Siyasi elitlerin dışından bir liberal: Arjantin'in yeni başkanı Javier Milei kimdir?https://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/4681891-siyasi-elitlerin-d%C4%B1%C5%9F%C4%B1ndan-bir-liberal-arjantinin-yeni-ba%C5%9Fkan%C4%B1-javier-milei-kimdir
Siyasi elitlerin dışından bir liberal: Arjantin'in yeni başkanı Javier Milei kimdir?
Arjantin'in seçilen Cumhurbaşkanı Javier Milei, Buenos Aires'teki ikinci tur seçimleri kazandıktan sonra yaptığı konuşmadan önce destekçilerini selamlıyor, 19 Kasım 2023 (EPA)
Siyasi elitlerin dışından bir liberal: Arjantin'in yeni başkanı Javier Milei kimdir?
Arjantin'in seçilen Cumhurbaşkanı Javier Milei, Buenos Aires'teki ikinci tur seçimleri kazandıktan sonra yaptığı konuşmadan önce destekçilerini selamlıyor, 19 Kasım 2023 (EPA)
Arjantin siyasetinin yeni figürü Javier Milei, geçtiğimiz Pazar günü yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazandıktan sonra 10 Aralık'ta ülkenin başkanlığını devralacak.
Ekonomik olarak katı bir liberal olarak tanımlanan ve tartışmalı bir isim olan aşırı sağcı Javier Milei, kendini ‘sistem karşıtı’ olarak tanıtıyor. Resmi kısmi sonuçlara göre, oyların yüzde 55,6'sını alarak, Ekonomi Bakanı Sergio Massa'yı geride bıraktı. Massa, demokrasinin 40 yıllık tarihinde eşi benzeri görülmemiş gergin ve belirsiz bir kampanyanın sonunda yenilgisini kabul etti.
Arjantinli cumhurbaşkanı adayı Javier Milei, Buenos Aires'teki parti genel merkezinin önünde yapılan başkanlık seçimlerinde ikinci turu kazandıktan sonra destekçileriyle birlikte kutlama yaparken 19 Kasım 2023 (AFP)
Javier Milei, eski başkan Juan Peron'un adını taşıyan merkez sola bağlı sol işçi hareketi Peronist hareketin üyesi olan mevcut başkan Alberto Fernandez'in yerini alacak.
Milei, ekonomik bir şok tedavisi vaat ediyor. İki yıl önce Buenos Aires'ten milletvekili seçilerek siyasete girdi. Kendi partisi La Libertad Avanza'yı (Özgürlük İlerliyor) kurdu ve geleneksel partilerden tamamen ayrı bir yaklaşım izlemek istediğini söylüyor.
Arjantin'in ‘La Libertad Avanza’ (Özgürlük İlerliyor) koalisyonunun başkan adayı Javier Milei'nin destekçileri, 19 Kasım 2023'te Buenos Aires'teki parti genel merkezi önünde yapılan ikinci tur seçimde zaferini kutluyor (AFP)
Tartışmalı
İngiliz ‘The Guardian’ gazetesinin geçtiğimiz Pazartesi günü yayınladığı bir habere göre, El Loco (Çılgın) olarak bilinen iklim değişikliğini inkar eden popülist Javier Milei, ülkeyi 1976'dan 1983'e kadar yöneten diktatörlük tarafından işlenen rejim tarafından yaklaşık 30 bin kişinin öldürüldüğü tahmin edilen suçlarla ilgili kırk yıllık fikir birliğini sorgulayarak milyonlarca Arjantinliyi kızdırdı. Rapora göre, aşırı muhafazakâr bir Arjantinli kongre üyesi olan Milei'nin cumhurbaşkanı yardımcısı görevini üstlenecek olan Victoria Villarroel ise askeri diktatörlüğün ‘günahlarını’ olabildiğince aza indiriyor.
Pazar günü Arjantin'de cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazanan Javier Milei, 22 Ekim 2023'te Buenos Aires'te genel seçimler için sandıkların kapanmasının ardından adaylık kampanyası merkezinde konuşuyor (AP)
Milei, kendisini ABD Başkanı Donald Trump ve Brezilya Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun izinden giden bir lider olarak görüyor. Milei, ayrıca İngiltere'nin eski Başbakanı Margaret Thatcher'a da büyük bir hayranlık duyuyor. Milei, Thatcher'ın 1979-1990 yılları arasında İngiltere'yi yönettiği dönemde, Arjantin'in Falkland Adaları'nı işgal etmesine karşı savaş açmasını da takdir ediyor. Thatcher'ın bu kararı, Arjantin'de askeri rejimin sona ermesine ve Thatcher'ın iktidarda kalmasına yardımcı oldu. Milei, bir cumhurbaşkanlığı tartışmasında, Thatcher'ı ‘insanlığın tarihindeki en büyük liderlerden biri’ olarak nitelendirdi. Milei, Thatcher'ın Berlin Duvarı'nın yıkılmasında ve dolayısıyla komünizmin yenilgisinde önemli bir rol oynadığını düşünüyor. Ancak Milei'nin bu açıklamaları, 1982 Falkland Savaşı'nda Arjantin ordusuna katılan eski askerlerden tepki gördü. Bu askerler, Milei'nin Thatcher'ı övmesini ‘skandal’ olarak değerlendirdi.
Arjantin gazetelerinin 20 Kasım 2023 tarihli başkent Buenos Aires'teki fotoğrafı; ön sayfada ‘La Libertad Avanza’ (Özgürlük İlerliyor) koalisyonu adayı Javier Milei'nin başkanlık yarışının ikinci turundaki zaferi gösteriliyor seçimler (AFP)
Radikal kabine değişikliği
Arjantinli politikacı, seçim programında, gelecekteki hükümetin yapısında köklü değişiklikler önerdi. Bu değişikliklerden biri, eğitim, kadın hakları, çalışma, dayanışma, sağlık ve ulaşım gibi bakanlıkların kaldırılmasıydı.
Arjantin'in seçilen cumhurbaşkanı Javier Milei, Buenos Aires'teki ikinci tur başkanlık seçimlerindeki zaferinin ardından destekçilerine seslendi, 19 Kasım 2023 (Reuters)
Milei, ‘kendini savunma hakkı’ ilkesini savunuyor ve Arjantin'de silah satışının serbestleştirilmesini istiyor. Ayrıca, 2020 yılının Aralık ayında Harvard Üniversitesi'nin web sitesine göre ülkede yasal olarak kolaylaştırılan kürtajın yasaklanmasını vaat etti. Milei, ayrıca cinsel ve etnik azınlıkların haklarını savunan herhangi bir politikaya da karşı çıkıyor. Milei'nin tarihsel görüşüne göre, tüm bu adımlarla, Arjantin'in 20. yüzyılın başlarında olduğu gibi dünyanın önde gelen gücü haline gelmesini istiyor. Milei, ayrıca Arjantin vatandaşı olan Papa Francis'e karşı da sert bir muhalif. Milei için Papa Francis, ‘yeryüzündeki kötülüğü’ temsil ediyor ve Papa Francis'i ‘komünizmi empoze etmek istemekle’ suçluyor.
Arjantin'in seçilmiş cumhurbaşkanı Javier Milei'nin destekçileri, 19 Kasım 2023'te Buenos Aires'teki ikinci tur seçimlerdeki zaferini kutluyor (Reuters)
Ekran yıldızı
Javier Milei, 2015 yılında Mauricio Macri'nin sağcı koalisyonunun cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından medya sahnesine çıktı. O sırada Milei, havaalanı hizmetleri konusunda uzmanlaşmış bir şirket olan ‘Aeropuerto 2000’de ekonomi uzmanı olarak çalışıyordu. Macri, bu şirketle olan devlet sözleşmelerini gözden geçirmek istedi, bu nedenle ‘Aeropuerto 2000’in başkanı Martín Eurnekian, Başkan Macri'ye karşı bir televizyon kampanyası yürütmek için Milei'yi işe almaya karar verdi. Ardından aniden, Milei -ki yakın çevresi onu o zamana kadar tamamen mütevazı olarak tanımlıyordu- kameraların önüne çıktı. Milei, isyankâr tavrı nedeniyle kısa sürede medya için ‘iyi bir müşteri’ haline geldi.
Javier Milei, yavaş yavaş, rock yıldızlarının saç modeli, derin ve sert sesi ve televizyon ekranlarındaki heyecanıyla, bir baş belası imajı oluşturdu. Kısa sürede, bu imajdan zevk aldığı anlaşıldı.
Le Figaro'ya göre kişisel hayatı açısından Javier Milei'nin herhangi bir romantik ilişkisi bilinmiyor. Birlikte yaşadığı tek kadın annesi ve kız kardeşi Karina'ydı.
Zor koşullar altında seçim
Javier Milei'nin Arjantin cumhurbaşkanlığına seçilmesi, üçüncü en büyük Latin Amerika ekonomisi (Brezilya ve Meksika'dan sonra) olan ülkedeki zorlu ekonomik koşullarda gerçekleşti. Ülke, şu anda yüzde 143'e ulaşan üç haneli enflasyon oranları, dörtte birinden fazla Arjantinlinin yoksulluk sınırının altında yaşadığı, endişe verici düzeyde borçlar ve para biriminin değer kaybı ile karşı karşıya. Arjantinliler, fiyatların her ay, hatta haftadan haftaya artmasından bıkmış durumda. Asgari ücret 146 bin peso (413 dolar) oldu.
Arjantin'in seçilmiş cumhurbaşkanı Javier Milei'nin destekçileri, 19 Kasım 2023'te Buenos Aires'teki ikinci tur seçimlerdeki zaferini öğrendikten sonra sokaklarda kutlama yapıyor (AP)
Birçokları için kiralar karşılanamaz durumda. Birçok anne, 2001 yılında Arjantin'de meydana gelen ekonomik krizden sonra olduğu gibi, takas yapmaya başvuruyor.
Buenos Aires Üniversitesi'nin bu yılın başında yayınladığı bir araştırmaya göre, 18-29 yaş arasındaki Arjantinli gençlerin yüzde 68'i, imkân bulursa göç edecek.
Ülke, bütçe ayarlamaları yapması konusunda Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) baskısı altında. Arjantin, IMF’nin 2018 yılında ülkeye sağladığı 44 milyar dolar (40 milyar euro) değerindeki büyük bir krediyi geri ödüyor.
ABD Başkanı Donald Trump ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz, 3 Mart 2026’da Washington DC’deki Beyaz Saray’ın Oval Ofisi’nde ikili bir görüşme gerçekleştirdi. (AP)
Trump, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz ticaretine ‘ABD garantisi’ verdi
ABD Başkanı Donald Trump ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz, 3 Mart 2026’da Washington DC’deki Beyaz Saray’ın Oval Ofisi’nde ikili bir görüşme gerçekleştirdi. (AP)
ABD Başkanı Donald Trump, ABD-İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarının ardından artan gerilim ortamında, Hürmüz Boğazı’ndan geçen tüm deniz ticareti ve nakliye hatları için siyasi risk sigortası ile mali güvence sağlanacağını açıkladı. Trump, söz konusu teminatların ‘makul’ fiyatlarla sunulacağını bildirdi.
Trump dün Truth Social platformu üzerinden yaptığı paylaşımda, ABD donanmasının petrol tankerlerine Hürmüz Boğazı’ndan geçişleri sırasında refakat edeceğini belirtti. “Şartlar ne olursa olsun ABD dünyanın enerji akışının serbest şekilde sürmesini garanti edecek” ifadesini kullanan Trump, ABD’nin ekonomik ve askeri gücünün dünyadaki en büyük güç olduğunu vurguladı ve ilerleyen süreçte ilave adımlar atılacağını kaydetti.
ABD Başkanı Donald Trump (AP)
ABD Başkanı Donald Trump bir başka paylaşımında ABD’nin askeri cephaneliğinin üstünlüğünü vurgulayarak, orta ve yüksek kalibreli mühimmat stoklarının hiç olmadığı kadar güçlü seviyede olduğunu belirtti. Trump, kendisine verilen bilgilere göre bu silahlardan neredeyse sınırsız tedarik bulunduğunu ifade ederek, “Sadece bu stoklarla savaşlar sonsuza kadar ve büyük bir başarıyla sürdürülebilir” dedi.
Trump, ülkesinin ‘ezici bir zafer’ elde etmeye tamamen hazır olduğunu savunurken, selefi Joe Biden’ı Ukrayna’ya yüz milyarlarca dolar harcamakla ve mühimmat stoklarını yenilememekle suçladı. İlk başkanlık döneminde orduyu yeniden inşa ettiğini ve bu süreci sürdürdüğünü kaydetti.
Daha önce yaptığı açıklamada İran’a yönelik saldırıların düşmanın deniz ve hava kapasitesini ‘tamamen yok ettiğini’ öne süren Trump, ABD’nin ilk hamleyi yapmaması halinde İran’ın Washington’a saldıracağını iddia etti. ABD-İsrail saldırıları olmasaydı İran’ın nükleer silaha ulaşmış olacağını ileri sürdü.
Trump ayrıca, İran Dini Lideri Ali Hamaney ile birinci ve ikinci kademe yöneticilerin büyük bölümünün öldürüldüğünü iddia ederek, “Askerî açıdan İran’ı yendik… Füze fırlatma sistemlerine yönelik saldırılarımız sürüyor” ifadelerini kullandı. Bazı İranlı yetkililerin dokunulmazlık arayışında olduğunu savunan Trump, “İran’ı içeriden yönetecek kişileri görmeyi tercih ederim” dedi. İsrail’in kendisini savaşa zorladığı yönündeki iddiaları da reddeden Trump, “İsrail beni bu savaşa zorlamadı, belki de ben onları zorladım” diye konuştu.
Dün sabah Beyaz Saray’da Almanya Başbakanı Friedrich Merz’i kabulü sırasında konuşan Trump, İran’ın ‘tarafsız ülkeleri’ ve sivil alanları hedef aldığını ileri sürdü. “Şimdi onları sert şekilde vuruyoruz. Bombardıman geniş çaplı hale geldi. Artık hava savunmaları ya da herhangi bir tespit sistemleri yok, bu nedenle ağır zarar görecekler” diyen Trump, ABD’nin operasyonlara devam edeceğini ve ordunun performansından memnun olduğunu ifade etti.
İran’ın son şahının oğlu Rıza Pehlevi hakkında yöneltilen bir soruya yanıt veren Trump, “Nazik birine benziyor ancak şu an için popüler görünmüyor” değerlendirmesinde bulundu ve iktidarın ‘içeriden bir isim tarafından’ üstlenilmesinin daha uygun olacağını söyledi.
Trump ayrıca İngiltere ve İspanya’yı eleştirirken Almanya ile NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin performansını övdü. Bazı Avrupa ülkelerinin tutumlarından memnun olmadığını dile getiren Trump, İspanya’nın üslerinin kullanımını reddetmesinin ardından Hazine Bakanı’ndan bu ülkeyle mali işlemlerin kesilmesi seçeneğini değerlendirmesini istediğini açıkladı.
Almanya’nın tutumu
Almanya Başbakanı Friedrich Merz ise savaşın sona ermesi ve İran’da yeni bir hükümetin kurulması yönündeki temennisini dile getirdi. Ticaret anlaşmaları ile Rusya-Ukrayna savaşının ele alınması çağrısında bulunan Merz, “Tahran’daki bu nefret edilen rejimden kurtulma gerekliliği konusunda hemfikiriz. Ticaret anlaşmamızı en kısa sürede görüşmeli, Ukrayna’yı, toprak bütünlüğünü ve güvenlik çıkarlarını ele almalıyız” dedi.
Görüşme öncesinde ABD-İsrail saldırılarına yönelik açık bir eleştiride bulunmayan ancak doğrudan destek de vermeyen Merz, “İkilemin farkındayız” ifadesini kullandı. Merz, daha önce yürütülen diplomatik girişimlerin İran’ın nükleer silah geliştirmesini ya da kendi halkını baskı altına almasını engellemede başarısız olduğunu söyledi.
Çok sayıda sorun
Trump ile Merz arasındaki görüşmede, başta İran’a yönelik saldırılar olmak üzere yeni gümrük tarifeleri tehdidi, petrol ve enerji fiyatlarındaki artış endişeleri ile bunların Avrupa’ya etkileri ve Rusya-Ukrayna savaşı ele alındı. Görüşmede ayrıca, Alman liderin Çin’e gerçekleştirdiği son ziyaret de gündeme geldi.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz (EPA)
Merz’in ziyareti, ABD-İsrail’in İran’a karşı başlattığı ortak askeri operasyonların ardından büyük bir Avrupa lideri tarafından gerçekleştirilen ilk resmi temas olma özelliğini taşıyor. Söz konusu operasyonların Ali Hamaney’in ölümü, kilit nükleer tesislerin imhası ile deniz ve hava taşımacılığında aksamalara yol açtığı belirtiliyor.
Görüşme, Avrupa’nın artan bölgesel gerilimler karşısında stratejik özerkliğini güçlendirmeye çalıştığı hassas bir dönemde gerçekleşti. ABD Yüksek Mahkemesi’nin Trump tarafından getirilen gümrük tarifelerini iptal etmesi, ticari gerilimi artıran bir unsur olarak öne çıkıyor. Almanya’nın savunma harcamalarını gayrisafi yurt içi hasılasının (GSYİH) yüzde 2’sine çıkarma taahhüdüyle desteklenen Merz’in, Trump ile pozitif bir ilişki sürdürmeyi hedeflediği değerlendiriliyor.
Temas, Avrupa’nın ABD ile ittifakını sürdürürken stratejik bağımsızlığını koruma kapasitesi açısından bir sınav niteliği taşırken, Trump’ın İran dosyasındaki yaklaşımını pekiştirme ve ekonomik başlıkları Avrupa ile ilişkilerinde baskı unsuru olarak kullanma arayışı dikkat çekiyor.
Hamaney suikastı sonrası Pakistan ve yeni bölgesel bölünmenin yansımalarının barometresihttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5247372-hamaney-suikast%C4%B1-sonras%C4%B1-pakistan-ve-yeni-b%C3%B6lgesel-b%C3%B6l%C3%BCnmenin-yans%C4%B1malar%C4%B1n%C4%B1n
Pakistan'ın Karaçi kentindeki parlamento binası önünde düzenlenen protesto gösterisini dağıtmak için göz yaşartıcı gaz bombası atan bir polis memuru, 1 Mart 2026 (Reuters)
Hamaney suikastı sonrası Pakistan ve yeni bölgesel bölünmenin yansımalarının barometresi
Pakistan'ın Karaçi kentindeki parlamento binası önünde düzenlenen protesto gösterisini dağıtmak için göz yaşartıcı gaz bombası atan bir polis memuru, 1 Mart 2026 (Reuters)
Kaswar Klasra
İran'ın Dini Lideri Ali Hamaney'in suikastı Tahran'ın ötesinde şok dalgaları yarattı, Güney Asya'da siyasi dalgalanmalara neden oldu ve Pakistan'ı jeopolitik etkileşimin merkezinde beklenmedik bir konuma soktu. Suikast haberinin yayılmasından birkaç saat sonra, kıyı kenti Karaçi'den kuzeydeki Skardu'ya kadar protesto gösterileri patlak verdi. Bu olaylar, Pakistan toplumundaki ideolojik akımların derinliğini ortaya koyarken karar alıcılar için bölgesel istikrar, diplomatik misyonların güvenliği ve Ortadoğu ile Güney Asya'daki krizler arasındaki artan örtüşmenin sınırları hakkında acil sorular gündeme getirdi.
ABD'nin önemli bir diplomatik tesisinin etrafını saran kalabalıkların görüntüleri, politika yapıcılar ve yatırımcılar arasında hem yabancı personelin güvenliği hem de ülkenin iç uyumu koruma kabiliyeti konusunda endişelere yol açtı.
Uluslararası gözlemcilere göre İran'daki liderlik boşluğunun etkileri dar coğrafi sınırların ötesine yayıldığından, gösterilerin ölçeği ve yoğunluğunun daha geniş bir gerçeği yansıtıyor. Bu durum, iç güvenlik baskılarıyla boğuşan ve aynı zamanda Afganistan ile sınırında istikrarsız gerilimler yaşayan bir nükleer devletin genel ruh halini, güvenlik hesaplamalarını ve diplomatik eylem risklerini yeniden şekillendirmeye başladı.
Karaçi: Büyük şehirlerde öfke
Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre Pakistan'ın finans başkenti ve önemli yabancı misyonların bulunduğu Karaçi, kaosun yuvası haline geldi. Protestocular, Mai Colachi Caddesi üzerindeki ABD konsolosluğu yakınında toplanarak Batı karşıtı sloganlar attılar ve kısıtlı diplomatik bölgelere doğru ilerlemeye çalıştılar. Güvenlik güçleriyle çatışmalar şiddetlendi ve dokuz protestocu öldü, çok sayıda kişi yaralandı. Karaçi'nin önemi, sembolik ve ekonomik ağırlığından kaynaklanıyor. Karaçi, Pakistan ekonomisinin can damarı ve çok uluslu yatırımların merkezi ve buradaki herhangi bir kaos sınırların ötesine uzanıyor. Büyük bir ABD diplomatik tesisini çevreleyen kalabalığın görüntüleri, karar vericiler ve yatırımcılar arasında hem yabancı personelin güvenliği hem de jeopolitik şok anlarında devletin iç uyumu koruma kabiliyeti konusunda endişelere yol açtı.
Güvenlik güçleri, Pakistan'ın Karaçi kentindeki ABD konsolosluğu önünde protesto gösterisi düzenleyen ve sloganlar atan Şii Müslümanlara göz yaşartıcı gazla müdahale etti, 1 Mart 2026 (AFP)
Yetkililer hiç vakit kaybetmeden polis güçlerini ve paramiliter ‘Rangers’ birimlerini görevlendirdi. Çok sayıda güvenlik kordonu kurdu ve trafiği ana caddelerden uzaklaştırdı. Yetkililer ayrıca, diplomatik misyonları korumak, halk ayaklanmaları sırasında bile uluslararası hukukun kesin bir yükümlülüğü olduğunu vurguladı. Hükümetin yaklaşımı, Washington ile diplomatik bir krize yol açabilecek veya Pakistan'ın uluslararası itibarını zedeleyebilecek herhangi bir ihlali önlerken, kamuoyunun ifade özgürlüğüne sınırlı bir alan tanıyarak, hesaplı bir denge kurmaya yönelik dikkatli bir çabayı yansıtıyordu.
Kaos çevre bölgelere yayılıyor
Karaçi dünyanın dikkatini çekti, ancak kuzey bölgelerde yaşananlar daha derin bir kırılganlığın olduğunu ortaya çıkardı. Skardu'da on binlerce kişi sokaklara döküldü, yolları kapattı ve Birleşmiş Milletler (BM) ofisini yaktı. Bu sert tırmanış, federal yetkilileri kontrolü yeniden ele geçirmek için Skardu ve Gilgit-Baltistan'ın bazı bölgelerde sokağa çıkma yasağı ilan etmeye zorladı.
Bu karar, bölgenin son yıllarda gördüğü en sert idari önlemlerden biriydi. Yetkililer, kararın gerekçesi olarak ayaklanmanın yönetim yapılarının yeterince güçlü olmadığı ve büyük kalabalıkların yerel güvenlik güçlerini alt edebileceği hassas dağlık bölgelere yayılmasını önleme ihtiyacını gösterdiler.
Bu karışıklıklar, Pakistan'ın güvenlik kurumlarının kronik bir yorgunluktan mustarip olduğu bir dönemde patlak verdi.
Gilgit-Baltistan bölgesindeki protestolar, İran ile bağlantılı ulusötesi anlatıların karar alma merkezlerinden coğrafi olarak uzak toplulukları ne ölçüde etkilediğini yansıtan, birbiriyle örtüşen dini çağrışımlar ve siyasi mesajlar içeriyordu. İslamabad için, çevre bölgelerdeki karışıklıklar, lojistik kısıtlamaların mezhepsel hassasiyetler ve sınırlara stratejik yakınlık ile kesiştiği karmaşık bir güvenlik sorunu teşkil ediyor ve yerel karışıklıkların ötesinde riskleri artırıyor.
İslamabad gerginliğin eşiğinde
Öte yandan krizin yansımaları başkent İslamabad’a da sıçradı. Şii dini liderler, sıkı güvenlik önlemlerinin alındığı Kırmızı Bölge'deki ABD’nin İslamabad Büyükelçiliği önünde protesto gösterisi düzenleme çağrısı yaptı. Bu çağrı, yeni bir gerginlik dalgasının yaşanacağına dair endişeleri artırdı. Güvenlik güçleri önlemleri sıkılaştırdı, kontrol noktalarını güçlendirdi ve hızlı müdahale ekiplerini hazırda bekletti.
Lahor'daki ABD konsolosluğu önünde düzenlenen protesto sırasında bir araya gelerek sloganlar atan Şii Müslüman kadınlar, 1 Mart 2026 (AFP)
Endişeler artarken, ABD Dışişleri Bakanlığı durumu yakından takip ettiğini doğruladı ve Pakistan'daki ABD vatandaşlarına dikkatli olmaları çağrısında bulundu.
ABD'nin İslamabad Büyükelçiliği tarafından yayınlanan güvenlik uyarısında şöyle denildi.
“Karaçi ve Lahor'daki ABD konsoloslukları yakınında devam eden gösterilerle ilgili haberleri ve İslamabad'daki ABD Büyükelçiliği ile Peşaver'deki konsolosluk önünde yeni protestolar çağrısı yapılan haberleri takip ediyoruz. Pakistan'daki ABD vatandaşlarına yerel haberleri takip etmelerini ve çevrelerine dikkat etmeleri, büyük kalabalıkları kaçınmaları ve Akıllı Gezgin Kayıt Programı (Smart Traveller Enrolment Programme/STEP) kayıtlı olmalarını sağlamak gibi uygun kişisel güvenlik önlemlerini almalarını tavsiye ediyoruz.”
Bu uyarı, protestoların coğrafi olarak yayılabileceği ve diplomatik ve insani yardım faaliyetlerini artan bir baskı altına sokabileceği yönündeki uluslararası endişelerin artmasını yansıtıyor.
Devlet çok sayıda baskı altında
Bu karışıklıklar, Pakistan'ın güvenlik kurumlarının kronik bir yorgunluktan mustarip olduğu bir dönemde patlak verdi. Yetkililer, ülkenin Afganistan sınırında neredeyse savaş halinde olduğunu, silahlı grupların saldırılarına devam ettiğini, sınır ötesi gerilimin ise ordunun dikkatini ve kaynaklarını tükettiğini söylüyor. Krizlerin bir araya gelmesi, hükümetin hesaplamalarını karmaşıklaştırdı ve manevra kabiliyetini yavaşlattı. Yetkililer, diplomatik misyonları hedef alan şiddetli protestoların, kargaşayı istismar etmeye çalışan devlet karşıtı güçlerin işine yarayabileceği konusunda kamuoyunu uyardı. Yetkililer, olayları ulusal güvenliğe doğrudan bir tehdit olarak nitelendirerek, bunları sokaklarda yapılan sıradan siyasi ifadelerin ötesine taşıdı.
Protestolar, daha geniş bir jeopolitik değişimi ortaya koyuyor ve Pakistan, Ortadoğu krizlerinin coğrafi sınırlarının ötesinde ne kadar yankı uyandırdığının hassas bir göstergesi olarak hizmet ediyor.
Bu baskılara rağmen, Pazar günü öğleden sonraya kadar Başbakan Şehbaz Şerif'in hükümeti durumu kontrol altına almak için çok çeşitli önlemler aldı. Federal ve eyalet yetkilileri koordinasyonu artırdı, ülke çapında güvenlik uyarıları yayınladı ve diplomatik bölgeleri, havaalanlarını ve kritik altyapıyı korumak için kuvvetlerin konuşlandırılmasını güçlendirdi.
Bu gelişmeler, politika yapıcılara, dış jeopolitik şokların kırılgan ortamlarda iç güvenlik yükünü nasıl artırdığı açıkça kanıtladı.
Siyasi seferberlik ve gizli mezhepçi akımlar
Pakistan'ın İran'daki olaylara tepkisi sadece dış politika ile sınırlı kalmadı. Dini ağlar hızla sokakları harekete geçirdi ve Hamaney suikastını İran'ın iç siyasi olaylarının sınırlarını aşan bir yorumla İslam liderliğine yönelik bir saldırı olarak sundu.
Siyasi aktörler de bu anı fırsat bilerek Batı karşıtı söylemleri ön plana çıkardılar ve halkın öfkesini protesto meydanlarına yönlendirdiler. Analistler, Pakistan'ın mezhepsel manzarasının, tarihi karmaşıklığı ve inceliklerine rağmen, dış kriz dönemlerinde bir tür geçici ideolojik yakınlaşma eğilimi gösterdiğini ve bu durumun, gidişatını tahmin etmesi zor olan yaygın protesto dalgalarını tetiklediğini düşünüyor.
İslam Partisi aktivistleri ve destekçileri, Pakistan'ın Peşaver kentinde düzenlenen ABD ve İsrail karşıtı protestolar sırasında ABD Başkanı Donald Trump'ın posterini yaktı, 2 Mart 2026 (AFP)
Bu dinamik, hükümeti oldukça hassas bir denklemle karşı karşıya getiriyor. Aşırı güç kullanımı gerilimleri tırmandırabilirken, hoşgörü devletin otoritesini sınamak veya uluslararası kurumları zayıflatmak isteyen grupların ortaya çıkmasına neden olabilir.
Diplomatik ve bölgesel yansımalar
Pakistan genelinde ABD’nin yanı sıra Avrupa ve bölge ülkelerinin misyonlarına ait binalar da dahil olmak üzere diplomatik tesislerin çevresindeki güvenlik önlemleri önemli ölçüde sıkılaştırıldı. İslamabad, diplomatları korumaya ve uluslararası yükümlülüklerini yerine getirmeye devam edeceğini teyit ederek yabancı hükümetlere güven verici mesajlar göndermeye özen gösterdi. Pakistan'ın istikrarı, iki taraf arasındaki yakın ekonomik ve askeri bağlar ve İran ile paylaştığı uzun sınır göz önüne alındığında, Körfez ülkeleri için özel bir stratejik öneme sahip. İran'ın Dini Lideri Hamaney’e düzenlenen suikast, İslamabad'ı hassas bir diplomatik konuma sokarken onu bölgesel ilişkilerini dikkatli bir şekilde dengelemek ve daha geniş çaplı çatışmalara sürüklenmekten kaçınmak zorunda bıraktı.
Skardu'daki BM ofisinin yakılması endişeleri artırdı. Zira uluslararası kurumlara yönelik artan düşmanlık, Pakistan genelinde, özellikle de en kırılgan bölgelerde insani yardım kuruluşlarının ve kalkınma programlarının çalışmalarını zorlaştırabilir.
Jeopolitik barometre olarak Pakistan
Protestolar, daha geniş bir jeopolitik değişimi ortaya koydu. Pakistan, Ortadoğu’daki krizlerin coğrafi sınırlarının ötesinde nasıl yankı bulduğunun hassas bir barometresi oldu. Pakistan kamuoyu, genellikle İslam dünyasındaki tepkileri yansıtsa da ülkenin büyüklüğü, stratejik konumu ve nükleer silahlara sahip olması, gelişmelere küresel boyutlar kazandırıyor. Oradaki herhangi bir kargaşa, Güney Asya'nın ötesine sinyaller gönderiyor ve diplomatik hesaplamaları, yatırımcıların güvenini ve bölgesel güvenlik planlamasını etkiliyor.
Pakistan deneyimi, jeopolitik şokların artık ulusal sınırlarla sınırlı kalmadığı konusunda dünya çapındaki karar alıcılara açık bir uyarı mesajı taşıyor.
Yaygın huzursuzluğa rağmen, yetkililer şimdiye kadar diplomatik tesislerin basılmasını önlemeyi başardılar, bu da uluslararası güveni korumak için çok önemli. Ancak kriz, İslamabad'ın dış ve iç baskılar arasında sürdürmesi gereken kırılgan dengeyi ortaya koyuyor.
İran'daki belirsiz siyasi durum, Washington ile Tahran arasında devam eden gerginlikler ve Pakistan'ı etkileyen güvenlik sorunları, kargaşanın yakın vadede devam edeceğini gösteriyor. Ekonomik baskılar, siyasi kutuplaşma ve ideolojik mobilizasyon, istikrarsızlık ortamını besliyor ve önümüzdeki haftalarda bu durumun uzamasına neden olabilir.
Pakistan deneyimi, jeopolitik şokların artık ulusal sınırlarla sınırlı kalmadığı konusunda dünya çapındaki karar alıcılara açık bir uyarı mesajı taşıyor. Tahran'da yaşananlar, Güney Asya'daki siyasi dengeleri hızla yeniden şekillendirebilir ve uzak krizleri acil güvenlik sorunlarının merkezine taşıyabilir. Pakistan bugün, uluslararası sistemdeki gerilimler ile iç istikrarı ve diplomatik güvenilirliğinin kesiştiği bu dönüşümlerin kavşağında duruyor.
İslamabad'ın bu hassas dönemi yönetme şekli, iç politikadaki gidişatını belirleyebilir ve temasların hızlandığı ve mesafelerin kısaldığı bir dönemde Ortadoğu ile Güney Asya'yı birbirine bağlayan daha geniş stratejik manzaraya iz bırakabilir.
Tahran'ın BM Büyükelçisi: Amerika'nın görüşmeler sırasında İran'a saldırma kararı "tamamen aptalca"https://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/5247312-tahran%C4%B1n-bm-b%C3%BCy%C3%BCkel%C3%A7isi-amerikan%C4%B1n-g%C3%B6r%C3%BC%C5%9Fmeler-s%C4%B1ras%C4%B1nda-i%CC%87rana-sald%C4%B1rma-karar%C4%B1
Tahran'ın BM Büyükelçisi: Amerika'nın görüşmeler sırasında İran'a saldırma kararı "tamamen aptalca"
İran'ın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi ve Büyükelçisi Ali Bahreyni, dün İsviçre'nin Cenevre kentinde gazetecilere açıklama yaptı (Reuters)
İran'ın Birleşmiş Milletler Büyükelçisi dün yaptığı açıklamada, ABD'nin müzakereler devam ederken İran'a saldırma kararının "tamamen aptalca" olduğunu ve diplomatik çabalarını baltalayarak Körfez ülkelerine ihanet ettiğini söyledi.
İran'ın Cenevre'deki BM Büyükelçisi Ali Bahreyni, Tahran'ın komşularıyla hiçbir sorunu olmadığını, ancak ABD'nin Körfez'deki üslerini İran'a yönelik saldırılar için fırlatma rampası olarak kullanmasını reddettiğini vurguladı.
Şarku'l Avsat'ın AFP'den aktardığına göre Bahreyni Birleşmiş Milletler'de gazetecilere, "Savaş bizim tercihimiz değil, İran'a dayatıldı" dedi.
“Hiç kimse İran’ın saldırganlık karşısında itidal göstermesini beklememeli,” diyen yetkili, “Bu saldırganlık sona erene kadar savunmamıza devam edeceğiz” ifadesini kullandı.
26 Şubat’ta Washington ve Tahran, İran’ın nükleer programı konusunda Cenevre’de dolaylı görüşmeler gerçekleştirdi ve Ummanlı arabulucular “önemli ilerleme” kaydedildiğini bildirdi.
Görüşmelerin bir kısmına katılan yetkili, "herkesin iyimser olduğunu" ve Amerikan ekibinin bu hafta Viyana'da "müzakerelere devam etme konusunda anlaştığını" söyledi.
Ancak, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ABD Başkanı Donald Trump'ı diplomatik süreci terk etmeye ve cumartesi günü İran'a hava saldırıları düzenlemeye ikna ettiğini belirtti.
Sözlerine şöyle devam etti: "Bu tamamen aptalca bir karardı. Gelecekte bu kararın ne kadar aptalca olduğunu anlayacaklar. Ve ikisi de bunu anlayacak çünkü bu savaşın gidişatını ve kaderini kesin olarak belirleyecek olan İran'dır."
Bahreyni, “Tüm komşularımız, özellikle de Umman, diplomatik bir çözüm için çalışıyorlardı ve Amerika Birleşik Devletleri’nin ihaneti nedeniyle hayal kırıklığına uğradılar” dedi.
Sözlerine şöyle devam etti: “Amerika Birleşik Devletleri herkese ihanet etti.”
Bu bölgesel bir savaş değil
Tahran, bölgedeki Amerikan üslerine ev sahipliği yapan ülkelere saldırılar düzenlerken, Bahreyni şunları söyledi: “Yaptıklarımızın misilleme olarak nitelendirilmesini kabul edemem. Yaptığımız şey öz savunmadır.”
Büyükelçi, İran'ın sorununun komşularıyla olmadığını vurgulayarak, Körfez ülkelerini dost olarak nitelendirdi.
"Komşularımızla günlük diyalog halindeyiz ve bu savaşın komşularımıza karşı bir savaş olmadığını iletiyoruz" diyerek sözlerine şöyle devam etti: "Bu bölgesel bir savaş değil."
İran'ın operasyonlarının "sadece" Amerikan askeri hedeflerine yönelik olduğunu vurgulayan Bahreyni, "askeri güçlerimize sivillere zarar vermemeleri yönünde çok açık emirler verildiğini" söyledi.
Trump dün İranlıların "müzakere etmek istediğini" söylerken, Bahreyni ise Washington'a herhangi bir girişimde bulunulmadığını vurgulayarak, "Savaş başladığından beri bizim tarafımızdan hiçbir temas olmadı" ifadesini kullandı.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
