Daha fazla parçalanma, biraz umut

Daha fazla parçalanma, biraz umut
TT

Daha fazla parçalanma, biraz umut

Daha fazla parçalanma, biraz umut

Husam İtani

Lübnan'ın sosyal ve politik dokusu hiçbir zaman bugünkü kadar kırılgan olmamıştı. Taif Anlaşması sonrası devlet,1943'teki bağımsızlıktan sonra kurulan selefine göre daha zayıftı. Ardından, 2005 yılında eski Başbakan Refik Hariri suikastı sonrası devlet, Taif Devletinden de daha zayıf, daha az uyumlu ve birleşik, daha az dayanıklıydı. Şimdi İsrail askeri mekanizmasının dayattığı şiddetli değişim ise özellikleri henüz belirlenmemiş bir siyasi oluşuma yol açacak.

1975 ile 1990 arasındaki iç savaş, (kendisine yönelik haklı çekinceye rağmen) geleneksel olarak “siyasi Marunizm” olarak adlandırılan ve George Orwell'in deyimiyle “bazıları diğerlerinden daha eşit” olan farklı dini grupların bir arada yaşaması fikrine dayanan bir yönetim biçimini alaşağı etti. Yaşananların artık sıkıcı hale gelen tekrarını yapmadan, Hariri'nin ekonomik ve kalkınma boyutlarını üstlendiği ve dolayısıyla döneminin “siyasi Sünnilik” olarak anıldığı Taif Devletinin, siyasi istikrarı sağlamakta Suriye ordusuna ve istihbaratına dayandığını söyleyebiliriz. Hizbullah'ın Mayıs 2008'de Beyrut'u işgal etmesinin ardından lideri Hasan Nasrallah, Hizbullah’ı Lübnan'ın perde arkasındaki yöneticisi olarak dayattı. Kendi seçtiği bir cumhurbaşkanını göreve getirdi ve birçok adımla siyasi ve hukuki hayatı zorla altüst etti. Bu adımların belki de en öne çıkanı, 2020'de Beyrut Limanındaki patlama olayıyla ilgili soruşturmanın devamını engellemesi ve Lübnan tarihindeki en yozlaşmış siyasi sınıfa koruma şemsiyesi sunarak, herhangi bir reformun önünde durmasıydı.

Bugün yüz binlerce mülteci, güvenli olarak sınıflandırılan belde ve şehirlere, yani Hizbullah üyelerinin bilinen silahlı varlığının, füze ve silah depolarının olmadığı bölgelere akın ediyor. Yerinden edilenlerin çoğunluğu İsrail'in şiddetli bombardımanına maruz kalan bölgelerden geliyor ve yine çoğu barınma veya gerekli ihtiyaçlarını karşılayamıyor. Yani Hizbullah’ın güneyde yaşayanlara sağladığını söylediği koruma sisteminin çökmesi sonrasında yaşadıkları şoklarını ve psikolojik travmalarını da yanlarında taşıyorlar.

Başkent Beyrut ile Cebel ve kuzeydeki bazı bölgelerin kitlesel yerinden edilme nedeniyle tanık olduğu aşırı kalabalık, aynı zamanda 2019 yılından beri devam eden felaket niteliğindeki ekonomik çöküşün üstesinden gelemeyen bir ülkede, kıt kaynaklar için rekabet eden sakinler arasındaki gerilimin artmasına katkıda bulunuyor.

Lübnanlıları bir araya getiren unsurlardaki derin parçalanma, ülkeyi yönetmek için gerekli meşruiyete sahip bir “fikri” ve Lübnanlı bir otoriteyi yeniden formüle etmeyi son derece zorlaştırıyor.

Bu görüntüyü politik olarak ortaya koymak kolay bir iş değil. Ancak bazı güçler, Lübnanlıları yeniden birleştirmenin ve İsrail'e karşı kaybedilen savaşın yaydığı yıkıma sürüklenme hızını sınırlamaya çalışmanın ilk adımı olarak, yeni bir cumhurbaşkanının seçilmesi çağrısında bulunmaya başladı. Hizbullah'ın son iki yıldır dayatmaya çalıştığı ve seçilmesi için cumhurbaşkanlığı seçimini sekteye uğrattığı aday, yani Süleyman Frenciye, Baabda'daki Cumhurbaşkanlığı Sarayı yarışından henüz elenmemiş olmasına rağmen, büyük olasılıkla artık zayıf bir konumda.

Lübnan halkını bir araya getiren bugüne, geçmişe ve geleceğe dair vizyonun yaşadığı derin parçalanma, yurttaşların çoğunluğunun siyasi oluşumlarının varlığını haklı göstermek için taşıması gereken ve “kurucu anlatı” olarak adlandırılan şeyin yokluğu, ülkeyi yönetmek için gerekli meşruiyete sahip bir “fikri” ve Lübnanlı bir otoriteyi yeniden formüle etmeyi son derece zorlaştırıyor. Bilhassa Hizbullah'ın yenilmezlik ve güç söyleminin hızla yıkılması, hızlı yenilgisi ve liderinin öldürülmesi sonucunda taraftarlarının hissettiği aşağılanma duygusunun ardından, bu daha da zor görünüyor.

Siyasi sınıfın iflası ve tek tek düşmesi, ardından yalnızca Şii toplumunu korumakla kalmayıp aynı zamanda Lübnan'ı İsrail'e karşı savunabilecek, Sünni tekfirciler karşısında Şii-Hıristiyan siyasi ittifakı içinde Hıristiyanları koruyacak en güçlü taraf olan Hizbullah’ın gücüne dair ideolojik ve silahlı propagandanın çöküşü, devlet kurumlarının, hatta eğitim kurumlarının bile onarılamaz şekilde dağılması ve farklı dini grupların kontrolüne geçmesi, yakın gelecekte bir tür kurumsal otoritenin ortaya çıkma olasılığını sorgulamaya iten sorunlardır.

Şimdi dini gruplar arasında kolektif hayal gücünün kuruluğu, Lübnanlılara otoriteyi aralarında paylaşma ve dağıtma konusunda anlaşmaya varmalarına yönelik her türlü çağrı girişiminin önünde büyük bir engel teşkil ediyor. Bir tarafın diğeri üzerindeki hakimiyeti, “uzlaşıya dayalı demokrasi” efsanesi ve dürüstlükten yoksun ama son derece açgözlü ve acımasız politikacıların birçok oyun ve hilesi gibi başarısız oldu. Bazı siyasetçilere göre “kurtarıcı kurum”a, yani orduya bahis oynamak da şiddete ve öldürmeye yatkın, birbirinden nefret eden, korkmuş gruplar arasında bir fikir birliğini gerektiriyor.

*Bu makale Şarku'l Avsat tarafından Londra merkezli Al Majalla dergisinden çevrilmiştir.

                                           



Amacı Hizbullah'ı ortadan kaldırmak... İsrail'in Egoz Birimi hakkında ne biliyoruz?

Güney Lübnan'a kara harekâtı sırasında öldürülen İsrail subayı Eitan İtzhak Oster'in Kudüs'teki Herzl Dağı Askeri Mezarlığı’ndaki cenaze töreninden (AP)
Güney Lübnan'a kara harekâtı sırasında öldürülen İsrail subayı Eitan İtzhak Oster'in Kudüs'teki Herzl Dağı Askeri Mezarlığı’ndaki cenaze töreninden (AP)
TT

Amacı Hizbullah'ı ortadan kaldırmak... İsrail'in Egoz Birimi hakkında ne biliyoruz?

Güney Lübnan'a kara harekâtı sırasında öldürülen İsrail subayı Eitan İtzhak Oster'in Kudüs'teki Herzl Dağı Askeri Mezarlığı’ndaki cenaze töreninden (AP)
Güney Lübnan'a kara harekâtı sırasında öldürülen İsrail subayı Eitan İtzhak Oster'in Kudüs'teki Herzl Dağı Askeri Mezarlığı’ndaki cenaze töreninden (AP)

İsrail ordusunun dün (Çarşamba) Güney Lübnan'a düzenlediği saldırı sırasında sekiz askerinin öldüğünü resmen kabul etmesinin ardından, İsrail medyası Güney Lübnan'daki çatışmalarda ölen subay ve askerlerin çoğunun İsrail ordusunun Egoz komando birliğinden olduğunu ortaya çıkardı.

İsrail ordusu salı günü yaptığı açıklamada, ‘Komando ve Paraşütçü Tugayları ile 7’nci Zırhlı Tugay'a bağlı 98’inci Tümen güçlerinin Güney Lübnan'daki sınırlı kara operasyonuna katıldığını’ duyurdu.

Egoz Birimi hakkında ne biliyoruz?

Birim ilk kez 1956 yılında ortaya çıkmış, birkaç kez dağıtılmış ve 1995 yılında ‘Hizbullah'ı ortadan kaldırmak’ amacıyla yeniden aktif hale getirilmesine karar verilmiş.

İsrail ordusunun internet sitesine göre Egoz Birimi 1995 yılında, İsrail ordusunun özellikle İsrail'in kuzey sınırı boyunca Hizbullah'la mücadele yeteneklerinde devrim yaratmak amacıyla yeniden faal hale getirilmiş.

Egoz Birimi, diğer birimlerle birlikte İsrail ordusunun elit kuvvetlerini oluşturan özel bir komando birimidir ve bu birim Duvdevan ve Magellan birimlerini de içeren 98’inci Tümen'e bağlıdır. Birim daha önce 2015 yılına kadar Golani Tugayı çatısı altındaydı.

Birliğin modern kurallarına göre tüm üyeler 16 ay boyunca yoğun komando eğitiminden geçtikten sonra iki aylık başka bir eğitime tabi tutuluyor. Yani toplam bir buçuk yıl eğitim görüyorlar.

Uzmanlık alanı nedir?

Gerilla savaşında ve özel keşif görevlerinde uzmanlaşan Egoz Birimi’nin askerleri Batı Şeria, Gazze Şeridi ve Lübnan gibi farklı ortamlarda sıkı bir fiziksel eğitimden geçiyor.

İsrail ordusunun internet sitesine göre Egoz Birimi karmaşık arazilerde saha profesyonelliği, kamuflaj ve minyatür savaş (askerin kalitesi ve profesyonelliğinin başarıya ulaştıran ana unsurlardan biri olduğu kısa süreli savaş) konusunda uzmanlaşmıştır.

2000 yılından önce Hizbullah'la mücadele etmek için ağırlıklı olarak Lübnan'da faaliyet gösteren birim, İsrail'in güneyden çekilmesinden sonra Batı Şeria ve Gazze Şeridi'ne odaklandı.

Birimde ayrıca sahada ortaya çıkan sorunlara teknolojik çözümler ve yenilikler bulmaktan ve koruma sağlamaktan sorumlu bir silah bölümü de bulunuyor.

Temmuz Savaşı

Egoz Birimi Temmuz 2006'daki savaşta ağır kayıplar vermiş ve en az 20 subay ve askerin öldüğünü kabul etmişti.

Lübnan'a kara harekâtından bir gün sonra birlik dün sekiz subay ve askerin ‘Hizbullah unsurlarıyla girilen şiddetli çatışmalarda’ öldüğünü itiraf etti.