşkesi ‘güçlendirmeye ve kalıcı hale getirmeye’ çalışacağını söyledi. Yetkili, en önemli önceliğin ‘ölüm ve yıkımın sona erdirilmesi’ olduğunu vurguladı.
Öte yandan İran, Lübnan’da kalıcı bir ateşkes sağlanmadan daha geniş çaplı çatışmanın sona erdirilmesine yönelik herhangi bir anlaşmaya karşı çıkarak kalıcı ateşkes çağrısında bulundu. Bu tutumun, Trump’ın kendi şartlarına uygun bir anlaşma yapılması yönündeki taleplerinin kabul edilmemesi nedeniyle rahatsızlık yarattığı belirtildi.
Hizbullah üzerindeki baskı
Lübnan’da savaşın başlamasından bu yana Lübnan Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre en az 2 bin 896 kişi hayatını kaybetti, 8 bin 824 kişi ise yaralandı.
Söz konusu kayıplar arasında, Hizbullah tarafından yapılan açıklamalara göre, İsrail saldırılarında ölen örgüt mensupları da bulunuyor.
İsrail’in, Şii nüfusun yoğun olduğu bölgeleri, özellikle de Beyrut’un güneyindeki banliyöleri hedef aldığı; ayrıca güney bölgelerde kara operasyonları gerçekleştirdiği bildirildi.
ABD ise Lübnan’ın tüm toprakları üzerinde egemenliğini korumasına yönelik çağrıları desteklediğini belirtirken, aynı zamanda Hizbullah’a karşı adım atılması için Beyrut yönetimine sık sık baskı uyguladı.
ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, ‘kapsamlı barışın, Lübnan devlet otoritesinin tamamen yeniden tesis edilmesine ve Hizbullah’ın tamamen silahsızlandırılmasına bağlı olduğu’ ifade edildi.
Açıklamada ayrıca, bu görüşmelerin son yirmi yıldır izlenen ve ‘devlet dışı silahlı grupların kökleşmesine, kendilerini finanse etmelerine, Lübnan devlet otoritesini zayıflatmalarına ve İsrail’in kuzey sınırını tehdit etmelerine yol açan başarısız yaklaşımı kırmayı amaçladığı’ belirtildi.
Bu tur, diplomatik ilişkisi bulunmayan iki taraf arasında gerçekleştirilecek üçüncü müzakere turu olacak.
Üçüncü tura kimler katılıyor?
Lübnan ile İsrail arasında daha önce Beyaz Saray’da düzenlenen son oturumun aksine ya da ilk turdan farklı olarak, bu kez ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve ABD Başkanı Donald Trump görüşmelere katılmayacak.
İki gün sürecek ve ABD Dışişleri Bakanlığı binasında yapılacak toplantılarda ABD tarafında arabulucu olarak İsrail ve Lübnan büyükelçileri yer alacak. Bunlar arasında, Evanjelik bir papaz geçmişine sahip ve İsrail’in bölgesel hedeflerine güçlü desteğiyle bilinen Mike Huckabee, Lübnan doğumlu iş insanı ve Trump’ın golf arkadaşı olan Michel Issa ve Marco Rubio’ya yakın bir isim olarak bilinen Mike Needham bulunuyor.
Lübnan tarafını ise Lübnan’ın egemenliğini güçlü şekilde savunan deneyimli hukukçu ve diplomat Simon Karam temsil edecek. Karam aynı zamanda Lübnan’ın Washington Büyükelçisi olarak görev yapıyor.
İsrail heyetinde ise Washington Büyükelçisi Yechiel Leiter yer alacak. Leiter’in, Netanyahu’ya yakın bir isim olduğu ve işgal altındaki Batı Şeria’daki yerleşimci hareketiyle güçlü bağlara sahip olduğu belirtildi.
