Trump, Gazze'deki geçiş dönemi için neden Tony Blair'i seçti?

Birleşik Krallık eski Başbakanı Tony Blair, 3 Aralık 2023 Pazar günü Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Dubai kentinde düzenlenen COP28 BM İklim Değişikliği Konferansı’na katıldı. (AP)
Birleşik Krallık eski Başbakanı Tony Blair, 3 Aralık 2023 Pazar günü Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Dubai kentinde düzenlenen COP28 BM İklim Değişikliği Konferansı’na katıldı. (AP)
TT

Trump, Gazze'deki geçiş dönemi için neden Tony Blair'i seçti?

Birleşik Krallık eski Başbakanı Tony Blair, 3 Aralık 2023 Pazar günü Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Dubai kentinde düzenlenen COP28 BM İklim Değişikliği Konferansı’na katıldı. (AP)
Birleşik Krallık eski Başbakanı Tony Blair, 3 Aralık 2023 Pazar günü Birleşik Arap Emirlikleri'nin (BAE) Dubai kentinde düzenlenen COP28 BM İklim Değişikliği Konferansı’na katıldı. (AP)

ABD Başkanı Donald Trump, yurt içinde ve yurt dışında tartışmalara yol açan bir hamleyle Gazze Şeridi'ndeki savaşı sona erdirme planında kilit rol oynaması için Birleşik Krallık eski Başbakanı Tony Blair'i seçti. Söz konusu planın uygulanması İsrail ve Hamas'ın onayına bağlı.

Son günlerde Washington'da Blair'in planın uygulanmasını denetleyeceği yönünde yaygın bir inanç varken, Trump pazartesi akşamı yaptığı açıklamada, Gazze Şeridi sakinleri için kamu hizmetlerini ve belediyeleri yönetmekten sorumlu, siyasi olmayan Filistinli teknokratlardan müteşekkil bir komiteden oluşan geçici bir geçiş otoritesini denetleyecek ‘barış konseyi’ adlı yeni bir uluslararası geçiş organının başına geçeceğini duyurdu. Trump'a göre yeni organ, daha sonra açıklanacak diğer üyeler ve devlet başkanlarından oluşacak ve aralarında Birleşik Krallık eski Başbakanı Tony Blair de yer alacak. Bu organ, Filistin Yönetimi reform programını tamamlayana kadar Gazze Şeridi'nin yeniden inşası için çerçeveyi belirleyecek ve finansmanı yönetecek. Trump, “Benim başkanlığımda ‘barış konseyini’ kuracağız ve Birleşik Krallık eski Başbakanı Tony Blair konseyin üyeleri arasında yer alacak. Hamas bu konseyde ve Gazze Şeridi'nde hiçbir rol oynamayacak. Yeni hükümeti eğitmek için Dünya Bankası ile iş birliği yapacağız” ifadelerini kullandı.

Tartışmalı Blair

72 yaşındaki Blair, Irak Savaşı'ndaki rolü nedeniyle Arap ve İngiliz dünyasında tartışmalı bir figür ve bazıları onu ‘savaş suçlusu’ olarak nitelendiriyor.

Downing Street'ten ayrıldıktan sonra uluslararası danışman ve barış elçisi oldu, 2007-2015 yılları arasında Ortadoğu Dörtlüsü'nün elçisi olarak görev yaptı ve uluslararası danışmanlık hizmetleri sunan kendi vakfı TBI'nın yanı sıra geniş bir siyasi ve ekonomik ilişkiler ağı kurdu.

Deneyim ve uzmanlık

Trump'ın Blair'i seçmesi tesadüfi değildi. Ortadoğu'da uzun yıllara dayanan deneyimi, Arap ve Avrupalı liderlerle olan ilişkileri ve uluslararası çatışmaları yönetme konusundaki önceki deneyimi, onu geçiş dönemi otoritesini yönetmek, Gazze Şeridi'nin yeniden inşasını denetlemek, insani yardımı koordine etmek ve geçiş döneminde güvenlik ve istikrarı sağlamak için en uygun kişi olarak gösterdi.

Washington'daki kaynaklara göre Blair, ağustos sonunda Beyaz Saray'da Trump ile yaptığı görüşmede hizmetlerini ve uzmanlığını sundu. Ona yakın isimler, planın başarısını sağlamak için ‘yumuşak güce’ güvenmeyi ve Arap fonlarını, Avrupa teknolojisini ve Amerikan desteğini birleştirmeyi amaçladığını söylüyorlar.

Trump'ın planı 21 maddeden oluşuyor ve bunlardan en önemlileri şunlar: uluslararası denetim altında geçici bir geçiş otoritesi kurmak, Hamas'ı silahsızlandırmak ve çok uluslu barış gücüyle yerel güvenliği sağlamak, bölgeyi Singapur’a benzer modern bir ekonomik model kullanarak yeniden inşa etmek, insani yardım akışını sağlamak ve yolsuzlukla mücadele için operasyon odalarını yönetmek, Filistin Yönetimi'ni kademeli olarak reforme etmek, eğitim müfredatını değiştirmek ve geçiş aşamasının sonunda seçimleri denetlemek.

Blair'e yapılan bahis karışık tepkilere neden oldu; Filistinliler onu Irak'taki başarısız macerayla bağlantılı bir emperyalist figür olarak eleştirdi, İsrailliler ise onun kararlılığını ve görevi yerine getirme yeteneğini memnuniyetle karşıladı.

Gazze sınavı

Irak'ın hayaleti onu hâlâ rahatsız ederken, Gazze Şeridi'ndeki görev, onun uluslararası deneyimini bölgedeki yerel zorluklarla birleştirme becerisinin bir sınaması olmaya devam ediyor.

Ancak Blair, eleştirenleri ve destekçileri üzerinde durmadı ve planı ‘cesur ve akıllıca’ olarak nitelendirdi. Yaptığı açıklamada şunları söyledi: “Başkan Trump, kabul edilmesi halinde savaşı sona erdirebilecek, Gazze Şeridi'ne acil yardım getirebilecek ve halkına daha parlak ve daha iyi bir gelecek sunabilecek, aynı zamanda İsrail'in mutlak ve kalıcı güvenliğini ve tüm rehinelerin serbest bırakılmasını sağlayacak cesur ve akıllı bir plan sundu.”



İran'la gerilim sürerken ABD'nin üçüncü uçak gemisi Ortadoğu'ya geliyor

USS Theodore Roosevelt uçak gemisi (AFP)
USS Theodore Roosevelt uçak gemisi (AFP)
TT

İran'la gerilim sürerken ABD'nin üçüncü uçak gemisi Ortadoğu'ya geliyor

USS Theodore Roosevelt uçak gemisi (AFP)
USS Theodore Roosevelt uçak gemisi (AFP)

İran'la gerilimin devam ettiği ve aylardır süren müzakerelerde ilerleme sağlanamadığı bir dönemde, ABD'ye ait üçüncü bir uçak gemisinin Ortadoğu'da konuşlandırılmış askeri güçlere katılması bekleniyor.

Şarku’l Avsat’ın New York Times gazetesinden aktardığı habere göre, USS Theodore Roosevelt uçak gemisinin pazartesi günü bölgedeki USS George H.W. Bush ve USS George Washington uçak gemilerine katılması planlanıyor. Axios haber sitesi ise ABD'li bir yetkiliye dayandırdığı haberinde, geminin pazar günü bölgeye ulaştığını bildirdi. Ancak ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) bu bilgiyi henüz resmen doğrulamadı.

Üçüncü uçak gemisinin ABD'nin bölgedeki askeri varlığını daha da güçlendirmek amacıyla mı gönderildiği, yoksa mevcut iki uçak gemisinden birinin yerini mi alacağı henüz netlik kazanmadı.

Üç uçak gemisinin de bölgedeki konuşlanmasını sürdürmesi halinde, ABD'nin Orta Doğu'daki askeri varlığı geçen nisan ayından bu yana en yüksek seviyesine ulaşmış olacak.

Bu askeri hareketlilik, ABD Başkanı Donald Trump'ın büyük çaplı askeri operasyonlara yeniden başlamak istemediğine yönelik açıklamalarına rağmen Washington ile Tahran arasındaki gerilimin devam ettiği bir dönemde gerçekleşiyor.


Rusya’nın Rostov Bölgesi’nde İHA saldırısının ardından 4 sanayi tesisinde yangın çıktı

Batı Rusya’daki Bryansk kentinde bir petrol deposundan yükselen dumanlar (Arşiv – AP)
Batı Rusya’daki Bryansk kentinde bir petrol deposundan yükselen dumanlar (Arşiv – AP)
TT

Rusya’nın Rostov Bölgesi’nde İHA saldırısının ardından 4 sanayi tesisinde yangın çıktı

Batı Rusya’daki Bryansk kentinde bir petrol deposundan yükselen dumanlar (Arşiv – AP)
Batı Rusya’daki Bryansk kentinde bir petrol deposundan yükselen dumanlar (Arşiv – AP)

Rusya’nın Rostov Bölge Valisi Yuri Slyusar, bugün yaptığı açıklamada, bölgede bulunan Azov kasabasına yönelik İHA saldırısında 3 kişinin yaralandığını ve 4 sanayi tesisinde yangın çıktığını bildirdi.

Slyusar, İHA parçalarının düşmesi sonucu Rogalik köyünde üç müstakil evin ve bir doğal gaz boru hattının da hasar gördüğünü belirtti.


Tahran şartlarında diretirken Washington askeri gücünü seferber ediyor

ABD Hava Kuvvetleri’ne ait bir F-16 savaş uçağı, Ortadoğu’da uluslararası sularda devriye uçuşu gerçekleştiriyor (CENTCOM)
ABD Hava Kuvvetleri’ne ait bir F-16 savaş uçağı, Ortadoğu’da uluslararası sularda devriye uçuşu gerçekleştiriyor (CENTCOM)
TT

Tahran şartlarında diretirken Washington askeri gücünü seferber ediyor

ABD Hava Kuvvetleri’ne ait bir F-16 savaş uçağı, Ortadoğu’da uluslararası sularda devriye uçuşu gerçekleştiriyor (CENTCOM)
ABD Hava Kuvvetleri’ne ait bir F-16 savaş uçağı, Ortadoğu’da uluslararası sularda devriye uçuşu gerçekleştiriyor (CENTCOM)

Tahran, ABD yönetimiyle savaşın sona erdirilmesine yönelik son dakika görüşmelerinde elini güçlendirmek amacıyla müzakere şartlarında ısrar ederken, Washington Hürmüz Boğazı’ndaki gerilimin sürdüğü bir ortamda Ortadoğu’daki askerî varlığını takviye etmeye devam ediyor.

Bu çerçevede İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, dün yaptığı açıklamada, ABD’nin İran’ın yedi şartını kabul etmesinin bir anlaşmanın önünü açabileceğini söyledi. Ülkesinin “ne savaş ne barış” durumunun devam etmesini kabul etmeyeceğini vurgulayan Kalibaf, yeni bir askerî çatışmaya zorlanmaları hâlinde bu kez “savaşın coğrafyasını” kendilerinin belirleyeceğini ifade etti.

Buna karşılık ABD’li kaynaklar, hâlihazırda bölgede bulunan iki uçak gemisinden birinin yerini almak üzere üçüncü bir uçak gemisinin Ortadoğu’ya gönderileceğini belirtti. Gelişmelere bağlı olarak üç uçak gemisinin de bölgede kalabileceği kaydedildi. ABD istihbarat değerlendirmelerinde İran’a doğrudan saldırı düzenlenmesinden ziyade abluka seçeneğine ağırlık verilirken, gerilimin artması ihtimali de varlığını koruyor.

Öte yandan İsrail’de yayımlanan Maariv gazetesi, İsrail hükümetinden kaynaklara dayandırdığı haberinde, Mossad Başkanı Roman Gofman’ın Washington ziyareti sırasında ABD’li istihbarat yetkililerine İran’ın ABD Başkanı Donald Trump ve çok sayıda üst düzey Amerikalı yetkiliye yönelik suikast planları hakkında bilgi verdiğini belirtti.

İsrail’in 11. Kanalı da Beyaz Saray’ın, İsrail’i ABD makamlarına “yanlış bilgi” aktarmaması konusunda uyardığını ve böyle bir bilginin iletilmesi hâlinde sert karşılık verileceği tehdidinde bulunduğunu bildirdi.