ABD’de yasama boşluğu ve tarihi azil

Temsilciler Meclisi McCarthy'nin görevden alınmasına yönelik oylama (Reuters)
Temsilciler Meclisi McCarthy'nin görevden alınmasına yönelik oylama (Reuters)
TT

ABD’de yasama boşluğu ve tarihi azil

Temsilciler Meclisi McCarthy'nin görevden alınmasına yönelik oylama (Reuters)
Temsilciler Meclisi McCarthy'nin görevden alınmasına yönelik oylama (Reuters)

ABD, Temsilciler Meclisi Başkanı Kevin McCarthy'nin Salı gecesi tarihe geçen bir oylamayla görevden alınmasının ardından ciddi bir yasama krizi yaşıyor.

Tekrar aday olmayacağını açıklayan McCarthy'nin yerini alacak bir adayın seçilmesi beklenirken Temsilciler Meclisi oturumları önümüzdeki Salı gününe ertelendi. Cumhuriyetçiler ise kendi saflarındaki bölünmeleri gidermeye, oy çoğunluğunun desteğini alacak bir isim üzerinde anlaşmaya varmaya çalışıyor.

Cumhuriyetçi Temsilci Jim Jordan, bu pozisyona adaylığını resmen açıkladı. Eski Başkan Donald Trump'ın yakın müttefiklerinden biri sayılan Jordan, Temsilciler Meclisi'nde Adalet Komisyonu Başkanı olarak görev yapıyor. Jordan'ın yanı sıra bazı temsilciler, adaylığı için destek toplamaya başlayan Cumhuriyetçi Temsilci Steve Scalise gibi başka isimleri de gündeme getiriyor. Louisiana'dan gelen bu muhafazakar temsilci Scalise’in karşılaştığı en belirgin engel sağlık durumu olabilir. Kendisine yakın zamanda lösemi teşhisi konulan Scalise, şuan radyoterapi görüyor. Ancak bu hafta yaptığı açıklamada sağlığının iyi olduğunu bildirdi.

Bazı temsilciler ise McCarthy'ye alternatif olarak Trump'ın ismini öne sürmekten çekinmedi. Zirâ konsey yasaları, başkanının milletvekili olmasını gerektirmiyor. Teksas Temsilcisi Troy Nehls, “McCarthy bir daha aday olmayacak. Temsilciler Meclisi Başkanlığına Donald Trump'ı aday gösteriyorum” dedi.

McCarthy, istifası ardından yasama kurumunun çöktüğü, Temsilciler Meclisi çalışmalarının yeni bir başkan seçilene dek durdurulduğu uyarısında bulundu. Milletvekilleri, seçim öncesinde herhangi bir mesele konusu üzerinde oy kullanamayacak. Bu da hükümetin kapanacağı, Ukrayna'ya yönelik yeni fonların onaylanmayacağı yönündeki endişeleri artırıyor.

ABD tarihinde Temsilciler Meclisi ilk kez kendi başkanını görevden alıyor. McCarthy'ye karşı çıkan Cumhuriyetçiler onu görevden alma yönünde oy kullanmış, Demokratlar ise onu kurtarmayı reddetmişti. Mecliste McCarthy'nin azli yönünde 216 oyla destek verilmiş (8 Cumhuriyetçi oyu), 210 karşı oy kullanılmıştı.



UCM kararı, İsrail'e ambargo uygulanmasını sağlayabilir mi?

STK'lerin Hollanda hükümetine karşı Lahey'de açtığı davanın görüldüğü mahkeme binası önünde protesto düzenlendi (Reuters)
STK'lerin Hollanda hükümetine karşı Lahey'de açtığı davanın görüldüğü mahkeme binası önünde protesto düzenlendi (Reuters)
TT

UCM kararı, İsrail'e ambargo uygulanmasını sağlayabilir mi?

STK'lerin Hollanda hükümetine karşı Lahey'de açtığı davanın görüldüğü mahkeme binası önünde protesto düzenlendi (Reuters)
STK'lerin Hollanda hükümetine karşı Lahey'de açtığı davanın görüldüğü mahkeme binası önünde protesto düzenlendi (Reuters)

Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM), Gazze'de işlenen "savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar" nedeniyle İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında çıkardığı tutuklama emrinin yankıları sürüyor. 

İsrail'in köklü gazetelerinden Haaretz'in savunma analisti Amos Harel'in kaleme aldığı yazıda, UCM kararının İsrail'e karşı silah ambargosu taleplerini artırabileceğine dikkat çekiliyor.  

Gazetenin görüştüğü Kudüs merkezli düşünce kuruluşu İsrail Demokrasi Enstütüsü'nden Eran Şamir-Borer, UCM'nin kararını eleştirirken, sürecin bu noktaya varmasında Tel Aviv yönetiminin yol açtığına işaret ediyor. 

Analist, İsrail'de Gazze savaşıyla ilgili bağımsız bir inceleme yürütülse UCM'nin böyle bir karar vermek durumunda kalmayacağını savunarak şunları söylüyor: 

Devlet hiçbir şey yapmadı, kafasını kuma gömdü.

Hamas'ın 7 Ekim 2023'teki Aksa Tufanı operasyonuyla patlak veren Gazze savaşında muhalefet kanadı, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu liderliğindeki radikal sağcı koalisyonun kararlarının incelenmesi için defalarca komisyon kurulmasını talep etmişti. Ancak Netanyahu, araştırma komisyonu kurulmasına savaş bitene kadar karşı olduğunu söylemişti. 

İsrail'in ekonomi gazetelerinden Globes'taki analizde UCM kararının, İsrail'in Gazze işgalini eleştirenlerle Tel Aviv'e silah satışının yasaklanmasını isteyenlerin elini güçlendirdiği yorumu paylaşılıyor. 

Haberde, İsrail'in askeri teçhizatının yüzde 30'unun Almanya tarafından gönderildiği hatırlatılıyor. UCM kararının, Berlin hükümetinin İsrail'e silah tedariki konusundaki ısrarcılığının zayıflamasına yol açabileceği değerlendirmesi yapılıyor. 

UCM'nin merkezi Hollanda'nın Lahey şehrinde yer alıyor. Hollanda Dışişleri Bakanı Caspar Veldkamp, mahkemenin tutuklama emrini uygulayacaklarını duyurmuştu. 

Ancak sivil toplum kuruluşları (STK), Hollanda'nın İsrail'e silah gönderen ülkeler arasında yer aldığına dikkat çekerek ambargo talebiyle Lahey'de hükümete karşı dün dava açtı. Mahkeme, talebe ilişkin kararını 13 Aralık'ta açıklayacak.

Diğer yandan Times of Israel, UCM kararından önce de son dönemde İsrail'e silah tedarikinin durdurulması çağrılarının arttığına işaret ediyor. Haberde, Dışişleri Bakanı Hakan Fidan'ın İsrail'e ambargo talep ettiği mektubu 1 Kasım'da Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği'ne gönderdiği hatırlatılıyor. Ortak mektupta aralarında Rusya ve Çin'in de yer aldığı 52 ülkenin imzası var. 

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron da geçen ayki açıklamasında Gazze savaşının sonlandırılması için İsrail'e silah ambargosu çağrısı yapmıştı. Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell, Macron'a destek verirken, Netanyahu açıklamaya tepki göstermişti. 

İsrail'in en büyük silah tedarikçisi olan ABD, UCM'yi kuran Roma Statüsü'ne taraf değil. ABD Başkanı Joe Biden, UCM kararını "rezalet" diye nitelerken, Netanyahu mahkemeyi "Yahudi düşmanlığıyla" suçlamıştı. İsrail de üye devletler arasında yer almıyor ve UCM'nin yargı yetkisini tanımıyor.

Independent Türkçe, Haaretz, Globes, Times of Israel, AP