Bilgi sahibi bir kaynak, İran ve ABD’nin, bugün yürürlüğe girebilecek ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına yol açabilecek bir çatışmayı sonlandırma planını teslim aldığını açıkladı.
Şarku’l Avsat’ın Reuters’tan aktardığına göre kaynak, Pakistan’ın çatışmaları sona erdirmek için bir çerçeve hazırladığını ve bunun gece saatlerinde İran ile ABD’ye iletildiğini belirtti. Planın iki aşamalı bir yaklaşıma dayandığı, ilk olarak derhal ateşkes sağlanmasını, ardından ise kapsamlı bir anlaşmaya geçilmesini öngördüğü ifade edildi.
Kaynak, “Tüm tarafların bugün anlaşması gerekiyor” ifadesini kullanarak, ilk mutabakatın bir anlayış muhtırası şeklinde hazırlanacağını ve nihai hale Pakistan aracılığıyla getirileceğini belirtti. Pakistan’ın, görüşmelerdeki tek iletişim kanalı olduğu kaydedildi.
Üst düzey bir İranlı yetkili ise Reuters’a yaptığı açıklamada, ülkesinin Hürmüz Boğazı’nı ‘geçici bir ateşkes’ karşılığında yeniden açmayacağını söyledi. Yetkili, Tahran’ın Washington’ın kalıcı bir ateşkese hazır olmadığı görüşünde olduğunu ifade etti.
Aynı yetkili, İran’ın Pakistan tarafından sunulan ve derhal yürürlüğe girmesi öngörülen ateşkes teklifini aldığını ve bunu değerlendirdiğini belirtti. Bununla birlikte Tahran’ın, son tarih dayatılarak karar almaya zorlanmasını kabul etmediğini vurguladı.
ABD’li yetkililer konuyla ilgili henüz herhangi bir açıklama yapmazken, Pakistan Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tahir Andrabi de yorum yapmaktan kaçındı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi (DPA)
Axios’un söz konusu planla ilgili haberi ilk olarak dün yayımladığı belirtildi. Haberde, ABD, İran ve bölgedeki arabulucu ülkelerin, iki aşamalı bir anlaşma kapsamında 45 günlük olası bir ateşkesi görüştüğü, bunun da savaşın kalıcı olarak sona ermesine yol açabileceği ifade edildi.
Reuters’a konuşan kaynak, Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Asım Munir’in gece boyunca ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, ABD’nin Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile temas halinde olduğunu söyledi.
Öneriye göre ateşkes derhal yürürlüğe girecek ve Hürmüz Boğazı yeniden açılacak. Daha kapsamlı bir uzlaşmanın ise 15 ila 20 gün içinde tamamlanması hedefleniyor. Geçici olarak ‘İslamabad Anlaşması’ adı verilen plan, boğaz için bölgesel bir çerçeve ve İslamabad’da yapılacak nihai doğrudan görüşmeleri içerecekti. Öte yandan üst düzey bir İranlı yetkili, ülkesinin Hürmüz Boğazı’nı ‘geçici bir ateşkes’ karşılığında yeniden açmayacağını yineleyerek, Tahran’ın Washington’ın kalıcı bir ateşkese hazır olmadığı görüşünü sürdürdüğünü ifade etti.
ABD Başkanı Donald Trump (DPA)
İranlı yetkililer daha önce Reuters’a yaptıkları açıklamalarda, Tahran’ın ABD ve İsrail’den yeni bir saldırı olmayacağına dair garantiler içeren kalıcı bir ateşkes istediğini belirtmişti. Aynı yetkililer, İran’ın Pakistan, Türkiye ve Mısır’ın da aralarında bulunduğu arabulucular aracılığıyla mesajlar aldığını ifade etti.
Kaynaklar, nihai anlaşmanın İran’ın nükleer silah edinmeme taahhüdü karşılığında yaptırımların kaldırılmasını ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılmasını içermesinin beklendiğini aktardı.
İki Pakistanlı kaynak ise yoğun sivil ve askerî temaslara rağmen İran’ın henüz herhangi bir taahhütte bulunmadığını belirtti.
Kaynaklardan biri, “İran henüz yanıt vermedi” derken, Pakistan, Çin ve ABD destekli geçici ateşkes önerilerinin şu ana kadar kabul görmediğini ifade etti. Çinli yetkililer de konuya ilişkin yorum taleplerine henüz yanıt vermedi.
Son diplomatik girişimler, çatışmaların tırmanmasıyla birlikte Hürmüz Boğazı üzerinden küresel petrol sevkiyatının aksayabileceğine dair endişelerin arttığı bir dönemde gerçekleşiyor. ABD Başkanı Donald Trump, son günlerde savaşın hızla sona erdirilmesi yönünde açık çağrılarda bulunurken, kısa sürede ateşkes sağlanamaması halinde sonuçları olacağı uyarısını yineledi.
Savaş, enerji piyasalarında dalgalanmayı artırırken, yatırımcılar boğazdan geçen akışları etkileyebilecek gelişmeleri yakından izliyor.
