DEAŞ ve Boko Haram arasındaki çatışma Nijer’i nasıl etkiliyor?

Nijerya’daki çatışmalardan kaçan yüzlerce kişi Niamey’de yakalandı

Nijeryalı aile Nijer’e göç etti (BM)

Nijer, büyük güvenlik açığına neden olan terör örgütleri arasındaki çatışmaların yanı sıra, komşu ülkelerden gelen militanların çoğalmasıyla baş etmeye çalışıyor. 10 Mayıs’ta Nijer ordusu, geçen Mart ayından bu yana komşu Nijerya’da DEAŞ örgütüyle çatışmalardan kaçan ‘Boko Haram’ terör örgütü mensubu bin 400 kişinin ve aile üyelerinin tutuklandığını duyurdu. Şarku’l Avsat’ın Fransız haber ajansı AFP’den aktardığı habere göre Nijer’in güneydoğusunda bulunan Diffa bölgesindeki askeri operasyonlarla ilgili, “Kanlı çatışmalar, kaçakları Nijer’e ulaşmak için Nijerya’daki Sambisa ormanını terk etmeye zorladı” ifadelerini kullandı.

Öte yandan yerel basın, 10 Mayıs’ta 13 binden fazla kadın ve çocuğun, teröristlerin ölümcül saldırılarının ardından Nijer’in batısındaki Nijer Nehri üzerinden kaçtığını duyurdu. Medya organları, nehir üzerindeki adalardan kaçan kadın ve çocukların, Nijerya’nın başkenti Niamey’den 200 km uzaklıktaki bir kasaba olan Ayoro’da güvenli alan aradıklarını belirtti.

Birleşmiş Milletler İnsani Gelişme Endeksi’ne göre dünyanın en fakir ülkesi olan Nijer; Mali ve Burkina Faso ile batı sınırlarında ve Nijerya ile güneydoğu sınırlarında teröristlerin isyanlarıyla mücadele ediyor.

Geçen Mart ayında Nijer ordusu, komşu Nijerya sınırındaki Batı Afrika Eyaleti İslam Devleti’nin (ISWAP) konuşlandığı üslere askeri bir operasyon başlattı. Sonuç olarak, örgüte bağlı yaklaşık 20 savaşçı öldürüldü ve 83 kişi tutuklandı. Nijerya ordusu, operasyonun ‘ISWAP üzerindeki baskıyı sürdürme’ ve ‘ikmal hatlarını kesme’ amaçlı olduğunu açıklamıştı.

ISWAP, yıllar önce Boko Haram grubundan ayrıldıktan sonra, DEAŞ’ın bir kolu olarak kabul ediliyor. İki taraf arasında sürekli şiddetli çatışmalar yaşanıyor. Bu durum, ISWAP örgütünden hasımlarıyla çatışmadan kaçmak için Boko Haram’ın yandaşlarını Nijer’e doğru kaçmaya itti.

Muhalif örgüt, Nijerya’nın kuzeydoğusundaki geniş alanlarda faaliyet gösteriyor. Ancak aynı zamanda, Nijer’in güneydoğusunda bulunan Diffa bölgesindeki önemli şehirlere ve askeri bölgelere tekrar tekrar saldırılar düzenliyor. Radikalizm yanlısı gruplar konusunda uzman olan Ahmed Sultan, “DEAŞ’ın Boko Haram’ı yok ettiğini ilan etmesine rağmen Boko Haram ve ISWAP arasında aylardır şiddetli bir çatışma yaşanıyor. Bu durum, her iki örgütte de yıpranmaya yol açarken, Nijer de dahil olmak üzere Afrika Sahel ülkeleri için bir güvenlik ve insani zorluk teşkil ediyor. Aynı şekilde çatışma, savaş verilerine göre, savaşçıların ailelerinin iki cepheden kaçmasına ve bu çatışma için büyük bedeller ödeyen sivillerin büyük göç dalgalarına neden oluyor” dedi.

Şarku’l Avsat’a konuşan Ahmed Sultan, “Terör unsurlarının kaçışı, Niamey’deki hükümeti mali ve lojistik açıdan maliyetli bir güvenlik alarmına sokuyor. Çünkü nihayetinde onlar teröristtir ve ülkedeki varlıkları bir tehdit oluşturmaktadır” şeklinde konuştu.

Uluslararası Barış ve Ekonomi Enstitüsü tarafından yayınlanan Terörizm Endeksi 2022’den alınan tahminlere göre, Batı Afrika’da gerçekleştirilen terör saldırılarının sayısı geçen yıl yüzde 55 arttı.

Sahel bölgesinin ve Batı Afrika’nın dünyadaki terör operasyonları kaynaklı toplam ölümlerdeki payı 2007’de yüzde 1’den 2022’de yüzde 35’e yükseldi. Burkina Faso, Mali ve Nijer, 2022’de üç ülkede birlikte yaklaşık 2 bin kişinin hayatını kaybetmesiyle terör kurbanlarının sayısı bakımından bölge ülkeleri listesinin başında yer alıyor.

Afrika meselelerinde uzmanlaşmış Senegalli bir analist olan Abdul Ahad Ampeng, “DEAŞ, Nijerya ve Sahel ülkelerinde artan nüfuzu ve büyük insani ve maddi yetenekleriyle, Batı Afrika ülkeleri için Boko Haram’dan daha büyük bir tehdit oluşturuyor” dedi. Analist, “Gana, Senegal ve Kamerun’daki hükümetler, DEAŞ’ın bu genişleme tehdidine karşı koymak için şimdiden hazırlıklar yapıyor” açıklamasında bulundu.

Şarku’l Avsat’a konuşan Ampeng, “Çad Gölü ülkeleri arasındaki kabilesel çakışma nedeniyle aşiretler arasındaki tarihi etnik çatışmalar, yerinden edilme dalgaları ile hareket etmektedir. Bu da kıt kaynaklar üzerinde ek çatışmalara neden olurken, bu çatışmalar, terörist grupların daha fazla unsur toplaması için olgun bir ortam sağlamaktadır” dedi.