ABD Ukrayna’ya gizlice ATACMS füzeleri ve misket bombaları gönderdi

Moskova savaş cephelerine yönelik saldırıların engellendiğini açıkladı

Washington yakında Kiev'e uzun menzilli ATACMS füzeleri gönderebilir (Reuters)
Washington yakında Kiev'e uzun menzilli ATACMS füzeleri gönderebilir (Reuters)
TT

ABD Ukrayna’ya gizlice ATACMS füzeleri ve misket bombaları gönderdi

Washington yakında Kiev'e uzun menzilli ATACMS füzeleri gönderebilir (Reuters)
Washington yakında Kiev'e uzun menzilli ATACMS füzeleri gönderebilir (Reuters)

Rusya’nın devlete bağlı haber ajansı RIA Novosti, Batılı kaynakların, Washington’ın son günlerde Ukrayna’ya, ABD’nin haftalar önce Kiev'e tedarik etme sözü verdiği bazı gelişmiş silahlardan biri olan MGM-140 Ordu Taktik Füze Sistemi (ATACMS) gönderdiğini söylediklerini aktardı. Ancak ATACMS’ların misket bombalarıyla birlikte ‘gizli bir operasyonla’ Ukrayna’ya gönderildiğini söylemesi dikkati çekti. Ukrayna'ya yönelik askeri sevkiyatları yakından takip eden kaynaklara göre, ATACMS’lar geçtiğimiz günlerde Ukrayna’ya çok dikkatli bir şekilde gönderildi. Ancak kaynaklar, kaç adet ATACMS gönderildiğine değinmedi.

Öte yandan Washington'ın, Ukrayna’ya ‘az sayıda füze ve parça tesirli mühimmat gönderildi’ şeklindeki açıklaması, daha önce duyurduğu Ukrayna'ya söz konusu mühimmatı tedarik etme niyetini teyit eder nitelikteydi. ABD’li kaynaklar, Ukrayna'ya başlangıçta ‘sınırlı sayıda’ gönderim yapılacağını açıklamıştı.

Bu konu, özellikle Rusya’nın ‘söz konusu silahlar Ukrayna’ya ulaşır ulaşmaz hedef alacağı’ tehdidinde bulunmasının ardından ABD'de tartışmalara yol açmıştı. ABD yönetimi, uzun menzilli füze sistemlerinin Rusya topraklarını vurmak için kullanılmayacağını duyurdu. Ancak konuyla ilgili tartışmalar, Batı ülkelerinin, Kırım’ı ve Moskova’nın geçtiğimiz yıl ilhak ettiğini duyurduğu Ukrayna’nın güneydoğu bölgelerini Rusya toprağı olarak kabul edilmediğinin teyit edilmesiyle birlikte daha da alevlendi. Bu da Washington'ın, Ukrayna’nın bu silahları bahsi geçen bölgelerde kullanmasına karşı çıkmayacağı anlamına geliyor. Bu durum ise Moskova ile Washington arasındaki ilişkilerin daha da kötüleşmesi riski oluşturuyor.

RIA Novosti, ‘ABD Başkanı Joe Biden'ın başlarda Ukrayna'ya ATACMS gönderilmesi kararını ertelediğini, ancak daha sonra ABD yönetiminin fikrini değiştirdiğini ve Ukrayna ordusunun zayıflayan karşı saldırısı nedeniyle, mühimmatın Kiev'e gönderilmesinin kararlaştırıldığını’ bildirdi.

Ukrayna Yüksek Şurası Üyesi Oleksiy Goncharenko, dün yaptığı açıklamada, ATACMS’ların ‘Ukrayna ordusunun envanterinde halihazırda var olduğunu’ söyledi. Goncharenko, ATACMS’ların Zaporijya bölgesinin Berdyansk şehrindeki saldırı girişiminde kullanıldığını da sözlerine ekledi. Bu açıklamanın ardından Politico dergisi, Ukrayna ordusunun ATACMS’larla ilk kez dün Rusya’ya ait mevzileri hedef aldığını bildirdi.

Öte yandan Washington’dan Ukrayna’ya ATACMS sevkiyatı yapıldığına dair herhangi resmi bir açıklama yapılmadı. Ancak Rus ajansı, ABD Başkanı'nın birkaç gün önce, bir gazetecinin konuyla ilgili sorusuna, “(Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir) Zelenskiy'nin tüm taleplerine yanıt verildi” yanıtını hatırlattı.

fgnh
Rusya'nın Belgorod şehrinden fırlatılan bir füze (AFP)

Rusya Dışişleri Bakanlığı, 300 kilometre menzilli ATACMS’ların Ukrayna'ya ulaşması halinde bunun doğrudan Rusya'nın iç kesimlerini vurmak için kullanılacağı anlamına geleceği uyarısında bulunmuştu. Rusya'nın Washington Büyükelçisi Anatoly Antonov, bu gelişmenin “Washington'ı doğrudan Moskova ile askeri bir çatışmaya sürüklemek anlamına geldiği’ konusunda uyardı. Rusya, geçtiğimiz baharda, NATO ülkelerine Ukrayna’ya silah tedariği konusunda bir muhtıra göndermişti. Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, NATO üyesi ülkelerin Kiev'e silah sağlamaya devam ederek ‘ateşle oynadığını’ söylemişti. Ayrıca, Ukrayna ordusuna yapılan her türlü silah tedarikinin Moskova için yasal hedef haline geleceğini vurgulamıştı.

Sahadaki son gelişmeler

Rusya Savunma Bakanlığı tarafından dün, son 24 saatte gerçekleşen muharebe operasyonlarıyla ilgili sunulan günlük brifingde, Rusya ordusunun, Ukrayna ordusu tarafından Donetsk cephesinde başlatılan 9 saldırının başarıyla püskürtüldüğü belirtildi. Brifinge göre Ukrayna ordusu, Donetsk cephesinde askeri araçlar ve mühimmatın yanı sıra aralarında ölen ve yaralananların da olduğu yaklaşık 485 zayiat verdi.

vfdh
Rusya'nın Belgorod şehrinden fırlatılan bir füze (AFP)

Rusya ordusundan bir sözcü, Batı Askeri Grubu birimlerinin Ukrayna’nın Harkiv bölgesindeki Kupyansk köyünde, hava ve topçu desteği ile Ukrayna ordusunun İvanovka ve Timkovka yerleşim bölgelerine düzenlediği 7 saldırıyı püskürttüğünü, ancak çok büyük insani ve maddi kayıpların olduğunu açıkladı. Rus basını da Rusya ordusunun, Ukrayna Silahlı Kuvvetleri’nin Chervona, Dibrova, Shipilova ve Kuzmino köyleri yakınlarında gerçekleştirdiği iki saldırıyı püskürttüğünü aktardı.

Sözcü, Rusya ordusunun, dün tüm gün boyunca füzeler, savaş uçakları, obüsler ve silahlı insansız hava araçları (SİHA) kullanarak, Ukrayna'nın 117 bölgesini hedef aldığını duyurdu. Bunun yanında Rus hava savunma sistemleri de Ukrayna Silahlı Kuvvetlerine ait bir Mi-8 helikopteri ve 34 SİHA’yi düşürdü. Ayrıca, 5 operasyonel-taktik füze ve ABD yapımı 4 adet GLSDB güdümlü füzeyi de etkisiz hale getirdi.



Nvidia krizi, Singapur'u Çin ve ABD arasında zora soktu

Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)
Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)
TT

Nvidia krizi, Singapur'u Çin ve ABD arasında zora soktu

Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)
Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)

Nvidia'nın kurucusu Jensen Huang'la Megaspeed'in eski yöneticisi Alice Huang arasındaki ilişki, ABD'nin Çin'e çip ihracatını engelleme çabalarında Singapur'un rolünü yeniden gündeme taşıdı.

Alice Huang'ın bir dönem yöneticiliğini yaptığı Singapur merkezli Megaspeed, Nvidia'nın Güneydoğu Asya'daki en büyük müşterilerinden biriydi. Ancak firmanın Malezya, Endonezya ve Tayland'daki veri merkezleri üzerinden, ABD'nin kısıtlamalarını delerek Çinli şirketlerin Nvidia çiplerine erişmesini sağladığından şüpheleniliyor.  

BBC'nin analizinde Singapur'un uzun yıllardır ABD ve Çin pazarlarına kolay erişim sağlayan, iş dünyasına açık bir ekonomi olarak konumlandığına dikkat çekiliyor. Yapay zekaya talebin artmasıyla ülke, gelişmiş yarı iletken çiplerin ticaretinde de önemli bir merkez haline geldi.

Haberde, Alice Huang'ın Megaspeed'le bağlantısına ve Çin'e kaçak çip tedarikine ilişkin çarpıcı detaylar sunuluyor. Analize göre Huang, 2019'da bir oyun şirketini ve bağlı kuruluşlarını Çinli 7Road firmasına satmış. Mart 2023'te de 7Road'un Singapur'daki iştiraki, Huang'ı icra direktörü olarak atamış.

Huang'ın, Megaspeed adını alan bu firmanın başında 8 ay görev yaptıktan sonra şirketi Singapurlu bir iş insanına devrettiği belirtiliyor.

Washington merkezli güvenlik araştırması kuruluşu C4ADS, Megaspeed'i devrettikten sonra da Huang'ın başka bir şirket üzerinden firmayla bağlantısını sürdürdüğünü iddia ediyor.

Singapur polisi, aralarında Megaspeed'in de bulunduğu bazı şirketler ve yöneticileri hakkında Şubat 2025'te soruşturma başlatmıştı.

Soruşturmada, ABD merkezli Dell ve Supermicro gibi üreticilerden alınan, Nvidia çipleri içerebilecek sunucuların Singapur üzerinden Malezya'ya gönderilmesi sırasında nihai varış noktaları hakkında yanlış beyanda bulunulup bulunulmadığına odaklanılmıştı. Yetkililer, ekipmanların Malezya dışında başka ülkelere aktarılmış olabileceğinden şüpheleniyordu.

İncelemelerde Alice Huang'ın suç işlediğine yönelik yeterli kanıt bulunamadığı kaydedilmişti.

Ancak Singapur İçişleri Bakanlığı'nın 12 Kasım'da yayımladığı açıklamada, Huang'ın Megaspeed'deki rolüne dair yanıltıcı bilgiler verdiği bildirildi. Bu gerekçeyle Singapur'a yeniden girişinin yasaklandığı duyuruldu. Açıklamada, Huang'ın süreç boyunca Hong Kong'da ikamet ettiği ve casusluk suçlamasıyla soruşturma altında olmadığı da belirtildi.

Singapur, Supermicro'nun soruşturmada işbirliği yapmasını sağlamak amacıyla ABD makamlarından 7 Temmuz 2025'te yardım talebinde bulunmuş. Ancak Singapur İçişleri Bakanlığı, Eylül 2025'ten bu yana ABD Adalet Bakanlığı ve FBI'dan defalarca talepte bulunulmasına rağmen Supermicro konusunda "sınırlı bilgi veya yardım" alındığını aktarıyor.

Singapur hem ABD hem de Çin'le iyi ilişkiler sürdürerek iki süper güç arasındaki rekabetten uzak durmaya çalışıyor. Ancak Nvidia çipleriyle ilgili skandal bu denge politikasını giderek zorlaştırıyor.

Singapurlu siyaset bilimci Chong Ja Ian'a göre Pekin, Singapur'un ABD'nin ihracat kısıtlamalarının uygulanmasına ilişkin soruşturmalar yürütmesini Washington'ın çıkarlarına hizmet etmek olarak yorumlayabilir. Washington ise Singapur'un soruşturma kapsamında ABD'den yeterli destek alamadığı yönündeki açıklamalarını sorumluluğu Beyaz Saray'a yükleme girişimi olarak görebilir.

Nvidia, Jensen Huang hakkında bağımsız inceleme başlatırken casusluk iddialarıyla ilgili FBI da soruşturmasına devam ediyor. Jensen ilişkiyi kabul ederek çalışanlarından özür dilemiş, perşembe günü (12 Kasım) de Nvidia CEO'luğu görevinden istifa etmişti.

Çin ise casusluk iddialarını "karalama kampanyası" diye niteleyerek reddetmişti.

Independent Türkçe, BBC, Straits Times


JD Vance'in 2028 hesabı karıştı: "MAGA öldü"

42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)
42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)
TT

JD Vance'in 2028 hesabı karıştı: "MAGA öldü"

42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)
42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Cumhuriyetçilerin 3 Kasım'daki ara seçimlerde yaşadığı ağır yenilginin ardından 2028 başkanlık seçimlerinde aday olma planlarını tekrar gözden geçiriyor.

Adlarının açıklanmaması şartıyla CNN'e konuşan Vance'in yakın çevresinden kaynaklar, başkan yardımcısının siyasi hedefleri, MAGA hareketindeki bölünmeler ve aile hayatının talepleri arasında kararsız kaldığını söylüyor.

Kaynaklara göre en büyük engel, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran savaşıyla yarattığı siyasi ortam. Vance'in müttefikleri, savaş devam ettiği sürece herhangi bir Cumhuriyetçi adayın seçimi kazanmasının zor olacağını savunuyor.

Vance'in bir müttefiki şunları söylüyor:

Mesele JD'nin bunu başarıp başaramayacağı değil. İran savaşı devam ederse herhangi bir Cumhuriyetçi kazanabilir mi? Savaş bitmezse 2028'de hiçbir Cumhuriyetçinin şansı yok.

Ara seçimlerin ardından Vance, X'teki açıklamasında Cumhuriyetçilerin yenilgisinin temel nedeninin İran savaşı ve İsrail'le ilişkiler olduğunu savundu. Washington'ın savaşı sona erdirmeye, hayat pahalılığıyla mücadeleye ve iç sorunlara odaklanması gerektiğini ifade etti.

CNN'e konuşan kaynaklara göre Trump, kamuoyu önünde fazla tepki göstermese de Vance'in açıklamasından rahatsız olmuş.

Vance, İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai'ye nükleer müzakerelerin yeniden başlatılması için ara seçimler öncesinde mektup da göndermişti.

Ancak Trump, 12 Kasım'da sosyal medyadaki açıklamasında, Vance'in İran müzakereleri yerine “Demokratların yönetimindeki şehir ve eyaletlerde yaşanan yolsuzluk ve suçlarla mücadeleye” odaklanacağını ifade etmişti.

Bu gelişme, Trump ve Vance arasındaki siyasi gerilimi daha görünür hale getirdi.

Öte yandan analize göre Vance'in şu anki önceliği, ara seçimlerde ağır darbe alan MAGA koalisyonunu yeniden bir araya getirmek.

MAGA hareketine yakın anketçi Rich Baris, Trump'ın ekonomiyi güçlendirme ve yeni savaşlara girmeme vaatlerini yerine getirmemesinin seçmenlerde ihanet duygusu yarattığını söylüyor:

MAGA öldü. Başkan yardımcısının karşılaşacağı sorun, MAGA seçmenlerini yeniden harekete geçirmek ve onlara tekrar inanabilecekleri bir şey sunmak olacak. Zira Cumhuriyetçiler, bu seçmenler nezdinde güvenilirliğini tamamen yitirdi.

Vance ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 2028'de başkanlık yarışında Cumhuriyetçilerin adayları olarak görülüyor. İki isim de şimdiye dek adaylıkla ilgili net bir açıklama yapmadı.

Reuters/Ipsos'un 12 Kasım'da yayımlanan anketine göre Cumhuriyetçi seçmenlerin yüzde 45'i Rubio'yu, yüzde 43'ü ise Vance'i 2028 için "mükemmel başkan adayı" olarak gördüğünü söyledi. Cumhuriyetçi Florida Valisi Ron DeSantis ise yüzde 32'lik destek aldı.

Independent Türkçe, CNN, Reuters


Avrupa protestoları kuşaklar arası çatışmaları artırıyor

Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)
Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)
TT

Avrupa protestoları kuşaklar arası çatışmaları artırıyor

Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)
Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)

Avrupa genelinde gençlerin liderliğinde yayılan protestolar kuşaklar arası çatışmaları da belirginleştirdi.

New York Times'ın analizine göre Avrupa çapındaki hükümet karşıtı gösteriler, yaşlanan nüfusun emeklilik ihtiyaçlarıyla genç kuşakların eğitim, barınma ve istihdam talepleri arasındaki uyumsuzlukları ortaya koyuyor.

Fransa'da hükümetin okullara yeterli bütçe ayıramamasını eleştirenlerin bazıları, kaynakların büyük bölümünün emeklilere ayrıldığını savunuyor.

Emekliler ise özellikle kiraların ve yaşam maliyetinin yükseldiği bir dönemde maaşlarının azaltılmasına karşı çıkıyor. Ayrıca maaşlarının yalnızca kendilerini değil, ailelerini de ayakta tuttuğunu söylüyorlar.

Fransa'da lise öğrencilerinin eğitim koşullarının iyileştirilmesi talebiyle başlattığı eylemler sürüyor. AFP'nin aktardığına göre ülke çapında bugün 50 ila 60 protesto yürüyüşü düzenlenmesi planlanıyor. Paris'te 21 metro durağının kapatılacağı ve yaklaşık 70 bin polisin görevlendirileceği belirtiliyor.

Analizde, Fransa'nın yanı sıra İspanya, Portekiz, Belçika, Almanya, Yunanistan ve İtalya'daki gösterilerde başı çeken genç kuşakların talepleriyle emeklilerin istekleri arasında bir "kuşak çatışması" yaşandığına dikkat çekiliyor.  

Avrupa Birliği'nde emeklilik ödemeleri, sosyal koruma harcamalarının yaklaşık yüzde 40'ını oluşturuyor. Savunma harcamalarındaki artış ve devlet borçlarının yükselen faiz maliyetleri de hükümetlerin bütçe dengesini sağlamasını zorlaştırıyor. Artan kira ve konut fiyatları ise gençler arasındaki ekonomik adaletsizlik hissini derinleştiriyor.

Avrupa Birliği'nin geçen ay yayımladığı araştırmaya göre, 15-30 yaş grubundakilerin yalnızca yüzde 38'i siyasetçilerin kararlarının uzun vadeli sonuçlarını dikkate aldığını düşünüyor. Gençlerin sadece yüzde 33'ü günümüzde kendi kuşaklarının 30 yıl önceki gençlerle aynı başarı fırsatlarına sahip olduğuna inanıyor.

Öte yandan Avrupa'daki protestolara katılan sol görüşlü gençlerin bir bölümü, emeklilik ve diğer sosyal yardımların zenginlerden ve şirketlerden alınacak daha yüksek vergilerle finanse edilebileceğine dikkat çekiyor.

Sağ görüşlü gruplar ise sosyal yardımların göçmenlere ayrılmasını eleştirerek göç politikalarının sertleştirilmesini istiyor. Bazı gençlerse özellikle varlıklı emeklilerin aldığı maaşların yeniden değerlendirilmesini talep ediyor.

Independent Türkçe, New York Times, AFP