Senatörler Trump'ı muhaliflerin güvenlik korumalarını kaldırma kararını yeniden gözden geçirmeye çağırdı

ABD Başkanı Donald Trump (AP)
ABD Başkanı Donald Trump (AP)
TT

Senatörler Trump'ı muhaliflerin güvenlik korumalarını kaldırma kararını yeniden gözden geçirmeye çağırdı

ABD Başkanı Donald Trump (AP)
ABD Başkanı Donald Trump (AP)

ABD Kongresi'nin iki kıdemli Cumhuriyetçi üyesi dün yaptıkları açıklamada, Başkan Donald Trump'a önceki yönetiminin birçok üst düzey yetkilisine tahsis edilen güvenlik korumasını iptal etme kararını yeniden gözden geçirme çağrısında bulundu; bazıları ise Trump'ın politikalarını sert bir şekilde eleştirdi.

Eski Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ve eski Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton'un, Devrim Muhafızları'ndaki Kudüs Gücü komutanı Kasım Süleymani'nin 2020'de Amerikalı bir adamla öldürülmesini denetlemeleri nedeniyle İran tehditleriyle karşı karşıya olduklarına inanılıyor. Trump'ın emriyle insansız hava aracı saldırısı.

Şarku’l Avsat’ın AFP'den aktardığı habere göre eski Dışişleri Bakanı Mike Pompeo ve eski Ulusal Güvenlik Danışmanı John Bolton'un, 2020 yılında Trump'ın emriyle ABD'nin insansız hava aracıyla (İHA) düzenlediği bir saldırıda Devrim Muhafızları Kudüs Gücü komutanı Kasım Süleymani'nin öldürülmesine nezaret ettikleri gerekçesiyle İran tarafından tehdit edildiklerine inanılıyor.

Trump'ın ilk döneminde göreve gelen Beyaz Saray'ın eski COVID-19 Özel Danışmanı Anthony Fauci de bazıları Trump destekçilerinden olmak üzere ölüm tehditleri alıyor.

Trump, güvenlik önlemlerinin kaldırılması kararını savundu ve önceki gün bunların ömür boyu kullanılabilecek ayrıcalıklar olmadığını söyledi.

Ancak Senato İstihbarat Komitesi Başkanı Tom Cotton ve kıdemli Senatör Lindsey Graham, başkana kararını yeniden gözden geçirme çağrısında bulundu.

Cotton, Fox News'e yaptığı açıklamada, "Başkanı, İran'ın hedef aldığı kişilerle ilgili kararını yeniden gözden geçirmeye davet ediyorum" dedi.

Yetkililerin “Çin ya da Meksikalı uyuşturucu kartellerinin” misillemesinden korkmaları halinde Başkan'a “hoş olmayan tavsiyelerde” bulunmaktan çekinebilecekleri uyarısında bulundu.

Graham, CNN'e yaptığı açıklamada,"Hiç kimse ömür boyu güvenlik korumasını hak etmiyor" ama İhtiyaç duyulduğunda gereklidir. Tehditler gerçek görünüyor” ifadelerini kullandı.

Bir muhabir Trump'a Fauci ya da Bolton'un başına kötü bir şey gelmesi durumunda herhangi bir sorumluluk hissedip hissetmeyeceğini sorduğunda başkan "Hayır" yanıtını verdi.

Trump, "Hepsi çok para kazanıyor" dedi ve şunu ekledi: "Kendi güvenlik ekiplerini kiralayabilirler."

Bolton, Beyaz Saray'dan ayrıldıktan sonra Trump'ın kamuoyu önündeki en sert eleştirmenlerinden biri haline gelirken, Pompeo da kısa bir süre Cumhuriyetçi başkan adaylığı için yarışmayı düşündü.

84 yaşındaki Fauci ise pek çok sağcının nefret ettiği bir figür haline geldi.

Fauci, geçtiğimiz hafta Politico’ya verdiği demeçte, aşırılıkçı tehditlerin "ben ve ailem için ölçülemez ve dayanılmaz bir sıkıntı yarattığını" söyledi.

Dışişleri Bakanlığı, İran'ın Bolton'a suikast düzenlemeye yönelik olduğu iddia edilen planının ortaya çıkarılmasına yardımcı olacak bilgi sağlayanlara 20 milyon dolar ödül verileceğini duyurdu.

Amerikalı yetkililer İran'ı Süleymani suikastına misilleme olarak Trump'a suikast düzenlemeye çalışmakla suçluyor.

Eski ABD başkanları, vazgeçmedikleri sürece ömür boyu güvenlik korumasından yararlanacak.



Çin, ortak askeri tatbikatların başlamasının ardından ABD, Filipinler ve Japonya'yı "ateşle oynamamaları" konusunda uyardı

Manila'da düzenlenen Filipin-Amerikan "Balikatan" (omuz omuza) askeri tatbikatının açılış töreninde Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri'nden subaylar (EPA)
Manila'da düzenlenen Filipin-Amerikan "Balikatan" (omuz omuza) askeri tatbikatının açılış töreninde Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri'nden subaylar (EPA)
TT

Çin, ortak askeri tatbikatların başlamasının ardından ABD, Filipinler ve Japonya'yı "ateşle oynamamaları" konusunda uyardı

Manila'da düzenlenen Filipin-Amerikan "Balikatan" (omuz omuza) askeri tatbikatının açılış töreninde Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri'nden subaylar (EPA)
Manila'da düzenlenen Filipin-Amerikan "Balikatan" (omuz omuza) askeri tatbikatının açılış töreninde Japonya ve Amerika Birleşik Devletleri'nden subaylar (EPA)

Pekin, üç ülkenin binlerce askerinin yıllık ortak askeri tatbikatlarına başlamasının ardından bugün ABD, Japonya ve Filipinler'i "ateşle oynamamaları" konusunda uyardı.

Şarku'l Avsat'ın AP'den aktardığına göre Çin Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Guo Jiakon, tatbikatlarla ilgili bir soruya yanıt olarak gazetecilere şunları söyledi: "İlgili ülkelere, güvenlik adı altında birbirleriyle körü körüne iş birliği yapmalarının ateşle oynamaya benzeyeceğini ve nihayetinde kendilerine ters tepeceğini hatırlatmak isteriz."

Filipinler ve Amerika Birleşik Devletleri, bugün yıllık ortak askeri tatbikatlarına başladı. 17 binden fazla asker, gerçek mühimmatlı atış tatbikatları, simüle edilmiş deniz saldırıları ve entegre hava tatbikatlarına katılıyor. Japonya, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda ve Fransa'dan kuvvetler de 19 gün sürecek ve esas olarak bölgesel savunmaya odaklanan Balikatan tatbikatlarına katılıyor. Bu, Japonya'nın "omuz omuza" anlamına gelen Balikatan'a ilk katılımı oluyor.

Geçmişte Japonya'nın katılımının insani yardım ve afet müdahale faaliyetleriyle sınırlı kaldığını belirtmekte fayda var. Amerika Birleşik Devletleri, tatbikatları Filipinlerle ittifakına olan "sarsılmaz bağlılığının güçlü bir göstergesi" olarak nitelendirdi.


İsrail'in Lübnan'da sarı hat çekme planının detayları

Yerinden edilmiş sakinler, güney Lübnan'daki Nebatiye kentine dönerken yıkılmış binaların yanından geçiyor (AFP)
Yerinden edilmiş sakinler, güney Lübnan'daki Nebatiye kentine dönerken yıkılmış binaların yanından geçiyor (AFP)
TT

İsrail'in Lübnan'da sarı hat çekme planının detayları

Yerinden edilmiş sakinler, güney Lübnan'daki Nebatiye kentine dönerken yıkılmış binaların yanından geçiyor (AFP)
Yerinden edilmiş sakinler, güney Lübnan'daki Nebatiye kentine dönerken yıkılmış binaların yanından geçiyor (AFP)

Emel Şehade

İsrail, 10 günlük ateşkes anlaşmasıyla eş zamanlı olarak Lübnan topraklarında yeni bir gerçeklik dayattı. Sınır çizgisine yakın her kent ve köyde askeri mevziler kurmanın yanı sıra, İsrail ordusunun kapsamlı bir şekilde taramaya devam ettiği Güney Lübnan'daki geniş bir alanda Gazze'de kullanılan “sarı hat” modelini kopyaladı. Plana göre, bu alan içinde hiçbir ev veya köy kalmayacak ve sakinlerinin geri dönmesine izin verilmeyecek.

Bir İsrailli yetkili, ateşkes anlaşmasına rağmen ordunun operasyonlarına devam ettiğini belirterek, anlaşmanın hava kuvvetleri ve topçu birliklerinin Tel Aviv'in güvenliğine tehdit olarak gördüğü herhangi bir hadiseye karşılık verme özgürlüğünü tanıdığını kaydetti.

“Anlaşma sırasında yapılan ateş açma, saldırı amaçlı değil savunma amaçlıdır ve kuzeydeki askerlerin ve sakinlerin güvenliğini korumayı amaçlamaktadır.” İsrail ordusu bu gerekçeyle, Lübnan'daki kontrolünü günlük saldırılar, tarama operasyonları ve “güvenlik bölgesi” olarak adlandırdığı alan içindeki her kentte askeri mevziler kurarak sürdürüyor.

İsrail ordusunun açıklamasına göre ateşkes anlaşmasının hemen ardından sınıra kadar uzanan yeni bir kontrol hattı kurulmaya başlandı. Bu hat, kara operasyonları sırasında ele geçirilen tanksavar füze hattıdır. Gazze Şeridi'ne benzer şekilde, bu hat da “Sarı Hat” olarak adlandırılıyor ve sınıra olan uzaklığı birkaç kilometreden yaklaşık 10 kilometreye kadar değişiyor.

İsrail ordusuna göre, Sarı Hat bölgesinde 55 Lübnan köyü bulunuyor; ancak Savunma Bakanı Yisrael Katz daha önce Tel Aviv'in yaklaşık 80 Lübnan köyünü kapsayan bir alanı kontrol ettiğini belirtmişti.

Böylelikle Bint Cubeyl kenti de dahil olmak üzere Sarı Hat bölgesi içinde kalan Hizbullah unsurları şimdi teslim olmak zorunda. Teslim olmayı reddederlerse, İsrail ordusu yerleri tespit edildiğinde onları öldürmekle tehdit ediyor. İsrail, hedeflerine ulaşmak için tehditleri izleme ve engelleme bahanesiyle Lübnan üzerinde insansız hava aracı (İHA) uçuşlarını da sürdürecek.

efv
İsrail, Hizbullah'ın askerlerini el yapımı patlayıcılar ile dolu bölgelere çekmeye çalışabileceğinden endişe ediyor (AFP)

Bir İsrailli yetkili, “Lübnan'da saldırmıyoruz, aksine ateşkes anlaşmasına uygun olarak tehditleri engelliyoruz” dedi. Bu arada, Katz dün, kendisinin ve Başbakan Binyamin Netanyahu'nun, orduya ateşkes sırasında askerlerine veya sınırların ve halkın güvenliğine yönelik herhangi bir tehdide karşı tüm güçle saldırma talimatı verdiklerini vurguladı.

Katz ayrıca, tanksavar hattını (esas olarak Sarı Hattı) da içeren plana göre ordunun operasyonlarına devam edeceğini ve ona göre Hizbullah operasyonlarının merkezi haline gelen temas hattına yakın beldeleri yıkacağını açıkladı. “Gümüş Saban” olarak adlandırılan operasyonun amacının, bölgeyi ve köyleri temizleyerek ordunun konuşlanabileceği temiz bir alan haline getirmek olduğunu ifade etti.

Ancak ateşkesin uzatılıp uzatılmayacağı konusunda kesin bir şey söylemeyen İsrail Savunma Bakanı, Lübnan hükümetini tehdit ederek, Hizbullah'ı silahsızlandırma taahhüdünü yerine getirmemesi halinde, İsrail ordusunun Litani Nehri'nin kuzeyinde ve Lübnan genelinde devam eden askeri operasyonlarının devamı olarak bunu yapacağını, İsrail hava kuvvetlerinin operasyon özgürlüğünü koruduğunu vurguladı.

Bu arada bir İsrailli askeri yetkili, “güvenlik kurumunun çatışmaya devam etmeye hazırlandığını ve Hizbullah'ın ordu personelini el yapımı patlayıcılarla dolu bölgelere çekmeye çalışmaya devam edeceğini değerlendirdiğini” vurguladı. Şarku’l Avsat’ın Independent Arabia’dan aktardığı analize göre yetkili, “ordunun mevcut hedefinin, askerlerin tuzaklı bölgelerde yaşayabilecekleri kayıpları en aza indirirken altyapıyı ortaya çıkarmaya devam etmek olduğunu” belirtti.

Güvenlik bölgesinin yükü

İsrailli The Marker gazetesinde yayınlanan bir haber, İsrail'in güvenlik bölgesinde diretmeye devam etmesinin hem askerler için tehlikeleri hem de aşırı maliyetler açısından sonuçları konusunda uyardı.

Habere göre yeni güvenlik bölgesinin kurulması, çok sayıda düzenli ve yedek kuvvetin konuşlandırılmasını gerektiriyor ve ciddi sayıda yedek birliğin seferber edilmesini zorunlu kıldı. Yine habere göre bir güvenlik kaynağı, Güney Lübnan'da bir güvenlik bölgesi olduğu sürece ordunun 80 bin yedek askere ihtiyaç duyacağını tahmininde bulundu. Ordu bölgede ne kadar uzun süre kalırsa, mevzilerin inşası ve güçlendirilmesi ve karmaşık lojistik hazırlıkların yapılması için gereken yatırımlar da o kadar büyük olacak.

Haberde, Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir'in yedek askerlerin üzerindeki ağır yük ve onlara verilen çok sayıda görevle ilgili daha önce yaptığı uyarıların altı çizildi. Zamir'in uyarısının, bu küçük grubun üzerindeki görev yükünden, unsurlarının yorulması ve hükümetin Haredileri zorunlu askerlik hizmetinden muaf tutmasından kaynaklanan öfkeden duyulan korkudan kaynaklandığı açıklandı. Bu durumun askere alım oranında düşüşe yol açacağı belirtildi.

Ancak The Marker, Güney Lübnan'daki yeni güvenlik bölgesinin var olmaya devam etmesinin yol açacağı siyasi ikilemin sadece siyasi ve güvenlik ile ilgili değil, aynı zamanda sosyo-ekonomik olduğunu da belirtiyor. İlave bir güvenlik bölgesi, halihazırda askerlik yapan vatandaşlar için bir yük haline gelebilecek iken, hükümet öncelikle askerlikten kaçanlarla ilgileniyor.

İran ve Lübnan arasında

ABD ve İran arasında bir anlaşmaya varılmasının önündeki engellerin ortasında, yeniden savaş beklentileri artıyor. İsrail Hava Kuvvetleri hazırlıklarını tamamladı ve İran'da vuracağı yeni bir hedef bankası hazırladı. Bu arada İsrail, Lübnan'da operasyonlarına devam ediyor ve kontrolü elinde tutuyor; İran cephesinin yeniden alevlenmesi durumunda Hizbullah'ın İsrail'e yönelik yeni ve yoğun bombardımanına hazırlanıyor.

İsrailliler, hem İran hem de Lübnan cephelerinde savaşın yeniden patlak vermesi durumunda İsrail'in yenilgiye uğramasından duydukları korkuyu da gizlemediler. Emekli General Itzhak Brik de savaşın başlayabileceğini söylüyor.

Şöyle devam ediyor: “Önerilen planın temel sorunu sadece içeriği değil, esas olarak içeriğindeki eksikliktir. Zenginleştirilmiş uranyum sorununu çözmeye ve Hürmüz Boğazı'nı yeniden açmaya odaklanmak, hastalığı görmezden gelip semptomlarını tedavi etmek gibidir.”

Brik, Lübnan'daki savaşı sona erdirmenin ve İsrail'e ateşkes dayatmanın iç huzuru sağlamanın bir yolu olduğuna inanıyor. İran'a gelince, “Trump'ın bakış açısından, nakliye yollarının yeniden açılması ekonomik bir başarı ve zaferdir, ancak İsrailliler olarak bizim bakış açımızdan bu, Tahran'a önemli bir pazarlık kozunun teslim edilmesidir” diye değerlendiriyor.

“Trump'ın görev süresi sona erdiğinde, İsrail kendisini yeniden inşa eden, zenginleşen ve ağır bir şekilde silahlanmış İran’a karşı tek başına bulabilir” diye uyarıyor.

Bundan sonra ne olacak?

Bu soruya cevaben, emekli General Itzhak Brik, “Eğer bu senaryo gerçekleşirse, İsrail her cephede kaybedecektir. Caydırıcılığın çökmesini önlemek için Tel Aviv'deki liderlik dört paralel yol üzerinde çalışmalıdır.

Birincisi: Bölgesel ittifaklar; bu kapsamda İran hegemonyasına karşı aynı korkuyu paylaşan ılımlı Arap devletleriyle ilişkiler derinleştirilmelidir. Bu, salt resmi normalleşme anlaşmalarının ötesine geçen ortak bir çıkardır.

İkincisi: İki parti ile ilişkilerin yeniden kurulması; İsrail tek bir başkanın desteğine güvenemez, Trump sonrası dönemde meşruiyetini sağlamak için Demokrat Parti ve Avrupa ile ilişkilerini onarmalıdır.

Üçüncüsü: Bağımsız bir güç oluşturmak; İsrail ordusu, Amerikalılara tam bağımlılığın tehlikeli bir kumar olduğunu kabul ederek, hızlandırılmış bir modernizasyon sürecinden geçmelidir.

Dördüncü yol ise ulusal bütünleşmedir; bunu da Itzhak “dış tehdit, toplumsal çözülmenin derhal durdurulmasını gerektiriyor. Zira bölünmüş bir toplum, İran'ın psikolojik savaşının kolay bir hedefidir” diyerek açıklıyor.

Brik, karar vericilere şu uyarıyı yaparak sözlerini bitiriyor: “Füzeleri ve terörizmi görmezden gelen herhangi bir anlaşma barış değil, sadece bir sonraki savaşı ertelemedir ve bu savaş çok daha kötü koşullar altında gerçekleşecektir.”


Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğine ilişkin belirsizlik nedeniyle Avrupa’da doğalgaz fiyatları yeniden yükseldi

Norveç’teki Hammerfest sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminalinin genel görünümü (Reuters)
Norveç’teki Hammerfest sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminalinin genel görünümü (Reuters)
TT

Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğine ilişkin belirsizlik nedeniyle Avrupa’da doğalgaz fiyatları yeniden yükseldi

Norveç’teki Hammerfest sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminalinin genel görünümü (Reuters)
Norveç’teki Hammerfest sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) terminalinin genel görünümü (Reuters)

Avrupa doğal gaz piyasalarında, Hollanda ve Birleşik Krallık’a ait vadeli gaz kontratları bu sabah yükseliş kaydetti. Bu artış, ABD ile İran arasındaki barış görüşmelerine ilişkin çelişkili açıklamalar ve stratejik Hürmüz Boğazı’nın açık olup olmadığına dair belirsizliklerin etkisiyle, cuma günü yaşanan sert kayıpların bir kısmını telafi etti.

Intercontinental Exchange (ICE) verilerine göre, Hollanda’nın referans TTF merkezindeki birinci ay vadeli kontrat saat 06.55 itibarıyla 2,21 euro artarak megavat saat başına 40,98 euro seviyesine yükseldi.

Piyasada dalgalanmanın sürdüğü, kontratın gün içinde 43 euro ile en yüksek seviyeyi gördüğü, ancak cuma günü 38,77 euroya kadar gerileyerek 2 Mart’tan bu yana en düşük seviyesini test ettiği bildirildi. Bu düşüşün, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açtığına dair haberlerin ardından geldiği aktarıldı.

Danimarka merkezli Saxo Bank, yayımladığı değerlendirmede Avrupa doğal gaz fiyatlarının, İran ile ABD arasında bir barış anlaşmasına yönelik beklentilerin zayıflamasıyla cuma günkü kayıplarını büyük ölçüde geri aldığını belirtti. Banka, hafta sonunun yeniden tırmanan gerilim ve belirsizliklerle geçtiğine dikkat çekti. Aynı dönemde Birleşik Krallık’taki birinci ay vadeli gaz kontratı da 6,11 peni artarak 103,22 peni/termal birim seviyesine çıktı.

ABD’nin İran limanlarına yönelik ablukayı sürdürdüğü, İran’ın ise cumartesi günü Hürmüz Boğazı üzerindeki kendi kısıtlamalarını yeniden devreye aldığı bildirildi. Söz konusu boğazdan küresel sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzının yaklaşık beşte biri geçiyor.

Bugün iki ülke arasındaki ateşkesin sürdürülebilirliğine ilişkin endişeler de arttı. Washington, İran’a ait bir yük gemisinin ablukayı delmeye çalışırken alıkonulduğunu açıklarken, Tahran buna karşılık vereceğini duyurdu. Şarku’l Avsat’ın aktardığı analizlere göre, devam eden barış görüşmelerine dair açıklamalar ile fiili anlaşmalar arasında ciddi bir boşluk bulunuyor ve bu durum, ateşkesin çarşamba günü sona ermesi beklenirken belirsizliği artırıyor.

Belirsizliği artıran bir diğer gelişme ise Rusya’nın Vedomosti gazetesinin İran’ın Moskova Büyükelçisi’ne dayandırdığı haberde, İran’ın boğazdan güvenli geçişi yeni bir yasal düzenleme kapsamında garanti altına alacağını belirtmesi oldu.

Global Risk Management’tan baş analist Arne Lohmann Rasmussen, savaşın sürmesi ve Hürmüz Boğazı’nın kapalı kalması halinde gaz fiyatlarının kaçınılmaz şekilde daha da yükseleceğini ifade etti. Rasmussen, küresel LNG’nin yaklaşık yüzde 20’sinin piyasadan izole olacağına dikkat çekerek, Avrupa’nın kış öncesinde depolarını doldurma gibi zor bir görevle karşı karşıya olduğunu vurguladı.

Avrupa Doğalgaz Altyapısı Birliği verilerine göre, Avrupa Birliği’ndeki (AB) gaz depoları yüzde 30,2 doluluk seviyesinde bulunuyor. Bu oran, geçen yıl aynı dönemde yüzde 36,5 seviyesindeydi.

Avrupa karbon piyasasında ise referans kontrat 0,93 euro düşerek metrik ton başına 76,53 euro seviyesine geriledi.