Suriye, muhalif grupların kontrolünü genişletmesiyle yeniden savaşın eşiğinde

Çatışmalar Hama'ya ulaşırken Türkiye’nin önceliği SDG ve yerinden edilenler… İran Halep'teki konsolosluğunun hedef alınmasını kınadı

Silahlı muhalif gruplardan unsurlar dün Halep'in tarihi kalesi önünde böyle poz verdi (DPA)
Silahlı muhalif gruplardan unsurlar dün Halep'in tarihi kalesi önünde böyle poz verdi (DPA)
TT

Suriye, muhalif grupların kontrolünü genişletmesiyle yeniden savaşın eşiğinde

Silahlı muhalif gruplardan unsurlar dün Halep'in tarihi kalesi önünde böyle poz verdi (DPA)
Silahlı muhalif gruplardan unsurlar dün Halep'in tarihi kalesi önünde böyle poz verdi (DPA)

Suriye’de silahlı muhalif grupların ani bir saldırıyla Halep ve İdlib illerinin büyük bölümünün kontrolünü ele geçirmesi ve Hama'ya doğru ilerlemesinin ardından ülke dün yeniden savaşın eşiğine geldi. Bu durum, başta Rusya, Türkiye ve İran olmak üzere çatışmanın önemli taraflarınca varılan mutabakatların bir sonucu olan ve yıllardır süren ateşkesi sona erdirdi.

Dün birçok dramatik gelişme yaşandı. Muhalif grupların üyeleri, ülkenin kuzeyindeki en büyük şehir olan Halep'in meydanlarında ve tarihi kalesinin önünde kutlamalar yaparken, Suriye ordusu karşı saldırı hazırlığı için şehirden çekildiğini duyurdu. Geri çekilme Halep'le sınırlı kalmadı ve Heyet Tahrir Eş-Şam'ın (HTŞ) başını çektiği muhalif grupların eline geçen İdlib kırsalına kadar uzandı. Akşam saatlerinde muhalif grupların Hama’ya girmeye başladığına dair haberler gelse de bu haberler Suriye ordusu tarafından yalanlandı.

Moskova'nın Suriye Devlet Başkanı Beşşar Esed hükümetine askeri destek vermesinin beklendiği haberlerinin ortasında Rus savaş uçakları, muhalif grupların ilerleyişini durdurmak için hava saldırıları düzenledi. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile telefonda görüştü.

Öte yandan Tahran, Halep'teki İran Konsolosluğu’na düzenlenen ve ‘terör saldırısı’ olarak nitelendirdiği olayı kınadı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin bugün Şam'a gitmesi ve oradan da Ankara'ya geçmesi bekleniyor.

Ankara’nın öncelikleri arasında ise Suriyeli mülteciler meselesi ve muhalif gruplar ile Kürtlerin ağırlıkta olduğu Suriye Demokratik Güçleri (SDG) arasında beklenen çatışmalar yer alıyor.



Hamas, rehineleri serbest bırakma şartlarını açıkladı

İsrail ordusunun Gazze'deki kara ve hava harekatlarını genişletmesiyle onbinlerce Filistinli tekrar yerinden edildi (Reuters)
İsrail ordusunun Gazze'deki kara ve hava harekatlarını genişletmesiyle onbinlerce Filistinli tekrar yerinden edildi (Reuters)
TT

Hamas, rehineleri serbest bırakma şartlarını açıkladı

İsrail ordusunun Gazze'deki kara ve hava harekatlarını genişletmesiyle onbinlerce Filistinli tekrar yerinden edildi (Reuters)
İsrail ordusunun Gazze'deki kara ve hava harekatlarını genişletmesiyle onbinlerce Filistinli tekrar yerinden edildi (Reuters)

Hamas, Gazze’de savaşın ve İsrail işgalinin sonlandırılması halinde elindeki tüm rehineleri serbest bırakacağını bildirdi. 

Kimliğinin paylaşılmaması şartıyla Times of Israel’e (ToI) konuşan bir Hamas yetkilisi, geçici ateşkes sağlanması durumunda bazı rehinelerin salıverilebileceğini de söylüyor. Diğer yandan bunun gerçekleşmesi için İsrail’in ateşkes görüşmelerinin ikinci aşamasına geçmeyi kabul edeceğine dair garanti istediklerini ifade ediyor. 

Filistinli yetkili, ocak ayında ABD liderliğinde kabul edilen ateşkes anlaşmasının koşullarının eksiksiz şekilde uygulanmasını talep ettiklerini söylüyor. Tel Aviv yönetiminin bozduğu ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasında, İsrail ordusunun Gazze Şeridi’nden tamamen çekilmesi ve çatışmaların sonlandırılması öngörülüyordu. 

Hamas yetkilisi, ateşkesin ilk aşamasının uzatılması için de arabuluculara teklif götürdüklerini belirtiyor. Bunun, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ortadoğu Özel Temsilcisi Steven Witkoff’un geçen ay sunduğu teklife benzer olduğunu ve Tel Aviv’in ikinci aşamaya geçmeyi kabul etmesi halinde 5 İsrailli rehinenin serbest bırakılmasını içerdiğini söylüyor. 

Kaynak, İsrail’in karşı teklifle gelerek 11 rehinenin serbest bırakılmasını istediğini ve karşılığında kalıcı ateşkese dair hiçbir garanti vermediğini söylüyor. Bunun Hamas açısından kabul edilemez olduğunu belirterek, “Görüşmeler tıkanmış durumda” ifadelerini kullanıyor. Adının açıklanmaması şartıyla Reuters’a konuşan bir Hamas yetkilisi de böyle bir teklife yanıt verilmeyeceğini söylüyor. 

ToI’nin irtibata geçtiği yetkili, Hamas’ın Gazze’den çıkmayı kabul etmeyeceğini fakat bölgenin yönetimini, güvenlik garantileri dahilinde sağlanacak ateşkesle Filistinli bağımsız otokratlara devredebileceğini belirtiyor. Yetkili, ABD’yle birebir görüşme sağlanması gerektiğini söyleyerek, Trump yönetiminin bu konuda geri adım atmasını eleştiriyor: 

Hamas’la doğrudan görüşmeden nasıl bir anlaşmaya varabilirsiniz ki? Taliban sözkonusu olduğunda bunu yapmayı kabul etmişlerdi.

Yetkili, Trump’ın savaşı bitirebilecek güce sahip olduğunu fakat İsrail lideri Binyamin Netanyahu’ya “Gazze’yi cehenneme çevirmesi için yeşil ışık yaktığını” söylüyor. 

ABD Rehine İşleri Özel Temsilcisi Adam Boehler, Hamas yöneticisi Halil Hayya’yla ateşkes anlaşması içinde Katar’da görüşmüştü. İsrail, ABD’li yetkililerin Hamas’la doğrudan görüşme düzenlemesine büyük tepki göstermiş, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da marttaki açıklamasında bunun “tek seferlik” olduğunu söylemişti. 

19 Ocak 2024’te yürürlüğe giren ateşkes ve esir takası anlaşmasının 42 günlük birinci aşaması 2 Mart'ta sona ermişti. İsrail, 1700'den fazla Filistinli mahkumu salıvermiş, Hamas da 8’i ölü 33 İsrailli ve 5 Taylandlı rehineyi serbest bırakmıştı.

Taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı için ikinci aşamaya geçilememişti. Tel Aviv yönetimi, 2 Mart'ta Gazze Şeridi'ne her türlü insani yardım malzemesinin girişini durdurmuş, 9 Mart'ta da bölgeye elektrik tedarikini kesmişti. Bunların ardından İsrail ordusu, 18 Mart’ta ateşkes sürecini bozarak Gazze’ye saldırıları yeniden başlatmıştı.

Independent Türkçe, Times of Israel, Reuters