İsrail’in Suriye topraklarındaki yeni işgalinin üzerinden yaklaşık iki yıl geçerken, İsrail’in ileri karakollarında görev yapan bazı subaylar, yaşadıkları durumu “anlamsız ve hiçbir amacı olmayan bir işgal” olarak nitelendirdi. Subaylar, siyasi liderlikten bu işgale son verecek açık kararlar almasını ve işgalin yerini Şam yönetimiyle siyasi mutabakatların yapılmasını istedi.
Subaylar, mevcut durumun devam etmesinin yalnızca İsrail’e yönelik düşmanlığı körüklediği uyarısında bulundu. Bu durumun, DEAŞ, Nusra Cephesi veya Husiler gibi düşman örgütlerin müdahalesine gerek kalmadan sıradan insanların dahi direniş yolunu seçmesine neden olabileceğini belirttiler.
Subaylar, devletin açık bir politikaya sahip olmamasının ve bölgede çok sayıda askerî birliğin tutulmasının gerçeküstü bir tablo yarattığını vurguladı. Buna göre komutanlar askerleri meşgul etmek zorunda kalıyor, askerler ise gerçek amacı bulunmayan anlamsız operasyonlar yürütüyor. Bu faaliyetler de bölge halkının İsrail’e yönelik düşmanlığını artırıyor.
Şarku’l Avsat’ın Haaretz gazetesinden aktardığı habere göre Yaniv Kovoviç gazetede dün yayımlanan haberinde şu değerlendirmeye yer verdi:
“Aralık 2024’te Esed rejiminin devrilmesinin ve İsrail ordusunun Golan Tepeleri’ndeki sınır hattının ötesine ilerlemesinin üzerinden yaklaşık iki yıl geçerken, Suriye sahası, Binyamin Netanyahu hükümetinin güvenlik ve siyaset anlayışının adeta birebir yansıması hâline gelmiş görünüyor. Bu anlayış, herhangi bir stratejiye veya askerî üstünlüğü kalıcı bir siyasi anlaşmaya dönüştürme arzusuna dayanmaksızın, toprak ele geçirmeyi başlı başına bir kazanım olarak görüyor.”
Siyasi düzlemde yeni ileri karakolların ele geçirilmesi, tampon bölgenin ve bu bölgenin gerisindeki köylerin kontrol altına alınması, kuzeydeki yerleşim birimlerini korumaya yönelik önleyici bir tedbir olarak değerlendiriliyor. Ancak söz konusu bölgede görev yapan düzenli askerlerin, komutanların ve görevlerinden dönen yedek askerlerin tanıklıkları bunun tam tersine bir tablo ortaya koyuyor.
Bu askerler, kapalı görüşmelerde İsrail ordusunun neredeyse hiçbir faaliyetin bulunmadığı bölgede büyük ve maliyetli bir askerî güç bulundurduğunu, buradaki varlığını gerekçelendirmek için önleyici faaliyetler ürettiğini anlatıyor. Habere göre ordu yalnızca bununla kalmıyor, sivillerle günlük çatışmalara da yol açıyor. Böylece İsrail’in korunmaya çalıştığı tehlikeyi bizzat artırıyor.
Haberde bölgede görev yapan subayların ifadelerine de yer verildi. Yakın zamanda bu bölgede görev yapmış "H" kod adlı bir komutan şunları söyledi:
“Hâkim duygu, herkesin bir tür aldatmacanın parçası olduğu yönündeydi. Biz oradayız, dolayısıyla durumun tehlikeli olduğunu gösteren bir hikâye uydurmak zorundayız. Operasyonel faaliyetlerin bir kısmı, hatta her şeyi söylemek istemiyorum ama büyük bir bölümü, yalnızca orada bulunmamıza gerekçe oluşturmak için yapılıyor.”
Komutan sözlerini şöyle sürdürdü:
“Hiçbir şey görmüyorsunuz, ortada hiçbir şey yok. Bu da bütün meseleyi tamamen anlamsız hâle getiriyor.”
Bu bölgede yakın zamanda bir görev dönemini daha tamamlayan “G” kod adlı asker ise şöyle konuştu:
"Beyaz pikapların (Hamas’ın 7 Ekim 2023 saldırısını simgeleyen araçlar) her an gelebileceği sürekli tekrarlanıyordu. Orada bulunduğumuz süre boyunca hiçbir şey yaşanmadı. Kıyamet Savaşı’na sıkı sıkıya inanan, en radikal görüşlere sahip kişiler ve yerleşimciler arasında bile görevin önemine ilişkin duygu son derece zayıftı.”
Haberde, Suriye sahasında siyasi liderliğin Şam’daki yeni yönetimle ciddi müzakereler yürütme konusunda herhangi bir istek göstermediği ve bölgedeki kontrolünü başlı başına nihai bir kazanım olarak gördüğü belirtildi.
Araştırmaya göre İsrail ordusu içinde Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara’ya ilişkin değerlendirmeler de farklılık gösteriyor. Kuzey Bölge Komutanlığı, eş-Şara’ya ciddi şüpheyle yaklaşıyor ve mevcut sükûneti yalnızca taktiksel bir geçici durgunluk olarak değerlendiriyor.
Buna karşılık istihbarat teşkilatı, mevcut risklerin yanı sıra eş-Şara yönetiminin çıkarlarının da ciddi biçimde değerlendirilmesi gerektiğini düşünüyor. Suriye’yi istikrara kavuşturma, ekonomisini canlandırma ve yaptırımları kaldırma hedeflerinin, İsrail’i tehlikeye atmadan aşamalı ve temkinli güvenlik mutabakatlarının oluşturulmasına imkân sağlayabileceği görüşünü savunuyor.
Haberde, bazı güvenlik kaynaklarının eş-Şara’nın çeşitli röportaj ve açıklamalarında Suriye’yi yeniden inşa etmek ve İsrail dâhil bölge ülkeleriyle yeni bir sayfa açmak istediğini vurgulamasını olumlu karşıladığı aktarıldı.
Ayrıca İran’dan Lübnan’a silah kaçakçılığını önlemek için çalışan Suriye güvenlik güçlerinin faaliyetlerine de dikkat çekildi. Bu kapsamda Grad füzelerinin ele geçirilmesi örnek gösterildi. Ancak İsrail’de bu yöndeki bütün olumlu işaretlerin büyük ölçüde görmezden gelindiği ifade edildi.
Haberde şu değerlendirmeye de yer verildi:
“Siyasi liderlik Suriye sahasını hayati bir stratejik kazanım olarak görürken, sınır boyunca uzun süreli görev yapan yüz binlerce yedek asker kendilerini gereksiz yük, büyük bir kaynak israfı ve önemli güvenlik faaliyetleri görüntüsü altında gizlenen operasyonel bir hareketsizlik içinde buluyor.”
“G” kod adlı yedek asker, bölgede yürütülen operasyonları şöyle anlattı:
“Çoğunlukla silah bulma bahanesiyle gönderiliyorduk. Sonrasında önümüze eski bir av tüfeği getiriliyordu. Oysa oradaki kırsal bölgelerde yaşayan her ailenin kendisini savunmak için bir av tüfeği var.”
Asker, operasyonel can sıkıntısının ve gerçek bir tehdidin bulunmamasının, zaman zaman önemsiz olayların yapay biçimde büyütülmesine ve böylece teyakkuz ve hareketlilik görüntüsü oluşturulmasına yol açtığını belirtti.
İsrail, Batı Şeria’daki operasyon yöntemlerini Suriye’ye taşıyor
Haberde, askerî varlığın yarattığı boşluğu yoğun bir askerî konuşlanmayla doldurma girişiminin, İsrail ordusunu Batı Şeria’da alışık olduğu operasyon yöntemlerini Güney Suriye’ye taşımaya ittiği uyarısında bulunuldu.
İsrail askerlerinin neredeyse her gün Suriye köylerine girdiği, geceleri evlerde aramalar yaptığı, aile üyelerini evlerinden çıkararak bölge sakinlerini sorguladığı ve şüphelileri gözaltına aldığı belirtildi. Bazı kişilerin sorgulanmak üzere İsrail’e götürüldüğü de ifade edildi.
Geçen yıl bölgede görev yapan “Y” kod adlı yedek subay, bu faaliyetleri şöyle anlattı:
“Bu faaliyetler, Batı Şeria’dakine benzer şekilde baskınlara, sorgulamalara, göz altılara ve askerî birliklerin tam hareket serbestisine dayanıyor.
Subay sözlerini şöyle sürdürdü:
“Sorun şu ki, Suriye’de, 50 yıldır işgal altında bulunan bir bölgede değil, egemen bir devlette yaşayan insanlarla karşı karşıyayız. Aynı yöntemi onlara uygulamaya çalışmak, sonunda öfkelerini bize yöneltmelerine yol açacak. Ordunun bunun bedelinin ne olacağını bilip bilmediğinden emin değilim.”
Subay, bölge halkının günlük yaşamına doğrudan müdahale edilmesinin ve yaşam düzenlerinin kontrol altına alınmasının tehlikelerine de dikkat çekti.
İsrail ordusunun yollar boyunca Arapça uyarı levhaları yerleştirdiğini belirten subay, bu levhalarda yerel halka şu uyarının yapıldığını aktardı:
“Üçten fazla aracın bulunduğu konvoy hâlinde seyahat etmek, İsrail ordusunun vereceği tepki nedeniyle hayatınızı tehlikeye atabilir.”
Subay ayrıca İsrail ordusunun, askerî faaliyet bölgelerinden uzak tutmak amacıyla Suriyeli çobanların otlaklara ve su kaynaklarına erişimini kısıtladığını, bu tür uygulamaların bölge halkındaki düşmanlığı giderek artırdığını ifade etti.
Gece baskınları sonucunda evlerin tahrip edilmesi, eşyaların zarar görmesi, sivillerin gözaltına alınması ve sorgulanmak üzere İsrail’e götürülmesi, bölge halkında ulusal ve kişisel aşağılanmışlık duygusunu güçlendiriyor.
Suriye'deki sosyal medya platformlarında ani askerî baskınlara ve Şam yönetiminin bunlar karşısındaki çaresizliğine ilişkin öfkeli paylaşımların da arttığı belirtiliyor. Bu tepkiler, yönetimin ABD aracılığıyla İsrail üzerinde baskı kurma vaatlerine rağmen devam ediyor.
Güvenlik teşkilatından bazı yetkililer ise mevcut temas ve sürtüşmelerin devam etmesinin, bugüne kadar İsrail’e karşı herhangi bir faaliyete katılmamış yerel halk arasından yeni direniş örgütlerinin ortaya çıkmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.