Putin orduya takviye talimatı verdi… Kremlin Kursk'ta Ukrayna'nın ‘provokasyonu’ konusunda uyardı

Çatışma bölgesindeki nükleer tesislerin güvenliği UAEA Konferansı’nda masaya yatırılıyor

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin dün (Pazartesi) Kremlin'de düzenlenen toplantı sırasında (AFP)
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin dün (Pazartesi) Kremlin'de düzenlenen toplantı sırasında (AFP)
TT

Putin orduya takviye talimatı verdi… Kremlin Kursk'ta Ukrayna'nın ‘provokasyonu’ konusunda uyardı

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin dün (Pazartesi) Kremlin'de düzenlenen toplantı sırasında (AFP)
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin dün (Pazartesi) Kremlin'de düzenlenen toplantı sırasında (AFP)

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Şubat 2022'de Ukrayna'da kanlı çatışmaların patlak vermesinden bu yana dün (Pazartesi) üçüncü kez bir başkanlık kararnamesi yayınlayarak Rus ordusunu 1,5 milyonu askeri personel olmak üzere toplamda yaklaşık 2,4 milyon kişiye genişletti.

Bu yeni genişleme, Rusya'nın Ukrayna güçlerinin Kursk'a yönelik saldırılarının devam etmesiyle sahada daha fazla zorlukla karşılaştığı ve Kiev'in Rus topraklarının derinliklerindeki önemli bölgeleri hedef almasına Batı'nın yeşil ışık yaktığına dair artan söylentiler ışığında yaşandı. Rusya bu süreçte cephe hatlarında görev yapan silahlı kuvvetlerin sayısını yaklaşık 180 bin artırdı.

Söz konusu gelişme, Kremlin'in, Birleşmiş Milletler (BM) yetkililerini Kursk'ta kontrol ettiği bölgeleri ziyaret etmeye davet eden Kiev tarafından provokatif olarak nitelendirilen yeni bir tutumla karşı karşıya kaldığı bir döneme denk geldi.

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Ukrayna Dışişleri Bakanı Andriy Sybiha‎'nın BM ve Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) temsilcilerini Kursk bölgesini ziyaret etmeye davet eden açıklamasını sert bir dille eleştirdi. Peskov gazetecilere şunları söyledi: “Daveti alanların bu tür provokatif açıklamaların önemini anlamayacakları gerçeğinden hareket ediyoruz (...) Bu tamamen provokasyondur.”

csdfvbg
Rus ordusu askerleri Ukrayna ile savaş cephesinde (Arşiv - AP)

BM yetkililerinin bölgeye ziyareti, eğer gerçekleşirse, Kremlin için büyük bir utanç kaynağı olacak. Zira bu, yetkililerin Rusya topraklarına Ukrayna toprakları üzerinden ve Moskova ile doğrudan koordinasyon olmaksızın girecekleri anlamına gelecek.

Kremlin dün ABD'ye yönelik söyleminin şiddetini artırarak Washington'un Ukrayna'daki çatışmaya doğrudan müdahil olduğu yönündeki suçlamalarını yineledi. Peskov, “Moskova, ABD ordusunun Ukrayna'daki çatışmaya zaten aktif olarak dahil olduğunu defalarca yineledi… ABD'li uzmanların ve askeri personelin kamuoyuna ilan etmeden bu çatışmaya zaten dahil olduğunu defalarca söyledik… Bu zaten oluyor” ifadelerini kullandı.

Kremlin'in Batılı ülkelerin Rusya'yı vurmak için sağladıkları silahları kullanması için Ukrayna'ya henüz izin vermemiş olmasını nasıl değerlendirdiği sorusuna Peskov şu yanıtı verdi: “Her şey çok net bir şekilde tanımlandı.”

Putin, NATO ülkelerinin ‘şu anda sadece Batı menşeli uzun menzilli silahların Kiev tarafından olası kullanımını tartışmakla kalmayıp, aslında Ukrayna çatışmasına doğrudan katılıp katılmamaya karar verdiklerini’ söylemişti.

Ordunun genişletilmesi

Putin, Savunma Bakanlığı ve hükümete ordunun genişletilmesi amacıyla gerekli bütçeyi sağlama talimatı verdi.

Kararname, Rusya Silahlı Kuvvetleri’nin personel sayısını 1,5 milyonu asker olmak üzere 2 milyon 389 bin 130'a çıkararak mevcut asker sayısına göre yaklaşık 180 bin kişilik bir artış sağladı.

Bu, savaşın patlak vermesinden bu yana askeri personel sayısını arttırmaya yönelik üçüncü başkanlık kararnamesi. Putin 2022 sonbaharında silahlı kuvvetlerin sayısının yaklaşık bir milyondan 1,2 milyona çıkarılmasını emretmiş, 2023 sonunda ise ikinci artış gerçekleşerek düzenli ordudaki askeri personel sayısı bir milyon 320 bine ulaşmıştı.

swcvd
Nükleer endüstriden sorumlu Rosatom’un başkanı Aleksey Lihaçev dün Viyana'da düzenlenen UAEA Konferansı’nda konuştu. (EPA)

Bu arada Rus soruşturma makamları, geçtiğimiz aylarda yaşanan bir dizi gözaltı ve görevden almanın ardından bakanlık bünyesinde yaşanan son yolsuzluk skandalında, Savunma Bakanlığı'nda görevli iki üst düzey memurun rüşvet almak suçlamasıyla tutuklandığını duyurdu.

Soruşturma makamlarına göre iki memur, Rus ordusu için yapılan tedariklerle ilgili yolsuzluk suçlamalarına karıştıklarının teyit edilmesine yol açan gözetimin ardından tutuklandı.

Nükleer tehdit

Nükleer endüstriden sorumlu Rosatom'un başkanı Aleksey Lihaçev, Zaporijya ve Kursk nükleer santrallerinin ‘Ukrayna makamlarının ve Ukrayna silahlı kuvvetlerinin pervasız eylemleri’ nedeniyle ‘doğrudan tehdit’ altında olduğu uyarısında bulundu.

Viyana'da dün düzenlenen Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Konferansı’nda konuşan Lihaçev şunları söyledi: “Santrallerin altyapısına, sosyal tesislere ve santral çalışanlarının barınma yerlerine zarar verildiğine dair UAEA tarafından ilan edilen güvenlik ilkelerini ihlal eden gerçekler var.”

Lihaçev’e göre Batı, kısa vadeli siyasi çıkarları ve hatta kişisel hırs ve sempatileri uğruna bu tehditleri gizliyor ve nükleer güvenlik ilkelerini görmezden geliyor.

UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi bir kez daha yüksek riskli tesislerin yakınlarındaki saldırıların tehlikeleri konusunda uyarıda bulundu.

Grossi, Kursk tesisine yaptığı son ziyaretin ardından durumun ciddi olduğu izlenimini edindiğini söyledi.



Nvidia krizi, Singapur'u Çin ve ABD arasında zora soktu

Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)
Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)
TT

Nvidia krizi, Singapur'u Çin ve ABD arasında zora soktu

Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)
Nvidia hisseleri, Jensen Huang'ın istifası ve casusluk iddialarıyla değer kaybetmişti (Reuters)

Nvidia'nın kurucusu Jensen Huang'la Megaspeed'in eski yöneticisi Alice Huang arasındaki ilişki, ABD'nin Çin'e çip ihracatını engelleme çabalarında Singapur'un rolünü yeniden gündeme taşıdı.

Alice Huang'ın bir dönem yöneticiliğini yaptığı Singapur merkezli Megaspeed, Nvidia'nın Güneydoğu Asya'daki en büyük müşterilerinden biriydi. Ancak firmanın Malezya, Endonezya ve Tayland'daki veri merkezleri üzerinden, ABD'nin kısıtlamalarını delerek Çinli şirketlerin Nvidia çiplerine erişmesini sağladığından şüpheleniliyor.  

BBC'nin analizinde Singapur'un uzun yıllardır ABD ve Çin pazarlarına kolay erişim sağlayan, iş dünyasına açık bir ekonomi olarak konumlandığına dikkat çekiliyor. Yapay zekaya talebin artmasıyla ülke, gelişmiş yarı iletken çiplerin ticaretinde de önemli bir merkez haline geldi.

Haberde, Alice Huang'ın Megaspeed'le bağlantısına ve Çin'e kaçak çip tedarikine ilişkin çarpıcı detaylar sunuluyor. Analize göre Huang, 2019'da bir oyun şirketini ve bağlı kuruluşlarını Çinli 7Road firmasına satmış. Mart 2023'te de 7Road'un Singapur'daki iştiraki, Huang'ı icra direktörü olarak atamış.

Huang'ın, Megaspeed adını alan bu firmanın başında 8 ay görev yaptıktan sonra şirketi Singapurlu bir iş insanına devrettiği belirtiliyor.

Washington merkezli güvenlik araştırması kuruluşu C4ADS, Megaspeed'i devrettikten sonra da Huang'ın başka bir şirket üzerinden firmayla bağlantısını sürdürdüğünü iddia ediyor.

Singapur polisi, aralarında Megaspeed'in de bulunduğu bazı şirketler ve yöneticileri hakkında Şubat 2025'te soruşturma başlatmıştı.

Soruşturmada, ABD merkezli Dell ve Supermicro gibi üreticilerden alınan, Nvidia çipleri içerebilecek sunucuların Singapur üzerinden Malezya'ya gönderilmesi sırasında nihai varış noktaları hakkında yanlış beyanda bulunulup bulunulmadığına odaklanılmıştı. Yetkililer, ekipmanların Malezya dışında başka ülkelere aktarılmış olabileceğinden şüpheleniyordu.

İncelemelerde Alice Huang'ın suç işlediğine yönelik yeterli kanıt bulunamadığı kaydedilmişti.

Ancak Singapur İçişleri Bakanlığı'nın 12 Kasım'da yayımladığı açıklamada, Huang'ın Megaspeed'deki rolüne dair yanıltıcı bilgiler verdiği bildirildi. Bu gerekçeyle Singapur'a yeniden girişinin yasaklandığı duyuruldu. Açıklamada, Huang'ın süreç boyunca Hong Kong'da ikamet ettiği ve casusluk suçlamasıyla soruşturma altında olmadığı da belirtildi.

Singapur, Supermicro'nun soruşturmada işbirliği yapmasını sağlamak amacıyla ABD makamlarından 7 Temmuz 2025'te yardım talebinde bulunmuş. Ancak Singapur İçişleri Bakanlığı, Eylül 2025'ten bu yana ABD Adalet Bakanlığı ve FBI'dan defalarca talepte bulunulmasına rağmen Supermicro konusunda "sınırlı bilgi veya yardım" alındığını aktarıyor.

Singapur hem ABD hem de Çin'le iyi ilişkiler sürdürerek iki süper güç arasındaki rekabetten uzak durmaya çalışıyor. Ancak Nvidia çipleriyle ilgili skandal bu denge politikasını giderek zorlaştırıyor.

Singapurlu siyaset bilimci Chong Ja Ian'a göre Pekin, Singapur'un ABD'nin ihracat kısıtlamalarının uygulanmasına ilişkin soruşturmalar yürütmesini Washington'ın çıkarlarına hizmet etmek olarak yorumlayabilir. Washington ise Singapur'un soruşturma kapsamında ABD'den yeterli destek alamadığı yönündeki açıklamalarını sorumluluğu Beyaz Saray'a yükleme girişimi olarak görebilir.

Nvidia, Jensen Huang hakkında bağımsız inceleme başlatırken casusluk iddialarıyla ilgili FBI da soruşturmasına devam ediyor. Jensen ilişkiyi kabul ederek çalışanlarından özür dilemiş, perşembe günü (12 Kasım) de Nvidia CEO'luğu görevinden istifa etmişti.

Çin ise casusluk iddialarını "karalama kampanyası" diye niteleyerek reddetmişti.

Independent Türkçe, BBC, Straits Times


JD Vance'in 2028 hesabı karıştı: "MAGA öldü"

42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)
42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)
TT

JD Vance'in 2028 hesabı karıştı: "MAGA öldü"

42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)
42 yaşındaki JD Vance, 2028'deki başkanlık seçimlerinde aday olup olmayacağına dair kamuoyuna bir açıklama yapmadı (AFP)

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Cumhuriyetçilerin 3 Kasım'daki ara seçimlerde yaşadığı ağır yenilginin ardından 2028 başkanlık seçimlerinde aday olma planlarını tekrar gözden geçiriyor.

Adlarının açıklanmaması şartıyla CNN'e konuşan Vance'in yakın çevresinden kaynaklar, başkan yardımcısının siyasi hedefleri, MAGA hareketindeki bölünmeler ve aile hayatının talepleri arasında kararsız kaldığını söylüyor.

Kaynaklara göre en büyük engel, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran savaşıyla yarattığı siyasi ortam. Vance'in müttefikleri, savaş devam ettiği sürece herhangi bir Cumhuriyetçi adayın seçimi kazanmasının zor olacağını savunuyor.

Vance'in bir müttefiki şunları söylüyor:

Mesele JD'nin bunu başarıp başaramayacağı değil. İran savaşı devam ederse herhangi bir Cumhuriyetçi kazanabilir mi? Savaş bitmezse 2028'de hiçbir Cumhuriyetçinin şansı yok.

Ara seçimlerin ardından Vance, X'teki açıklamasında Cumhuriyetçilerin yenilgisinin temel nedeninin İran savaşı ve İsrail'le ilişkiler olduğunu savundu. Washington'ın savaşı sona erdirmeye, hayat pahalılığıyla mücadeleye ve iç sorunlara odaklanması gerektiğini ifade etti.

CNN'e konuşan kaynaklara göre Trump, kamuoyu önünde fazla tepki göstermese de Vance'in açıklamasından rahatsız olmuş.

Vance, İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai'ye nükleer müzakerelerin yeniden başlatılması için ara seçimler öncesinde mektup da göndermişti.

Ancak Trump, 12 Kasım'da sosyal medyadaki açıklamasında, Vance'in İran müzakereleri yerine “Demokratların yönetimindeki şehir ve eyaletlerde yaşanan yolsuzluk ve suçlarla mücadeleye” odaklanacağını ifade etmişti.

Bu gelişme, Trump ve Vance arasındaki siyasi gerilimi daha görünür hale getirdi.

Öte yandan analize göre Vance'in şu anki önceliği, ara seçimlerde ağır darbe alan MAGA koalisyonunu yeniden bir araya getirmek.

MAGA hareketine yakın anketçi Rich Baris, Trump'ın ekonomiyi güçlendirme ve yeni savaşlara girmeme vaatlerini yerine getirmemesinin seçmenlerde ihanet duygusu yarattığını söylüyor:

MAGA öldü. Başkan yardımcısının karşılaşacağı sorun, MAGA seçmenlerini yeniden harekete geçirmek ve onlara tekrar inanabilecekleri bir şey sunmak olacak. Zira Cumhuriyetçiler, bu seçmenler nezdinde güvenilirliğini tamamen yitirdi.

Vance ve ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, 2028'de başkanlık yarışında Cumhuriyetçilerin adayları olarak görülüyor. İki isim de şimdiye dek adaylıkla ilgili net bir açıklama yapmadı.

Reuters/Ipsos'un 12 Kasım'da yayımlanan anketine göre Cumhuriyetçi seçmenlerin yüzde 45'i Rubio'yu, yüzde 43'ü ise Vance'i 2028 için "mükemmel başkan adayı" olarak gördüğünü söyledi. Cumhuriyetçi Florida Valisi Ron DeSantis ise yüzde 32'lik destek aldı.

Independent Türkçe, CNN, Reuters


Avrupa protestoları kuşaklar arası çatışmaları artırıyor

Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)
Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)
TT

Avrupa protestoları kuşaklar arası çatışmaları artırıyor

Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)
Fransa geneline yayılan öğrenci protestoları, ülkedeki ekonomik sorunların boyutunu da ortaya koydu (AFP)

Avrupa genelinde gençlerin liderliğinde yayılan protestolar kuşaklar arası çatışmaları da belirginleştirdi.

New York Times'ın analizine göre Avrupa çapındaki hükümet karşıtı gösteriler, yaşlanan nüfusun emeklilik ihtiyaçlarıyla genç kuşakların eğitim, barınma ve istihdam talepleri arasındaki uyumsuzlukları ortaya koyuyor.

Fransa'da hükümetin okullara yeterli bütçe ayıramamasını eleştirenlerin bazıları, kaynakların büyük bölümünün emeklilere ayrıldığını savunuyor.

Emekliler ise özellikle kiraların ve yaşam maliyetinin yükseldiği bir dönemde maaşlarının azaltılmasına karşı çıkıyor. Ayrıca maaşlarının yalnızca kendilerini değil, ailelerini de ayakta tuttuğunu söylüyorlar.

Fransa'da lise öğrencilerinin eğitim koşullarının iyileştirilmesi talebiyle başlattığı eylemler sürüyor. AFP'nin aktardığına göre ülke çapında bugün 50 ila 60 protesto yürüyüşü düzenlenmesi planlanıyor. Paris'te 21 metro durağının kapatılacağı ve yaklaşık 70 bin polisin görevlendirileceği belirtiliyor.

Analizde, Fransa'nın yanı sıra İspanya, Portekiz, Belçika, Almanya, Yunanistan ve İtalya'daki gösterilerde başı çeken genç kuşakların talepleriyle emeklilerin istekleri arasında bir "kuşak çatışması" yaşandığına dikkat çekiliyor.  

Avrupa Birliği'nde emeklilik ödemeleri, sosyal koruma harcamalarının yaklaşık yüzde 40'ını oluşturuyor. Savunma harcamalarındaki artış ve devlet borçlarının yükselen faiz maliyetleri de hükümetlerin bütçe dengesini sağlamasını zorlaştırıyor. Artan kira ve konut fiyatları ise gençler arasındaki ekonomik adaletsizlik hissini derinleştiriyor.

Avrupa Birliği'nin geçen ay yayımladığı araştırmaya göre, 15-30 yaş grubundakilerin yalnızca yüzde 38'i siyasetçilerin kararlarının uzun vadeli sonuçlarını dikkate aldığını düşünüyor. Gençlerin sadece yüzde 33'ü günümüzde kendi kuşaklarının 30 yıl önceki gençlerle aynı başarı fırsatlarına sahip olduğuna inanıyor.

Öte yandan Avrupa'daki protestolara katılan sol görüşlü gençlerin bir bölümü, emeklilik ve diğer sosyal yardımların zenginlerden ve şirketlerden alınacak daha yüksek vergilerle finanse edilebileceğine dikkat çekiyor.

Sağ görüşlü gruplar ise sosyal yardımların göçmenlere ayrılmasını eleştirerek göç politikalarının sertleştirilmesini istiyor. Bazı gençlerse özellikle varlıklı emeklilerin aldığı maaşların yeniden değerlendirilmesini talep ediyor.

Independent Türkçe, New York Times, AFP