Rapor: Yıl sonundan önce SDG güçlerinin Suriye devletine entegrasyonuna ilişkin anlaşmayı kurtarmak için yoğun çabalar sürüyor

Suriye Devlet Başkanı Ahmed el-Şara ve ABD destekli, Kürt liderliğindeki Suriye Demokratik Güçleri Lideri Mazlum Abdi ile Suriye'nin başkenti Şam'da, 10 Mart 2025'te el sıkışıyor (SANA)

Birçok katılımcı ve sürece vakıf kaynaklar, Suriye devlet güçleri ile Kürt unsurların entegrasyonuna yönelik görüşmelerde, Suriyeli yetkililer, Kürtler ve Amerikalıların, yıl sonuna kadar tamamlanması planlanan tıkanmış bir anlaşmada ilerleme sağlamak için yoğun çaba sarf ettiğini belirtti.

Reuters’a konuşan kaynaklar, son birkaç günde müzakerelerin hız kazandığını ancak gecikmeler nedeniyle artan hayal kırıklığının devam ettiğini ve bazı katılımcıların büyük bir ilerleme sağlanmasını olası görmediğini aktardı.

Beş kaynak, geçiş hükümetinin, kuzeydoğu Suriye’de kontrolü elinde bulunduran Suriye Demokratik Güçleri’ne (SDG) bir teklif sunduğunu söyledi. Bir Suriyeli yetkili, bir Batılı yetkili ve üç Kürt yetkili de, Şam’ın bu öneride SDG’nin yaklaşık 50 bin savaşçısını üç ana birliğe ve daha küçük taburlara yeniden organize etmesine açık olduğunu ifade ettiğini belirtti. Teklif, SDG’nin bazı komuta zincirlerinden feragat etmesi ve kendi kontrolündeki bölgeleri Suriye ordusunun diğer birimlerine açması şartına bağlandı.

Suriye haber ajansı SANA'nın 8 Mart 2025'te yayınladığı bir fotoğrafta, Suriye kıyı şeridindeki Lazkiye şehrinde bir kontrol noktasında Suriye hükümet güçleri görülüyor (AFP)

“İtibarı korumak"

Fikrin hayata geçirilip geçirilmeyeceği hâlâ netlik kazanmış değil. Birkaç kaynak, son dakikada kapsamlı bir anlaşmaya varılma olasılığını düşük gördüklerini ve daha fazla görüşmeye ihtiyaç olduğunu belirtti. Ancak SDG’den bir yetkili, “Şu anda her zamankinden daha yakın bir noktadayız” dedi.

Başka bir Batılı yetkili, önümüzdeki günlerde yapılacak olası bir açıklamanın kısmen ‘itibarı koruma’, süreyi uzatma ve Beşşar Esed’in devrilmesinin ardından hâlâ kırılgan olan ülkede istikrarı sürdürme amacı taşıyacağını ifade etti. Çoğu kaynak, bu çabaların yıl sonuna kadar SDG’nin Suriye ordusu ve diğer devlet kurumlarıyla tam entegrasyonunu sağlayacak seviyeye ulaşmasının beklenmediğini aktardı; bu hedef, 10 Mart’ta iki taraf arasında imzalanan tarihî bir anlaşmada öngörülmüştü.

Uzmanlar, mevcut görüşmelerde başarısız olunmasının, Suriye’deki derin bölünmeleri çözme fırsatını tehlikeye atarak silahlı çatışma riskini artırabileceğini ve bunun, Suriye’nin 14 yıldır süren savaşın ardından toparlanmasını engelleyebileceğini belirtiyor. Ayrıca bu durum, Kürt savaşçıları terörist olarak gören ve müdahale tehdidinde bulunan Türkiye’yi de sürece çekebilir.

 SDG mensupları Suriye'nin doğusundaki Deyrizor'da, (Reuters - Arşiv)

Taraflar, birbirlerini oyalamak ve kötü niyetli davranmakla suçluyor. SDG, savaş sırasında ABD’nin başlıca müttefiki olarak kazandığı özerklikten vazgeçmek istemiyor; bu süreçte örgütlenmiş olan SDG, DEAŞ hapishanelerini ve zengin petrol kaynaklarını kontrol altına almıştı.

Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre  kaynaklar, Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şera'yı destekleyen ve onun geçiş hükümetine küresel destek çağrısında bulunan ABD'nin, SDG ile Şam arasında mesajlar ilettiğini, görüşmeleri kolaylaştırdığını ve bir anlaşma yapılması için çağrıda bulunduğunu belirtti.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack’ın, Suriye hükümeti ile SDG arasındaki diyaloğu desteklemeye ve kolaylaştırmaya devam ettiğini söyledi. Sözcü, bu çabaların amacının, güçlerin entegrasyonuna doğru ilerleyen sürecin momentumunu korumak olduğunu vurguladı.

Suriye'nin Kamışlı kentinde düzenlenen gösteride bir kız çocuğu SDG bayrağını taşıyor... 17 Eylül 2025 (Reuters)

Türkiye: Sabrımız tükeniyor

Yaz aylarında iki taraf arasında yapılan büyük bir görüşme turunun başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından, kuzeydeki bazı cephe hatlarında sık sık yaşanan çatışmalar da dahil olmak üzere gerilimler arttı.

SDG, 2019’da DEAŞ militanlarını mağlup ettikten sonra, ülkenin büyük petrol ve buğday üretiminin bulunduğu kuzeydoğu Suriye’nin büyük bir bölümünü kontrol altına aldı.

SDG, Kürt azınlığa yönelik yıllarca süren baskıyı sonlandırdığını söylese de, Arap çoğunluğun yaşadığı bölgelerde yönetimlerine karşı memnuniyetsizlik arttı.

Bir Suriyeli yetkili, yıl sonu için belirlenen entegrasyon tarihinin kesin olduğunu ve SDG’den geri dönülemez adımlar atılmadığı sürece uzatılamayacağını ifade etti.

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ise yaptığı açıklamada, Türkiye’nin askeri yollara başvurmak istemediğini ancak SDG’ye yönelik sabrın tükenmekte olduğunu vurguladı.

Kürt yetkililer ise süreye fazla önem vermediklerini belirterek, adil bir entegrasyon sağlamak amacıyla müzakerelere bağlı olduklarını söylediler. Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi’nden yetkili Sihanouk Dibo, “Anlaşmanın geçerliliğinin devam etmesinin en güvenilir garantisi, içeriğinin kendisidir, zaman çerçevesi değil” dedi ve anlaşmadaki tüm maddelerin ele alınmasının 2026 yılı ortasına kadar sürebileceğine işaret etti.

SDG, ekim ayında kendisini üç coğrafi grup ve taburlara yeniden organize etme fikrini gündeme getirmişti. Ancak Şam’ın son günlerde sunduğu öneride yer alan bu taviz, örgütün kontrolündeki topraklardan vazgeçmesini sağlamaya yetecek mi, henüz net değil.

Kürtlerin liderliğindeki Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi’nden Abdulkerim Ömer, açıklanmayan önerinin “lojistik ve idari ayrıntılar içerdiğini, bunun anlaşmazlıklara yol açabileceğini ve gecikmeye neden olabileceğini” söyledi.

Reuters’a konuşan üst düzey bir Suriyeli yetkili ise Şam’ın yanıtının ‘Mart anlaşmasının uygulanması için uzlaşmayı kolaylaştıracak şekilde esnek’ olduğunu belirtti.

Reuters'e konuşan üst düzey bir Suriyeli yetkili, Suriye'nin yanıtının, "Mart ayında varılan anlaşmayı uygulamak için uzlaşmaya varılmasını kolaylaştırmaya yönelik esneklikle karakterize edildiğini" belirtti.