Ürdün İhvanı’nın siyasi kolu tarihindeki en yüksek parlamento bloğuna sahip olarak siyasi oyunu altüst etti

Sonuçlar, muhalif İslamcı partinin baskısı altında çalışabilecek siyasi liderlerin olmasını gerektiriyor

Amman'da bir sandık merkezinin önünde güvenliği sağlayan Ürdün polisi (Reuters)
Amman'da bir sandık merkezinin önünde güvenliği sağlayan Ürdün polisi (Reuters)
TT

Ürdün İhvanı’nın siyasi kolu tarihindeki en yüksek parlamento bloğuna sahip olarak siyasi oyunu altüst etti

Amman'da bir sandık merkezinin önünde güvenliği sağlayan Ürdün polisi (Reuters)
Amman'da bir sandık merkezinin önünde güvenliği sağlayan Ürdün polisi (Reuters)

Ürdün'de salı günü yapılan yirminci dönem parlamento seçimlerinin dün açıklanan kesin sonuçlarına göre ülkede yasaklı olan Müslüman Kardeşler Teşkilatı’nın (İhvan-ı Müslimin) siyasi kanadı İslami Çalışma Cephesi'nin (İAF) seçim bölgelerinin bölünmesini öngören yeni seçim yasası temelinde parlamentodaki toplam 138 sandalyeden 31'ini kazanması resmi karar merkezlerinde endişeye yol açtı. Söz konusu yeni seçim yasası, Siyasi Sistemi Modernleştirme Komitesi üyelerinin ‘ulusal’ genel seçim bölgesinin sınırlarını yeniden belirleyen karma bir seçim sistemi üzerinde uzlaşmasının ardından partilere tahsis edilen genel seçim bölgesinin yanı sıra ülkedeki seçim bölgelerinin 18 yerel seçim bölgesine bölünmesini ve 41 sandalyenin partilere tahsis edilmesini içeriyordu.

Ürdün'de yeni parlamento seçimleri için oy verme süreci salı akşamı sona erdi. Bağımsız Seçim Komisyonu, nihai seçmen listelerinde kayıtlı 5,80 milyon seçmenden 1,63 milyonunun sandık başına gittiğini, genel oy kullanma oranının yüzde 32,25'in üzerinde gerçekleştiğini ve sandıkların yerel saatle 19.00'da kapandığını duyurdu.

dsv
Ürdün parlamentosunun içeriden görünümü (Ürdün Kraliyet Divanı)

Son seçimler, Gazze’deki savaş, İsrail’in Batı Şeria’daki operasyonları, İran destekli milisler ve Hizbullah'ın devam eden güvenlik tehdidinin, Suriye ile kuzey sınırı ve Irak ile doğu sınırındaki güvenlik riski oluşturan gelişmelerin ve ülke içindeki çeşitli zorluklar gölgesindeki karmaşık koşullarda gerçekleşti. Aynı döneme denk gelen tüm bu koşullar ve olaylar, ülkedeki ekonomik ve yaşam standartlarındaki düşüşle birlikte halkın ruh halini etkilerken hükümetin aldığı kararlara duyulan güven ve sandık başına gitme oranları üzerinde etkili oldu.

Oy verme sürecinin sona ermesiyle birlikte, iki yıl önce Kraliyet Divanı’nın direktifleriyle başlatılan ülkedeki siyasi sistemin modernizasyonu çalışmalarının sonuçlarının test edildiği parlamento seçimlerinin nihai sonuçları dün açıklandı. Ardından dün onaylanan sonuçlar, Siyasi Sistemi Modernleştirme Komitesi’nin çalışmalarının bir sonucu olan yasal çerçeveden gerçek hayata taşındı.

Katılım oranıyla ilgili karışıklık

Başkent Amman’ın üç seçim bölgesinde ve Zerka ve İrbid gibi yoğun nüfuslu şehirlerde seçimlere katılım oranının düşük olması, orta sınıfın seçimlere katılım oranlarındaki düğümün devam ettiğini, bunun yanında temsilci sayısı ve hizmet kotalarıyla birlikte halen seçimlere katılım ve parti üyeliği yükü olmamasından memnuniyet duyduklarını gösterdi.

sdv
Başkent Amman'daki parlamento seçimleri için oy kullanma merkezinde bir sandık görevlisiyle konuşan Ürdünlü bir kadın (Reuters)

Büyük şehirler ile kuzey ve güney illerindeki katılım oranları arasındaki farklılıklar, aşiretlerin seçimlere katılımlarının genel oy oranlarının yükseltilmesi denkleminin temelini oluşturduğu inancını pekiştirirken, aşiretler 38 partinin ortaya çıkmasını sağlayan yasal versiyonuyla Ürdün’deki siyasi partilerin üye sayısını artırmada destekleyici oldu. Bunlardan bazıları, iktidara yakın muhafazakâr hareketle bağlantılı liderlerin seçilmesiyle resmi destek sağlamakla suçlandı.

Resmi olarak desteklenen bu partiler, IAF’a karşı ağır ve önemli parti blokları oluşturma umutlarını hayal kırıklığına uğrattı. El-Misak, İrade, Tekaddum ve yeni kurulan diğer partiler, açık hükümet programlarına dayanan siyasi yönelimlere ilişkin değerlendirmeler temelinde kendi kendilerini üretmek yerine ülkenin siyasi karar merkezlerinin ürünü olmakla suçlandı.

csdvfb
Ürdün polisi yaşlı bir adamın parlamento seçimleri için Amman'daki bir sandık merkezine ulaşmasına yardım ederken (Reuters)

İslami Hareket Cephesi Partisi genel seçimlerde 17, yerel seçimlerde 11 sandalye kazanırken, eski Meclis Başkanı Ahmed Safadi'nin kurduğu El-Misak Partisi genel seçimlerde sadece 4, yerel seçimlerde ise 17 sandalye kazanabildi. İrade Partisi ise genel seçimlerde 3, yerel 16 sandalye, Takaddum Partisi genel seçimlerde 3 yerel seçimlerde 5, Ulusal İslami Parti genel seçimlerde 3, yerel seçimlerde 4 sandalye kazandı. Genel seçim bölgesindeki sandalyelerin geri kalanı barajı sadece bir ve iki sandalye ile aşan 8 parti arasında dağıldı. Barajı geçen partiler 18 yerel seçim bölgesine dağılan 97 sandalyenin 60'ını kazandı.

Hükümet muhalefete karşı

Şarku’l Avsat’a konuşan siyasi kaynaklara göre IAF'ın 31 sandalyelik sürpriz zaferi, karar merkezinin, daha yüksek ulusal çıkarlar çerçevesinde ve muhalefetin baskısı altında çalışabilecek siyasi liderlerin olması gerektiğini anlamalarını sağladı. Kaynaklar, kurulacak yeni hükümetin ülkedeki İslami hareketin siyasi muhalefetiyle mücadele edebilmesi gerektiğinin altını çizdiler.

xcd
Başkent Amman yakınlarında bulunan es-Salt şehrindeki bir sandık merkezinde oyunu kullandıktan sonra mürekkep lekeli parmağını gösteren Ürdünlü bir adam, 10 Eylül (AFP)

Aynı kaynaklar, karar merkezinin, Başbakan Bişer el-Hasavne’nin halefi için seçenekleri yeniden düşünme aşamasına girdiğini belirterek, başbakanlık için ekonomi alanından değil, siyaset sahnesinden bir ismin seçilmesinin düşünüldüğünü ifade ettiler. 

IAF’den kaynaklar, partinin yerel ve genel seçimlerde aday olma planlarının, resmi kurumların önlerine çıkaracağı tüm engellerle mücadeleye hazır olmaya yönelik yapıldığını, kadrolarını dar çevrelerle iletişim kuracak şekilde örgütlediklerini ve seçmenlerin çıkışını daha önceki seçim dönemlerinde izlenen planlara göre organize ettiğini vurguladılar.

x sd s
Salı günü başkent Amman yakınlarında bulunan es-Salt şehrindeki bir sandık merkezinde oy kullanmak için kayıt yaptıran bir Ürdünlü (AFP)

Partili kaynaklar, delegelerinin sayım odalarından zorla çıkarıldığını ve sayım işlemlerine ilişkin not alma haklarını kullanmalarının engellendiğini, öte yandan partinin seçmenlerin sandık merkezlerinde seçmenlere ve parti delegelerine dağıtılan sandıklara erişim planının uygulanmasına yönelik ‘büyük provokasyonları’ sineye çektiğini de eklediler.

Oransal ve sayısal deliller

Siyasi gözlemcilere göre son seçimlere katılım oranı, İsrail'in Gazze Şeridi'nde yürüttüğü barbarca savaşının yansımaları, Ürdünlülerin içinde bulunduğu zorlu ekonomik koşullar, birçok ticari ve turizm sektörünün faaliyetlerindeki düşüş ve Ürdün İstatistik İdaresi’ne göre işsizlik oranının bu yılın üçüncü çeyreğinde yüzde 21,4'e yükselmesi çerçevesinde ikna edici oldu.

xxs
Amman'daki bir sandık merkezinde oy kullanan, parmakları mürekkep lekeli Ürdünlü iki kadın (EPA)

Toplam 5,80 milyon kayıtlı seçmen salı günü sandık başına gitti. Genel katılımın yüzde 29,9 olduğu 2020 seçimlerine kıyasla 590 bin yeni seçmenin eklendiği tahmin ediliyor.

Yurtdışındaki Ürdünlülerin oy kullanmasına henüz izin verilmezken, seçimler açık kısmi temsile göre yerel seçim bölgesi düzeyinde bir liste ve kapalı kısmi temsile göre genel seçim bölgesi düzeyinde bir liste olmak üzere iki liste için sandık başına gidilmesini öngören yeni bir seçim yasası kapsamında gerçekleşti.

İstatistiksel olarak, çeşitli yerel ve genel listeler için toplam aday sayısı bin 634'e ulaşırken, 172 yerel listede 937 aday, 25 genel listede ise 697 aday yer aldı.

Tüm gözler, yeni partilerin doğuşuna ve geleneksel partilerin rekabetine sahne olan bu seçimlerin sonucuna çevrilmiş durumda. Yeni parlamentonun yapısını temelden neyin değiştireceği konusunda farklı tahminler yürütülüyor. Yeni yasa Parti blokları ve ittifaklar şeklinde gerçekleşecek olan parti temsili açısından, parlamentodaki tüm sandalyelerin yüzde 30'unun siyasi partilere tahsis edilmesini zorunlu kılıyor. Bu oran 21’inci ve 22’nci dönem parlamento seçimlerinde katlanarak artacak.



İran'ın Suriye’de güvenliği istikrarsızlaştırma girişimleri sürerken Şam buna karşılık veriyor

El-Kasir kırsalındaki Suriye-Lübnan sınırında konuşlu zırhlı aracın yanında nöbet tutan Suriyeli bir asker, 1 Nisan 2026 (AFP)
El-Kasir kırsalındaki Suriye-Lübnan sınırında konuşlu zırhlı aracın yanında nöbet tutan Suriyeli bir asker, 1 Nisan 2026 (AFP)
TT

İran'ın Suriye’de güvenliği istikrarsızlaştırma girişimleri sürerken Şam buna karşılık veriyor

El-Kasir kırsalındaki Suriye-Lübnan sınırında konuşlu zırhlı aracın yanında nöbet tutan Suriyeli bir asker, 1 Nisan 2026 (AFP)
El-Kasir kırsalındaki Suriye-Lübnan sınırında konuşlu zırhlı aracın yanında nöbet tutan Suriyeli bir asker, 1 Nisan 2026 (AFP)

Subhi Franciye

İran’ın, 8 Aralık 2024’te Beşşar Esed rejiminin düşmesiyle stratejik projesinin çökmesinden bu yana Suriye’deki istikrarı bozma girişimleri hiç durmadı. Tahran, o tarihten beri bölgedeki vekilleri (Lübnan’daki Hizbullah ve ona bağlı Iraklı milisler) aracılığıyla çeşitli yöntemler ve stratejiler izleyerek Suriye’deki faaliyetlerini yeniden düzenlemeye çalışıyor. Tahran, bölgedeki milisleri için görev dağılımı yapmış gibi görünüyor. Lübnan'daki Hizbullah, Suriye'nin güneyinde, Şam kırsalında, Humus’ta ve Lübnan sınırına bakan kıyı köylerinde ve şehirlerinde yeni hücreler kurmaya çalışıyor. Irak milisleri ise Deyrizor, Elbukemal ve Irak sınırına bakan bölgeler gibi Suriye'nin doğu bölgelerinde eleman devşirme faaliyetlerini yürütüyor.

Buna karşın Suriye hükümeti, bu girişimlere her türlü yolla karşı koymak için tüm imkanlarını seferber ediyor. Suriye hükümeti, son dönemde Suriye’deki İran destekli hücrelerin faaliyetlerini takip etmekten sorumlu komutanlarda değişiklikler yaptı ve geçtiğimiz nisan ayı başlarından beri bu hücrelere karşı ondan fazla operasyon düzenledi. Bu operasyonların sonuncusu 5 Mayıs Salı günü gerçekleştirildi. Operasyonla, üyeleri ‘yoğun özel eğitim aldıktan’ sonra Lübnan'dan Suriye topraklarına sızan Hizbullah'a bağlı ‘örgütlü’ bir hücre çökertildi.

Tahran için Suriye’deki nüfuzu kaybetmesi, on yıllardır büyük meblağlarda paralar harcayarak gerçekleştirmeye çalıştığı jeopolitik projesine ölümcül darbe niteliği taşıyor. Tahran, Suriye topraklarını uzun süredir Hizbullah'ı finanse etmek ve silahlandırmak amacıyla bir kara geçidi olarak kullanmıştı.

Ayrıca, Suriye'den Ürdün ve Körfez ülkelerine, Suriye kıyıları üzerinden Avrupa'ya ve Akdeniz'deki Arap ülkelerine tonlarca uyuşturucu kaçakçılığı ve üretimi için kullandığı milislerinin merkezi olarak da kullanıyordu. İran ayrıca, Lübnan'daki Hizbullah ve Irak'taki milislerin yanı sıra kendisine bağlı yabancı milisleri de göndererek, Suriye ordusu değil Tahran tarafından yönetilen bir Suriye askeri gücü oluşturmak amacıyla yerel milisler kurdu.

İran, Suriye’deki hücrelerini yeniden faaliyete geçirme girişimlerini sürdürüyor ve bu amaçla Irak ve Lübnan’daki milislerini kullanıyor.

Tahran’ın bu stratejisi, Esed rejiminin desteğiyle hayata geçirildi. Rejim, İran’ın faaliyetlerine göz yummakla kalmadı, Suriye toprakları üzerinden para ve silah sevkiyatlarının gerçekleştirilmesi için gerekli tüm kolaylıkları da sağladı. Beşşar Esed rejimi, Suriye Devrimi boyunca (2011-2024) Tahran'a Şam Uluslararası Havalimanı'nda İranlı askeri danışmanlar için bir merkez sağladı. Ayrıca Suriye’deki askeri üsler, DMO, Lübnan Hizbullah’ı, Iraklı milisleri ve Fatımiyyun Tugayı ve Zeynebiyyun Tugayı gibi sınır ötesi Arap olmayan İran destekli milisler ile onlarca yerel milis için üs ve silah deposu olarak sundu.

Beşşar Esed rejiminin devrilmesinin ardından, Suriye'de Lübnan-Suriye sınırı yakınlarında Lübnan'a girmek için sıraya girmiş araçlar, 1 Ocak 2025 (Reuters)Beşşar Esed rejiminin devrilmesinin ardından, Suriye'de Lübnan-Suriye sınırı yakınlarında Lübnan'a girmek için sıraya girmiş araçlar, 1 Ocak 2025 (Reuters)

Kesintisiz milis temini ve kaçakçılık

Suriye'deki hücrelerini yeniden faaliyete geçirme girişimlerini sürdüren İran, bu amaçla Irak ve Lübnan'daki milislerini kullanıyor. Edindiğimiz bilgilere göre İran-Irak milisleri ve Lübnan'daki Hizbullah'ın yürüttüğü silah altına alma girişimlerinin sıklığı, geçtiğimiz şubat ayı sonlarında İran'da savaşın başlamasından bu yana arttı. Bunun arkasında Tahran'ın Washington ve Tel Aviv'in kendisine karşı başlattığı savaşın kapsamını genişletme arzusu yatıyor. İran, ABD’nin bölgedeki çıkarlarını hedef aldığı bahanesiyle Körfez ülkelerini doğrudan hedef almaya yöneldi ve Irak’taki milislerini Körfez'i (özellikle Kuveyt'i) hedef almaya itti. Hizbullah da İsrail'e saldırılar düzenleyerek Lübnan'ı yeni bir savaşa sürükledi. Hizbullah, Suriye'deki hücrelerini Suriye'den komşu ülkelere saldırılar düzenlemeye teşvik etmeye çalıştı, ancak Suriye hükümeti Şam kırsalında, Suriye'nin güneyinde ve Deyrizor'da düzenlediği operasyonlarla bu saldırıları engelledi.

Kaçakçılık faaliyetlerinin büyük bölümü, şu anda Suriye hükümetinin kontrolü dışındaki bölgelerden yapılıyor. Bu bölgeler, Ulusal Muhafızlar’ın kontrolündeki Suveyda’nın güneyinde yer alıyor.

Deyrizor’daki çeşitli yerel kaynaklar, Iraklı milislerin Beşşar Esed rejimi döneminde İran’a bağlı milis oluşumlarında yer almış unsurlarla iletişime geçmeye çalıştığını ve onlara aylık maaş teklif ederek ikna etmeye çalıştığını öğrendi. Bu arada Hizbullah da Suriye’nin güneyinde, Şam kırsalı, Humus kırsalında Suriye-Lübnan sınırına bakan şehir ve kasabalar ile Suriye sahilinde de benzer askere alma faaliyetleri yürütüyor. Edinilen bilgilere göre yürütülen bu silah altına alma faaliyetleri, sınır ötesi para, silah ve uyuşturucu kaçakçılığı faaliyetlerini desteklemek için kaçakçılık alanında çalışmış eski unsurları silah altına almanın yanı sıra Suriye hükümeti ve yetkililerine karşı operasyonlarda ve Suriye'nin güneyinden başlatılan sınır ötesi operasyonlarda kullanmak üzere eski savaşçıları kendi saflarına çekmeyi amaçlıyor.

Irak'tan Suriye'ye uyuşturucu, para ve silah kaçakçılığı yapılırken Lübnan'dan Suriye'ye uyuşturucu kaçakçılığı ve yasadışı insan ticareti yapılıyor. Suriye'den Lübnan'a yapılan kaçakçılık faaliyetleri ise Esed döneminde Hizbullah'ın sahip olduğu ve Suriye'de gizlenmiş silahların nakliyesine yönelik girişimlerle sınırlıdır. İran'dan Irak ve Suriye üzerinden gelen paralar da bu faaliyetlere ekleniyor.

Suriye'nin Halep kırsalındaki Şii köyü Nubl'da bir benzin istasyonunda çekilen fotoğrafta, eski Cumhurbaşkanları Hafız ve Beşşar Esed ile eski Hizbullah Genel Sekreteri Hasan Nasrallah ve İran'ın eski Dini Lideri Ali Hamaney’i bir arada gösteren yırtılmış bir afişi görülüyor, 11 Aralık 2024 (Reuters)Suriye'nin Halep kırsalındaki Şii köyü Nubl'da bir benzin istasyonunda çekilen fotoğrafta, eski Cumhurbaşkanları Hafız ve Beşşar Esed ile eski Hizbullah Genel Sekreteri Hasan Nasrallah ve İran'ın eski Dini Lideri Ali Hamaney’i bir arada gösteren yırtılmış bir afişi görülüyor, 11 Aralık 2024 (Reuters)

Suriye’den Ürdün’e uyuşturucu kaçakçılığı faaliyetleri, Beşşar Esed’in iktidarı dönemine kıyasla çok daha azalsa da halen devam ediyor ve çeşitli yollardan gerçekleştiriliyor. Suriye'nin güneyindeki kaynaklardan edinilen bilgilere göre kaçakçıların Ürdün'e sokmaya çalıştıkları uyuşturucu maddelerin başında, Lübnan'dan Suriye'ye Hizbullah ile bağlantılı kaçakçılar ve tüccarlar tarafından geçirilen captagon hapları ve esrarın yanı sıra, Irak'tan Iraklı milislerle bağlantılı kaçakçılar ve tüccarlar tarafından kaçırılan metamfetamin geliyor. Bu uyuşturucu ticareti, Lübnan, Irak ve bölgedeki İran bağlantılı milislerin en önemli finansman kaynaklarından birini oluşturuyor.

 Bu kaçakçılık operasyonlarında araç sürücüleri, engebeli arazilerde hareket edebilen taşıyıcılar, içi captagon hapları ve esrarla doldurulmuş plastik havan mermileri, ayrıca balonlar ve ucuz insansız hava araçları (İHA) kullanılıyor. Ürdün ordusu, 3 Mayıs Pazar günü yayınladığı açıklamada, uyuşturucu ticareti için stratejilerin ve kaçakçılık yöntemlerinin değiştiğine değinirken, uyuşturucu tüccarları ile kaçakçılarının yeni yöntemlere başvurduğunu belirtti.

Kaçakçılık faaliyetlerinin çoğu şu anda Suriye hükümetinin kontrolü dışındaki topraklarda gerçekleştiriliyor. Bu bölgeler, Ulusal Muhafızlar’ın kontrolündeki Suveyda'nın güneyinde yer alıyor. Bu durum, Dera'da ve tamamen Şam’ın kontrolü altında bulunan Ürdün ve Irak sınırındaki şehir ve bölgelerde uyuşturucu tüccarlarını ve kaçakçılarını takip eden Suriye hükümeti güçlerinin yerine Ürdün ordusunun müdahale etmesini açıklıyor. Ürdün ordusu, 3 Mayıs Pazar günü şafak vakti uyuşturucu üreticileri ve kaçakçılarına ait mevkilere yönelik birkaç hava saldırısı düzenledi. Ürdün ordusu tarafından yapılan açıklamada, silah ve uyuşturucu kaçakçılarına ait bazı hedeflerin vurulduğu belirtildi.

Şam, İran'ın etkisine karşı mücadele güçlerini yeniden yapılandırıyor

İran ve milislerinin Suriye ve bölgede istikrarı bozma girişimlerine karşı koymak ve Suriye topraklarının bölge ülkelerine yönelik saldırılar için bir üs olarak kullanılmasını önlemek, İran’ın kaos yaymasını ve bölgesel güvenliği baltalamasını engellemek amacıyla Şam, Suriye'deki İran hücreleri ve milislerini takip etmekten sorumlu yetkililer ve komutanlar üzerinde değişiklikler yaptı. Aldığımız bilgiye göre geçtiğimiz nisan ayında Suriye hükümeti bu dosyada görevli yetkililerin ve komutanların sayısını artırdı. İran milislerinin yöntem ve taktiklerine ilişkin bilgi ve deneyime sahip olanlar ile küçük ve gizli hücreleri takip etmek ve bunlarla mücadele planları hazırlamak konusunda deneyimli kişiler bu göreve getirildi.

Sınır ötesi kaçakçılıkla mücadele konusunda Amman ve Bağdat ile koordinasyonunu güçlendirmeye çalışan Suriye hükümeti, bu konunun Suriye’nin güvenliğini en ön planda etkilemesi nedeniyle ona büyük önem veriyor.

Şam, kalan hücrelere karşı güvenlik operasyonlarını hızlandırmak, aralarındaki iletişim yöntemlerini ve mekanizmalarını, ayrıca bu hücrelerin kısa ve uzun vadeli planlarını anlamak amacıyla, bir yandan iç güvenlik güçleri ve istihbarat birimleri ile diğer yandan bu hücrelere mensup tutukluların sorgulanmasında uzmanlaşmış birimler arasındaki koordinasyon operasyonlarını ve mekanizmalarını da güçlendirdi. Suriyeli bir güvenlik kaynağı yaptığı açıklamada, Suriye hükümetinin bu hücrelerle mücadelede çok hızlı hareket ettiğini, yakalama sürecinden başlayarak, soruşturma yoluyla ve istihbarat ve tutuklulardan elde edilen bilgilere dayalı güvenlik operasyonlarının uygulanmasına kadar ilerlediğini, geçen şubat ayından bu yana yürütülen güvenlik operasyonlarının Suriye hükümetinin bu hücrelerle mücadeledeki performansında kayda değer bir gelişme gösterdiğini ifade etti.

Suriye İçişleri Bakanlığı, 5 Mayıs Salı günü Genel İstihbarat Teşkilatı ile yapılan koordinasyonla, ülkenin güvenliğini ve simgelerini hedef alan bir terör eylemine karşı önleyici ve yıkıcı bir darbe indirmeyi başardığını duyurdu. Bu darbe, Şam, Halep, Humus, Tartus ve Lazkiye'nin kırsal bölgelerini kapsayan eşzamanlı güvenlik operasyonlarıyla indirildi. Operasyonlar sonucunda, Lübnan'da yoğun özel eğitim aldıktan sonra Suriye topraklarına sızan Hizbullah milislerine bağlı organize bir hücre çökertildi.

Açıklamaya göre çökertilen hücre, üst düzey hükümet yetkililerini hedef alan sistematik suikastları içeren yıkıcı bir gündemi uygulamak üzereydi. Patlatılmaya hazır el yapımı patlayıcılar, roketatarlar (RPG) ve bunların fişekleri ile otomatik tüfekler, el bombaları ve çeşitli mühimmatları içeren ‘eksiksiz bir askeri teçhizat cephaneliğine’ el konulduğu belirtilen açıklamada, ayrıca, özel dürbünler ve kameralar gibi gözetleme ve teknik destek ekipmanları da ele geçirildiği ve hücrenin yıkıcı planlarını uygulamaya koymak için son hazırlık aşamasında olduğu ifade edildi.

Lübnan-Suriye sınır bölgesindeki Hizbullah üyeleri (The New York Times)Lübnan-Suriye sınır bölgesindeki Hizbullah üyeleri (The New York Times)

Suriye İçişleri Bakanlığı, 19 Nisan Pazar günü yaptığı açıklamada, istikrarı sarsmayı ve kamu güvenliğini bozmayı amaçlayan girişimleri engellediğini duyurdu. Bakanlık, bu girişimlerin arkasında eski rejim mensupları ile Lübnan'daki Hizbullah örgütüyle bağlantılı hücrelerin olduğunu belirtti.

Bakanlık ayrıca engellenen bu girişimlerden birinin Kuneytra’da gerçekleştiğini belirtti. Açıklamaya göre burada, sınır dışındaki bölgeden saldırılar düzenlemeyi planlayan Hizbullah ile bağlantılı bir hücre yakalandı. Bu, hücrenin Suriye içinden İsrail topraklarını hedef almaya çalıştığının açık bir işaretiydi. İçişleri Bakanlığı'na göre ele geçirilen silahlar arasında, profesyonel olarak hazırlanmış ve sivil nakliye aracında saklanmış roketler ve fırlatma rampaları da bulunuyordu.

23 Nisan'da yayınlanan bir Al-Majalla haberinde, Lübnan'daki Hizbullah'ın Suriye-Lübnan sınırındaki varlıklarını ve güçlerini yoğunlaştırdığını ve aralarında Beşşar Esed'in kaçışı ve rejiminin çöküşünün ardından Suriye'den kaçan, daha önce rejim saflarında ve Hizbullah ile İran'a bağlı milisler arasında yer almış Suriyeli militanları bölgeye gönderdiğini bildirmişti. Habere göre Hizbullah, Esed rejimi döneminde Suriye'de faaliyet gösteren İran milislerinin saflarında yer almış eski savaşçıları, aylık 300 dolara varan maaşlar karşılığında saflarına katmaya çalışıyordu. Haberde, Suriye hükümetinin Lübnanlı liderlere, Hizbullah ile herhangi bir doğrudan çatışmaya girme niyetinde olmadığını defalarca teyit ettiği ve Suriye'nin Lübnan'a müdahalesinin Şam'ın planları arasında yer almadığı belirtildi. Ancak Lübnan hükümetinin, Suriye ile olan sınırlarını güvence altına almak ve Hizbullah'ın Suriye sınırından geçerek gündemini ve saldırılarını gerçekleştirmesini engellemek için elinden gelen her türlü çabayı göstermesi gerektiği vurgulandı.

Suriye-Ürdün ve Suriye-Irak iş birliği

Suriye hükümeti, sınır ötesi kaçakçılıkla mücadele konusunda Amman ve Bağdat ile koordinasyonunu güçlendirmeye çalışıyor. Suriye hükümeti, bu konuya büyük önem veriyor, çünkü bu konu öncelikle Suriye'nin güvenliğini ilgilendiriyor. Silah, uyuşturucu ve insan kaçakçılığı, Şam'ın güvenliği sağlama ve İran'ın ülkede kaos yaratmasını önleme çabalarını baltalıyor. Ayrıca bu kaçakçılık faaliyetleri bölgenin ve Arap ülkelerinin güvenliğini de etkilerken İran destekli milislere silah ve para sağlıyor. Bu da onlara kendilerini finanse etmeleri için bölgede uyuşturucu ticaretini yayma gücü veriyor. Böylece, Tahran'a ve Ortadoğu'daki istikrarı sarsmayı amaçlayan gündemine hizmet etmek için bölge ülkelerine karşı askeri operasyonlar düzenleyebiliyorlar. Ayrıca, Suudi Arabistan ve Ürdün'den Suriye kıyılarına ve Türkiye'ye uzanması planlanan enerji koridorunu inşa etmek için bölge ülkelerinin tüm çabalarını da sekteye uğratıyorlar.

Suriye'nin güneyi, güvenlik ve siyaset açısından karmaşık bir durumdadır. İsrail, Suveyda'daki milis gruplarının koruyucu kalkanı olarak hareket ediyor ve bu konuyu Şam ile müzakereler için bir koz olarak kullanıyor.

Bir yandan Şam ile Amman, diğer yandan Şam ile Bağdat arasındaki iletişim kanalları açık ve Suriye’nin birçok güvenlik operasyonu bu koordinasyonun operasyonel yönünü yansıtıyor. Suriye hükümeti, geçtiğimiz nisan ayı sonlarında Suriye-Irak sınırından silah ve uyuşturucu kaçakçılığı yapan büyük bir şebekeyi çökertti. Taraflar arasında koordineli olarak gerçekleştirilen operasyon sonucunda, komşu ülkelerden birine kaçırılmak üzere hazırlanan bir milyon 730 bin adet captagon hapına el konuldu. Suriye İçişleri Bakanlığı'nın açıklamasına göre iki haftadan kısa süre sonra, 2 Mayıs Cumartesi günü, uluslararası bir kaçakçılık çetesini çökertti ve gizli üretim tesislerini ortaya çıkardı. Açıklamada, hassas istihbarat izleme ve takip operasyonlarının ardından Narkotikle Mücadele Dairesi'nin Rankus’taki sınır bölgesinde faaliyet gösteren uluslararası kaçakçılık şebekesini çökertmeyi başardığı ve Lübnan'dan Suriye toprakları üzerinden komşu ülkelere kaçırılmak üzere gelen yaklaşık 1 milyon adet captagon hapı ve 1 kilogram esrar içeren devasa bir sevkiyat ele geçirdi. Açıklamaya göre sevkiyat, Lübnan'dan Suriye toprakları üzerinden komşu ülkelere kaçırılmak üzereydi. Ayrıca Suriye güvenlik güçleri, captagon haplarının üretimi için kullanılan eski tesisleri de ele geçirdi. Bu tesislerde, hammadde, makineler ve gelişmiş lojistik ekipmanlar bulundu.

Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, Ürdün Dışişleri Bakanı Eymen Safadi ve ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Amman'da düzenlenen toplantıda bir araya geldi, 12 Ağustos 2025 (AFP)Suriye Dışişleri Bakanı Esad eş-Şeybani, Ürdün Dışişleri Bakanı Eymen Safadi ve ABD'nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, Amman'da düzenlenen toplantıda bir araya geldi, 12 Ağustos 2025 (AFP)

Kaynaklar, Ürdün hükümetinin geçtiğimiz nisan ayında Suriye'den Ürdün'e yönelik 20'den fazla uyuşturucu kaçakçılığı girişimini engellediğini, bunların yaklaşık sekizinin tek bir günde gerçekleştiğini belirtti. Bu faaliyetlerin büyük çoğunluğu, Suveydalı silahlı grupların tek çatı altında bir araya geldiği Ulusal Muhafızların kontrolü altındaki Suriye-Ürdün sınırından gerçekleştirildi. Bunun yanı sıra 9 Nisan'da Nasib (Cabir) Sınır Kapısı’nda Suriye ve Ürdün hükümetleri arasında gerçekleştirilen ortak operasyonla, captagon üretiminde kullanılan başlıca maddeler ve esrar kaçakçılığı girişimi engellendi. Aynı ay içinde Suriye hükümeti, Şam kırsalında, Telul el-Safa'nın doğusundaki çölde bulunan bir yoldan Ürdün sınırına captagon sevkiyatı yapan bir uyuşturucu kaçakçısını yakaladı.

Öte yandan Ürdün savaş uçakları, 3 Mayıs Pazar günü şafak vakti, Suveyda'nın güneyindeki bazı noktalara hava saldırıları düzenledi. Ürdün ordusu, bu noktaların silah ve uyuşturucu depolama yerleri olduğunu açıkladı. Ürdün ordusunun bu müdahalesi, Suriye hükümetinin ülkenin güneyinde güvenliği sağlama ve kaçakçılıkla mücadele konusunda yaşadığı operasyonel felç durumunu yansıttı. Ürdün’ün hava saldırıları, Suriye hükümetinin operasyon düzenleme niyetinde olmadığı bölgeleri de kapsadı. Bu bölgeler, Ulusal Muhafızlar ve Suveyda'daki diğer grupların kontrolündeki ilin güneyinde yer alıyor. Çünkü Şam, Suveyda'daki Dürzileri koruduğunu iddia eden İsrail ile çatışmaya girmek istemiyor. Bu gruplar, rejim ordusu ve İran milislerinde görev yapmış savaşçıları ve komutanları barındırıyor ve Şam, onları Suriye ve bölgesel güvenliğe yönelik doğrudan bir tehdit olarak görüyor.

Geçtiğimiz nisan ayında sıklığı artan kaçakçılık girişimlerinin engellenmesi ve operasyonlar, bölgedeki İranlı ve yerel milislerin son dönemde maddi kazanç elde etmeye çalıştığını ortaya koydu. Bu durum, İran’ın geçtiğimiz şubat ayı sonlarından bu yana ABD ve İsrail ile sürdürdüğü savaşın gölgesinde, bu milislerin karşı karşıya kaldığı finansman sıkıntısına işaret ediyor.

Washington, güney sorununu çözmek için harekete geçti

Suriye'nin güneyi, güvenlik ve siyaset açısından karmaşık bir durumda. İsrail, Suveyda'daki grupların koruyucusu konumunda ve bu konuyu, bölgedeki İsrail politikasına uygun bir güvenlik anlaşmasına varmak ve Şam ile Tel Aviv arasında normalleşmenin temelini atmak için Şam ile müzakerelerde koz olarak kullanıyor.

Buna karşın Şam, Tel Aviv'in güneydeki politikasının, İran ve Hizbullah'ın istismar ettiği güvenlik kaosunun yayılmasına katkıda bulunduğunu ve Suriye'nin güneyindeki uyuşturucu üretimi ve kaçakçılığı sorunlarının çözülmesini ve ortadan kaldırılmasını engellediğini değerlendiriyor.

Washington'ın destekleyebileceği olası çözümlerden biri, Şam ile SDG arasında imzalanan anlaşmaya benzer şekilde Şam ile Suveyda arasında yapılacak bir anlaşma olabilir.

Washington son zamanlarda Suriye'nin güneyi meselesine yöneldi. Batılı bir kaynaktan edinilen bilgilere göre ABD, geçtiğimiz haftalarda Suriye'nin güneyi meselesini çözüme kavuşturmak amacıyla harekete geçti ve Şam ile Tel Aviv arasındaki müzakere sürecinde durgunluğu kırmaya çalıştı. Yine aynı bilgilere göre Washington, Şam ve Tel Aviv hükümetleri arasındaki büyük uçurum nedeniyle bu konuda yakın zamanda bir ilerleme olacağını düşünmüyor. Ancak bununla birlikte, bölgesel güvenlik açısından büyük önemi ve ABD yönetiminin İran'ın Ortadoğu'daki ekonomik ve askeri gücünü ortadan kaldırma yönündeki eğilimleri nedeniyle güney meselesinin çözülmesi gerektiğini düşünüyor. Kaynaklar, Washington'ın güney meselesini çözmek ve Suveyda sorununu taraflar arasındaki güvenlik anlaşmasından ayırmak için Tel Aviv'e daha fazla baskı uygulayacağını öngörüyor. Aynı zamanda Washington, taraflar arasında doğrudan askeri bir çatışmaya varılmadan Suveyda gruplarıyla anlaşma sağlanması için Şam'a baskı uygulayabilir. Kaynaklar, Washington'ın destekleyebileceği olası çözümlerden birinin, Şam ile SDG arasında yapılan anlaşmaya benzer şekilde Şam ile Suveyda arasında imzalanacak bir anlaşma olabileceğini öne sürdü.

Suriye’nin güneyinde, güçlerin ve coğrafyanın birleştirilmesi ve Suriye hükümetinin bölgede kontrolünü pekiştirmesi, Amman’ın bu konuda kendisiyle aynı safta olduğunu düşünen Şam için kaçakçılıkla mücadelenin temel dayanaklarından birini oluşturuyor. Şam, bu konuda, Ürdün'ün güneyde yerel güçlere askeri özerklik tanıyan herhangi bir çözüme karşı çıkacağına ve Suriye hükümeti dışındaki herhangi bir yerel güçle koordinasyon veya iş birliği yapmayı reddedeceğine inanıyor.

* Bu analiz Şarku’l Avsat tarafından Londra merkezli al Majalla dergisinden çevrilmiştir.


Üçlü komite, Irak’taki silahlı grupların silahsızlandırılması konusunda Washington ile müzakere ediyor

Halk Seferberlik Güçleri tugaylarından birine ait bir devriye (Halk Seferberlik Güçleri internet sitesi)
Halk Seferberlik Güçleri tugaylarından birine ait bir devriye (Halk Seferberlik Güçleri internet sitesi)
TT

Üçlü komite, Irak’taki silahlı grupların silahsızlandırılması konusunda Washington ile müzakere ediyor

Halk Seferberlik Güçleri tugaylarından birine ait bir devriye (Halk Seferberlik Güçleri internet sitesi)
Halk Seferberlik Güçleri tugaylarından birine ait bir devriye (Halk Seferberlik Güçleri internet sitesi)

Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgilere göre, aralarında üç üst düzey ismin bulunduğu Iraklı bir komite, silahlı grupların silahsızlandırılmasına yönelik ‘uygulama planını’ tamamlamaya yaklaştı. Söz konusu planın önümüzdeki günlerde Amerikalı yetkililere sunulmasının hedeflendiği belirtildi.

Bu süreç, yeni hükümet kapsamında hassas güvenlik kurumlarının yönetiminde beklenen değişikliklerle eş zamanlı yürütülürken, hükümet kaynakları planın ‘zaman kazanma girişiminin ötesine geçmeyeceği’ görüşünü dile getirdi. Buna karşılık üç silahlı grubun temsilcileri, ‘silah bırakmayacaklarını’ açık şekilde ifade etti.

Washington, İran’a yakın silahlı grupların silahsızlandırılması ve bu yapıların temsilcilerinin yeni hükümette yer almamasını sağlamak amacıyla Irak’taki Şii iktidar partileri üzerindeki baskısını artırıyor. Bu baskının, Bağdat’ta yeni hükümetin kurulma süreci yaklaşırken somut adımlara dönüşmesinin beklendiği belirtiliyor.

Silahsızlanma müzakereleri

İlk kez kamuoyuna yansıyan bilgilere göre komitede, hükümeti kurmakla görevlendirilen Ali ez-Zeydi, görev süresi sona eren Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani ve Bedir Örgütü lideri Hadi el-Amiri yer alıyor. Komitenin, silahlı grupların liderleriyle gizli görüşmeler yürüttüğü ve bu görüşmelerde ‘silahsızlanma ve milis unsurların devlet yapısına entegre edilmesine yönelik fikirlerin’ gündeme getirildiği belirtildi. Ancak kaynaklara göre bazı toplantılar sakin geçmedi.

Kaynaklar Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamada, İran’a tarihsel olarak yakınlığıyla bilinen Amiri’nin komitede yer almasının, silahlı grupların güvenini kazanmak ve onları devlet yapısına entegre olmaya ikna etmek amacı taşıdığını ifade etti. Ayrıca komitenin, Şii siyasi blok olan Koordinasyon Çerçevesi tarafından tam yetkiyle görevlendirildiği aktarıldı.

Kaynaklara göre, Şii siyasi partiler ile silahlı grupların liderleri arasında ciddi bir güvensizlik ve karşılıklı suçlama atmosferi hâkim. Aynı kaynaklar, Zeydi hükümetinin silahların kontrolü ve Washington’ın ‘çeşitli yollarla kasıtlı olarak İran’a aktarıldığını’ öne sürdüğü mali kaynaklar konusunda köklü reformlar yapmasının önünde ciddi engellerle karşılaşabileceğini değerlendirdi.

Zeydi, hükümeti kurmakla resmen görevlendirilmesinden bu yana ABD yönetiminden güçlü destek görüyor. Ancak birçok gözlemci, İran nüfuzunun sınırlandırılması ve milis gruplarla Irak devleti arasındaki bağların koparılması yönünde beklenen adımların atılmaması halinde Washington ile yaşanan ‘balayı döneminin’ sona erebileceği görüşünde.

 Koordinasyon Çerçevesi tarafından paylaşılan fotoğrafta, sağdan sola sırasıyla yeni hükümeti kurmakla görevlendirilen Ali ez-Zeydi, Bedir Örgütü lideri Hadi el-Amiri ve görev süresi sona eren Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani görülüyor.Koordinasyon Çerçevesi tarafından paylaşılan fotoğrafta, sağdan sola sırasıyla yeni hükümeti kurmakla görevlendirilen Ali ez-Zeydi, Bedir Örgütü lideri Hadi el-Amiri ve görev süresi sona eren Başbakan Muhammed Şiya es-Sudani görülüyor.

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth ile hükümeti kurmakla görevlendirilen Zeydi arasında geçtiğimiz çarşamba günü gerçekleştirilen telefon görüşmesinin, Washington’ın milis unsurlarını yalnızca üst düzey bakanlık görevlerinden değil, genel müdürlük pozisyonlarından da uzaklaştırmak istediğine işaret ettiği belirtildi.

Kaynaklara göre Zeydi’ye yakın isimler, Hegseth ile yapılan görüşmenin içeriğinden ‘Washington’ın gözünde yeni Bağdat hükümetinin meşruiyetinin, milis grupları devlet kurumlarından uzaklaştırma kapasitesine bağlı olduğu’ sonucunu çıkardı.

Üst düzey bir siyasi yetkili Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, kısa süre önce oluşturulan komitenin çalışmalarını Amerikan baskısı altında hızlandırdığını söyledi. Yetkili, güvenlik danışmanlarının aylardır silahların toplatılması veya silahlı unsurların entegrasyonu konusunda çeşitli seçenekler üzerinde çalıştığını, ancak son haftalarda sürecin ivme kazandığını ifade etti.

Yetkili ayrıca,'uygulama planının’ silahlı grupların ağır ve orta ölçekli silahlarının toplanmasını ve Halk Seferberlik Güçleri’nin (Haşdi Şabi) yeniden yapılandırılmasını içerdiğini aktardı. Ancak bunun nasıl uygulanacağına dair ayrıntı paylaşılmadı.

Irak’ta Halk Seferberlik Güçleri’nin geleceğine ilişkin belirsizlik sürerken, bu yapının Amerikan baskılarına boyun eğip eğmeyeceği ve silahsızlandırma projesinin parçası olup olmayacağı konusunda soru işaretleri devam ediyor.

‘Zaman kazanmak’ için bir proje

Iraklı siyasetçiler, emekli ABD’li General David Petraeus’un bu hafta Bağdat’ı ziyaret edebileceğini ve ziyaretin amacının ‘yeni hükümetin milis gruplarla bağlarını tamamen koparıp koparmayacağını yerinde görmek’ olduğunu ifade ediyor.

Ancak Petraeus’un söz konusu Bağdat ziyareti sırasında hangi resmi sıfatı taşıyacağı henüz doğrulanmış değil.

Petraeus, 2003 sonrası Irak savaşının önde gelen komutanlarından biri olarak biliniyor. Adı özellikle, Saddam Hüseyin yönetimini deviren işgal sırasında 101. Hava İndirme Tümeni’nin komutasını üstlenmesiyle öne çıkmıştı.

Daha sonraki deneyimleri de onu bugün silahlı grupların silahsızlandırılması dosyasında etkili bir aktör haline getiriyor. Petraeus’a 2004 yılında, mezhepsel şiddetin yükseldiği dönemde yerel güvenlik güçlerinin eğitimi görevi verilmiş, bu süreçte aralarında Hadi el-Amiri’nin de bulunduğu bazı milis yapıları yöneten siyasi liderlerle yakın temas kurmuştu.

Iraklı kaynaklar, komitenin üzerinde çalıştığı ‘uygulama planının’, Zeydi hükümetinin silahlı grupları silahsızlandırma konusunda ciddi olduğu yönünde Amerikalıları ikna edebilecek bazı ‘umut verici fikirler’ içerebileceğini belirtiyor. Ancak aynı kaynaklar, planın gerçekten uygulanacağı konusunda ciddi şüpheler bulunduğunu ve bunun, Zeydi hükümetinin kurulmasını sağlamak ve İran ile ABD arasındaki savaşın sona ermesini beklemek amacıyla yürütülen bir ‘zaman kazanma operasyonu’ olabileceğini ifade ediyor.

Önde gelen Şii danışmanlardan biri ise “Silahlı grupların silahları konusunda izlenen oyalama politikası, sonunda iktidardaki koalisyonun terörü destekleyen siyasi bir yapı olarak değerlendirilmesine yol açacak. Bu da Irak’ın ‘haydut devlet’ olarak sert ekonomik yaptırımlarla karşı karşıya kalması anlamına gelir” değerlendirmesinde bulundu.

Zeydi, 14 maddelik hükümet programında ilk sıraya ‘silahların yalnızca devletin kontrolünde olması ve hukukun üstünlüğünün uygulanması’ hedefini yerleştirmişti. Ancak programda aynı zamanda Halk Seferberlik Güçleri’nin savaş kapasitesinin geliştirilmesi ve askeri sistem içindeki görev ve sorumluluklarının yeniden tanımlanmasına ilişkin bir madde de bulunuyor.

Iraklı bir yetkili Şarku’l Avsat’a yaptığı açıklamada, ‘Washington’ın, silahlı grupların liderleri ve üyelerinin yeni hükümete sızmasını önlemek amacıyla Bağdat üzerindeki baskısını gevşetmek istemediğini’ söyledi.

 Halk Seferberlik Güçleri’ne bağlı bir birlik (Halk Seferberlik Güçleri internet sitesi)Halk Seferberlik Güçleri’ne bağlı bir birlik (Halk Seferberlik Güçleri internet sitesi)

‘Silahlarımızı teslim etmeyeceğiz’

ABD’nin artan baskısına karşılık Irak’taki bazı silahlı grupların daha sert bir tutum benimsediği bildirildi. Bir milis grubunun sözcüsü, Ketaib Hizbullah, Nuceba Hareketi ve Ketaib Seyyid eş-Şüheda’nın silahlarını hiçbir tarafa teslim etmeyi kabul etmediğini söyledi.

Kimliğinin açıklanmasını istemeyen sözcü, söz konusu üç grubun ‘silahsızlanma konusundaki reddiyelerinin doğurabileceği her türlü bedeli göze almaya hazır olduklarını’ ifade etti.

Kaynaklara göre bu silahlı yapılar, ABD’nin olası yaptırımlarını geçmişte yaşanan savaş sürecinden daha ağır görmüyor ve yaşananların, suikastlar ya da altyapı tahribatı dahil olmak üzere daha fazla güç kazanmalarına zemin hazırladığını değerlendiriyor.

Sözcü, “Savaş bize nasıl daha fazla güç kazanabileceğimizi gösterdi” ifadesini kullandı.

Koordinasyon Çerçevesi içinde ise Washington’ın yalnızca silahlı grupları değil, silah kullanımından uzak duran ve parlamentoda sandalyesi bulunan yapıları da devlet kurumlarından dışlamak isteyip istemediği tartışılıyor.

Bu gruplardan özellikle Asaib Ehli’l Hak, geçmişte Mustafa el-Kazımi döneminde uygulanan modele benzer şekilde, kabineye bağımsız isimler önererek dolaylı etki kurma seçeneklerini değerlendiriyor.

Diğer yandan ABD Hazine Bakanlığı dün, petrol kaçakçılığıyla bağlantılı olduğu belirtilen kişi ve yapılara yaptırım uyguladı. Bu listede, Kays el-Hazali’nin kardeşi Leys el-Hazali de yer aldı. Leys el-Hazali’nin daha önce hem içişleri hem de bazı hizmet bakanlıkları için aday gösterildiği iddia edilmişti.

Aynı yaptırım listesinde Ali Maaric el-Behadili de bulunuyor. Kaynaklara göre Behadili’nin petrol bakanlığı için bazı siyasi çevreler tarafından önerildiği belirtiliyor.

Koordinasyon Çerçevesi içindeki bazı siyasetçiler, yaptırımların ‘istenmeyen adayları saf dışı bırakmayı ve süreci başka isimlere yönlendirmeyi amaçlıyor olabileceğini’ ifade ediyor.

Silahsızlanma müzakerelerinin özü, bir Iraklı yetkilinin ifadesiyle, milis grupların ABD’yi tahrik etmeyecek şekilde yeniden konumlandırılması tartışmalarına dayanıyor. Ancak aynı yetkili, sürecin tamamen statükoyu değiştirmeyeceğini söyleyerek önemli bir değişim ihtimaline de dikkat çekti.

Yetkiliye göre yeni hükümet döneminde yapılacak bazı güvenlik atamaları, silahlı grupların hassas devlet kurumlarındaki etkisini azaltabilir; bu kapsamda istihbarat teşkilatının başına Sünni bir ismin getirilmesi olasılığı da değerlendiriliyor.


Libya’nın Zaviye kentinde çatışmalar... Şehirdeki petrol rafinerisinde olağanüstü hâl ilan edildi

Libya’daki Şarara petrol sahasının genel görünümü (Reuters – Arşiv)
Libya’daki Şarara petrol sahasının genel görünümü (Reuters – Arşiv)
TT

Libya’nın Zaviye kentinde çatışmalar... Şehirdeki petrol rafinerisinde olağanüstü hâl ilan edildi

Libya’daki Şarara petrol sahasının genel görünümü (Reuters – Arşiv)
Libya’daki Şarara petrol sahasının genel görünümü (Reuters – Arşiv)

Reuters’a konuşan mühendisler, Libya’daki Zaviye Petrol Rafinerisi çevresinde çıkan çatışmalar nedeniyle bugün tesiste acil durum ilan edildiğini bildirdi.

Zaviye, başkent Trablus’un yaklaşık 40 kilometre batısında bulunuyor ve günlük 120 bin varillik kapasitesiyle Libya’nın faaliyet gösteren en büyük petrol rafinerisine ev sahipliği yapıyor.

Rafineri ayrıca, günlük 300 bin varil üretim kapasitesine sahip Şarara petrol sahasına bağlı bulunuyor.

Zaviye Emniyet Müdürlüğü, Ortak Güvenlik Odası ve kentteki diğer güvenlik birimleri bugün geniş çaplı bir güvenlik operasyonunun başlatıldığını duyurdu. Açıklamada, operasyonun ‘suçluların, aranan kişilerin, yasa dışı grupların ve kamu güvenliği ile toplumsal barışı tehdit eden unsurların hedef alınmasını’ amaçladığı belirtildi.

Kentteki bir görgü tanığı, Alman haber ajansı DPA’ya yaptığı açıklamada, çatışmaların bugün sabah saatlerinden itibaren rafineri yakınında başladığını ve bölgede alarm sirenlerinin çaldığını söyledi. Tanık, çatışma işaretlerinin bir gün önceden ortaya çıktığını, güvenlik güçlerinin bölgede yığınak yaptığını ve rafineri yakınındaki bazı yerleşim alanlarının boşaltıldığını aktardı.

Görgü tanığına göre çatışmalar, Trablus hükümetine yakınlığıyla bilinen Muhammed Bahrun komutasındaki Güvenlik Müdürlükleri Destek Gücü ile Bingazi merkezli hükümetin İçişleri Bakanı’na yakınlığıyla tanınan Osman el-Leheb liderliğindeki Destek Taburu da dahil olmak üzere çeşitli güvenlik grupları arasında yaşanıyor.

Ortak Güvenlik Odası, operasyonun devlet otoritesini tesis etmeyi, suç kaynaklarını kurutmayı ve güvenlik kaosu ile kontrolsüzlüğe son vermeyi amaçlayan kapsamlı bir güvenlik planının parçası olduğunu açıkladı. Açıklamada vatandaşlara güvenlik güçleriyle iş birliği yapmaları ve şüpheli hareketleri bildirmeleri çağrısında bulunuldu.

Şu ana kadar çatışmalarda taraflar arasında ya da siviller arasında can kaybı yaşandığına ilişkin resmi bir bilgi paylaşılmadı. Ancak kentte faaliyet gösteren Libya Kızılayı, mahsur kalan vatandaşlardan çok sayıda yardım çağrısı aldığını duyurdu. Rastgele düşen havan ve top mermilerinin bazı evlere isabet etmesi nedeniyle siviller arasında korku ve paniğin arttığı belirtildi.

Öte yandan Zaviye Petrol Rafinerisi Şirketi, tesis içerisindeki çeşitli noktalara ağır silahlardan atılan çok sayıda merminin düştüğünü ve bunların operasyon alanlarına kadar ulaştığını açıkladı. Şirket, çalışanların güvenliği, tesislerin korunması ve çevrenin zarar görmemesi amacıyla rafinerinin tamamen durdurulduğunu ve limandaki tankerlerin tahliye edildiğini bildirdi. Şirket açıklamasında ayrıca, bir gün önce devreye alınan acil durum komitesinin gelişmeleri takip etmeyi sürdürdüğü kaydedildi.