İsviçre peyniri ve özel bir ada... Kuzey Kore lideri Kim Jong-un’un abartılı ve tuhaf hobileri

Kuzey Kore lideri, halkı açlıkla boğuşurken bile yüz milyonlarca dolar harcıyor.

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un. (Reuters)
Kuzey Kore lideri Kim Jong-un. (Reuters)
TT

İsviçre peyniri ve özel bir ada... Kuzey Kore lideri Kim Jong-un’un abartılı ve tuhaf hobileri

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un. (Reuters)
Kuzey Kore lideri Kim Jong-un. (Reuters)

Kuzey Kore lideri Kim Jong-un’un hobileri sadece Pyongyang ile Moskova arasında zırhlı tren sürmekle sınırlı değil. Kim Jong-un boş zamanlarında füze ve nükleer denizaltı fırlatmakla da yetinmiyor. Tartışmalı liderin daha pek çok abartılı hobisi var. Uzun hobiler listesine ek olarak Kuzey Kore medyası Kim’in olağanüstü yeteneklerinin olduğunu iddia ediyor.

Kim ve basketbol

Kim, İsviçre’deki öğrencilik yıllarından beri basketbola meraklı. Öğrencilik yıllarında sosyal bir yapıya sahip olmadığı için basketbol onun en büyük arkadaşı oldu. Kim, kilosuna ve boyuna rağmen bir süre basketbol ile ilgilendi. Odasının duvarlarını ABD’li basketbolcu Michael Jordan’ın fotoğraflarıyla doldurdu, sınıf arkadaşları arasında devasa spor ayakkabı koleksiyonuyla tanınıyordu.

Fotoğraf Altı: Kuzey Kore devlet televizyonu tarafından yayınlanan Kim Jong-un’un çocukluk fotoğrafları. (EPA)
Kuzey Kore devlet televizyonu tarafından yayınlanan Kim Jong-un’un çocukluk fotoğrafları. (EPA)

Daha önce İngiliz medyasına konuşan okul arkadaşları, Kim’in gergin bir oyuncu olduğunu, yarışmayı sevdiğini ve kaybetmekten de nefret ettiğini aktardı. Kim, çocukluk kahramanı Michael Jordan’ı, 2011 yılında babasından iktidarı devraldıktan sonra Pyongyang’a davet etti. Ancak Jordan ziyaret davetini kabul etmediği için onun yerine Chicago Bulls takımındaki meslektaşı Dennis Rodman’a davet gönderdi.

Fotoğraf Altı: Kim Jong-un ve ABD’li basketbolcu Dennis Rodman. (AP)
Kim Jong-un ve ABD’li basketbolcu Dennis Rodman. (AP)

Rodman’ın 2013 yılında ülkesi ile Pyongyang arasındaki kalın, yüksek demir duvarı nasıl aştığı uzun süre dünya gündemini meşgul etti. Rodman, Pyongyang’da sıcak bir şekilde karşılandı. Rodman’ın ziyarette Kim’e yönelik, “Ömür boyu bir dostun var” sözleri insan hakları grupları tarafından eleştirilmişti. Ancak Rodman bunu umursamadı, Kuzey Kore’ye geri döndü ve kendisiyle Kim arasındaki dostluk antlaşmasını yineledi.

Rodman Kim’in halka açık bir şekilde kutladığı doğum gününde ‘Doğum günün kutlu olsun sevgili mareşal’ şarkısını söyledi.

Atlara aşık bir lider

Kim, medyada genellikle at sırtında beliriyor. 2019’daki bir medya kampanyasında, Kuzey Kore’nin en yüksek zirvesine beyaz bir atla tırmandığı söylendi. 2021’de Kuzey Kore televizyonu tarafından yayınlanan bir belgeselde, aynı kare ekranlarda yerini aldı.

Beyaz atlar ülkenin sembolü. Kurucu büyükbabası Kim İl-sung’un beyaz bir ata bindiği ve İkinci Dünya Savaşı sırasında Japon sömürgeciliğine karşı savaşlara öncülük ettiği söylendiği için beyaz atlar ülkenin kuruluş dönemini hatırlatıyor.

Fotoğraf Altı: Kim Jong-un, seçim kampanyalarında genellikle beyaz bir atın üzerinde görünüyor. (AFP)
Kim Jong-un, seçim kampanyalarında genellikle beyaz bir atın üzerinde görünüyor. (AFP)

Lüks otomobil filoları

Kuzey Kore liderinin koleksiyonunda Rusya’dan onlarca ithal at, zırhlı bir tren, özel bir uçak ve çok çeşitli lüks arabalar yer alıyor. Basında yer alan haberlere göre araba koleksiyonunda iki Maybach, bir Mercedes filosu, bir dizi Rolls Royce ve Land Roverlar bulunuyor.

Şarku’l Avsat’ın Telegraph gazetesinden edindiği bilgilere göre tren Kim’in, uçak, araba ve atların yanı sıra altı milyon dolar değerinde bir yatı da var. Bu yatın Kim’in tatillerini geçirdiği özel adasına götürecek ulaşım aracı olması muhtemel.

Arkadaşı Kim ile birlikte bu adayı ziyaret eden Rodman, adada birçok yüzme havuzu ve su tesisinin yanı sıra bir futbol ve basketbol sahası olduğunu belirtti. Adada ayrıca Kim’in özel partilerinin düzenlendiği bir alan da yer alıyor.

Fotoğraf Altı: Lüks arabaları seven Kim’in ve geniş bir araç koleksiyonu var. (DPA)
 Lüks arabaları seven Kim’in ve geniş bir araç koleksiyonu var. (DPA)

Milyon dolarlık geniş bir bütçe

Kim, hiçbir lüksten kaçınmıyor. Halkı açlıkla boğuştuğu zamanlarda bile hayatının ve saltanatının hiçbir aşamasında lüksü terk etmedi. 2014 yılında yayınlanan bir Birleşmiş Milletler (BM) raporu, Pyongyang rejiminin büyük miktarlarda pahalı mal satın aldığını ortaya koydu. Raporda, Kim’in bir kayak ve binicilik merkezi inşa ettiği, Kuzey Kore’deki yönetici seçkinlerin birçok pahalı araba, 35’ten fazla piyano ve bir dizi gelişmiş kayıt cihazı ithal ettiği yer aldı.

Rapora göre iktidar rejimi 2012 yılında, yani 3. Kim saltanatının ilk yılında lüks eşyalara yaklaşık 645 milyon dolar harcadı. Kim, lükse olan bu düşkünlüğünü babasından miras aldı, ancak masraflarında babasını geçti. Kim, sevdiklerine değerli saatler, özel içkiler, kürk mantolar ve mücevherler hediye ediyor.

Fotoğraf Altı: Kim Jong-un özel jeti bulunuyor. (KCNA)
Kim Jong-un özel jeti bulunuyor. (KCNA)

Yemekler, filmler ve şarkılar

Kim’in ithal etmediği tek ürün sigara olabilir. Zira çok fazla yerel üretim tütün içiyor. Ancak geriye kalan yiyecek ve içecekler, yurt dışından büyük miktarlarda saraylarının depolarına getiriliyor. Kuzey Kore lideri hakkında dolaşan bilgilerde, alkollü içeceklerin hayranı olduğu ve sadece pahalı olanları tükettiği de yer alıyor. Sadece 2016 yılında bir milyon dolar değerinde alkollü içecek ithal etti.

Yemek masasının vazgeçilmezleri arasında İsviçre peynirleri yer alıyor. Bu, İsviçre’deki öğrencilik yıllarından kalma bir alışkanlık. Öğle yemeklerin de ise ıstakoz ve havyar neredeyse her zaman mevcut olan iki yemek.

Fotoğraf Altı: Kim Jong-un ev yapımı yiyecekleri titizlikle hazırlanıyor. (AFP)
Kim Jong-un ev yapımı yiyecekleri titizlikle hazırlanıyor. (AFP)

Eğlence, Kim’in hayatının büyük bir bölümünü kapsıyor, sarayda bin kişilik bir sinema salonu bile var. Belki de onları kitlesel parti toplantıları için kullanıyor, ancak asıl amacı çok sevdiği Godzilla ve Jackie Chan’ın filmlerini izlemek. Yakınlarının aktardığına göre Kim’in ekrana olan düşkünlüğü, çocukluğundan beri bilgisayar oyunlarına olan ilgisine kadar uzanıyor.

Kuzey Kore liderinin hobileri arasında hiç ihmal etmediği müzikte yer alıyor. Hatta bir kadın grubu kurup şarkıcılarını kendisi seçecek kadar ileri gitti ve gruba Moranbong adını verdi.

Süper yetenekler

Kim, ülkesinin medyasına ve halkının inançlarına göre doğaüstü yeteneklere sahip. Kim’in üç yaşındayken araba kullandığı ve dokuz yaşında yelkenli yarışlara katıldığı söyleniyor. Ayrıca arkeolog ekibiyle birlikte efsanevi gergedanın yerini keşfettiği haberleri de yer alıyor.

Kim’in efsanevi yetenekleri tüm alanlara yayılıyor. Kim ve bir grup Kuzey Koreli bilim insanı, AIDS’i, belirli kanser türlerini, soğuk algınlığını, yaşlanmanın etkilerini ve diğer birçok hastalığı iyileştiren bir mucize ilaç icat etti.

Fotoğraf Altı: Kim Jong-un, Kuzey Kore’nin en yüksek dağı olan Baekdu’nun zirvesinde. (AFP)
Kim Jong-un, Kuzey Kore’nin en yüksek dağı olan Baekdu’nun zirvesinde. (AFP)

Kuzey Kore devlet televizyonu bu olağanüstü güçlerin zirvesi olarak, soğuk kış günlerinden birinde Kim’in yüksek zirvelerden birine tırmandığı anda fırtınanın dindiğini ve güneşin açtığını duyurdu. Medyada yer alanlara göre Kim bu olağanüstü güçleriyle doğayı kontrol edebiliyor.



ABD ablukası İran petrolünün can damarını sıkıştırıyor

Hürmüz Boğazı'nda, Bender Abbas açıklarında demirli bir petrol tankerinin yanından geçen bir tekne, 6 Eylül 2026 (AP)
Hürmüz Boğazı'nda, Bender Abbas açıklarında demirli bir petrol tankerinin yanından geçen bir tekne, 6 Eylül 2026 (AP)
TT

ABD ablukası İran petrolünün can damarını sıkıştırıyor

Hürmüz Boğazı'nda, Bender Abbas açıklarında demirli bir petrol tankerinin yanından geçen bir tekne, 6 Eylül 2026 (AP)
Hürmüz Boğazı'nda, Bender Abbas açıklarında demirli bir petrol tankerinin yanından geçen bir tekne, 6 Eylül 2026 (AP)

Hürmüz Boğazı’nda pazar günü iki geminin saldırıya uğraması, İran’ın petrol ihracatının ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasının etkisiyle giderek daha fazla baskı altında kaldığına ilişkin göstergelerle aynı döneme denk geldi.

İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki Kişm Adası yakınlarında bir ticari gemiye düzenlenen saldırıda 1 kişi hayatını kaybetti, 3 kişi yaralandı. Olay, stratejik su yolunda gerilimin tırmandığını gösteren son gelişme oldu.

İran makamları, yerel saatle sabah 05.00 sıralarında Hürmüzgan eyaletine bağlı Kişm Adası’nın Hengam Adası ile Şibderaz sahili arasındaki bölgede bir ticari geminin hedef alındığını bildirdi. Kişm Kaymakamı Hüseyin Emirtemuri, devlet televizyonu ile Tesnim Haber Ajansı’nın aktardığı açıklamasında olayda 1 kişinin öldüğünü, 3 kişinin yaralandığını söyledi.

gthy
Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemiler, 7 Eylül 2026 (AFP)

Tesnim, gemiye isabet eden cismin kaynağının bilinmediğini ve türünün henüz belirlenemediğini bildirdi. Daha önce de Hürmüz Boğazı’nın en büyük adası olan Kişm çevresinde gece boyunca çok sayıda patlama sesi duyulduğu yönünde haberler yayımlanmıştı.

Bu olaydan birkaç saat sonra İngiltere Deniz Ticaret Operasyonları Kurumu (UKMTO), bir geminin Hürmüz Boğazı’ndan geçişi sırasında kimliği belirsiz bir cisimle hedef alındığına ilişkin ihbar aldığını açıkladı. Kurum, saldırının ardından gemide yangın çıktığını ve yerel makamların mürettebatın tahliyesine yardımcı olmak üzere olay yerine ulaştığını belirtti.

Kurum, olayın meydana geldiği bölgeye ilişkin kesin bir bilgi vermedi. Saldırının yol açtığı hasarın boyutu, mürettebatın son durumu veya saldırının sorumlusunun kimliği de hemen netleşmedi.

Hürmüz çatışmanın merkezinde

Hürmüz Boğazı, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik savaşının başlamasından bu yana Tahran ile Washington arasındaki çatışmanın başlıca cephelerinden birine dönüştü. İran saldırılara boğazı kapatarak ve gemi trafiğine sıkı kısıtlamalar getirerek karşılık verirken ABD de İran limanlarına abluka uygulamaya başladı.

Savaş öncesinde dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık yüzde 20’si bu bölgeden geçiyordu.

sdfrgt
Hürmüz Boğazı'nda sis ortasında demirli yüzer tarak platformu ve ticari gemiler (AP)

Tahran, boğazdan geçmek isteyen gemilerin kendisinden izin almasını şart koşuyor. İran ayrıca gemilerden boğazın kuzey kesiminde kendi kıyılarına yakın belirlediği güzergâhı kullanmalarını istiyor. Bunun yanı sıra gemilere sunulan hizmetler karşılığında ücret alınmasını da değerlendiriyor.

Kısıtlamalar ve saldırılar devam ederken Hürmüz’de seyrüsefer güvenliği, İran ve Körfez ülkelerinin petrol ihracatı yapabilme kapasitesinin belirlenmesinde temel unsurlardan biri haline geldi. Bunun etkileri bölgeyle sınırlı kalmayarak küresel enerji piyasalarına da yansıyor.

Tanker izleme verileri

Tanker hareketlerine ilişkin son takip verileri, ablukanın etkisinin yalnızca gemi trafiğiyle sınırlı kalmadığını, İran’ın petrol ihracatını da doğrudan etkilediğini gösteriyor.

Petrol tankerlerini takip eden TankerTrackers kuruluşu, 12 Eylül’e kadar 60 günlük dönemde tanker hareketlerini inceleyen son verilerinde, Umman Denizi ile Arap Denizi arasındaki bölgede ABD’nin deniz ablukası hattını geçen yeni bir İran ham petrolü sevkiyatı tespit edilmediğini bildirdi.

Buna karşılık Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman’dan petrol taşıyan tankerler bölgeden geçmeye devam etti. Aynı dönemde günlük ortalama geçiş yaklaşık 7,85 milyon varil olarak kaydedildi.

Bazı günlerde miktar önemli ölçüde yükseldi. 9 Ağustos’ta yaklaşık 16,6 milyon varile ulaşan günlük geçiş, 25 Ağustos’ta da 14 milyon varile yaklaştı.

TankerTrackers, altı Arap ülkesinden ham petrol taşıyan ortalama 5 tankerin her gün söz konusu bölgeden geçtiğini, buna karşılık 60 günlük dönemde takip ettiği abluka hattını “tek bir varil” İran ham petrolünün dahi geçmediğini belirtti.

Bu sonuçlar, diğer tanker takip kuruluşlarının verileriyle de örtüşüyor. Reuters, eylül ayının başında Kpler, Vortexa ve TankerTrackers verilerine dayanarak yayımladığı haberinde, ABD’nin 14 Temmuz’da deniz ablukasını yeniden başlatmasından bu yana hiçbir yeni İran ham petrolü sevkiyatının Hürmüz Boğazı’ndan geçerek Çin’e ulaşamadığını bildirmişti.

Körfez petrolü abluka hattını geçiyor

Buna karşılık deniz ablukası Körfez ülkelerinin petrol ihracatını durdurmadı. TankerTrackers verilerine göre son yedi günde abluka hattının bulunduğu bölgeden geçen toplam petrol miktarı günlük 10 milyon varili aştı.

Veriler, özellikle Umman petrolünün bir bölümünün açık denizlere ulaşmak için Hürmüz Boğazı’ndan geçmesine zaten ihtiyaç duymadığını gösteriyor.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) da son 60 günde Amerikan güçlerinin “Çelik Duvar” adı verilen deniz operasyonu kapsamında yaklaşık 100 ticari geminin güzergâhını değiştirdiğini açıkladı. CENTCOM, gemilerin hiçbirinin ABD güçlerinin izni olmadan abluka bölgesinden geçmediğini belirtti.

ABD Enerji Bakanı Chris Wright ise geçen hafta yaptığı açıklamada, ABD’nin deniz operasyonlarının Hürmüz Boğazı’ndaki petrol tankerlerinin hareketliliğinin yeniden başlamasına yardımcı olduğunu söyledi. Wright, boğazdan günlük ortalama 9 milyon varilden fazla petrol geçtiğini ifade etti.

İran’ın dışarıdaki petrol stokları eriyor

Tahran yeni petrol sevkiyatlarını bölgeden çıkarmakta zorlanırken, ablukanın başlamasından önce Körfez’in dışına taşınmış İran petrolünün miktarı da azalıyor.

ABD merkezli Wall Street Journal’ın Kpler verilerine dayandırdığı haberine göre Körfez bölgesinden uzaktaki sularda tankerlerde bulunan İran petrolü stoklarında ciddi düşüş yaşandı.

Kpler, İran’ın Körfez içinde tankerlerine sınırlı miktarda petrol yüklemeye devam ettiğini ancak bu tankerlerin abluka hattının gerisinde kaldığını belirtti. Ağustos ayında günlük ortalama yükleme yaklaşık 255 bin varil oldu. Bu miktar, şubat-nisan dönemindeki ortalamaya kıyasla yüzde 85’lik düşüş anlamına geliyor.

kıoşp
Basra Körfezi bölgesinde Amerikan uçak gemisi ve savaş uçağı filosuna ait arşiv görüntüsü (AFP)

Buna karşılık Tahran, ablukanın yeniden uygulanmasından önce bölgeden ayrılan ve uzak bölgelerde tankerlerde bekleyen petrol sevkiyatlarından hâlâ gelir elde ediyor. Kpler’in tahminlerine göre bu stoklar temmuz ortasında yaklaşık 90 milyon varilden eylül başında yaklaşık 29 milyon varile geriledi.

Tahminlere göre bu petrolün günlük yaklaşık 1 milyon varili teslim ediliyor ve sevkiyatların büyük bölümü Çin’e yapılıyor. Bu hız devam ederse tankerlerde bulunan mevcut stokların ekim ortasına kadar tükenebileceği belirtiliyor. Daha önce teslim edilmiş bazı sevkiyatların bedellerinin ödenmesi ise aralık ortasına kadar devam edebilir.

İran’ın petrol satma kapasitesi

Bu gelişmeler, İranlı yetkililerin ülkenin petrol satışlarını sürdürme kapasitesi konusunda birbirinden farklı açıklamalar yaptığı bir dönemde yaşanıyor.

İran Merkez Bankası Başkanı Abdunnasır Himmeti, ağustos ayının sonlarında İran televizyonuna verdiği röportajda, “petrol ihraç etmediklerini” söyledi. Himmeti, petrol gelirleri, vergi gelirleri ve sosyal güvenlik primlerindeki düşüşün ekonominin farklı sektörlerine yansımaya başladığını belirtti.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da bundan birkaç gün önce yaptığı açıklamada, ülkesinin daha önce sattığı petrolü “şimdi satamadığını” söylemişti.

Ancak İran Petrol Bakanı Muhsin Paknejad farklı bir tablo çizdi. Bakan, “petrol satışlarının durmadığını” belirterek uzak sularda müşterilere petrol teslimatının sürdüğünü, ancak ihracatın gerilediğini ifade etti.

Paknejad geçen hafta yaptığı açıklamada, petrol satışlarının ve müşterilere teslimatların Körfez ve Umman Denizi’nden binlerce kilometre uzaktaki bölgelerde gerçekleştirildiğini söyledi ancak satışların miktarına ilişkin bilgi vermedi.

Çin, İran petrolünün en büyük alıcısı olmayı sürdürüyor. Tahran savaş ve abluka öncesinde, “gölge filo” olarak bilinen tanker ağı ve sevkiyatların kaynağını gizlemeye yönelik çeşitli yöntemler aracılığıyla Çin’deki bağımsız rafinerilere yüksek miktarlarda petrol ihraç ediyordu.

Abluka ihracat güzergâhını hedef alıyor

Mevcut deniz ablukası ile İran’ın yıllardır maruz kaldığı ABD petrol yaptırımları arasındaki temel fark, önceki yaptırımların büyük ölçüde Tahran’ın petrol satma kapasitesini hedeflemesi, mevcut ablukanın ise sevkiyatların bölgeden çıkmak için kullandığı güzergâha odaklanması.

Yaptırımların uygulandığı yıllarda İran, karmaşık yaptırım delme ağları aracılığıyla petrol ihracatını sürdürmeyi başardı. Tahran sevkiyatların kaynağını gizlemek ve petrolün alıcılara ulaşmasını sağlamak için tanker filosundan ve çeşitli yöntemlerden yararlandı.

Mevcut durumda ise sorun daha doğrudan bir nitelik taşıyor. Tahran alıcı bulmayı başarsa bile yeni petrol sevkiyatlarını Körfez ve Umman Denizi bölgesinden çıkarmak, deniz ablukası nedeniyle daha zor hale geldi.

Bölge dışındaki İran petrol stoklarının azalmasıyla birlikte ülkenin petrol sektörüne yönelik baskı da artıyor. Petrol, İran ekonomisinin başlıca döviz ve hükümet gelir kaynaklarından biri olmayı sürdürüyor.

Hürmüz Boğazı ise Tahran ile Washington arasında açık bir çatışma noktası olmayı sürdürürken küresel enerji arzının güvenliği konusunda da sürekli bir endişe kaynağı olmaya devam ediyor.


Tahran ticaret gemisine saldırıda bir kişinin öldüğünü açıkladı... Pezeşkiyan: İran asla teslim olmayacak

Tahran ticaret gemisine saldırıda bir kişinin öldüğünü açıkladı... Pezeşkiyan: İran asla teslim olmayacak
TT

Tahran ticaret gemisine saldırıda bir kişinin öldüğünü açıkladı... Pezeşkiyan: İran asla teslim olmayacak

Tahran ticaret gemisine saldırıda bir kişinin öldüğünü açıkladı... Pezeşkiyan: İran asla teslim olmayacak

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, bugün (pazar) sabah yaptığı açıklamada İran halkının direnişini ve güç kullanma ile yıldırma politikalarını reddettiğini vurguladı. Pezeşkiyan, İran’ın teslim olmayacağını belirtirken İran resmi medyası, Hürmüz Boğazı’ndaki Kişm Adası açıklarında bir ticaret gemisinin hedef alındığı saldırıda bir kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi.

İran İslam Cumhuriyeti Haber Ajansı IRNA’nın aktardığına göre Pezeşkiyan, X hesabından yaptığı paylaşımda, “Amerikalılar savaşçıysa cesur silahlı kuvvetlerimizle karşı karşıya gelsinler” ifadelerini kullandı.

Pezeşkiyan, sivil altyapının, gıda kaynaklarının ve vatandaşların geçim araçlarının hedef alınmasının gerekçesini sorgulayarak insanların temel ihtiyaçlarının hedef alınmasını kınadı.

Pezeşkiyan, “İnsanlık değerlerinden yoksun kaldılarsa halkların su, gıda ve ilaca erişiminden mahrum bırakılmasının ardındaki gerekçeler nelerdir?” diye sordu.

Pezeşkiyan açıklamasının sonunda İran halkının güç kullanımı veya tehdit karşısında kırılmayacağını vurgulayarak “İran asla teslim olmayacak” ifadesini yineledi.

Bu açıklamalar, İran makamlarının bugün Hürmüz Boğazı’nda bir İran ticaret gemisine düzenlenen saldırıda bir kişinin hayatını kaybettiğini bildirdiği sırada geldi. Saldırı, İran ile ABD arasında stratejik öneme sahip bu geçiş güzergâhı çevresindeki çatışmaların sürdüğü bir dönemde gerçekleşti.

İran devlet televizyonu ile Devrim Muhafızları Ordusu’na bağlı Tasnim Haber Ajansı, Kişm Adası Valisi Hüseyin Emir Teymuri’nin açıklamalarına yer verdi. Emir Teymuri, pazar günü yaptığı açıklamada, “Bir İran ticaret gemisi bugün sabah saat 05.00 sıralarında (TSİ 04.30) Hengam Adası ile Kişm Adası’ndaki Şibderaz kıyıları arasındaki bölgede hedef alındı” dedi.

Emir Teymuri, saldırıda bir kişinin hayatını kaybettiğini, üç kişinin de yaralandığını belirtti. Fransız Haber Ajansı AFP’nin aktardığına göre olayın ardından bölgede can kaybı ve yaralanmalar meydana geldi.

Kişm çevresinde gece boyunca çok sayıda patlama meydana geldiği bildirildi. Kişm, Hürmüz Boğazı’ndaki en büyük ada konumunda bulunuyor.

Tasnim, gemiye isabet eden mühimmatın “kaynağı bilinmeyen” bir mermi olduğunu bildirirken mühimmatın türünün henüz belirlenemediğini kaydetti.

Hürmüz Boğazı, 28 Şubat’ta başlayan ABD-İsrail savaşının ardından Tahran ile Washington arasındaki gerilimin başlıca odağı haline geldi.

İran, ABD ve İsrail’in saldırılarına Hürmüz Boğazı’nı kapatarak karşılık verdi. Savaştan önce dünya genelindeki petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği boğazın kapatılması, ABD’nin İran limanlarına abluka uygulamasına yol açtı.

İran, gemilerin hayati öneme sahip bu su yolundan geçebilmesi için kendisinden izin alınmasını şart koşuyor. Tahran ayrıca gemileri boğazın kuzey kesiminde kendi kıyıları boyunca belirlediği güzergâhı kullanmaya zorluyor ve geçişler için hizmet bedeli uygulama mekanizmasını değerlendiriyor.

Tahran, belirlediği kurallara uymayan gemileri düzenli olarak hedef alırken ABD güçleri de İran kıyılarını aralıklarla bombalıyor.


BRICS ülkelerinden Ortadoğu’da “azami itidal” çağrısı

Yeni Delhi'deki yıllık zirvede BRICS ülkelerinin liderleri ve heyet başkanları (AFP)
Yeni Delhi'deki yıllık zirvede BRICS ülkelerinin liderleri ve heyet başkanları (AFP)
TT

BRICS ülkelerinden Ortadoğu’da “azami itidal” çağrısı

Yeni Delhi'deki yıllık zirvede BRICS ülkelerinin liderleri ve heyet başkanları (AFP)
Yeni Delhi'deki yıllık zirvede BRICS ülkelerinin liderleri ve heyet başkanları (AFP)

Rusya, Çin, Hindistan, İran, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Mısır’ın da aralarında bulunduğu BRICS ülkeleri, dün Yeni Delhi’de düzenlenen zirvenin oturum aralarında yayımladıkları ortak bildiride, Ortadoğu’daki savaşta “azami itidal” çağrısında bulundu.

Bildiride, “Ortadoğu/Batı Asya’da gerilimlerin giderek artmasından derin endişe duyuyoruz. Ulusal tutumlarımızı hatırlatarak, azami itidal gösterilmesi ve durumun daha da kötüleşmesine yol açabilecek eylemlerden kaçınılması çağrısında bulunuyoruz” ifadelerine yer verildi.

Mayıs ayında BRICS dışişleri bakanları, Yeni Delhi’de gerçekleştirdikleri toplantının ardından ortak bildiri üzerinde uzlaşamamıştı. Bu durum, şubat ayının sonlarında ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan savaş konusunda üye ülkeler arasındaki görüş ayrılıklarını yansıtıyordu. Tahran ise buna stratejik Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğini aksatarak ve bölgedeki ABD çıkarlarını hedef alarak karşılık vermişti.

Hindistan uzlaşı için çaba gösterdi

Ancak zirveye ev sahipliği yapan Hindistan, tarafların görüşlerini birbirine yaklaştırmak için yoğun çaba harcadı.

BRICS ülkeleri ortak bildiride sivil altyapılara ve nükleer tesislere yönelik saldırıları kınadı.

Bildiride, “Sivil altyapıya ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’nın (UAEA) tam güvence denetimi altındaki barışçıl nükleer tesislere yönelik kasıtlı saldırılardan derin endişe duyuyoruz. Bu saldırılar uluslararası hukuku ve Ajans’ın ilgili kararlarını ihlal etmektedir” denildi.

Ülkeler ayrıca, “insanları ve çevreyi korumak” amacıyla silahlı çatışmalar sırasında dahi nükleer güvence, emniyet ve güvenlik standartlarına uyulması gerektiğini vurguladı.

BRICS’in genişleyen yapısı

BRICS platformu, 2009 yılında Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin’i bir araya getiren büyük yükselen ekonomiler oluşumu olarak kuruldu. Güney Afrika da kısa süre sonra gruba katıldı. Oluşum, G7 gibi ABD ve Batılı güçlerin ağırlıkta olduğu yapılanmaların dışında alternatif bir ekonomik ve siyasi iş birliği platformu olarak ortaya çıktı.

Yeni Delhi’deki zirve dün Çin, Rusya, İran ve Mısır liderlerinin yanı sıra grubun diğer ülkelerinden üst düzey temsilcilerin katılımıyla başladı.

Şarku’l Avsat’ın Çin resmi haber ajansı Şinhua’dan aktardığına göre, Çin Devlet Başkanı Şi Cinping zirve kapsamında yaptığı değerlendirmede,  Ortadoğu’daki savaşın “uluslararası toplumun ortak çıkarlarına” hizmet etmediğini söyledi.

Ortak bildiride ayrıca, “kutuplaşma ve güvensizliğin gölgesinde kalan mevcut küresel ortamı gözlemliyoruz ve küresel barış ile güvenliği güçlendirecek tedbirleri teşvik ediyoruz” ifadeleri yer aldı.

Bildiride, “Yürürlükteki uluslararası hukuk doğrultusunda küresel ticaretin ve enerji tedarik zincirlerinin kesintisiz akışını korumak için birlikte hareket etme ihtiyacının altını çiziyoruz” denildi.