Irak Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı Sözcüsü bugün yaptığı açıklamada, 30 Eylül’ün tam anlamıyla kendi kendine yeterliliğe geçiş ve güvenlik sahasının yabancı şemsiyeye ihtiyaç duyulmadan ulusal güçlerin kontrolünde yönetilmesi açısından bir dönüm noktası olacağını belirtti. Sözcü, bu tarihin “devletin çerçevesi dışında hareket edilmesine yönelik her türlü gerekçeyi ortadan kaldıracağını ve resmi olmayan silahların tasfiye edilmesi konusunda kurumlara güvenlik ve meşruiyet sağlayacağını” belirtti.
Askeri sözcü Sabah el-Numan, resmi haber ajansına yaptığı açıklamada, “Irak Silahlı Kuvvetlerinin profesyonel performansı, siyasi kararın sağlam güvencesi ve Irak’ın birliği ile ulusal istikrarının temel teminatı olduğunu kanıtladı” dedi.
ABD’nin 30 Eylül’de Irak’tan çekilmesinin olası sonuçlarına ilişkin Bağdat’ta endişeler yaşanıyor. Piyasalarda hareketliliğin bozulduğu ve durgunluğun görüldüğü bir dönemde, hükümete yakın kaynaklar kamuoyunda dile getirilen uyarıların abartılı olduğunu ifade ediyor.
Irak hükümeti ve hükümetle ittifak halindeki siyasi güçler, çekilme tarihini “Irak egemenliği günü”ne dönüştürmeye hazırlanıyor. Ancak endişelerin odağında, silahların devletin kontrolünde toplanmasına yönelik sürecin olası sonuçları bulunuyor. Bazı Iraklı siyasetçiler söz konusu sürecin “silahların düzenlenmesi ve yönetilmesine yönelik bir plan” şeklinde yeniden tanımlanabileceğini belirtiyor.
Başbakan’ın güvenlik danışmanı Kasım el-Araci, televizyonda yaptığı açıklamada, “Devletin elindeki silahların tamamen kontrol altına alınması süreci tamamlandıktan sonra silah taşımayı yasa dışı biçimde sürdüren herkes devlet tarafından kanun dışı kabul edilecek ve hakkında terörist muamelesine kadar varabilecek sert tedbirler uygulanacak” dedi.
Ancak el-Araci, “silahların toplanması komisyonunun çalışmalarına bir süre sınırı getirildiğine ilişkin haberlerin doğru olmadığını” belirterek, “sürecin tamamlanması için belirlenmiş bir takvim bulunmadığını” ifade etti.
El-Araci, Koordinasyon Çerçevesi tarafından oluşturulan komisyonun doğrudan Başbakan’ın gözetiminde çalıştığını ve yasa dışı silah taşıyanlara yönelik hukuki işlemlerin, komisyonun çalışmalarını tamamlaması ve silahların tamamen devletin kontrolüne alınmasının ardından başlayacağını ifade etti.
Irak hükümeti sözcüsü Haydar el-Ubeydi ise 30 Eylül tarihinin “Irak’ın uluslararası koalisyon ülkeleriyle ilişkilerinde egemenliğe ve karşılıklı çıkarlara saygı temelinde ikili ilişkilere geçişin önünü açan bir egemenlik gereği” olduğunu söyledi.
Şarku’l Avsat’ın resmi haber ajansından aktardığı açıklamasında el-Ubeydi, hükümetin, uluslararası koalisyonun askeri misyonunun sona erdirilmesine ilişkin üzerinde anlaşmaya varılan takvim ve mekanizmalar doğrultusunda çalışmalarını sürdürdüğünü belirtti. El-Ubeydi, “Irak’ın, ulusal güvenliğini kendi kurumları ve silahlı kuvvetleri aracılığıyla yönetmesini sağlayacak anayasal, siyasi ve diplomatik araçlara sahip olduğunu” vurguladı.
Yaptırım endişesi
Hükümetin süren güvence açıklamalarına rağmen din adamları ve uzmanlar, çekilmenin ardından ortaya çıkabilecek sonuçlardan endişe duyuyor. Ebu Hanife Nu’man Camii imamı ve Cuma hatibi Abdülvahab es-Samurai, kendi ifadesiyle “Bağdat’a 1990’larda uygulanan yaptırımlara benzer ekonomik yaptırımların yeniden uygulanması ihtimaline” karşı uyarıda bulundu.
Samurai, “Hükümetimize ve Başbakan’a, bu halkın ve ülkenin onların sorumluluğunda olduğunu, sorumluluğun gereğinin ülkenin ve vatandaşların çıkarlarını grupların ve kişilerin çıkarlarının üzerinde tutmak olduğunu belirten bir mesaj ilettik” dedi.
Samurai, “Bazıları ekonomik yaptırımlardan söz ediyor ve ambargo günlerini hatırlatıyor. Bu nedenle yetkilileri ülkenin geleceğini riske atmaktan veya Iraklıların bir bölümünün taleplerini toplumun tamamının çıkarlarının önüne geçirmekten kaçınmaya çağırıyoruz” diye konuştu.
Endişeler genellikle silahların devletin kontrolünde toplanmasına yönelik planın aksaması ihtimali üzerinde yoğunlaşıyor. Birçok kişi bunu Irak’ın bölgesel izolasyona veya yaptırımlara maruz kalmasıyla ilişkilendiriyor. Ancak bazı siyasi güçler ve silahlı gruplar, silahlarının ellerinden alınmasına yönelik her türlü girişimi açıkça reddediyor.
Necef’in cuma imamı ve hatibi Sadr el-Din el-Kabançi ise “Irak’ta yaşanacak herhangi bir siyasi veya güvenlik kaynaklı istikrarsızlık, bütün bölgede krize yol açacak ve küresel ekonomiyi sarsacaktır. Bu nedenle meseleler akılcı biçimde ele alınmalı” uyarısında bulundu.
Bununla birlikte, Irak hükümetine yakın siyasetçiler kamuoyunda dile getirilen uyarıların, “Washington ile Bağdat arasında yaptırım uygulanmasına ilişkin karşılıklı mesajlar gönderildiği yönündeki iddialar” da dahil olmak üzere abartılı olduğunu ifade etti.
Durgun piyasa ve yükselen dolar
Bu çelişkili açıklamalar, iç ticaretten sorumlu yerel kurumların verilerine göre yerel piyasalarda yaşanan durgunlukla eş zamanlı olarak yapılıyor.
Ekonomi alanında faaliyet gösteren “Eco Iraq” gözlemevi, yaptığı açıklamada, “paralel piyasada doların dinar karşısındaki kurunun eşi görülmemiş bir artış kaydettiğini” belirtti.
Gözlemevi, artışın tek bir faktöre bağlı olmadığını, “farklı ekonomik, finansal ve psikolojik unsurların bir araya gelmesinden kaynaklandığını” ifade etti. Açıklamada, başlıca nedenler arasında zaman zaman hareketlenen paralel piyasadaki spekülasyonların, dolara yönelik talebin artması ve arzın azalmasından yararlanması gösterildi.
Gözlemevi ayrıca, “30 Eylül sonrasına ilişkin belirsizlik ve beklentilerin, silahların devletin kontrolünde toplanması dosyasına ilişkin tartışmaların ve ABD yaptırımlarına yönelik iddiaların piyasadaki belirsizliği artırdığını ve bazı piyasa aktörlerini dolara yönelik talebi artırmaya ittiğini” kaydetti.
Nitekim Irak piyasalarında dolar satışlarında son günlerde sert yükselişler görülmeye başladı. Doların değeri 100 ABD doları başına 16 bin 200 Irak dinarının üzerine çıktı. Gözlemcilere göre bu artış mal ve ürünlerin ticaretini de etkiledi. Söz konusu gelişmeler, ABD-İran çatışmasının başlamasından bu yana aylardır devam eden ekonomik etkilerin üzerine eklendi.
Bağdat, Erbil ve Basra’daki tüccarlar, Şarku’l Avsat’a yaptıkları açıklamalarda, “alışveriş ve satış hareketlerinin daha önce görülmemiş seviyelere gerilediğini, bazı işletmelerin ikinci bir duyuruya kadar kapandığını” söyledi.
Öte yandan Başbakan Ali el-Zeydi’nin, Fransa ve Almanya’yı kapsayan Avrupa turunun ardından Birleşmiş Milletler Genel Kurulu toplantılarına katılmak üzere ABD’ye gitmesi bekleniyor. Zeydi’nin gündeminde ABD Başkanı Donald Trump ile bir görüşmenin de bulunabileceği yönünde tahminler dile getirilirken, Washington ve Bağdat yönetimleri şu ana kadar böyle bir görüşmeyi doğrulamadı.
