Hüseyin Emir Abdullahiyan: Süleymani'nin dostu, İsrail'in düşmanı

İran'ın uluslararası arenadaki izolasyonunu azaltmak ve ABD yaptırımlarının ülkesinin ekonomisi üzerindeki etkisini en aza indirmek için çalıştı

Merhum İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, arka planda Kasım Süleymani (AFP)
TT

Hüseyin Emir Abdullahiyan: Süleymani'nin dostu, İsrail'in düşmanı

Merhum İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, arka planda Kasım Süleymani (AFP)

İran'ın kuzeybatısında pazartesi günü meydana gelen helikopter kazasında Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ile birlikte hayatını kaybettiği açıklanan İran Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan, Tahran'ın İsrail ve Batı karşıtı politikalarının ateşli bir savunucusuydu.

Reisi, 60 yaşındaki Abdullahiyan’ı Ağustos 2021'de atadı.

2013'ten 2021'e kadar bu görevi yürüten Muhammed Cevad Zarif'in yerine geçmek gibi zor bir görevi vardı; Zarif, önde gelen aktif bir diplomat, akıcı bir İngilizce konuşan, uluslararası çevrelerde tanınan bir yüz ve İran'ın dış politikasını yöneten deneyimli bir isimdi.

İran devlet televizyonu Emir Abdullahiyan'ı, Tahran tarafından yönetilen ve Lübnan Hizbullah'ı, Filistinli Hamas ile İslami Cihad hareketleri ve Iraklı silahlı gruplar gibi İran'ın ezeli düşmanı İsrail karşıtı grupların yer aldığı "Direniş Ekseni'nden üst düzey bir diplomat" olarak tanıttı.

Emir Abdullahiyan atandığı gün yaptığı açıklamada, bu grupların "İran'ın müttefikleri" olduğunu ve "onları güçlendirmenin hükümetin gündeminde olduğunu" söyledi.

Kapsamlı geziler

Ekim 2023'te İsrail ile Hamas arasında Gazze'de savaşın başlamasından beri bölgeye yaptığı ziyaretleri yoğunlaştırdı. Tahran, İsrail'e karşı Filistin hareketini ve savaşın çıkmasına yol açan 7 Ekim 2023 operasyonuna desteğini gizlemedi, ancak aynı zamanda bu operasyonun içinde yer almadığını da vurguladı.

Emir Abdullahiyan, Kasım Süleymani'nin izinden gidiyor gibi görünüyordu (Getty)Emir Abdullahiyan, Kasım Süleymani'nin izinden gidiyor gibi görünüyordu (Getty)

Geçtiğimiz nisan ayında, Tahran'ın Yahudi devletini sorumlu tuttuğu ve Şam'daki İran konsolosluk binasını yerle bir eden hava saldırısına karşılık olarak, İran'ın İsrail'e 300'den fazla insansız hava aracı ve füzeyle gerçekleştirdiği benzeri görülmemiş saldırıyı savundu.

İran'ın tepkisinin "meşru savunma ve uluslararası hukuk çerçevesinde" gerçekleştirildiğini söyledi.

Emir Abdullahiyan daha sonra İsrail'in İran'ın orta kesimindeki İsfahan eyaletine bir misilleme amaçlı saldırı düzenlediğine dair haberleri "çocuk oyuncağı" diyerek küçümsedi.

İzolasyonun Azaltılması

Mesleki kariyeri boyunca Devrim Muhafızları ile olan yakın ilişkileriyle tanınan Emir Abdullahiyan, Devrim Muhafızları'nın dış operasyonlarından sorumlu olan Kudüs Gücü'nün komutanı ve 2020 yılında Irak'ın başkentinde bir ABD saldırısı sonucu öldürülen Tümgeneral Kasım Süleymani'ye yakındı.

Emir Abdullahiyan kariyeri boyunca Devrim Muhafızları'na yakınlığıyla biliniyordu. Abdullahiyan, Devrim Muhafızları'nın dış operasyonlarından sorumlu Kudüs Gücü'nün komutanı olan ve 2020 yılında Irak'ın başkentinde bir ABD saldırısı sonucu öldürülen Tümgeneral Kasım Süleymani'ye yakındı.

Emir Abdullahiyan, üç yıl boyunca İran'ın uluslararası sahnedeki izolasyonunu azaltmak ve ABD yaptırımlarının ülkesinin ekonomisi üzerindeki etkisini azaltmak için çalıştı.

Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı habere göre Çin'in himayesindeki bir anlaşma çerçevesinde Mart 2023'te Suudi Arabistan ile uzlaşmaya varılmasına yol açan süreçte kilit bir figür olmasa da İran'ın Arap komşularıyla ilişkilerin geliştirilmesinde rol oynadı.

1964 yılında Tahran'ın doğusundaki Damgan şehrinde doğan Abdullahiyan, 1991 yılında Tahran Üniversitesi'nde Uluslararası İlişkiler Bölümü'nden mezun oldu.

1997-2001 yılları arasında Irak'ta ve 2007-2010 yılları arasında ise Bahreyn'de görev yaptı.

2011'den bu yana Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı olarak görev yaptı. Bu görevinde, Ali Ekber Salihi (Cumhurbaşkanı Mahmud Ahmedinejad'ın ikinci hükümetinde) ve Zarif (Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani'nin ilk hükümetinde) gibi iki farklı bakanla çalıştı.

Merhum İran Dışişleri Bakanı, Devrim Muhafızları'na yakınlığıyla biliniyordu (Sosyal paylaşım siteleri) Merhum İran Dışişleri Bakanı, Devrim Muhafızları'na yakınlığıyla biliniyordu (Sosyal paylaşım siteleri)

Ancak 2016 yılında Zarif onu görevden aldı. Bu hareket muhafazakârlar tarafından, Ruhani ve bakanına yönelik büyük eleştiriler yapılmasına neden oldu.

ISNA'ya göre daha sonra Umman Büyükelçiliği görevini reddetti ve 2021 yılında Dışişleri Bakanlığı'na gelmeden önce, Meclis Başkanı'nın uluslararası işlerden sorumlu özel yardımcısı olarak çalışmaya başladı.

Emir Abdullahiyan, uluslararası yaptırımların kaldırılması karşılığında Tahran'ın nükleer faaliyetlerini kısıtlayan 2015 anlaşmasının çökmesinin ardından, Washington'un 2018'de eski Başkan Donald Trump tarafından anlaşmadan çekilmesi sonrasında, İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin yeniden başlatılması çabalarına dahil oldu.



İran: UAEK ile iş birliğimiz Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması çerçevesindedir

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Direktörü Rafael Grossi ve İran Atom Enerjisi Ajansı başkanı Muhammed İslami İsfahan'da (AFP)
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Direktörü Rafael Grossi ve İran Atom Enerjisi Ajansı başkanı Muhammed İslami İsfahan'da (AFP)
TT

İran: UAEK ile iş birliğimiz Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Anlaşması çerçevesindedir

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Direktörü Rafael Grossi ve İran Atom Enerjisi Ajansı başkanı Muhammed İslami İsfahan'da (AFP)
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Direktörü Rafael Grossi ve İran Atom Enerjisi Ajansı başkanı Muhammed İslami İsfahan'da (AFP)

İran Atom Enerjisi Örgütü Başkanı Muhammed İslami, ülkesinin Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı ile iş birliğinin, Birleşmiş Milletler ajansının Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması ve Kapsamlı Güvenlik Anlaşması kapsamındaki görevleri çerçevesinde olduğunu söyledi.

İslami dün (Pazar), BM nükleer ajans direktörü Rafael Grossi'nin İran ile yeni bir nükleer anlaşmaya varılması gerektiği yönündeki sözlerini değerlendirdi.

İslami, İran ile UAEK arasındaki ilişkilerin “yasal bir temeli; Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması ve Kapsamlı Güvenlik Önlemleri Anlaşmasıdır. Ajansın iddialarının bu çerçevede olmasını, "Kurumun denetim, takip, destek ve teşvikten sorumlu olduğunu" aksi takdirde UAEA'nın soruşturacağı ya da takip edeceği bir şey olmadığını belirtti.

Grossi geçen hafta İran'ın nükleer programıyla ilgili krizin çözümü için diplomasiye geri dönülmesi gerektiğini söyledi. Grossi, pazartesi günü Rus Izvestia gazetesinde yayınlanan röportajında, "Kapsamlı Ortak Eylem Planı'nın (nükleer anlaşma)" şu anda hiçbir şey ifade etmediğini belirtti. Grossi, "Bu sadece kâğıt üzerindeki bir mürekkep, kimse bunu uygulamıyor ya da uymuyor" ifadelerini kullandı.

Grossi, nükleer anlaşmanın ikinci versiyonuna ya da başka herhangi bir anlaşmaya geri dönülmesine yardımcı olmak için UAEA'ya asgari erişim sağlanmasının önemini vurguladı. "On yıllardır tüm çabaların ve müzakerelerin başarısız olduğu Kuzey Kore senaryosunu tekrarlamamalıyız" dedi.

ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Matthew Miller ise perşembe günü yaptığı açıklamada, "İran nükleer programını, inandırıcı barışçıl amacı olmayan yollarla genişletmeye devam ediyor" dedi.

Miller, İran'ın "daha fazla gecikmeden UAEK ile iş birliği yapması gerektiğini" vurgularken, "Washington'un İran'ın test edilebilir bir nükleer cihaz üretmek için gerekli olan temel faaliyetleri yürüttüğüne dair şu anda hiçbir belirti görmediğini" kaydetti. "Bu bizim izlemeye devam ettiğimiz bir konu: "Bu konuyu yakından izlemeye devam ediyoruz" dedi.

Bu ayın başlarında G7 ülkeleri, İran'ı uranyum zenginleştirme programına ilerlememesi konusunda uyarmış ve Tahran'ın Rusya'ya balistik füze transfer etmesi halinde, yeni tedbirler uygulamaya hazır olduğunu belirtmişti.

Buna karşılık; Fransa, Almanya ve İngiltere Dışişleri Bakanlıkları yaptıkları ortak açıklamada İran'ın "nükleer anlaşmayı anlamsız kılacak yeni adımlar atmasını" kınadı.