ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, yaklaşık iki haftadır başkanlık sarayında fiilen ev hapsinde tutulan Nijer Devlet Başkanı Muhammed Bazoum ile temas halinde olduğunu bildirdi.
Blinken, zor koşullar altında yiyeceğinin bittiğine dair haberler ışığında, ABD’nin Bazoum’un güvenliğine ‘en üst düzeyde önem’ verdiğini de söyledi.
ABD Dışişleri Bakan, Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu’nun (ECOWAS) ‘Nijer’i anayasal düzene döndürecek bir çözüme’ ulaşmak için oynadığı rolü de ‘çok önemli’ olarak nitelendirdi.
ABD Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Matthew Miller, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Blinken’in darbenin gerçekleştiği 26 Temmuz’dan bu yana dört kez Bazoum ile görüştüğünü belirtti.
ABD’nin Bazoum ve ailesinin sağlığı ve güvenliği konusunda büyük endişe duyduğunu söyleyen Miller, Blinken’in Bazoum’a ‘ABD’nin Nijer’i demokratik yönetime ve anayasal düzene kavuşturacak bir çözüme desteğini sürdüreceğine dair güvence verdiğini de bildirdi.
Sahel’deki Wagner rolüyle ilgili korkular
Blinken BBC’ye verdiği bir demeçte, “Şu ana kadar Nijer’de olanlar ya da olacak şeyler Rusya ve Wagner tarafından teşvik edilmedi. Ama avantaj elde etmeye çalıştılar” diye konuştu.
Wagner’in Sahel bölgelerinde farklı yerlerinde ortaya çıktığı için endişelerini dile getiren Blinken, “Wagner grubunun gittiği her yere ölüm, yıkım ve istikrarsızlıklar da gitti. Güvensiz ortam kaybolmadı, aksine arttı” dedi.
ABD’nin ECOWAS’ın Nijer’de anayasal düzeni yeniden tesis etmeye yardımcı olma çalışmalarını güçlü bir şekilde desteklediğini de sözlerine ekledi.
Blinken, Bazoum, Nijerya Devlet Başkanı Bola Tinubu ve Afrika Birliği’ndeki diğer liderler de dahil olmak üzere bölgedeki birçok liderle yakın temas içinde olduğunu belirtti.
Nijerya Cumhurbaşkanlığı, Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu’nun (ECOWAS) diplomatik yola öncelik verse, bile Nijer’deki krizi çözmek için diğer herhangi bir seçeneği dışlamadığını belirtti.
Aynı zamanda bloğa başkanlık eden Nijerya Devlet Başkanı Bola Tinubu’nun Sözcüsü Aguri Ngilal, Tinubu ve Afrika bloğunun liderlerinin diplomatik ve barışçıl yollarla varılan bir çözümü diğer tüm yollardan daha çok tercih ettiklerini söyledi.
Paris’e suçlama
Nijer’deki eski sömürge gücü olan Fransa, bölge ülkelerinin demokrasiyi yeniden tesis etme çabalarına verdiği desteği tazelerken, Nijer’deki askeri konsey Paris’i ülkeyi istikrarsızlaştırmaya çalışmakla suçladı.
Yönetime el koyan Vatanı Koruma Ulusal Konseyi, geçtiğimiz Pazar günü ülkenin hava sahasını kapattı.
Konsey tarafından yapılan açıklamada, Fransız kuvvetleri tarafından kullanılan bir askeri uçağın sabah 06:01’de Çad’daki N’Djamena’dan havalandığını ve yerel saatle 06:39 ile 11:15 arasında hava sahasına girdiğinde kasıtlı olarak hava trafik kontrolü ile tüm bağlantılarını kestiğini bildirdi.
Zorlu koşullar
Bazoum’un bir danışmanı AP’ye yaptığı açıklamada, eşi ve oğluyla birlikte iki hafta önce ev hapsine alınan cumhurbaşkanının yiyeceklerinin bitmek üzere olduğunu ve yaşam koşullarının daha kötüye gittiğini söyledi.
Söz konusu danışman, Bazoum ailesinin elektrik olmadan yaşadığını ve yemek olarak sadece pirinç ve konserve malzemelerinin kaldığını söyleyerek, “Bazoum şu anda sağlıklı ve asla pes etmeyecek” ifadelerini kullandı.
Benzer şekilde, Bazoum’un siyasi partisi de cumhurbaşkanının zor yaşam koşullarını altında olduğunu bildirerek, ailenin akan su olmadan yaşadığını ekledi.
Bu arada Vatanı Koruma Ulusal Konseyi, gücünü pekiştirmek için daha fazla adım attı ve uluslararası arabuluculuk çabalarını reddetti.
Konsey, ‘güvenlik gerekçesiyle’ Birleşmiş Milletler (BM), Afrika Birliği ve ECOWAS’tan bir heyet almayı reddetmişti.
Askeri cunta, Pazartesi günü başbakanlık görevine Lamine Zeine’yi getirdi.
Ekonomist olan Zeine, Maliye Bakanlığı yapmış, 2010 darbesinden sonra görevinden ayrılmış ve daha sonra Afrika Kalkınma Bankası’nın Çad Temsilcisi olarak göreve başlamıştı.
ABD Dışişleri Bakanlığı eski çalışanlarından, Afrika meselelerinde uzman olan Annelize Barnard, “Bir hükümetin kurulması önemli bir iştir ve en azından halka, hükümet desteğiyle bir planları olduğunu gösterir” dedi.
Askeri müdahale seçeneği
ECOWAS, Bazoum geçen Pazar gününe kadar görevine getirilmezse askeri güç kullanmakla tehdit etti.
Ancak askeri konsey, bu tehdidi görmezden geldi.
Bloğun, bu durumu görüşmek üzere Perşembe günü tekrar toplanması planlanıyor.
Nijer’de iktidara geçen Vatanı Koruma Ulusal Konseyi’nin, darbeyi kınayan Batı ülkeleri ve Afrika ülkelerinin çoğuyla ilişkileri gergin.
Ancak 2020 ve 2022’de iktidarı zorla ele geçiren askerlerin liderliğindeki Mali ve Burkina Faso, Nijer ile dayanışma içerisindeler.
Mevcut durumun bölgedeki terör gruplarının faaliyetlerinde artışa yol açabileceğine dair uluslararası ve bölgesel kaygılar ışığında, ordu ülkeyi şiddetten korumak için daha iyi bir iş çıkarabileceklerini iddia etti.
Nijer’in de dahil olduğu Sahel bölgesinde El Kaide ve DEAŞ bağlantılı gruplar faaliyet gösteriyor.
Analistler ve diplomatlar, darbenin Cumhurbaşkanı Bazoum ile Cumhurbaşkanlığı Muhafızları Komutanı General Abdurrahman Tchiani arasındaki güç mücadelesinden kaynaklandığı düşünüyor.
Bu darbe, Nijer’i radikal tehditleri savuşturmak için birlikte çalışabilecekleri bölgedeki son demokratik ortaklardan biri olarak gören birçok Batılı ülke için de bir darbe oldu.
