ABD ordusuyla çalıştığı için Taliban'dan kaçan Afgan tercüman Washington'da öldürüldühttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/4420881-abd-ordusuyla-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Ft%C4%B1%C4%9F%C4%B1-i%C3%A7in-talibandan-ka%C3%A7an-afgan-terc%C3%BCman-washingtonda-%C3%B6ld%C3%BCr%C3%BCld%C3%BC
ABD ordusuyla çalıştığı için Taliban'dan kaçan Afgan tercüman Washington'da öldürüldü
ABD ordusunun ülkeden ayrılmasının ardından yaklaşık 10 bin tercümanın Afganistan'da bırakıldığı tahmin ediliyor (WUSA)
Afganistan'da ABD ordusu için tercümanlık yapan ve Taliban'ın yönetimi devralmasının ardından ülkeden kaçan 31 yaşındaki Nasrat Ahmed Yar Washington DC'de taksicilik yaparken öldürüldü.
Bir arkadaşı Yar'ın paraya ihtiyacı olduğu için araç paylaşım uygulaması Lyft aracılığıyla taksicilik yaptığını söyledi.
Washington DC polisinin Ahmed Yar'ı aracının yakınında tek kurşunla vurulmuş halde bulduğu ifade edildi.
Cinayet güvenlik kamerası görüntülerine de yansıdı. Görüntülerde tek el silah sesinin ardından 4 gencin koşarak olay yerinden uzaklaştığı görülüyor.
Kuzeni Samim Amiri olayla ilgili, "Nasrat için adalet istiyoruz. Ailenin tek isteği bu" diye konuştu.
2021'de Afganistan'ı terk ettikten sonra ABD'ye giden 4 çocuk babası Nasrat Ahmed Yar'ın günde 12 saat taksicilik yaptığı ve ABD dışında yaşayan akrabalarına da para gönderdiği belirtildi.
Arkadaşları, ailenin ilk olarak Pensilvanya'ya yerleştiği ancak burada silahlı kişiler tarafından soyulunca Virginia'ya taşındığı bilgisini paylaştı.
Ahmed Yar'ın yakın arkadaşı Rahim Amini, "Eşi o gece evde kalmasını istedi ama o, 'Kirayı ödemek zorundayım. O kadar param yok. Çalışmak zorundayım' dedi" ifadelerini kullandı.
Afganistan'da Yar'la yakın şekilde çalıştığını söyleyen emekli Yarbay Matthew Butler, "Eğer kalsaydı muhtemelen mimlenmiş bir adam olacaktı. Bu ülkeye büyük hizmetlerde bulundu. 42 ay boyunca savaştaydım ama bu onun yaptıklarının yanında bir hiçti" dedi.
ABD ordusunun Afganistan'da yürüttüğü 20 yıllık savaşın ardından ülkeden çekilme kararı almasıyla birlikte Taliban, Ağustos 2021'de Afganistan yönetimini yeniden ele geçirmişti. Savaş sırasında ABD birlikleriyle birlikte çalışan birçok Afgan, Taliban'ın yönetimi devralmasının ardından ülkeyi terk etmişti.
Tahran’daki eski ABD Büyükelçiliği yakınlarında, İran-ABD müzakere masasını tasvir eden ABD karşıtı bir duvar resminin önünden geçen İranlı bir kadın, 1 Kasım 2026 (EPA)
İran: ABD’nin çıkarları ‘nerede olursa olsun’ misilleme hedefinde
Tahran’daki eski ABD Büyükelçiliği yakınlarında, İran-ABD müzakere masasını tasvir eden ABD karşıtı bir duvar resminin önünden geçen İranlı bir kadın, 1 Kasım 2026 (EPA)
İranlı askeri yetkililer, ABD’nin Batı Asya dışındaki çıkarlarını hedef almakla tehdit ederek gerilimi artırdı. Yetkililer, olası yeni bir savaşın öncekinden daha geniş kapsamlı ve uzun süreli olacağı uyarısında bulundu. Bu açıklamalar, İran Dini Lideri’nin herhangi bir tehdide ‘coğrafi sınır tanımaksızın’ karşılık verilmesi talimatının ardından geldi.
Mücteba Hamaney dün, silahlı kuvvetlerin üst düzey komutanlarıyla gerçekleştirdiği kamuoyuna duyurulan ilk görüşmede, ‘hedef bankasının’ ABD ile İsrail’in maddi ve gayri maddi varlıklarını kapsayacak şekilde güncellenmesi talimatını verdi.
Hamaney, her düzeydeki ve türdeki tehdide ‘derhal, etkili ve coğrafi sınır tanımaksızın’ karşılık verilmesi gerektiğini belirtti. Düşmanların saldırılarına yeniden başlaması durumunda, bu saldırıların ne zaman ve hangi koşullarda sona ereceğine İran Silahlı Kuvvetleri ile halkının karar vereceği uyarısında bulundu.
Toplantıya Genelkurmay Başkanı Ali Abdullahi, İran Ordusu Genel Komutanı Emir Hatemi ve Devrim Muhafızları Ordusu (DMO) Genel Komutanı Ahmed Vahidi katıldı. Komutanlar, İran Dini Lideri’nin ofisinden yapılan açıklamaya göre, Arap Körfezi kıyılarında, Hürmüz Boğazı ve Umman Denizi’nde, kuzeybatı ve güneydoğu sınırlarında hazırlık durumuna ilişkin raporlar sundu. Ayrıca mühimmat, keşif, destek ve muharebe silahlarının üretiminin birkaç kat artırıldığı bildirildi.
Hamaney’in ofisinden yapılan açıklamada, toplantının nerede ve ne zaman gerçekleştirildiği belirtilmezken, toplantıya ilişkin fotoğraf veya görüntü de yayımlanmadı. İran’ın yeni Dini Lideri, mart ayında babasının yerine seçilmesinden bu yana kamuoyu önüne çıkmadı.
Savunma Bakanı Mehrdad Ahlaki ise silahlı kuvvetlerin muharebe kapasitesini artırmak için ‘hızlı’ hareket edeceklerini belirterek, ‘herhangi bir tehdide, nerede olursa olsun ve coğrafi sınır tanımaksızın derhal, etkili ve orantılı karşılık verilmesi’ hedefini dile getirdi.
Şarku’l Avsat’ın İran devlet televizyonundan aktardığına göre Ahlaki, “Savunma ekipmanları ve silahlarının tasarım, üretim ve tedarik süreçlerinin hızlandırılması, sanayi ve teknoloji altyapısının güçlendirilmesi ve silahlı kuvvetlere destek kapasitesinin artırılması, çalışmalarımızın merkezinde yer alıyor” ifadelerini kullandı.
İran Savunma Bakanı Mehrdad Ahlaki, milletvekillerinin katıldığı bir oturumda konuşurken (İran parlamentosu)
Herhangi bir saldırının orantılı, kararlı ve etkili bir karşılıkla karşılanacağı uyarısında bulunan Ahlaki, “Tehditte bulunanlar, İran’ın savunma amaçlı karşılığının kapsamını, zamanlamasını ve sonuçlarını belirleyemez” dedi. Ahlaki, “İran tehditler karşısında hazırlıksız yakalanmayacak, baskılar karşısında geri adım atmayacak ve bilimsel ve teknolojik ilerleme yolunda başkalarının hesapları ve iradesiyle sınırlandırılmayacaktır. Ülkenin güvenliğini, bağımsızlığını ve toprak bütünlüğünü korumak için bir an bile tereddüt etmeyeceğiz” ifadelerini kullandı.
Geniş bir alan ve daha uzun bir savaş
DMO Sözcüsü Hüseyin Muhibbi de ABD ile yaşanacak bir savaşta ‘herhangi bir coğrafi sınırın söz konusu olmayacağını, düşmana zarar vermek ve tam caydırıcılık sağlamak amacıyla geniş bir harekât alanının belirlendiğini’ söyledi.
ABD’nin dünyanın en büyük deniz gücüne sahip olmasına ve bölgede onlarca yıldır askeri varlık bulundurmasına rağmen ‘Hürmüz Boğazı’nı birkaç saatliğine bile açamadığını’ savunan Muhibbi, “Dünya, ABD’nin Körfez’i ve Hürmüz Boğazı’nı güvence altına alamayacak kadar güçsüz olduğunu anladı” dedi. Muhibbi, “ABD kendisini savunamıyorsa diğer ülkeleri nasıl savunmayı düşünüyor?” diye sordu.
Muhibbi, İran’ın ABD’nin hava sahasındaki askeri teknolojide ulaştığı en ileri seviye olarak nitelendirdiği F-35 savaş uçağını düşürdüğünü de iddia etti.
İran Ordu Sözcüsü Muhammed Ekreminiya ise silahlı kuvvetlerin ABD’ye ‘Batı Asya dışında da’ karşılık vermeye hazır olduğunu açıkladı. Ekreminiya, ABD’nin gerçekleştireceği herhangi bir ‘yeni saldırının’ öncekinden daha geniş kapsamlı, ezici ve derhal verilecek bir karşılıkla karşılanacağı uyarısında bulundu.
ABD’nin tesisleri, ekipmanları, askerleri ve çıkarlarının, erişilebilir oldukları her noktada İran’ın misilleme hedefi olabileceğini belirten Ekreminiya, “Düşman, İslam Cumhuriyeti’nin karşılık verme alanının zorunlu olarak önceki çatışmaların coğrafi sınırları içinde kalacağını düşünmemelidir” ifadesini kullandı.
Olası yeni savaşın önceki savaştan çok daha uzun sürebileceği uyarısında bulunan Ekreminiya, ABD Başkanı’nın savaşın ne zaman ve hangi koşullarda sona ereceğini belirleyemeyeceğini söyledi. Ekreminiya, Amerikalıları ve Washington’ın Avrupalı müttefiklerini, olası bir çatışmanın akıbetinin belirlenmesinde İran’ın inisiyatifinin ‘temel rol oynayacağını’ anlamaya çağırdı.
Nükleer doktrin
İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai dün yaptığı açıklamada, çatışmaların yeniden başlaması halinde Tahran’ın uzun süredir yürürlükte olan nükleer silah yasağını kaldırmayı değerlendirdiğini, ancak henüz bu yönde bir karar alınmadığını bildirdi. Şarku’l Avsat’ın Reuters’tan aktardığına göre Rızai, devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Washington’ın Tahran’ın taleplerini kabul etmemesi halinde nükleer program konusunda görüşme yapılamayacağını söyledi.
Rızai, “Savaş yeniden başlarsa ABD’nin boynuzunu kıracağız” ifadesini kullanarak, İran’ın gemisavar füzelerini ‘USS George Washington uçak gemisinin üzerinde’ test ettiğini iddia etti.
Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise X platformundaki paylaşımında, İranlılara zarar vermeye cüret edenlere darbe indirecekleri tehdidinde bulunarak, bundan böyle hiçbir ‘kırmızı çizginin’ söz konusu olmayacağını belirtti.
Tahran, Washington ile herhangi bir müzakereye başlanması için yedi şartın yerine getirilmesini talep etti. İran Meclisi Ulusal Güvenlik Komisyonu üyesi ve DMO komutanlarından İsmail Kevseri, reformist ILNA haber ajansına yaptığı açıklamada, “Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri tarafından açıklanan yedi madde yerine getirilmeden Washington ile müzakerelere girmeyeceğiz” dedi.
Kevseri, bu tutumlarını ‘geçmişteki deneyimlere’ dayandırarak, “Ne zaman müzakere etsek Amerikalılar anlaşmalara ve müzakere sürecine aykırı şekilde farklı tutumlar sergiledi. Ya bize karşı savaş başlattılar ya da yerine getirmeleri gereken taahhütlere bağlı kalmadılar. Bu nedenle ABD’ye ve müzakere etmek üzere onun adına gelenlere güven duymuyoruz” ifadelerini kullandı.
Katar arabuluculuğu
İran’dan gelen tehditler, İranlı müzakerecilerin dün Doha’da Katarlı arabulucularla gerçekleştirdiği görüşmelerle eş zamanlı olarak geldi. Söz konusu görüşmelerden önce cuma günü Tahran’da 12 saatten uzun süren toplantılar yapılmıştı.
Reuters’ın bilgi sahibi bir kaynağa dayandırdığı haberine göre Katarlı arabulucular, Tahran’a yedi günlük bir plan sundu. Plan kapsamında ABD ve İran’ın, savaşı sona erdirmeye yönelik daha kapsamlı müzakereler öncesinde güven tesis etmek amacıyla her gün karşılıklı adımlar atması öngörülüyor.
Ancak İranlı bir yetkili, Tahran’ın söz konusu öneriyi tatmin edici bulmadığını söyledi. İran, eylül ayından bu yana gündemde tuttuğu ayrı bir plan üzerinde ısrar ediyor. Bu plan, limanlarına yönelik ablukanın kaldırılmasını, dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını ve Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğine ilişkin düzenlemeleri içeriyor.
Katarlı arabulucular aracılığıyla iletilen bir mesajda ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Rızai’ye müzakerelerin yeniden başlatılmasını önererek ABD heyetine bizzat başkanlık etmeyi teklif etti. Amerikan basınında yer alan haberlere göre Rızai, dün mesajı okuduğunu ancak henüz yanıt vermediğini belirtti. ABD’nin söyleminin ‘tamamen değiştiğini’ ifade eden Rızai’ye karşılık Arakçi, Tahran’ın şu aşamada ABD tarafıyla görüşme yapılmasını gerekli görmediğini söyledi.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Trump’ın saldırıların yeniden başlatılması konusunda henüz karar vermediğini, ancak ‘meseleyi diplomatik yollarla çözmeyi tercih ettiğini’ açıkladı. Rubio, buna karşın Washington’ın gerektiğinde askerî harekât düzenleyebileceğinden emin olduğunu belirtti.
Trump son günlerde, salı günü yapılacak ABD ara seçimleri öncesinde İran’a karşı ‘küçük çaplı bir operasyon daha’ düzenlenebileceği ihtimalini gündeme getirmişti.
İsrailli göstericiler, muhalefetten Netanyahu’yu devirmek için Arap partileriyle ittifak kurulmasını talep ediyorhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5336284-i%CC%87srailli-g%C3%B6stericiler-muhalefetten-netanyahu%E2%80%99yu-devirmek-i%C3%A7in-arap-partileriyle
İsrailli göstericiler, muhalefetten Netanyahu’yu devirmek için Arap partileriyle ittifak kurulmasını talep ediyor
Tel Aviv’deki Habima Meydanı’nda, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’ya destek vermek üzere toplanan kalabalık (AFP)
Yüzlerce İsrailli dün, Başbakan Binyamin Netanyahu’yu iktidardan uzaklaştırmak amacıyla muhalefetin Arap partileriyle ittifak kurmasını talep etmek üzere sokaklarda gösteri düzenledi. Netanyahu, ülkedeki Arap azınlığın liderlerine yönelik saldırılarını ise yoğunlaştırdı.
Arapların çoğunlukta olduğu partiler, salı günü düzenlenen seçimlerde önemli kazanımlar elde etti. Bu başarıda, Netanyahu’nun aşırı sağcı hükümetinin söz konusu azınlığı hedef alan söylemlerine yönelik öfke etkili oldu. Ancak muhalefet lideri Gadi Eisenkot, Arap partileriyle koalisyon kurmaya çalışıp çalışmayacağı konusunda henüz karar vermedi.
Tel Aviv’deki gösteriye katılanlardan Ayelet Raz, İsrail nüfusunun yaklaşık yüzde 20’sini oluşturan Arap azınlığın siyasi hayata katılma hakkına sahip olduğunu söyledi.
60 yaşındaki psikolog Raz, “Gerçek bir değişim yaratmak için son fırsat” ifadesini kullandı. İsrail’de en uzun süre başbakanlık yapan Netanyahu’nun ‘usta bir manipülatör’ olduğu uyarısında bulunan Raz, “Barışa bir şans vermeliyiz. Aksi takdirde sonsuza kadar kan dökülmeye devam edecek” dedi.
İsrail’deki 120 sandalyeli parlamentoda iki bloktan hiçbiri çoğunluğu sağlayamadı.
Netanyahu karşıtı Yahudi çoğunluklu partiler 48 sandalye kazanırken, Arap çoğunluklu iki parti olan Birleşik Arap Listesi (Ra’am) ve Ortak Liste toplam 19 sandalye elde etti.
İki blok arasında kurulacak bir ittifak, Netanyahu karşıtı cepheye 67 sandalyeyle rahat bir çoğunluk sağlayabilir. Ancak bazı muhalefet partileri bu fikre karşı çıkıyor.
Tel Aviv’de yaklaşık 500 göstericinin taşıdığı pankartlarda, “Araplar ve Yahudiler ancak birlikte kazanabilir” ve “Değişim için çoğunluk var” sloganları yer aldı.
Arap partileri, İsrail hükümetinde resmî olarak yalnızca bir kez yer aldı. Birleşik Arap Listesi (Ra’am) lideri Mansur Abbas, 2021-2022 yılları arasında görev yapan ve kısa ömürlü olan bir koalisyona katılmıştı. Abbas, aynı adımı yeniden atmaya hazır olduğunu ifade etti.
Ortak Liste’den Yusuf Cebbarin ise AFP’ye yaptığı açıklamada, Gazze Şeridi’ndeki savaş da dahil olmak üzere çeşitli kaygılarına dikkat çekerek, hükümete katılmadan parlamentoda Eisenkot’u desteklemeye hazır olduğunu söyledi.
Eski bir komutan olan ve siyasi kariyerine kısa süre önce başlayan 66 yaşındaki Eisenkot, güvenlik meselelerinde büyük ölçüde Netanyahu ile aynı görüşleri paylaşıyor. Bu konular arasında, Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırısından bu yana İsrail’in harabeye çevirdiği Gazze de bulunuyor.
Eisenkot dün yaptığı açıklamada yalnızca ‘Siyonist bir hükümet’ kuracağını yineledi. Eisenkot, bu hükümetin üyelerinin ‘İsrail’i Yahudi, demokratik ve liberal bir devlet olarak tanımaları’ ve ‘Hamas’ı terör örgütü olarak kabul etmeleri’ gerektiğini belirtti. Arap liderler daha önce bu şartları kabul etmeyi reddetmişti.
Diğer yandan sol görüşlü Demokratlar Partisi lideri Yair Golan, Arap partilerinin desteğini alan bir hükümet kurulması ihtimaline güçlü destek verdi. Golan, Arap partilerinin dışlanmasının ırkçılık olacağını savundu ve perşembe günü Abbas ile görüştü.
Netanyahu, seçim günü Arap partilerinin seçimlerde hile yaptığı yönündeki iddiaları gündeme getirmeye çalıştı. Netanyahu, bazı Arap partilerinin nakit para içeren zarflarla yakalandığını öne sürdü.
Polis, üç şüphelinin gözaltına alındığını açıklarken Seçim Komisyonu, olayı yerel düzeyde yaşanan münferit bir vaka olarak nitelendirdi.
Netanyahu daha sonra Arap siyasetçilerin Katar’dan yasa dışı yollarla destek aldığı yönündeki iddialarını da yineledi.
Netanyahu dün sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Arap partileriyle iş birliğinin ‘İsrail için bir felaket’ olacağını yazdı.
Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un perşembe gününe kadar parti liderlerinden birine hükümeti kurma görevini vermesi bekleniyor. Görevlendirilen liderin hükümeti kurmak için 28 günü olacak; bu süre 14 gün daha uzatılabilecek.
Seçimler hükümetleri değiştirir, dış politikayı değilhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5336222-se%C3%A7imler-h%C3%BCk%C3%BCmetleri-de%C4%9Fi%C5%9Ftirir-d%C4%B1%C5%9F-politikay%C4%B1-de%C4%9Fil
Fotoğraf: Kudüs'teki parti genel merkezinde, İsrail Başbakanı ve parti lideri Binyamin Netanyahu'nun resminin bulunduğu bir pankart taşıyan bir Likud destekçisi, merkezin dışında anket sonuçlarına tepki gösteriyor, 27 Ekim 2026 (Reuters)
Seçimler hükümetleri değiştirir, dış politikayı değil
Fotoğraf: Kudüs'teki parti genel merkezinde, İsrail Başbakanı ve parti lideri Binyamin Netanyahu'nun resminin bulunduğu bir pankart taşıyan bir Likud destekçisi, merkezin dışında anket sonuçlarına tepki gösteriyor, 27 Ekim 2026 (Reuters)
Christopher Phillips
Seçimler bir ülkenin dış politikasını ne ölçüde değiştirebilir? Dış politika bazen demokratik seçimlerde çok önemli bir rol oynar. 1952'de Dwight Eisenhower Kore Savaşı'nı sona erdirme sözü vermişti ve göreve geldikten kısa bir süre sonra da ateşkesi sağlamayı başarmıştı.
İngiltere’de 2019'da Boris Johnson seçim kampanyasını “Brexit'i Tamamlama” sloganıyla yürütmüştü ve parlamentoda çoğunluğu kazandıktan altı hafta sonra Avrupa Birliği’nden çekilme anlaşmasını imzalamıştı. Ancak bu durumlar istisna olarak kalır, çünkü seçimlerin dış politika üzerindeki etkisi genellikle sınırlıdır.
Peki bu durum 2026 yılının tanık olduğu önemli seçimler için de geçerli mi? Birçok kişi, İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki seçim sonuçlarının dış politikalarında bir değişim yaratacağına dair umut besliyor, ancak tarihsel deneyim radikal değişiklikler beklentisini desteklemiyor.
Sırbistan ve Macaristan gibi uzun süredir görevde olan liderlerin yenilgisine tanık olunan ülkelerde bile, değişiklikler büyük olasılıkla büyük dönüşümlerden ziyade hesaplı düzenlemeler ile sınırlı kalacaktır.
İç öncelikler ve yapısal kısıtlamalar
Araştırmacılar, seçimlerin dış politika üzerindeki sınırlı etkisine dair iki ana açıklama sunuyor. Birincisi, dış meselelerin seçmenlerin ilgi ve endişe listesinin başında nadiren yer almasıdır.
Siyaset bilimciler on yıllardır çoğu seçmenin dış politika hususlarından ziyade ekonomik ve sosyal kaygılara öncelik verdiğini teyit etmektedir. Bir hükümet kamuoyunda geniş çaplı bir hoşnutsuzluğa neden olan bir dış politika izlese bile, iç politikadaki başarıları yeniden seçilmesini sağlamaya yetebilir.
Tony Blair'in iki yıl önce Irak'a karşı başlattığı savaşa yönelik geniş çaplı muhalefete rağmen, 2005 seçimlerinde elde ettiği zafer, bunun belki de en belirgin örneğidir.
İkinci açıklama ise, dış politikada temel değişiklikler yapmaya isteksiz olabilecek veya bunu yapmakta zorlanabilecek yeni hükümetlerin kendileriyle ilgilidir.
Uluslararası ilişkiler uzmanları, özellikle de realist okulun savunucuları, devletlerin dış politika çıkarlarının büyük ölçüde istikrarlı ve sabit olduğu düşüncesindedirler. Bu nedenle, yeni liderler, seleflerinin politikalarını terk etmek yerine yeniden düzenleme eğilimindedirler.
Örneğin Japonya'da, iktidara gelen herhangi bir liderin, Tokyo'nun uluslararası çıkarlarını ABD ile ittifak, Çin'e karşı temkinlilik ve Kuzey Kore’ye karşı durma üzerine kurması muhtemeldir. Yeni bir hükümet, Pekin ile yakınlaşma arayışı veya Washington'dan daha bağımsız bir politika izleme gibi bu politikalara bazı düzenlemeler getirebilir, ancak büyük olasılıkla Japonya'nın temel çıkarları olarak gördüğü sınırlar içinde kalmayı sürdürecektir.
Yeni hükümetler dış politikada daha geniş kapsamlı değişiklikler yapmaya istekli olsalar bile, aşılması zor yapısal engellerle karşılaşırlar. Devletlerin güvenlik ve ekonomik sistemleri, on yıllar boyunca kurulmuş ittifaklar ve rekabetlerle ayrılmaz bir şekilde bağlantılıdır ve bu bağların koparılması yıllar alabilir ve önemli bir direnişle karşılaşabilir. Buna karşılık, iç değişim, özellikle de yeni bir hükümetin gücü yakın zamanda gerçekleşmiş bir seçimin sonuçlarına dayanıyorsa, nispeten daha kolaydır. Bu nedenle, hükümetler genellikle dış politikalarını yeniden şekillendirmeye yönelmeden önce iç sorunları ele almaya odaklanırlar.
İsrail politikasında sınırlı değişiklik mi?
Bu bağlamda, İsrail seçimlerinden dış politikada temel bir değişim beklentisine ihtiyatla yaklaşılmalıdır. Zira seçimler kesin sonuçlar vermedi: 120 sandalyelik Knesset’te Binyamin Netanyahu'nun bloğu 53 sandalye kazanırken, muhalefet 48 sandalye elde etti. Arap liderliğindeki partiler ise rekor kırarak 19 sandalye kazandı.
Her iki blok da mutlak çoğunluğu sağlayamadı; bu da koalisyon görüşmelerinin haftalarca sürebileceğini gösteriyor. Ancak bu görüşmeler Netanyahu'nun devrilmesine yol açsa bile, rakiplerinin dış politika pozisyonları onunkinden radikal bir şekilde farklı değil.
Eski İsrail genelkurmay başkanı ve muhalefet lideri Gadi Eisenkot, rejim değişikliğinin ulaşılamaz bir hedef olduğunu savunarak Netanyahu'nun İran'a karşı savaşını eleştirdi. Bununla birlikte, Tahran'ın nükleer programına karşı askeri harekâtı hâlâ destekliyor. Filistin meselesine gelince, Eisenkot, Netanyahu'nun koalisyon ortaklarının savunduğu Batı Şeria'nın ilhakına karşı çıkıyor, ancak işgal altındaki topraklarda yerleşim faaliyetlerinin devamını destekliyor. Filistinlilere, Batı Şeria'nın bir bölümünde özerklik veren, kendi ordusu olmayan ve İsrail'in yerleşim yerlerini boşaltmak zorunda kalmamasına dayanan bir “eksik devlet” modeli öneriyor.
Eski İsrail genelkurmay başkanı Gadi Eisenkot, İsrail'in merkezindeki Hod HaŞaron yakınlarında partisinin seçim kampanyasının başlatıldığı etkinlikte, 30 Haziran 2026 (AFP)
Eğer Eisenkot başbakan olursa, ki bu Arap partileriyle anlaşmalar gerektirebilir, bu görüşlerini biraz daha ileri götürmek zorunda kalabilir. Ne var ki özellikle daha önce “Şimdi barıştan ve iki devletli çözümden bahseden herkes çatışmayı anlamıyor” demiş olması nedeniyle, aniden bir barış savunucusu haline gelmesi pek olası değil.
Bu duruşu, İsrail kamuoyundaki eğilimleri de yansıtıyor; yakın tarihli bir Gallup kamuoyu yoklaması, İsraillilerin yüzde 65'inin iki devletli çözüme karşı olduğunu gösterdi. Bu nedenle, Eisenkot başbakan olursa, İran ve Filistin meselesiyle ilgili olarak Netanyahu'dan daha az sert bir tutum sergileyebilir, ancak aralarındaki fark radikal olmayacaktır.
Eisenkot'un aniden bir barış savunucusu haline gelmesi pek olası değil, özellikle daha önce “Şimdi barıştan ve iki devletli çözümden bahseden herkes çatışmayı anlamıyor” demiş olması nedeniyle
Seçimler Trump'ı kısıtlayacak mı yoksa ona serbest hareket alanı mı verecek?
Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre ABD ara seçimleri, yürütme organını değil, yasama organını ilgilendirdiği için İsrail'deki seçimlerden farklıdır. Donald Trump, 3 Kasım'dan sonra da ABD başkanı olarak kalacak, ancak anketler Demokratların Temsilciler Meclisi'nde çoğunluğu elde edeceğini ve Senato'nun kontrolünü de geri alma olasılığının bulunduğunu gösteriyor.
Dikkat çekici olan, bu seçimin, Trump'ın İran'a karşı savaşının yakıt fiyatlarının fırlamasına ve hayat pahalılığı krizinin daha da kötüleşmesine neden olmasının ardından, dış politikanın seçim kampanyasında bu kadar önemli bir yer tuttuğu nadir örneklerden biri olmasıdır. Ancak, Demokratların zaferi -gerçekleşse- bile ABD dış politikası üzerinde önemli bir etkiye sahip olmayabilir. Aslında, olası senaryolardan biri, Cumhuriyetçilerin kaybetmesinin Trump'ı daha da pervasız bir dış politikaya itebileceğini öne sürüyor. Muhalif bir kongre iç programını engellerse, dış politika daha az kısıtlamayla hareket etmesinin mümkün olduğu daha geniş bir manevra alanı olarak kalacaktır. Bazı gözlemciler, sonuçtan bağımsız olarak, seçimden sonra İran'a yönelik saldırılarına yeniden başlayabileceğini bile tahmin ediyor.
Seçim başkanlık seçimi olsa ve Beyaz Saray'a yeni bir başkan gelse bile, dış politika muhtemelen diğer örneklerde olduğu gibi değişim ve sürekliliği birleştirecektir. Trump'ın, on yıllardır Amerikan dış politikasını yöneten birçok sabiteyi göz ardı ederek nispeten istisnai bir başkan olduğu doğru olsa da, görünüşte radikal olan birçok değişikliği, gerçekte mevcut politikaların tırmandırılmasından ibarettir. Amerika Birleşik Devletleri uzun zamandır İran'a düşman bir politika izliyor ve İsrail'e sarsılmaz bir destek sağlıyor, ancak Trump bu yaklaşımları eşi görülmemiş seviyelere taşıdı.
ABD Başkanı Donald Trump, başkent Washington’daki Beyaz Saray'da Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile görüşüyor, 28 Şubat 2025 (Reuters)
Trump, ilk döneminde Çin ile stratejik rekabeti önceliklerinin başına yerleştiren ilk ABD başkanıydı. Ama Joe Biden da Beyaz Saray'a yerleştikten sonra bu yaklaşımı sürdürdü ve büyük olasılıkla Trump'ın başkanlığı sona erdikten sonra da söz konusu yaklaşım devam edecektir. Dahası, tehditlerine ve sansasyonel açıklamalarına rağmen Trump, NATO'dan çekilmedi, Ukrayna'da karşılıklı tavizlere dayalı barışçıl bir çözüme ulaşmadı ve Grönland'ı ilhak etmedi.
Önceki başkanlar gibi Trump da, eylemlerini sınırlayan ve seçeneklerini daraltan yapısal faktörlerle kısıtlanmış durumda. Onun halefi olacak herhangi bir başkan, Trumpizm'in alametifarikası haline gelen bazı pozisyonlardan neredeyse kesinlikle vazgeçecek, ancak Biden'ın yaptığı gibi diğer alanlarda bir dereceye kadar sürekliliği koruyacaktır.
Olası senaryolardan biri, Cumhuriyetçilerin kaybetmesinin Trump'ı daha pervasız bir dış politikaya itebileceğini öne sürüyor. Muhalif bir kongre iç programını engellerse, dış politika daha az kısıtlamayla hareket etmesinin mümkün olduğu daha geniş bir manevra alanı olarak kalacaktır
Dış politikada sınırlı değişimler
İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri'nin aksine, bazı son seçimlerde dış politikada daha belirgin değişiklikler görüldü. Macaristan'da, nisan ayında Péter Magyar'ın Viktor Orbán'ı yenmesi, Budapeşte'nin pozisyonları ile AB'nin Rusya'ya yönelik politikaları arasında daha yakın bir uyum sağladı. Sırbistan'da, son seçimleri kazanan Öğrenci Listesi, ülkeyi demir yumrukla yöneten Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić döneminde yıllarca süren durgunluğun ardından Belgrad'ın Avrupa Birliği'ne katılma talebinde ilerlemeyi amaçlıyor.
Gelgelelim bu değişimler, önceki tüm politikalardan tamamen kopuş anlamına gelmiyor. Macaristan, Orbán'ın Brüksel'in Ukrayna'ya desteğini engellemek için defalarca kullandığı veto hakkını kullanmaktan vazgeçmesine rağmen, Kiev'in Avrupa Birliği'ne katılımını hızlandırmaya karşı çıkmaya devam ederken, Rus enerjisine olan yoğun bağımlılığını sürdürüyor. Sırbistan'da, Öğrenci Listesi’nin lideri üniversite profesörü Ilija Srdanović, Kosova'nın bağımsızlığını tanımak konusunda çekinceli ve kesinlikle Sırp milliyetçisi bir duruş sergiliyor; bu da Belgrad'ın Avrupa Birliği ile müzakere etmesi gereken çetrefilli bir konu.
İsrail'de ve daha az ölçüde Amerika Birleşik Devletleri'nde olduğu gibi, bu yeni seçilen liderler dış politikadan ziyade iç işlerine odaklanmış durumda. Bu politikayı değiştirmek istediklerinde bile, bunu yapma güçlerini sınırlayan yapısal iç ve dış kısıtlamalarla karşı karşıya kalıyorlar. Bu nedenle, seçimler ülkeler içinde derin dönüşümlere neden olabilirken, dış politika üzerindeki etkileri sınırlı kalmaktadır.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
