Hamas Hareketi, geçtiğimiz şubat ayı sonlarında İran’daki savaşın patlak vermesinden bu yana sekteye uğrayan ateşkes anlaşmasının uygulanmasını sağlama umuduyla, Mısır, Katar ve Türkiye'den arabulucularla Kahire'de yeni istişarelere başlıyor. Bu süreç, ABD Başkanı Donald Trump'ın Washington'da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği görüşmenin sonuçlarının beklendiği bir atmosferde gerçekleşiyor.
Şarku’l Avsat’a konuşan Mısırlı bir kaynak, Kahire'deki görüşmelerde masaya getirilecek üç ana dosyanın olduğunu açıkladı. Kaynağa göre bu dosyalar arasında İsrail'in söz konusu güçlerin girişine onay vermesi çerçevesinde teknokrat komitesinin ve istikrar gücünün bölgeye girişinin anlaşmayı ilerletme temelinde ele alınmasını, bunun yanı sıra silah dosyasını ve Trump-Netanyahu görüşmesinin sonuçlarının değerlendirilmesi yer alıyor.
Ateşkes anlaşması, geçtiğimiz ekim ayında üç aşamalı olarak gün yüzüne çıkmıştı. İlk aşamasının çoğu maddesi uygulanmış, ancak Hamas'ın silahsızlandırılması ve İsrail güçlerinin bölgeden kademeli çekilmesi gibi önemli maddeleri içeren ikinci aşamaya geçişte sekteye uğranmıştı. İki taraf, bu iki maddeden hangisinin öncelikli olarak uygulanacağı konusunda anlaşmazlık yaşıyor.
Ziyaretin amaçları
Hamas Hareketi yayımladığı açıklamada, ziyaretin ‘ateşkes anlaşmasının ikinci aşamasının uygulanmasına ilişkin müzakereleri tamamlamayı’ amaçladığını ve ‘heyetin Mısırlı yetkililer ve Mısır, Katar ile Türkiye'den kardeş arabulucularla, ayrıca Filistinli gruplar ve güçlerle görüşmeler gerçekleştireceğinin planlandığını’ belirtti.
Açıklamada, görüşmelerin ‘ateşkesi kalıcı hale getirmeyi ve Şarm eş-Şeyh'te üzerinde mutabık kalınan tüm yükümlülüklerin, özellikle bölgedeki insani duruma ilişkin taahhütlerin uygulanmasını garanti altına almayı, Başkan Trump'ın planının ikinci aşamasına geçişi sağlamayı’ amaçladığı kaydedildi.
Mısırlı kaynağa göre Hamas heyetinin ziyaret amaçları üç noktaya odaklanıyor. Bunlardan birincisi, uluslararası gücün sorumlu komitesinin oluşumuna ilişkin tüm ayrıntıların takip edilmesi, ikincisi teknokrat komitesini devreye sokmaya yönelik önümüzdeki uygulama adımlarının öğrenilmesi ve üçüncüsü silah dosyasının görüşülmesi.
Kaynak, ziyaretin zamanlamasının Netanyahu'nun Washington ziyaretiyle çakıştığını, bunun genel durumu değerlendirme ve İsrail'in ortaya konulan mutabakatlara bağlılığının ciddiyetini, ya da oyalama girişimlerinin bulunup bulunmadığını test etme fırsatı sunduğunu vurguladı.
Trump ile Netanyahu görüşmesindeki dosyalar İran ve Gazze Şeridi arasında çeşitlilik gösteriyor. Görüşme, pazar günü düzenlenen küçük İsrail Güvenlik Bakanlar Kurulu toplantısında uluslararası istikrar gücünün Gazze Şeridi'ne girişine İsrail'in onay vermesinin üzerinden iki gün sonra gerçekleşti.
İsrail'in Haaretz gazetesi, bilgili bir kaynağa dayandırdığı haberinde, uluslararası güçlerin Gazze Şeridi'ne girişinin, Refah'ta dar ve sınırlı bir bölgeye yönelik olacağını bildirdi. İsrail Ordu Radyosu ise çok uluslu güçleri ağırlamaya hazırlık amacıyla Kerem Şalom bölgesi yakınında inşa edildiği belirtilen bir askeri üssü gösteren bir video kaydı yayımladı.
O dönemde Gazze Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nickolay Mladenov, yaptığı açıklamada, İsrail'in uluslararası güçlerin konuşlandırılmasına onay vermesinin, bölgede istikrarı sağlamak, silahsızlandırmayı desteklemek ve yönetimin, Gazze Ulusal Yönetim Komitesi şemsiyesi altında etkin bir geçici Filistin yönetimine devredilmesini sağlamak için üzerinde mutabık kalınan çerçevenin temel bir parçasını oluşturduğunu vurguladı.
Uluslararası güçler
Mısırlı kaynak bu konuda, Hamas'ın ziyaretinin esasen İsrail tarafının uluslararası bir gücün oluşturulması önerisine onay vermesinin ardından atılacak sonraki adımları netleştirmeye ve Mısır'ın bu çerçevede sunabileceği rol ile desteği görüşmeye odaklandığını belirtti.
Kaynak, uluslararası gücün oluşturulmasına ilişkin işlemlerin sahada zaten başladığına dikkati çekerek şunları söyledi:
Artık iş sadece Kıbrıs ve Fas'ın katılımıyla sınırlı değil; daha önce çekincesini belirten Pakistan ve Endonezya gibi ülkeler de dahil olmak üzere başka ülkeler de katılımlarını açıklamak üzere.
Hamas meseleleri uzmanı Filistinli analist İbrahim el-Medhun, Hamas heyetinin Kahire ziyaretinin, müzakerelerin takibi bağlamında doğal bir seyir izlediğini belirtti. Şarku’l Avsat’a konuşan Medhun, uluslararası güçlere ve önümüzdeki döneme ilişkin düzenlemelere dair yeni gelişmelerin bulunduğuna, bunun yanı sıra Mısır'ın bu müzakerelerde temel arabulucu olarak oynadığı rolün öneminin sürdüğüne dikkati çekti.
Medhun, ziyaretin, ilk aşamayı kalıcı hale getirmek ve ikinci aşamaya geçmek amacıyla, silah dosyası ve aşamalar arası geçiş mekanizmaları başta olmak üzere bekleyen dosyaların görüşülmesi hedefiyle Filistinli gruplarla görüşme ve istişareleri de kapsayacağını öngörüyor. Bu sürecin Filistin halkını yeni bir çatışmadan koruyacak şekilde ilerlemesi hedefleniyor.
Medhun, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Hamas, saldırganlığın durdurulmasıyla ilgileniyor ve anlaşmanın başarıya ulaşması ile ilk aşamadan ikincisine ilerlemesiyle ilgileniyor.”
İsrail'in üzerinde mutabık kalınan hususlara bağlı kalmasının, suikast, öldürme, yıkım ve hedef almayı durdurmasının, geçiş noktalarının açılıp Gazze Şeridi'ne yardım ve temel ihtiyaçların sokulmasının önemine dikkat çeken Filistinli uzman, Halil el-Hayye'nin Hamas Siyasi Büro Başkanlığına seçilmesinin ardından hareketin, siyasi ve müzakere sürecini ileriye taşıma, ateşkesi kalıcı hale getirme, ikinci aşamaya geçme ve bu uzun savaşı durdurma konusunda her zamankinden daha kararlı olduğunu düşünüyor.
Medhun, Hamas heyetinin Kahire'ye ‘belirli bir siyasi esneklikle ve Mısırlı arabulucunun müzakereleri ileriye taşımasına ve başarıya ulaştırmasına yardımcı olacak net yanıtlarla gideceği, geçtiğimiz dönemde gündeme gelen soru ve meseleleri, ister dolaşımdaki önerilerde ele alınsın, anlaşmanın başarıya ulaşmasını sağlayacak ve anlaşmayı kalıcı hale getirip sonraki aşamaya geçişin yolunu açacak şekilde ele alacağı’ değerlendirmesinde bulundu.
