عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
DÜNYA

Asya ve Pasifik'te 2024 gündemini seçimler belirleyecek

Asya, Pasifik ve Uzak Doğu ülkelerinde 2024 yılının liderlik ve genel seçimlerin etkisinde geçmesi bekleniyor

(AA)
(AA)
  • Tokyo: AA
TT
  • Tokyo: AA
TT

Asya ve Pasifik'te 2024 gündemini seçimler belirleyecek

(AA)
(AA)

Bangladeş, Tayvan, Pakistan, Endonezya, Rusya ve Güney Kore'deki seçimler bu yılın gündem başlıkları arasında yer alacak.

Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Liderler Zirvesi Peru'da, G20 Liderler Zirvesi Brezilya'da düzenlenecek.

İtalya'nın ev sahipliği yapacağı G7 Liderler Zirvesi'ne Güney Kore, Avustralya ve Hindistan katılacak.

AA, bu yılın Asya, Pasifik ve Uzak Doğu ülkelerinde öne çıkan gündem maddelerini derledi.

Ocak

Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) Dönem Başkanlığını 1 Ocak'ta Laos devralacak. Liderler Zirvesi "ASEAN: Bağlantıyı ve Dayanıklılığı Artır" mottosuyla yıl içinde ülkenin başkenti Viyentiyan'da düzenlenecek.

Japonya Dışişleri Bakanı Kamikava Yoko 5 Ocak'ta ABD ve Kanada ile Avrupa'da Polonya, Finlandiya, İsveç, Hollanda ve Almanya'yı kapsayan dış geziye çıkacak. Japon Bakan, ziyaretiyle ikili ve bölgesel ilişkileri geliştirmeyi hedefliyor.

Bangladeş'te halk 7 Ocak'ta genel seçimler için sandık başına gidecek. 2018'deki son seçimde oyların yüzde 74,6'sını alan Başbakan Şeyh Hasina liderliğindeki iktidar partisi Awami League'nin 2024 seçimlerini kazanması bekleniyor.

Yaklaşık 800 bin nüfusa sahip Güney Asya ülkesi Butan'da, ilk turu 30 Kasım 2023'te düzenlenen meclis seçimlerinin ikinci turu 9 Ocak'ta gerçekleştirilecek.

Dünyanın en büyük tüketici elektroniği etkinliği "CES 2024" Nvidia, Panasonic, Hisense, Samsung dahil çok sayıda üretici ve geliştiricinin katılımıyla 9-12 Ocak'ta ABD'nin Las Vegas kentinde başlayacak. Etkinlikte, yapay zeka ve sanal gerçeklik ürünleri öne çıkacak.

Tayvan'da liderlik seçimleri 13 Ocak'ta düzenlenecek. Seçimde iktidardaki Demokratik İlerleme Partisi (DPP) adayı Lai Ching-te, Çin yanlısı Çin Milliyetçi Partisi (KMT/Kuomintag) adayı Hou Yu-ih ile Tayvan Halk Partisi (TPP) adayı Ko Wen-je yarışacak.

Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr, ocak ayında Vietnam'a yapacağı resmi ziyarette, Güney Çin Denizi sorununa yönelik çözüm ve işbirliği fırsatları arayacak. Marcos Jr, ekonomi dahil iki ülke ilişkilerini güçlendirmeyi hedefleyecek.

Güneydoğu Asya'da ada ülkesi Filipinler'de ulusal kalkınmayı artırmak üzere oluşturulan ilk egemen varlık fonu "Maharlika Yatırım Fonu"nun ocak ayı içinde hizmete girmesi planlanıyor.

Malezya'da kraliyet ailesinin "ülkenin yeni kralı" seçtiği Johor Sultanı İbrahim İskender, 31 Ocak itibarıyla tahtına oturacak. Yeni kralın görev süresi 5 yıl.

Şubat

1 Şubat, Myanmar'da ordunun iktidarı ele geçirmesi ve seçimle başa gelen Aung San Suu Çii'nin tutuklanmasının 3. yıl dönümü. Şimdiye kadar 4 kez uzatılan olağanüstü halin (OHAL) bir kez daha uzatılması bekleniyor.

Pakistan Seçim Komisyonunun 22 Aralık 2023'teki açıklamasına göre ülkede genel seçimlerin 8 Şubat'ta düzenlenmesi planlanıyor.

Endonezya'da 200 milyonu aşkın seçmen 14 Şubat'ta Başkanlık Seçimleri için sandık başına gidecek. Seçimde eski Savunma Bakanı Prabowo Subianto, eski Central Java Valisi Ganjar Pranowo ve eski Jakarta Valisi Anies Baswedan yarışacak. Sandıkta çoğunluk elde edilemezse ikinci turun haziranda yapılması planlanıyor.

İletişim teknolojileri sektöründe en büyük sanayi fuarı kabul edilen "Dünya Mobil Kongresi", 26-29 Şubat'ta İspanya'nın Barselona kentinde toplanıyor. Üretken yapay zekanın öne çıkacağı kongrede mobil çip, telekom, bağlantılı otomobiller, bulut ve altyapı teknolojileri ile yeni bilgisayar ve akıllı telefon modelleri tanıtılacak.

Mart

Amerikan Sinema Sanatları ve Bilimleri Akademisince 1929'dan bu yana verilen "Oscar Ödülleri", 10 Mart'ta, ABD'nin Kaliforniya eyaletinde sahiplerini bulacak.

Rusya'da 15-17 Mart'ta başkanlık seçimleri düzenlenecek. Devlet Başkanı Vladimir Putin, mart seçimlerinde aday olacağını açıkladı. Putin, seçilmesi halinde 5. kez koltuğa oturacak. Seçimde Putin haricinde 3 aday daha yarışacak. Kazanan mayısta görevi üstlenecek.

"Asya İçin Boao Forumu" yıllık konferansı 26-29 Mart'ta Çin'in Haynan eyaletinde düzenlenecek. Asya ve Avrupa ülkelerinin liderlerinin foruma katılması bekleniyor.

Japonya Başbakanı Kişida Fumio martta ABD'ye devlet ziyareti düzenleyecek. ABD Başkanı Joe Biden ile görüşecek Kişida'nın ikili savunma işbirliğinin yeni dönem detaylarını ele alması bekleniyor. Kişida'nın, ABD Kongresine hitap etmesi de planlanıyor.

Dünya otomotiv endüstrisinin en eski fuarlarından kabul edilen New York Uluslararası Otomobil Fuarı, 29 Mart-7 Nisan'da düzenlenecek.

DAHA FAZLA OKU

Rusya'da ekonominin Batı ile yaşanan kopmaya uyum süreci 2023'te hızlandı

Rusya'da ekonominin Batı ile yaşanan kopmaya uyum süreci 2023'te hızlandı

Nisan

Formula 1 yarışları, Kovid-19 tedbirleri nedeniyle verilen ara sonrası, 2019'dan bu yana ilk kez Şanghay'da düzenlenecek. F1 2024 sezonunun 4. yarışı 5-7 Nisan'da Japonya'nın Suzuka, 5. yarışı 19-21 Nisan'da Çin Grand Prix'inde yapılacak.

Güney Kore'de parlamento seçimleri 10 Nisan'da düzenlenecek. Güney Kore Devlet Başkanlığına Mayıs 2022'de seçilen Yoon Suk-yeol'un partisi Halkın Gücü (PP) Meclis'teki koltuk sayısını artırmayı hedefliyor.

Dünyanın "en kalabalık demokrasisi" kabul edilen Hindistan'da, 950 milyon kayıtlı seçmen, genel seçimler için ülke genelinde 1 milyonu aşkın sandık merkezinde 1 Nisan-31 Mayıs arası oy kullanacak. Başbakan Narendra Modi liderliğindeki Bharatiya Janata Partisi (BJP) üçüncü kez 5 yıllık bir dönem kazanmayı amaçlıyor.

Dünyanın en büyük otomobil fuarlarından "Pekin Otomobil Fuarı", 25 Nisan-4 Mayıs'ta düzenlenecek.

Tayland'da muhalefetteki Move Forward Partisi, hükümetin tartışılan dijital para politikasını gerekçe göstererek, nisan ayında düzenlenecek parlamento oturumunda, Ağustos 2023'te başbakanlık koltuğuna oturan Srettha Thavisin aleyhine gensoru verecek.

Mayıs

APEC Dönem Başkanı Güney Amerika ülkesi Peru, APEC üyesi ülkelerin Ticaret Bakanlarını 17-18 Mayıs'ta bir araya getirecek. APEC Turizm Bakanları haziranda, Enerji Bakanları ağustosta, Maliye Bakanları ekimde Peru'da toplanacak.

Haziran

Kuzey Amerika ülkesi Meksika'da halk, başkanlık ve meclis seçimleri için 2 Haziran'da sandığa gidecek.

İtalya'da G7 Liderler Zirvesi 13-15 Haziran'da düzenlenecek. Japonya dahil gelişmiş 7 ülkenin lideri, Puglia bölgesindeki Borgo Egnazia Oteli'nde buluşacak. Zirveye, Güney Kore, Avustralya ve Hindistan liderlerinin de katılması bekleniyor.

Diplomasi zirvelerinden "Shangri La Diyaloğu"nun haziranda Singapur'da düzenlenmesi bekleniyor. İngiltere merkezli "International Institute for Strategic Studies" düşünce kuruluşuna ait zirveye, ABD ve Avrupa'dan savunma bakanları dahil bürokrasi ve sektör liderleri katılacak.

Temmuz

Japonya'nın başkenti Tokyo'da 7 Temmuz'da valilik seçimleri düzenlenecek. Mevcut Tokyo Valisi Koike Yuriko'nun 3. dönemi için adaylığını açıklaması bekleniyor. Daha önce Çevre ve Savunma Bakanlığı yapan Koike, 2016'da ilk seçildiğinde "Tokyo'nun ilk kadın valisi" olmuştu.

Fransa'nın başkenti Paris'te 26 Temmuz-11 Ağustos'ta "2024 Olimpiyat Oyunları" ve 28 Ağustos-8 Eylül'de "2024 Paralimpik Oyunları" düzenlenecek. Olimpiyatlar, Paris'te daha önce 1900 ve 1924 yıllarında yapılmıştı.

Ağustos

Endonezya Devlet Başkanı Joko Widodo, bazı hükümet kuruluşlarını, ülkenin mevcut başkenti Jakarta'dan, yeni başkent Nusantara'ya taşıyacak. Widodo, resmi görev süresinin biteceği ekim ayı öncesinde, 17 Ağustos'ta "Endonezya Kurtuluş Günü" törenlerini yeni başkent Nusantara'da düzenlemeyi planlıyor.

Borneo Adası'nın doğu kıyısındaki yeni başkent Nusantara'da tasarlanan "yeşil, akıllı ve sürdürülebilir bir küresel şehir" mega projesi vasıtasıyla Endonezya, 2060'a kadar "0 karbon" taahhüdünü yerine getirmeyi ve gelişmiş ülkeler arasına girmeyi hedefliyor. Dizayn, altyapı dahil yeni başkent projesinin 5 safhada 2045 yılına kadar bitirilmesi hedefleniyor.

Eylül

Rusya'nın doğusunda yer alan Vladivostok kentinde 3-6 Eylül’de "Doğu Ekonomi Forumu" düzenlenecek.

Çip endüstrisinde dünya çapında üretici ve geliştiricileri bir araya getirecek "Semicon Taiwan" fuarı, 4-6 Eylül'de Tayvan'ın başkenti Taipei'de düzenlenecek. Dünyanın en büyük çip üreticileri Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) ile Applied Materials ve Tokyo Electron da uluslararası fuara katılacak.

Ekim

ASEAN Zirvesi, 2024 Dönem Başkanı Laos'un başkenti Viyentiyan'da 6-11 Ekim'de düzenlenecek.

Endonezya'da şubat seçimlerinde belirlenecek yeni Devlet Başkanı, 2014-2024 arası görevde kalan Joko Widodo'dan liderlik koltuğunu teslim alacak. Yeni Devlet Başkanı ve Başkan Yardımcısı 20 Ekim'de göreve başlayacak.

Kasım

ABD halkı 5 Kasım'da Başkanlık Seçimi için sandık başına gidecek.

Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 29. Taraflar Konferansı (COP29), 11-22 Kasım’da Azerbaycan’da düzenlenecek.

Brezilya'nın başkenti Rio de Janeiro'da 18-19 Kasım'da G20 Liderler Zirvesi gerçekleştirilecek. Zirve, Brezilya'da düzenlenecek ilk G20 Zirvesi olacak. "Adil Bir Dünya ve Sürdürülebilir Bir Gezegen İnşası" mottosuyla düzenlenecek zirvede enerji dönüşümü, küresel yönetim reformları ve sosyal katılımcılık gündemleri öne çıkacak.

Singapur Başbakanı Lee Hsien Loong, 2025 yılındaki genel seçimler öncesinde, kasım ayında görevini Başbakan Yardımcısı Lawrence Wong'a teslim edecek. Wong, Kasım 2025 öncesi düzenlenmesi planlanan genel seçimlere kadar Başbakanlığı üstlenecek.

Peru, kasımda, 2024 APEC Liderler Zirvesi'ne ev sahipliği yapacak. "Güçlendir. Dahil Et. Büyü" mottosuyla düzenlenecek zirvenin gündeminde bağlayıcı ve sürdürülebilir büyüme için ticaret ve yatırım, küresel ekonomiye geçişi teşvik için inovasyon ve dijitalleşme yer alacak. 21 üyeli APEC, Asya-Pasifik bölgesi ülkeleri arasında serbest ticaret fırsatları oluşturmayı hedefliyor.

Aralık

Dünyanın en büyük çip üreticilerinden Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) Japonya'nın güneyindeki Kumamoto'ya kurduğu üretim tesisinden ilk sevkiyatına başlayacak.

Daha fazlasını oku

 
 
DÜNYA

Trump bugün Barış Konseyi’nin ilk toplantısına başkanlık edecek

ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
TT
TT

Trump bugün Barış Konseyi’nin ilk toplantısına başkanlık edecek

ABD Başkanı Donald Trump (AFP)
ABD Başkanı Donald Trump (AFP)

ABD Başkanı Donald Trump bugün (Perşembe) kendi çağrısıyla oluşturulan Barış Konseyi’nin ilk toplantısına başkanlık edecek. Toplantıya 45’ten fazla ülkeden temsilcinin katılması beklenirken, Gazze’nin geleceğine ilişkin çözümsüz başlıkların gündeme damga vurması bekleniyor.

Hamas mensuplarının silahsızlandırılması, yeniden imar fonunun büyüklüğü ve savaş nedeniyle ağır yıkıma uğrayan Gazze halkına insani yardım akışının sağlanması gibi konuların, Konsey’in önümüzdeki haftalar ve aylardaki etkinliğinin sınanacağı temel dosyalar olması bekleniyor.

Trump’ın Washington’da kısa süre önce adını verdiği “Donald J. Trump Barış Enstitüsü” binasında katılımcılara hitap etmesi ve katılımcı ülkelerin yeniden imar fonu için 5 milyar dolar topladığını açıklaması planlanıyor. Söz konusu tutarın, ilerleyen dönemde milyarlarca dolarlık ek kaynağa ihtiyaç duyulması beklenen fon için ilk katkı niteliğinde olacağı belirtiliyor.

Trump’ın çağrısıyla kurulan Barış Konseyi geniş tartışmalara yol açtı. Konsey’de İsrail yer alırken Filistinli temsilcilerin bulunmaması dikkat çekiyor. Trump’ın Konsey’in ilerleyen aşamada Gazze’nin ötesindeki küresel meydan okumaları da ele alabileceğini önermesi, bunun Birleşmiş Milletler’in küresel diplomasi ve ihtilaf çözümündeki merkezi rolünü zayıflatabileceği yönündeki kaygıları artırdı.

Üst düzey ABD’li yetkililer, Trump’ın ayrıca bazı ülkelerin Gazze’de barışın korunmasına yardımcı olmak amacıyla kurulacak uluslararası bir istikrar gücüne binlerce asker göndermeyi planladığını açıklayacağını bildirdi.

Hamas mensuplarının silahsızlandırılması ve böylece barış gücü birliklerinin göreve başlayabilmesi konusu ise temel anlaşmazlık başlıklarından biri olmaya devam ediyor. Hamas, İsrail’in olası misilleme adımlarına ilişkin endişeler nedeniyle silah bırakmaya yanaşmıyor. Silahsızlandırma, Trump’ın iki yıl süren Gazze savaşının ardından Ekim ayında başlayan kırılgan ateşkese zemin hazırlayan planının maddeleri arasında yer alıyor.

Üst düzey bir yönetim yetkilisi, “Silahsızlanmaya ilişkin zorlukların tamamen farkındayız, ancak arabuluculardan gelen mesajlar bizi cesaretlendiriyor” dedi.

Güvenlik Konseyi üyelerinin çoğu yok

ABD’li yetkililer, etkinliğe 47 ülkeden heyetlerin ve Avrupa Birliği’nin katılımının beklendiğini belirtti. Listede İsrail’in yanı sıra Arnavutluk’tan Vietnam’a kadar geniş bir ülke yelpazesi yer alıyor.

Ancak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri olan Fransa, Birleşik Krallık, Rusya ve Çin listede bulunmuyor.

Etkinlikte Trump’ın yanı sıra ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, ABD’nin özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile eski Birleşik Krallık Başbakanı Tony Blair’in konuşma yapması bekleniyor. Konsey’de önemli bir rol üstlenmesi öngörülen Blair’in yanı sıra, ABD’nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Mike Waltz ve Gazze Yüksek Temsilcisi Nickolay Mladenov’un da etkinlikte yer alacağı ifade ediliyor.

İsmini açıklamak istemeyen bir Konsey üyesi, Gazze planının ciddi engellerle karşı karşıya olduğunu belirtti. Yetkili, diğer alanlarda ilerleme sağlanabilmesi için Gazze’de güvenliğin tesis edilmesinin temel şart olduğunu, ancak polis güçlerinin henüz yeterince hazır ve eğitimli olmadığını kaydetti.

Açıklamaya göre henüz karara bağlanmamış temel soru, Hamas’la görüşmeleri kimin yürüteceği. Konsey temsilcilerinin, örgüt üzerinde nüfuz sahibi aktörler — özellikle Katar ve Türkiye — aracılığıyla süreci ilerletebileceği değerlendiriliyor. Ancak İsrail’in bu iki ülkeye mesafeli yaklaşımı sürecin önündeki başlıca engellerden biri olarak görülüyor.

İnsani yardımın ulaştırılması da çözüm bekleyen başlıklar arasında yer alıyor. Yetkili, mevcut durumu “katastrofik” olarak nitelendirirken, yardım akışının süratle genişletilmesi çağrısında bulundu. Buna karşın, dağıtımın sahada hangi yapı tarafından koordine edileceğinin netleşmediğini belirtti.

DÜNYA

İsrail, ABD'nin yakında İran'a saldıracağı beklentisiyle hazırlık yapıyor

İsrail'in Demir Kubbe Savunma Sistemi Tel Aviv semalarında roketleri imha ederken (Arşiv - Reuters)
İsrail'in Demir Kubbe Savunma Sistemi Tel Aviv semalarında roketleri imha ederken (Arşiv - Reuters)
TT
TT

İsrail, ABD'nin yakında İran'a saldıracağı beklentisiyle hazırlık yapıyor

İsrail'in Demir Kubbe Savunma Sistemi Tel Aviv semalarında roketleri imha ederken (Arşiv - Reuters)
İsrail'in Demir Kubbe Savunma Sistemi Tel Aviv semalarında roketleri imha ederken (Arşiv - Reuters)

İsrail gazetesi Yedioth Ahronoth, İsrailli yetkililerin, Tahran'ın Cenevre'de yapılan son müzakerelerde ABD'nin taleplerini karşılamaması üzerine, ABD Başkanı Donald Trump'ın ‘yakında’ İran'a karşı büyük çaplı bir askeri saldırı başlatabileceğini öngördüklerini aktardı. Gazeteye göre Trump yönetiminin yetkilileri, İranlıların zaman kazanmaya ve ABD'yi yanıltmaya çalıştığını düşünüyor.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu başkanlığında kısa bir süre önce gerçekleşen istişarelerde, İran'ın İsrail ordusu olası bir ABD saldırısına katılmasa bile İsrail'e füze saldırısı düzenleyebileceği yönünde bir değerlendirme yapıldı. Buna göre acil durum hizmetleri ve sivil savunmadan sorumlu askeri kurum olan İç Cephe Komutanlığı'ndan savaşa hazırlık yapması istendi. Çeşitli güvenlik kurumları da en yüksek savunma hazırlık seviyesine geçtiklerini açıklarken, güvenlik kurumları da yüksek alarm durumuna geçti.

Ne zaman olacağı bilinmiyor

ABD, Trump'ın ‘güzel filo’ olarak nitelendirdiği, İran ile kısa süreli bir çatışma yerine uzun süreli bir savaş yürütebilecek güçleri bölgeye çoktan konuşlandırdı. Ancak İsrailli yetkililer, ABD'nin saldırısının kesin zamanlamasının bilinmediğini ve nihai olarak Trump'ın kararına bağlı olduğunu belirtiyor. Karar verildikten sonra bile planlar değişebilir. İsrail'de karar anının yaklaştığı ve zamanın daraldığı yönünde bir izlenim hakim. Yetkililer birkaç gün önce iki haftalık bir süreden, ondan önce de yaklaşık bir aydan bahsetmişlerdi, ancak şimdi birkaç gün içinde harekete geçilebileceğine dair işaretler var.

Öte yandan saldırıyı geciktirebilecek birkaç faktör de söz konusu. Gazze Barış Kurulu, perşembe günü Washington'da toplanacak ve İtalya'daki Kış Olimpiyatları 22 Şubat'ta sona erecek. Trump'ın bu faktörlere ne kadar ağırlık vereceği belirsiz.

Her ne kadar kesin bir tarih belirlenmemiş olsa da ABD'nin İran ile uzun süreli bir çatışmaya hazırlandığına dair işaretler giderek artıyor. Geçtiğimiz yıl haziran ayında yaşanan 12 günlük savaştan bu yana yüksek seviyede olan gerginlik, İran rejiminin son zamanlarda protestoculara yönelik sert müdahalelerinin ardından daha da tırmandı. ABD'li yetkililer, büyük çaplı bir operasyonun hızlı bir saldırı olmayacağını, aksine haftalarca sürebilecek bir kampanya olacağını tahmin ediyorlar. Bu da Ortadoğu'daki askeri yığınağı açıklıyor.

Herhangi bir saldırının olası hedeflerinden biri İran'da rejim değişikliği olacak. Ancak ABD yetkilileri, bu hedefin tek bir saldırıyla değil, haftalarca sürecek bir dizi saldırıyla gerçekleştirilebileceğini kabul ediyor.

Bu da İran’ın Dini Lideri Ali Hamaney'in yanı sıra, bazıları toplu katliamlardan sorumlu tutulan İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (DMO) kurumlarını da hedef alabilir. Washington ayrıca İranlıların sokaklara dökülmesini istiyor, ancak bunun için rejim muhaliflerini ABD'nin onları desteklemeye hazır olduğuna ikna etmek gerekiyor.

CNN'in haberine göre iki İsrailli yetkili, önümüzdeki günlerde ABD ve İsrail'in İran'a ortak bir saldırı düzenleyeceğine dair ‘artan işaretler’ üzerine İsrail'in askeri alarm ve hazırlık seviyesini yükselttiğini söyledi.

Haberin kaynaklarından biri olan bir askeri yetkiliye göre İsrail operasyonel ve savunma planlamasını hızlandırdı. Bir kaynak, Trump tarafından onaylanması halinde beklenen saldırının önceki 12 gün süren savaşın ötesine geçeceğini ve ABD ile İsrail arasında koordineli saldırılar içereceğini ekledi.

Diğer taraftan bugün yapılması planlanan İsrail Savaş Kabinesi toplantısı pazar gününe ertelendi. Bu ertelemenin nedeni, ABD ve İsrail'in herhangi bir karar vermeden önce İran'ın yanlış bir hesap yapıp önleyici bir saldırı düzenlemesini önlemek olabilir.

Hizbullah ve Husiler hesapların merkezinde

Son iki gün içinde, Ortadoğu'ya doğru takviye savaş uçakları, yakıt ikmal uçakları, keşif ve istihbarat uçakları ile komuta ve kontrol uçaklarının yola çıktığı görüldü. Bu hareketlilik, bölgede uzun zamandır görülmemiş büyüklükte bir ABD askeri gücü oluşturuyor. Bu devasa bir savaş makinesi ve bölgede sadece ‘pozisyon almak’ için konuşlandırılmış olması pek olası değil. Amaç sadece müzakerelerde baskı uygulamaksa, bu olağanüstü bir baskı olur, çünkü ABD İran'a çok daha az güçle saldırabilir.

Bu büyük ölçekli tehdit ve caydırıcı etkisinin, İran'ı son dakikada ABD'nin taleplerini kabul etmeye zorlayabileceği ihtimali göz ardı edilemez. Trump daha önce tehditlerinin boş olmadığını göstermişti ve müzakereler sırasında Washington’ın Tahran'a ilettiği mesaj açıktı: “Sabrımı sınama!”

Ancak, en azından kamuoyu önünde İran bu tür sonuçlara varmış gibi görünmüyor. Hatta Hamaney, Amerikan uçak gemilerini vurmakla tehdit etti. İsrail'de bu durum, iktidar sahibine pahalıya mal olabilecek aşırı bir kibir olarak görülüyor.

Çoğu gösterge, İsrail'in bu tür bir saldırıya katılacağını ve kenara çekilmesinin istenmeyeceğini işaret ediyor. ABD’li yetkililerin İsrail'in yeteneklerine, özellikle de İsrail ordusunun uzmanlığına ihtiyaç duyduğu söyleniyor. İsrail'in başlıca hedefi, İran'ın balistik füze sistemini yok etmek ya da ona ciddi şekilde hasar vermek olacak. Aynı zamanda, İsrail ordusundan iki cephede daha mücadele etmesi istenebilir. Bunlar Lübnan'daki Hizbullah ve Yemen'deki Husiler.

Husilerin hemen savaşa katılıp İsrail'e füze ve insansız hava araçları (İHA) ile saldıracağı tahmin ediliyor. Ayrıca, daha önce 12 gün süren savaşta olduğu gibi Hizbullah'ın bu kez tarafsız kalmayıp savaşa katılma ihtimali de var. Bu durumda İsrail, bunu hesaplaşmak için bir fırsat olarak görebilir.

DÜNYA

İsrail muhalefet partileri kafa karışıklığı ve bölünmüşlük içinde… Netanyahu’yu devirme fırsatı kaçabilir

İsrail muhalefet lideri Yair Lapid ile Netanyahu’nun 2022’de gerçekleşen görüşmesinden (DPA)
İsrail muhalefet lideri Yair Lapid ile Netanyahu’nun 2022’de gerçekleşen görüşmesinden (DPA)
TT
TT

İsrail muhalefet partileri kafa karışıklığı ve bölünmüşlük içinde… Netanyahu’yu devirme fırsatı kaçabilir

İsrail muhalefet lideri Yair Lapid ile Netanyahu’nun 2022’de gerçekleşen görüşmesinden (DPA)
İsrail muhalefet lideri Yair Lapid ile Netanyahu’nun 2022’de gerçekleşen görüşmesinden (DPA)

İsrail’de yaklaşan seçimler öncesinde kamuoyunda muhalefet partilerinin Binyamin Netanyahu hükümetini devirmeye yönelik mücadelede yeterince profesyonel davranmadığı ve seçim kazanma fırsatını heba edebileceği yönündeki görüşler güç kazanırken, sol eğilimli Demokratlar Partisi lideri Yair Golan, üç partinin birleşmesini önerdi. Golan, kendi liderliğini yaptığı Demokratlar Partisi’nin yanı sıra, Yair Lapid liderliğindeki Yesh Atid Partisi ve Gadi Eisenkot’un başında bulunduğu Yashar Partisi’nin tek çatı altında toplanmasını teklif etti. Golan, söz konusu ittifakın başına Eisenkot’un getirilmesi konusunda uzlaşmaya varılmasını önererek, “Çünkü anketler onun hem benden hem de Lapid’den daha fazla beğeni topladığını gösteriyor” ifadesini kullandı.

sdvfgt
İsrail muhalefet lideri Yair Lapid (Reuters)

Golan dün yaptığı basın açıklamasında, önerdiği üçlü ittifakın mevcut anketlere göre şimdiden 31-33 sandalye kazanabileceğini ve böylece en büyük parti konumuna yükselebileceğini söyledi. Golan, söz konusu bloğun kurulması ve Netanyahu’yu kendi seçmeni nezdinde de zorlayacak mücadeleci bir seçim kampanyası yürütmesi halinde, desteğini daha da artırabileceğini ve bir sonraki hükümeti kurabilecek güce ulaşabileceğini ifade etti.

Ancak Lapid teklifi kabul etmedi. Lapid, bu girişimin kendisini solcu bir parti lideri gibi göstermeyi amaçladığını savunurken, kendisini sağ liberal olarak tanımladığını belirtti. Golan’a saatler içinde yanıt veren Lapid, birlik önerisinin Golan’ın kendi popülaritesini artırma amacı taşıdığını öne sürdü. Lapid ayrıca Golan’ı ve ‘şu dönemde birlik adı altında safları dağıtmaya çalışan tüm muhalefet liderlerini’ sert sözlerle eleştirdi.

Lapid, “Kamuoyu blokların birleşmesini istemiyor; bizi olduğumuz gibi görmek istiyor. Her parti kendi ilkeleri temelinde mücadele etmeli. Seçimden sonra bloklar arasında bir birleşme yolu bulunabilir” dedi. Muhalefet liderlerini son dönemde ‘zırhlı aracın içinde ateş açmakla’ suçlayan Lapid, bunun ‘Netanyahu’nun iktidarını sonsuza dek sürdürmesine yol açabilecek bir intihar eylemi’ olduğunu söyledi.

Lapid, seçim hazırlıklarında kendisiyle çalışan uzmanların hükümetin düşmesinin ‘teorik olarak artık kesinleştiği’ görüşünde olduğunu belirterek, muhalefet partilerinin bu gerçeği pekiştirmeye odaklanması gerektiğini kaydetti. Lapid’e göre Netanyahu, yenilginin eşiğinde olduğunu biliyor ve iki hedefe yöneliyor: Araplar ile liberal kesim arasındaki katılım oranını düşürmek ve seçimlere hile karıştırmak. Bu çerçevede önceliğin, Yahudiler arasında yüzde 70, Araplar arasında ise yüzde 48 seviyesinde olan oy verme oranını artırmak ve özellikle kırsal bölgelerde seçim hilesini önlemek amacıyla sıkı denetim mekanizmaları oluşturmak olduğunu ifade etti.

juıo9
Tel Aviv’de düzenlenen Netanyahu karşıtı gösteriden (Arşiv – AFP)

Lapid iki gün önce yaptığı açıklamada, ‘liberal kamp içindeki tüm partilerin, Netanyahu’nun yer alacağı herhangi bir koalisyona katılmama taahhüdünde bulunmasını’ şart koştu. Lapid’in bu sözlerle, birlikte önceki hükümeti kurduğu müttefiki Naftali Bennett’e gönderme yaptığı değerlendirildi. Bennett, Netanyahu ile bir hükümet kurmayacağına dair açık bir taahhütte bulunmayı reddediyordu. Bennett’e yakın kaynaklar ise bu tutumun Likud’dan oy çekme amacı taşıdığını savundu. Nitekim Likudlu Bakan Idit Silman, Bennett’in açıklamalarını sert sözlerle eleştirerek sağ seçmene seslendi ve “Bennett sizi, geçmişte sağ seçmeni kandırdığı gibi kandırıyor; sol ve Araplarla hükümet kuruyor” ifadesini kullandı. Silman daha önce Lapid hükümetinde yer almış, ancak 2022 yılında koalisyondan çekilerek hükümetin düşmesine yol açmıştı.

Lapid’in bir yandan, sağ kanadın ise diğer yandan baskısı altında kalan Bennett, Netanyahu liderliğinde kurulacak bir hükümete katılmayacağını açıkladı. Ancak Likud ile Netanyahu’suz bir senaryoda iş birliğine açık olup olmadığı konusunda net bir ifade kullanmadı.

Öte yandan, Avigdor Lieberman liderliğindeki Yisrael Beiteinu Partisi de muhalefet cephesindeki yön arayışını yansıtan açıklamalarda bulundu. Lieberman, muhalefet partilerinin seçmenlere, Netanyahu ile ya da Arap partileriyle hükümet kurmayacaklarına dair açık ve samimi bir taahhüt vermeleri gerektiğini söyledi.

dfgthy
Netanyahu ve Bennett (İsrail medyası)

İsrail’de yayımlanan son Maariv gazetesi anketine göre, seçimlerin bugün yapılması halinde Arap partileri hesaba katılmaksızın muhalefet partileri 60 sandalye kazanıyor. Aynı ankette, Binyamin Netanyahu liderliğindeki koalisyonun sandalye sayısının 68’den 50’ye gerilediği belirtiliyor. Bu tablo karşısında Netanyahu’nun, özellikle Arap seçmenler arasında katılım oranını düşürmeye yönelik bir plan üzerinde çalıştığı öne sürülüyor. İddiaya göre bu plan, korku siyaseti yürütmeyi ve Arap listeleri ile adayları seçim sürecinden diskalifiye etmeyi içeriyor. Muhalefet ise Netanyahu’yu ve müttefiklerini ‘geniş çaplı bir seçim sahtekârlığı kampanyasına hazırlanmakla’ suçluyor.