Şam ve Hama'da güvenlik operasyonları, kıyı bölgelerinde uzlaşı görüşmeleri

İslam dini tebliğ için Şam'ın Hristiyan mahallesi el-Kassaa'ya gelen kişiler güvenlik gerilimine neden oldu

Silahlara el koymak ve Esed'in silahlı destekçilerini yakalamak için düzenlenen operasyon sırasında Şam yakınlarındaki Yeni Şam bölgesi sokaklarında devriye gezen güvenlik güçleri (AFP)
Silahlara el koymak ve Esed'in silahlı destekçilerini yakalamak için düzenlenen operasyon sırasında Şam yakınlarındaki Yeni Şam bölgesi sokaklarında devriye gezen güvenlik güçleri (AFP)
TT

Şam ve Hama'da güvenlik operasyonları, kıyı bölgelerinde uzlaşı görüşmeleri

Silahlara el koymak ve Esed'in silahlı destekçilerini yakalamak için düzenlenen operasyon sırasında Şam yakınlarındaki Yeni Şam bölgesi sokaklarında devriye gezen güvenlik güçleri (AFP)
Silahlara el koymak ve Esed'in silahlı destekçilerini yakalamak için düzenlenen operasyon sırasında Şam yakınlarındaki Yeni Şam bölgesi sokaklarında devriye gezen güvenlik güçleri (AFP)

Şarku’l Avsat'a konuşan Suriye’de Genel Güvenlik İdaresi’ne yakın kaynaklar Lazkiye’nin dün, Suriyeli Alevilerin önde gelen isimleriyle Tartus, Lazkiye ve kırsal bölgelerinin yerel yönetimleri ve kıyı şehirlerindeki siyasi kurumların yöneticileri arasında ‘toplumsal uzlaşıya varmak amacıyla’ görüşmelere tanık olduğunu söylediler.

Genel Güvenlik İdaresi güçleri ile Bessam Husameddin liderliğindeki eski rejimin destekçisi milisler arasında yaşanan şiddetli çatışmalarda iki milis öldü, bazıları yaralandı. Genel Güvenlik İdaresi güçleri tarafından yakalanan 7 milis Bessam Husameddin’in kendini havaya uçurmasının ardından serbest bırakıldı. Görüşmeler ise bu hararetli günün ardından gerçekleşti.

Lazkiye'deki Kamu Güvenliği Dairesi Müdürü Yarbay Mustafa Kanifati, daha önce yaptığı bir açıklamada “Esed destekçisi milislerin kalıntıları Cableh ve çevresindeki sivillere ait evler arasında saklanıyorlar. Dağları ve vadileri Kamu Güvenliği Dairesi güçlerine ve Genel Güvenlik İdaresi güçlerine karşı saldırılarda bulunmak için bir merkez olarak kullanıyorlar” dedi.

csdvfgtrhy
Suriye’de Genel Güvenlik İdaresi, Şam'ın banliyösü Damar'da silahlara el koymak ve Esed destekçisi milisleri yakalamak için operasyon düzenledi (AFP)

Genel Güvenlik İdaresi güçleri, Askeri Operasyonlar Dairesi ile iş birliği içinde eski rejimin kalıntılarına yönelik başkent Şam yakınlarındaki Yeni Şam bölgesi, Vadi el-Meşari, Cebel er-Ruz ve Şam kırsalındaki ed-Dimas bölgesinde güvenlik operasyonlarına devam etti.

Eş zamanlı olarak Hama kırsalında eski rejimin destekçilerinin konuşlandığı Kamhana, Arz ve Hattab gibi bazı bölgeleri silahsızlandırmak amacıyla bir güvenlik kampanyası yürütülüyor.

Suriye’nin resmi haber ajansı SANA'nın İçişleri Bakanlığı’nın Hama’daki basın ofisinden aktardığına göre Halfaya’da ve kanun kaçaklarının vatandaşlara ve İçişleri Bakanlığı personeline karşı terör operasyonları düzenlemek için sığınak olarak kullandıkları diğer şehirlerde operasyonlar devam ediyor. Operasyonlar sonucunda, iç güvenliği istikrarsızlaştırmak amacıyla cinayet, işkence ve silah yağmalama suçlarına karışan bazı kişilerin tutuklandı.

scdfgth
Silahlara el koymak ve milisleri yakalamak için düzenlenen operasyon sırasında Şam yakınlarındaki Yeni Şam bölgesi sokaklarında arama yapan güvenlik güçlerinin önünden geçen bir kadın (AFP)

Suriye İnsan Hakları Gözlemevi (SOHR) Genel Güvenlik İdaresi’nin çarşamba günü Şam'ın Cebel er-Ruz mahallesinde düzenlediği bir güvenlik operasyonunda altısı Kürt olmak üzere aralarında Deyrizor'dan gelenlerin de bulunduğu 16 kişiyi tutukladığını bildirdi. Aynı mahallede devriye yapan güçlerden kaçmaya çalışan bir kişi ise yaralandı. SOHR'a göre bu kişiye ‘doğrudan’ ateş edildi.

x cvfbg
Hama şehir merkezinde 16 bin eski rejim askerinin durumları belirlendi (SANA)

Öte yandan Suriye’nin kıyı şehirlerindeki gerilimin etkileri henüz yatışmadan, tebliğ yapan bir grup, salı akşamı Şam'da Hristiyanların çoğunlukta olduğu el-Kassaa mahallesini gezerek halkı Müslüman olmaya çağırdı. Mahalle sakinleri tarafından kendilerine karşı çıkılması üzerine iki taraf arasında yumruk yumruğa kavga çıktı. Mahallenin gençleri, kavgayı ayırmak ve olayı kontrol altına almak üzere Kamu Güvenliği Dairesi güçleri gelene kadar tebliğci grubun üyelerini alıkoydu.

Kassaa mahallesinde bulunan Şarku’l Avsat muhabiri, olayın ardından güvenlik güçlerinin sokaklarda konuşlandığını ve mahallede genel olarak sakinlik olduğunu gözlemledi. Mahalle sakinlerinden Hani Saad, Şarku’l Avsat’a, mahallelilerin güvenlik güçleriyle koordineli olarak mahallenin güvenliğini ve istikrarını sağlamaya çalıştıklarını söyledi. Saad’a göre Esed rejiminin düşmesi ve Genel Güvenlik İdaresi’nin iktidarı devralmasının üzerinden bir ayı aşkın bir süre geçmesine rağmen, aşırılık yanlısı bireyler ve gruplar kendi gündemlerini Şam'daki siyasi ve sosyal sahneye dayatmaya çalışıyor. Geçiş sürecini fırsat bilerek güvenlik ihlalleri ve izinsiz girişler yapan zayıf fikirli kişilerin de olduğunu belirten Saad, güvenlik güçleriyle iş birliği içinde halkın bu kişilere karşı koymaya çalıştığını vurguladı. Saad ayrıca sosyal medya üzerinden ‘Hıristiyanlar arasında kafa karışıklığı ve panik yaratmak’ amacıyla her olayı köpürterek servis etmeye çalışan ‘gizli’ taraflar olduğunu vurguladı. Bu konuda Hıristiyanlar arasında endişeler olduğunu inkar etmeyen Saad, “Kontrol altına alınmalarına rağmen bu davranışların tekrarlanması, Şam'da silahlanmayı reddetmiş ve reddetmeye devam eden barışçıl bir grup olarak endişelerimizi arttırıyor” dedi.



Savaş, Hamas’ın yeni bir lider seçimi sürecini aksatıyor

Batı Şeria'nın Ramallah kentinde Filistinli tutukluların karşılanması sırasında Hamas bayraklarını sallayan Filistinliler, Kasım 2023 (AFP)
Batı Şeria'nın Ramallah kentinde Filistinli tutukluların karşılanması sırasında Hamas bayraklarını sallayan Filistinliler, Kasım 2023 (AFP)
TT

Savaş, Hamas’ın yeni bir lider seçimi sürecini aksatıyor

Batı Şeria'nın Ramallah kentinde Filistinli tutukluların karşılanması sırasında Hamas bayraklarını sallayan Filistinliler, Kasım 2023 (AFP)
Batı Şeria'nın Ramallah kentinde Filistinli tutukluların karşılanması sırasında Hamas bayraklarını sallayan Filistinliler, Kasım 2023 (AFP)

ABD ve İsrail’in İran’a karşı yürüttüğü savaş, Hamas'ın yeni lider seçimi sürecini altüst etti. Kaynaklar, çeşitli karmaşıklıklar ve ‘bölgedeki güvenlik ve siyasi değişiklikler’ nedeniyle sürecin dondurulmasının planlandığını bildirdi.

Yaklaşık bir buçuk yıldır Hamas'ın işlerini bir ‘liderlik konseyi’ yönetiyor. Son iki aydır hareketi yönetecek yeni bir lider seçmek için bir süreç başlatıldı. Şarku’l Avsat'a konuşan Gazze’nin içinden ve dışından Hamaslı dört bilgili kaynak, bölgedeki mevcut durum nedeniyle hareketin başkanlık seçimini geçici olarak askıya alma eğilimi olduğunu aktardı.

Hamas’ın liderliği için rekabet, hareketin yurtdışındaki Siyasi Büro Başkanı Halid Meşal ile Gazze Şeridi'ndeki muadili ve ateşkes müzakere ekibi başkanı Halil Hayye arasında sürüyor. Hem Meşal, hem de Hayye, Hamas’ın liderlik konseyinde yer alıyor.

Hamas’tan biri Gazze Şeridi içinde, diğeri dışındaki iki kaynak, önümüzdeki günlerde seçimlerin iptal edilmesi ve siyasi büro seçimlerinin bu yılın sonunda yapmayı planlandığını teyit etti.


Irak Başbakanı Sudani, silahlı gruplarla diyaloğu kesecek mi?

Sudani, bombaların hedefi olan istihbarat merkezini incelerken (X)
Sudani, bombaların hedefi olan istihbarat merkezini incelerken (X)
TT

Irak Başbakanı Sudani, silahlı gruplarla diyaloğu kesecek mi?

Sudani, bombaların hedefi olan istihbarat merkezini incelerken (X)
Sudani, bombaların hedefi olan istihbarat merkezini incelerken (X)

Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani, Irak istihbarat teşkilatının merkezini hedef alan silahlı grupla ‘diyalog kurma’ olasılığını reddetti ve onu ‘korkak bir grup’ olarak nitelendirdi.

Başbakan Sudani dün, bir subayın hayatını kaybetmesine ve çok sayıda personelin yaralanmasına neden olan insansız hava aracı (İHA) ile saldırı düzenlenen kurumun merkezini ziyaret etti. Sudani, siyasi güçleri, resmi kurumlara yönelik saldırılara karşı ‘açık ve net’ bir tutum sergilemeye çağırdı. Bu çağrı, ABD’nin Bağdat Büyükelçiliği'ne yönelik saldırılardan elçiliğe bağlı diplomatik lojistik destek üssüne ve Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’nin (IKBY) başkenti Erbil'deki ABD konsolosluğuna kadar silahlı grupların gerçekleştirdiği saldırılar konusunda net bir tutum sergilemeyen bazı Şii Koordinasyon Çerçevesi güçlerine yönelikti.

Sudani, ziyaretin kenarında yaptığı açıklamalarda, ‘saldırının’ koşullarına ilişkin titiz soruşturmanın sürdürülmesini, sonuçların açıklanmasını ve bu ‘utanç verici terör eylemin’ arkasında kimin olduğunun kamuoyuna duyurulmasını istedi.


Husilerin söylemleri, Kızıldeniz kartını kullanma tehdidinde bulunan İran açıklamalarıyla uyumlu

Husi liderinin çağrısıyla Sana’da İran’a destek mitinginde toplanan Husiler (EPA)
Husi liderinin çağrısıyla Sana’da İran’a destek mitinginde toplanan Husiler (EPA)
TT

Husilerin söylemleri, Kızıldeniz kartını kullanma tehdidinde bulunan İran açıklamalarıyla uyumlu

Husi liderinin çağrısıyla Sana’da İran’a destek mitinginde toplanan Husiler (EPA)
Husi liderinin çağrısıyla Sana’da İran’a destek mitinginde toplanan Husiler (EPA)

ABD-İsrail ile İran ve ona bağlı Lübnanlı ve Iraklı unsurlar arasında süren doğrudan askeri gerilim ortamında, Yemen’deki Husiler söylem düzeyinde tansiyonu yükseltmeyi sürdürüyor. Örgüt, sessiz kalmayacağını vurgulasa da şu ana kadar Tahran’ın yanında doğrudan askeri müdahaleye geçmedi.

22 Mart itibarıyla, yani savaşın başlamasından yaklaşık üç hafta sonra, İran’a yakınlığıyla bilinen Husiler uyarı ve sert tonlu açıklamalarla yetinerek ‘her türlü gelişmeye hazır olduklarını’ dile getirdi. Bu söylemler, İran’ın Kızıldeniz ve Babu’l Mendeb Boğazı gibi stratejik deniz geçişlerinde gerilimi genişletebileceği yönündeki tehditleriyle örtüşüyor.

Husilerin son açıklaması, kendi kurdukları yönetimin dışişleri makamına atfedilen bir bildiriyle geldi. Açıklamada, Hürmüz Boğazı’na ilişkin uluslararası girişimlere karşı çıkılırken, ABD’nin politikalarıyla ‘bölgeyi stratejik bir çıkmaza sürüklediği’ öne sürüldü.

Aynı açıklamada, bölge ülkeleri olası bir tırmanışa dahil olmamaları konusunda uyarıldı; ABD politikalarına ‘bağımlılık’ eleştirilirken, dış müdahalenin geniş çaplı olumsuz sonuçlar doğuracağı iddia edildi.

fgb
Husiler, Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından Sana sokaklarına onun devasa posterlerini astı. (EPA)

Açıklamada, çatışmanın genişlemesinin yaratabileceği risklere dikkat çekilerek bunun küresel tedarik zincirleri ve enerji fiyatları üzerinde etkiler doğurabileceği vurgulandı. Husiler ise ‘elleri bağlı durmayacaklarını’ belirterek, savaşa dahil olma ihtimaline işaret etti.

Bu tutum, İran’dan gelen son açıklamalarla örtüşüyor. Tahran yönetimi, ABD’nin Harg Adası’na yönelik olası bir saldırısı durumunda, Kızıldeniz ve Babu’l Mendeb’de güvenliği sarsmak için Husileri devreye sokabileceği mesajını verdi ve bunu ‘direniş ekseninin seçenekleri’ arasında gösterdi.

Atılacak adımın ertelenmesi

Husilerin lideri Abdulmelik el-Husi, 28 Şubat’ta savaşın başlamasından bu yana İran’a siyasi ve ideolojik destek açıklamalarıyla, doğrudan askeri müdahaleden kaçınmayı bir arada yürüten bir çizgi izliyor.

Abdulmelik el-Husi, grubunun Tahran’ın yanında olduğunu vurgulayarak çatışmayı ‘İslam’a karşı bir savaş’ olarak nitelendirdi. Tüm senaryolara hazır olduklarını dile getiren el-Husi, destek amacıyla kitlesel gösteriler düzenlenmesi çağrısında bulundu.

Ancak Husiler, şu ana kadar İran’a yönelik savaşla doğrudan bağlantılı herhangi bir adım atmış değil. Daha önce değerlendirmelerde bulunan uzmanlara göre bu temkinli tutum, başta ABD ve İsrail’den gelebilecek geniş çaplı askeri saldırılara maruz kalma endişesi olmak üzere bir dizi karmaşık hesapla bağlantılı. Özellikle Kızıldeniz ve Babu’l Mendeb hattının küresel ticaret açısından taşıdığı kritik önem, bu çekingenliğin başlıca nedenleri arasında gösteriliyor.

Son iki yılda Kızıldeniz’de gemileri hedef alarak ve İsrail’e yönelik saldırılar düzenleyerek gerilimi artıran grup, mevcut koşullarda bu tırmanma kartını erken tüketmek yerine ilerleyen döneme saklamayı tercih ediyor olabilir.

Bu yaklaşım, Husilere hem askeri hem de siyasi düzeyde daha geniş bir manevra alanı sağlarken, İran öncülüğündeki ‘direniş ekseni’ içindeki konumlarını da esnek biçimde sürdürmelerine imkân tanıyor.

Önceki karşılaşma

Bu tutum, Husilerin 2023 yılı sonlarından itibaren başlattığı tırmanışın devamı niteliğinde görülüyor. Grup, Gazze Şeridi’ndeki Filistinlilere destek gerekçesiyle Kızıldeniz’de gemilere yönelik saldırılar düzenlemeye başlamıştı. Yaklaşık iki yıl içinde balistik füzeler, insansız hava araçları (İHA) ve patlayıcı yüklü botlarla yüzlerce saldırı üstlenen örgüt, bazı gemilerin batmasına ve onlarcasının hasar görmesine yol açtı.

rggrt4g
Sana’da Husiler tarafından kurulan bir mezarlık (EPA)

Söz konusu eylemler, geniş çaplı güvenlik ve ekonomik sonuçlar doğurdu. Bu gelişmeler üzerine ABD ve Birleşik Krallık, Husilere ait hedeflere yönelik yüzlerce hava ve deniz saldırısı içeren bir askeri operasyon başlattı; operasyonlar daha sonra bölgesel arabuluculukla durduruldu.

İsrail de saldırılara karşılık olarak, Husilerin kontrolündeki bölgelerde limanlar, elektrik santralleri, çimento fabrikaları ve Sana Havalimanı gibi altyapı tesislerini hedef aldı. Ayrıca düzenlenen operasyonlarda örgütün üst düzey yöneticileri hedef alınarak genelkurmay başkanı ve hükümet başkanıyla birlikte dokuz bakanın öldürüldüğü bildirildi.