Kongre binası baskınına katılan hüküm giymiş bir kişinin Pentagon’da terörle mücadele alanında hassas bir göreve atanması endişe yaratıyor

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) (Reuters)
ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) (Reuters)
TT

Kongre binası baskınına katılan hüküm giymiş bir kişinin Pentagon’da terörle mücadele alanında hassas bir göreve atanması endişe yaratıyor

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) (Reuters)
ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) (Reuters)

ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), 6 Ocak 2021’de Kongre baskınına katılmaktan hüküm giymiş bir kişiyi, terörle mücadeleyle ilgili hassas bir ulusal güvenlik görevine atadı. İngiliz gazetesi The Guardian’a göre bakanlık, bazı çalışanların söz konusu kişinin geçmişine ilişkin dile getirdiği kaygıları göz ardı etti.

Gazete, Elias Irizarry’nin son derece gizli askeri operasyonların yönetiminden sorumlu Özel Operasyonlar Ofisi’nde görevlendirilmesinin, bakanlık yetkilileri arasında ciddi endişe ve tedirginliğe yol açtığını aktardı.

The Guardian, haberi ilk olarak The Washington Post’un duyurduğunu belirtti. Gazetenin yayımladığı fotoğrafta Irizarry’nin, Kongre baskınının gerçekleştiği gün elinde metal bir çubuğa benzeyen bir nesne taşıdığı, Donald Trump’ın seçim sloganı olan ‘Amerika’yı Yeniden Büyük Yap’ yazılı şapka taktığı ve bir duvarın üzerinden etrafı izlediği görülüyor.

grthyju
Elias Irizarry (FBI)

Irizarry, saldırının gerçekleştiği sırada 19 yaşındaydı. Kongre baskını, Donald Trump destekçilerinin, 2020 başkanlık seçimlerinin sonuçlarının onaylanmasını engellemek amacıyla Kongre binasına doğru düzenlediği yürüyüşün ardından patlak vermişti. Seçimleri Joe Biden kazanmış olmasına rağmen Trump, başkanlığın kendisinden ‘çalındığını’ öne sürmüştü.

Mahkemede davranışlarından dolayı pişmanlık duyduğunu belirterek özür dileyen Irizarry, buna rağmen davasına bakan yargıç tarafından sert şekilde eleştirildi. Yargıç, Irizarry’nin olaylar sırasında şiddeti durdurabilecek bir konumda olmasına rağmen bunu yapmamasını eleştiri konusu yaptı.

Irizarry daha sonra, olayların yaşandığı dönemde öğrencisi olduğu Güney Carolina’daki bir askeri akademiden mezun oldu.

Mahkeme belgelerine göre Irizarry, güvenlik kısıtlaması bulunan bir binaya izinsiz girme ve içeride kalma suçlamalarını kabul etti. Hakkında 14 gün hapis cezası verildi.

2023 yılında yapılan karar duruşmasında pişmanlığını dile getiren Irizarry, “Bu utancın bir parçası olarak anılacak olmaktan dolayı mahcubiyet duyuyorum. 6 Ocak, gerçekten dehşet verici bir gündü. Bu olay, demokrasimizin İç Savaş’tan (1861-1865) bu yana karşılaştığı en büyük saldırıydı” dedi.

Kararı veren Yargıç Tanya Chutkan ise Irizarry’nin Kongre baskınına karışmadan önceki sicilinin ‘büyük ölçüde takdire değer’ olduğunu söyledi.

Chutkan ayrıca, olaylar nedeniyle ilişiği kesilen askeri akademiye yeniden başvurabilmesi için Irizarry’ye tavsiye mektubu yazmayı teklif etti.

Irizarry, daha sonra Güney Carolina Eyalet Meclisi’nde bir koltuk kazanmak için seçim yarışına katıldı ancak 2024 yılında yapılan Cumhuriyetçi Parti ön seçimlerinde başarısız oldu.

Şarku’l Avsat’ın The Washington Post’tan aktardığına göre Irizarry’nin söz konusu göreve atanmasına kimin karar verdiği henüz netlik kazanmış değil.

Buna karşın, Pentagon yetkililerinin, Amerikan demokrasisine yönelik doğrudan ve kapsamlı bir saldırıya katılmış bir kişinin böylesine hassas bir göreve atanma ihtimalinden ciddi rahatsızlık duyduğu belirtiliyor.

Kongre baskını sırasında veya hemen sonrasında beş kişi hayatını kaybetmiş, saldırıyı engellemeye çalışan polis memurlarından dördü ise takip eden aylarda intihar etmişti.

The Washington Post’un haberine göre Irizarry, yaklaşık 40 kişiden oluşan ve terörle mücadele ile düzensiz savaş konularında uzmanlaşan bir ekipte görev yapacak.

Söz konusu ekibin görev alanları arasında büyükelçiliklerin güvenliğinin sağlanması, personel kurtarma operasyonları ve rehine kurtarma faaliyetleri de bulunuyor.

Kimliğinin açıklanmasını istemeyen bir kaynak, gazeteye yaptığı değerlendirmede, “Kurtarma veya tahliye operasyonlarında bu tür görevler, özel kuvvetler personelimizi karşılaşabilecekleri en karmaşık ve tehlikeli ortamlara göndermeyi gerektirebilir” dedi.

Aynı kaynak, “Bakanlıkta henüz sınırlı deneyime sahip ve kariyerinin başındaki bir kişinin, ayrıca tartışmalı bir geçmişe sahip olmasına rağmen bu kadar hassas bir dosyada görevlendirilmesi, üst düzey yöneticiler açısından ciddi soru işaretleri doğuruyor” ifadelerini kullandı.

Pentagon Basın Sekreter Vekili Joel Valdez ise e-posta yoluyla gönderdiği açıklamada atamayı doğrulayarak savundu. Valdez aynı zamanda haberi ilk duyuran The Washington Post gazetecilerini de sert sözlerle eleştirdi.

Valdez, “Elias Irizarry genç, nitelikli ve vatansever bir profesyoneldir. Savunma Bakanlığı’ndaki siyasi atamalar arasında yer almasından gurur duyuyoruz” dedi. Açıklamasında The Washington Post’u da hedef alan Valdez, “Irizarry’nin aksine Washington Post’un ulusal güvenliğe önem verdiğine dair bir işaret yok. Gazetenin sicili, her gün gizli bilgileri yayımlayan veya bunların sızdırılmasını teşvik eden düşük standartlı muhabirlerle doludur ve bu durum ülkemize zarar verebilir” ifadelerini kullandı.



Avrupa Merkez Bankası, artan enflasyon baskılarıyla 2023'ten bu yana ilk faiz artışını yaptı

Frankfurt'taki Avrupa Merkez Bankası binasının üzerinde kara bulutlar görülüyor (Reuters)
Frankfurt'taki Avrupa Merkez Bankası binasının üzerinde kara bulutlar görülüyor (Reuters)
TT

Avrupa Merkez Bankası, artan enflasyon baskılarıyla 2023'ten bu yana ilk faiz artışını yaptı

Frankfurt'taki Avrupa Merkez Bankası binasının üzerinde kara bulutlar görülüyor (Reuters)
Frankfurt'taki Avrupa Merkez Bankası binasının üzerinde kara bulutlar görülüyor (Reuters)

European Central Bank, İran'a yönelik savaşın ve küresel enerji fiyatlarındaki yükselişin tetiklediği yeni enflasyon dalgasının göz ardı edilmesinin zorlaşması üzerine, 2023 yılından bu yana ilk kez faiz artırımı kararı aldı. Böylece banka, Orta Doğu'daki çatışmaların ekonomik etkilerine doğrudan yanıt olarak parasal sıkılaşma adımı atan dünyanın ilk büyük merkez bankası oldu.

Avrupa Merkez Bankası, bugün gerçekleştirdiği toplantıda mevduat faiz oranını 25 baz puan artırarak yüzde 2,25'e yükseltti.

Yatırımcılar, bu haftaki faiz artışının yıl içindeki son adım olmayacağını değerlendiriyor. Piyasalarda, ECB'nin 2026 yılı sona ermeden önce en az bir kez daha faiz artıracağı yönündeki beklentiler güç kazanıyor.

Avrupa Merkez Bankası Başkanı Christine Lagarde daha önce yaptığı açıklamalarda, enflasyonun hedeflenen seviyelerin üzerinde beklenenden daha uzun süre kalması halinde bankanın "ölçülü ve dikkatle hesaplanmış ayarlamalara" başvurabileceği mesajını vermişti.


İngiltere Savunma Bakanı John Healey istifa etti

İngiltere Savunma Bakanı John Healey, 2 Haziran 2026'da Londra'daki 10 Numara Downing Street Başbakanlık Konutu'ndan ayrılırken (Reuters)
İngiltere Savunma Bakanı John Healey, 2 Haziran 2026'da Londra'daki 10 Numara Downing Street Başbakanlık Konutu'ndan ayrılırken (Reuters)
TT

İngiltere Savunma Bakanı John Healey istifa etti

İngiltere Savunma Bakanı John Healey, 2 Haziran 2026'da Londra'daki 10 Numara Downing Street Başbakanlık Konutu'ndan ayrılırken (Reuters)
İngiltere Savunma Bakanı John Healey, 2 Haziran 2026'da Londra'daki 10 Numara Downing Street Başbakanlık Konutu'ndan ayrılırken (Reuters)

John Healey, perşembe günü sürpriz bir kararla görevinden istifa ettiğini açıkladı. Healey, kararının gerekçesi olarak Başbakan Keir Starmer ile Maliye Bakanlığı'nın savunma yatırımları için yeterli kaynak ayırmamasını gösterdi.

Healey, Starmer'a gönderdiği istifa mektubunda, "Artan tehditler karşısında ülkenin kendisini savunabilmesi için ihtiyaç duyduğu kaynakları sağlamayı başaramadınız ve Hazine de bunu yapmak istemedi" ifadelerini kullandı.

İngiliz hükümeti, gelecek on yılın savunma harcamalarını ve finansman çerçevesini belirleyecek uzun süredir beklenen savunma yatırım planını ertelemişti. Basına yansıyan haberlerde, söz konusu plan kapsamında ayrılması öngörülen kaynağın, savunma makamlarının talep ettiği seviyenin oldukça altında kalacağı belirtilmişti.


İran ve Körfez, Cumhurbaşkanı ile Hatemu'l-Enbiya Karargahı kıskacında

ABD Hava Kuvvetleri'ne ait bir KC-135 Stratotanker yakıt ikmali uçağı, açıklanmayan bir konumda İran'ı hedef alan Destansı Öfke Operasyonu sırasında bir F-35A Lightning II savaş uçağına yakıt ikmali yaparken, 5 Nisan 2026 (Reuters)
ABD Hava Kuvvetleri'ne ait bir KC-135 Stratotanker yakıt ikmali uçağı, açıklanmayan bir konumda İran'ı hedef alan Destansı Öfke Operasyonu sırasında bir F-35A Lightning II savaş uçağına yakıt ikmali yaparken, 5 Nisan 2026 (Reuters)
TT

İran ve Körfez, Cumhurbaşkanı ile Hatemu'l-Enbiya Karargahı kıskacında

ABD Hava Kuvvetleri'ne ait bir KC-135 Stratotanker yakıt ikmali uçağı, açıklanmayan bir konumda İran'ı hedef alan Destansı Öfke Operasyonu sırasında bir F-35A Lightning II savaş uçağına yakıt ikmali yaparken, 5 Nisan 2026 (Reuters)
ABD Hava Kuvvetleri'ne ait bir KC-135 Stratotanker yakıt ikmali uçağı, açıklanmayan bir konumda İran'ı hedef alan Destansı Öfke Operasyonu sırasında bir F-35A Lightning II savaş uçağına yakıt ikmali yaparken, 5 Nisan 2026 (Reuters)

Zeyd bin Ali el-Fadıl

ABD’de 1980 yılında ‘Carter Doktrini’nin ilan edilmesiyle birlikte Hızlı Müdahale Ortak Görev Kuvveti (RDJTF) kuruldu. Bu güç zamanla ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı'na (CENTCOM) dönüştü. Carter Doktrini, Arap Körfezi bölgesini ele geçirmeye yönelik herhangi bir dış güç girişiminin ABD'nin hayati çıkarlarına yönelik bir saldırı olarak değerlendirileceğini ve gerekirse askeri güç de dahil olmak üzere her türlü araçla karşılık verileceğini öngörüyordu.

Carter Doktrini, Washington'ın Arap Körfezi bölgesindeki hayati öneme sahip ekonomik güvenliğe yönelik stratejik bir tehdit olarak gördüğü Sovyetler Birliği’nin 1979 yılındaki Afganistan işgalinin ardından şekillendi. Aynı dönemde İran'da devrimin patlak vermesi ve Şah rejiminin çöküşü güvenlik boşluğu oluşturdu. Bu durum Washington'ın Sovyetler Birliği’nin nüfuzunun yayılmasına ilişkin kaygılarını daha da derinleştirdi.

ABD'nin bölgedeki askeri varlığı işte bu zemin üzerinde başladı ve zamanla büyüdü. Ardından özellikle Irak ile İran arasındaki Birinci Körfez Savaşı'nın patlak vermesiyle hız kazandı. O dönemde Körfez Arap ülkeleri, İran'ın güvenlik politikasından ve ‘devrimi ihraç etme’ projesini benimsemesinden giderek daha fazla endişelenmeye başladı. Bu proje özünde bölge ülkelerinde mezhepçilik temelli bir destekle hayata geçiriliyordu.

Körfez ülkelerinin liderleri 1981 yılında Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi'ni (KİK) kurduklarını ilan etti. KİK üyesi ülkeler bunun ardından ABD ile ortaklığı derinleştirmeye çalışarak enerji arzının güvenliğini güvence altına almayı ve Arap Körfezi sularını ile Hürmüz Boğazı’nı olası İran saldırılarına karşı korumayı hedefledi.

Bununla birlikte Arap (Basra) Körfezi'nde o dönemde bazı siyasetçilerin bu gelişmeyi Amerikan hegemonyasının genişlemesi ve bölgenin askerileştirilmesi için bir bahane, Körfez ülkelerine baskı uygulamak ve Filistin meselesi başta olmak üzere Arap konsensüsüyle bağdaşmayan siyasi uzlaşmalar dayatmak amacıyla bir araç olarak görebileceğine dair kaygı ve çekinceleri bulunuyordu. Ne var ki KİK üyesi ülkelerin liderlerinin kendi iç güç dinamiklerine dayanarak sergilediği kararlı tutum bu kaygıları zamanla geri plana itti. Söz konusu tutumun yansımaları günümüze uzanan çeşitli siyasi süreçlerde açıkça görüldü.

KİK üyesi ülkelerin bazılarındaki ABD’nin askeri varlığı, söz konusu ülkelerin kararlarının niteliği üzerinde belirleyici bir etki yaratmadı. Bu durum özellikle Suudi Arabistan, Umman, Katar ve Kuveyt için geçerli.

ABD’nin Kuveyt'teki Ali es-Salem Hava Üssü ve Katar'daki el-Udeyd Hava Üssü'ndeki geniş çaplı askeri varlığı, iki ülkenin Filistin meselesi veya diğer bölgesel ve uluslararası dosyalardaki siyasi tutumlarını değiştirmedi. Aynı durum ABD ile stratejik ilişkilere sahip Suudi Arabistan için de geçerli. Bu ilişkiler, Suudi Arabistan’ın başta Filistin olmak üzere kritik meselelerdeki kararlarının niteliğini etkilemedi. Suudi Arabistan, Filistin meselesinde İsrail’in gücü karşısında kilit bir direnç noktası oluşturdu ve ABD'nin Abraham (İbrahim) Anlaşmaları'na katılma yönündeki tekrarlayan çağrılarına yanıt vermek için İsrail'in 2002 yılında Beyrut’ta gerçekleşen Arap Birliği Zirvesi'nden çıkan Arap Barış Girişimi'nin öngördüğü iki devletli çözüm kararını kabul etmesini şart koştu.

Burada Suudi Arabistan'ın ABD ekseninden bağımsız tutumunun Filistin meselesiyle sınırlı kalmadığını, başka alanlara da uzandığını belirtmek gerekiyor. Zira Suudi Arabistan, Rusya'ya uygulanan yaptırımlara katılmadı, Çin ile stratejik ilişkilerini de kısıtlamadı. Bununla birlikte ABD ile İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşa dahil olmaktan kaçındı. Suudi Arabistan ve KİK üyesi bazı ülkeler, İran ile Irak'ın güneyinde konuşlu Halk Seferberlik Güçleri’ne (Haşdi Şabi) bağlı bazı silahlı grupların pervasız saldırılarına maruz kalmalarına karşın bu tutumlarından vazgeçmedi.

ddvf
Humeyni'nin İran'ın başkenti Tahran'ın güneyinde türbesinde vefatının 37. yıldönümü anma töreninde, merhum İran Devrimi Lideri Ruhullah Humeyni, merhum Dini Lider Ali Hamaney ve mevcut Dini Lider Mucteba Hamaney'in fotoğraflarının olduğu bir pankart, 4 Haziran 2026

Tüm bunlar ve daha fazlası, KİK üyesi ülkelerin bazılarında ABD’nin askeri varlığının bu ülkelerin kararlarının niteliği üzerinde belirleyici bir etki yaratmadığını gösterdi. Bu durum özellikle Suudi Arabistan, Umman, Katar ve Kuveyt için geçerli. Söz konusu ülkeler Ortadoğu'nun merkezi meselesi olan Filistin konusundaki resmi tutumlarını kararlılıkla korudu.

Buna karşın Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn, İsrail ile barış anlaşması imzalayarak ilişkileri geniş çapta normalleştirdi. Bu adımın diğer KİK üyeleriyle ilişkilerin özüne olumsuz yansımaları olduğuna şüphe yok. Zira bu şekilde ‘direniş söylemine’ göre düşman olarak nitelendirilen bir ülkeye Körfez dünyasının meydanlarında ve sokaklarında yer edinme kapısı açılmıştı. Bu durum KİK üyesi ülkelerin liderlerinin yerleşik fikir birliğinin ihlali anlamına geliyordu, ancak liderler her devletin kendi kararlarında egemenlik hakkına sahip olduğu gerekçesiyle bunu aşmakta herhangi bir beis görmediler.

Önce milliyetçi ardından mezhepçi bağlam, milliyetçi eğilimin egemen olduğu Şah döneminden katı dinî vizyonun hâkim olduğu İslam Cumhuriyeti dönemine uzanan süreçte Arap-İran ilişkilerinin doğasını ve gerçekliğini istikrarsızlaştıran başlıca etken oldu.

Körfez'in karşı kıyısında ise ‘Büyük Şeytan’ ABD'ye ve onun güdümündeki İsrail'e meydan okumaya çağıran İran’ın devrimci nidaları art arda yükseliyor. Bu söylem, KİK üyesi ülkeler söz konusu olduğunda daha da gerilim yüklü bir hal alıyor. Bahsi geçen ülkeler, ABD ve Batı sisteminin müttefikleri oldukları gerekçesiyle İran'ın katı muhafazakarlık yanlısı karar odaklarında rejime düşman olarak konumlandırılıyor. Şarku’l Avsat’ın Al Majalla’dan aktardığı analize göre Şii bilincinin Arap milliyetçiliğine karşı İran milliyetçiliğiyle özdeşleştirilmesiyle işler daha da içinden çıkılmaz bir hal aldı. Daha da kötüsü, bu siyasi çatışmanın özellikle İran-Irak Savaşı döneminde aşırılıkçı bir inançla sahneye çıkan İran Devrim Muhafızları Ordusu’nun (DMO) da etkisiyle Kerbela trajdesi etrafında billurlaşan mezhepçi bir örtüyle kaplanmasıydı. Bunun sonucunda İran söylemi pekişerek biçimlendi ve katı muhafazakar zihniyete göre KİK üyesi ülkeler ve Irak bir kampta, İran ise karşı kampta konumlandırıldı. Bu tutum kaçınılmaz olarak büyük bir haksızlık ve Şii nüfusun toplam nüfusun önemli bir bölümünü oluşturduğu Irak dahil tüm Arap Körfezi ülkelerine yönelik daha büyük bir hedef gösterme anlamını taşıyor.

sdfvf
İran'ın güneyindeki bir askeri tatbikata katılan DMO üyeleri, 16 Şubat 2026 (Reuters)

Önce milliyetçi ardından mezhepçi bağlam, milliyetçi eğilimin egemen olduğu Şah döneminden katı dinî vizyonun hâkim olduğu İslam Cumhuriyeti dönemine uzanan süreçte Arap-İran ilişkilerinin doğasını ve gerçekliğini istikrarsızlaştıran başlıca etken oldu. Sünni Araplar çerçevesinde de görece benzer unsurlar orta çıksa da bu durum asla bu denli derin bir olumsuz seferberliğe dönüşmedi. Zira genel anlamda Araplar, özelde ise KİK üyesi ülkeler Sünni ve Şii, sol ve sağ gibi çeşitli bileşenlerden oluşuyordu. Bu yapı onların ötekine karşı keskin tutumlar geliştirmesini engelledi. Tutumları mevcut siyasi konjonktüre göre şekillendi. Tarihin labirentlerine, olaylara, acılara, zaferlere ve yenilgilere gömülüp kalmadı. Arapların genel olarak zihniyeti ‘insan kendi zamanının, koşullarının ve çağının rehinidir’ düsturuyla işler.

Sonuç olarak mesele, Körfez'in doğu kıyısındaki İran ile ister mezhepçi ister milliyetçi yönelimli olsun, Körfez'in öte kıyısındaki Arap ülkeleri arasındaki bakış açısı farklılığı ve zihniyet ayrılığında düğümleniyor. Bu çerçeve, İran'ın KİK üyesi ülkeleri neden hedef aldığını da açıklıyor. Oysa söz konusu ülkeler ABD ve İsrail'in İran'a savaş açmasına karşı çıktılar ve her türlü askeri gerilimden uzak durdular. Hava sahalarının kullandırılmasına onaylamadıklarını da resmi açıklamalarda duyurdular. Buna karşın bu ülkeler, DMO’nun topraklarını, petrol tesisleri ve sivil binaları, yakın zamanda Kuveyt'te yaşandığı üzere sivil havalimanlarını da kapsayacak biçimde insansız hava araçları (İHA) ve balistik füzelerle hedef almasından kurtulamadı.

Savaş kendi şartlarını dayattı ve DMO komutanlarının açıklamalarıyla temsil edilen Hatemu’l- Enbiya Karargahı, kararların kontrolünü elinde tutan taraf haline geldi. Artık bu kararları Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ya da hükümetindeki yetkililer kontrol etmiyor.

Burada İran’ın Körfez ülkelerine karşı gerçekleştirdiği düşmanca eylemlerde öne sürdüğü gerekçenin hukuken kabul edilemez olduğunu, komşuluk ahlakıyla ve uluslararası hukukun hüküm ve kurallarıyla çeliştiğini vurgulamamız gerekiyor. DMO komutanlarının iddiasına göre ABD’nin askeri üslerini hedef alma adı altında Körfez ülkelerindeki çeşitli ekonomik ve sivil tesisler hedef alınıyor. Bu gerekçe hukuki yapısı ve anlam gücü bakımından çürütülmesi gereken bir argümandır. Zira ABD bu üslerdeki askerlerini daha önce çekmişti. Üstelik ABD’nin Körfez ülkelerindeki askeri varlığı söz konusu ülkelerin egemenliği çerçevesinde sınırlı düzeyde. Bunun yanı sıra en büyük ABD üssü İsrail'dir. İran'a karşı savaş açan, liderlerini ve başta Dini Lider Ali Hamaney olmak üzere komuta kadrosunu öldüren ülke de İsrail'dir. DMO’nun İran ile komşuluk ilişkileri olan, savaşa karşı çıkan ve olaylarla baş etmede Arap gerçekliğini korumaya devam eden Körfez ülkelerinden uzak durup saldırılarını İsrail'e ve ABD donanmasına yöneltmesi çok daha yerinde olurdu. Burada, ‘Arap ülkeleri bu tutumlarını daha ne kadar sürebilir? İran milliyetçi ve mezhepçi komplekslerinden ne zaman kurtulur ve Arap komşularıyla komşuluk ilkelerine dayalı bir uyum içinde var olmayı ne zaman benimser?’ soruları beliriyor.

sdfvf
Tahran'ın Vanak Meydanı'nda İran füzelerinin resimlerinin yer aldığı devasa bir afiş, 10 Haziran 2026 (AFP)

Sonuç olarak, İranlı muhafazakarların, DMO'nun Uzmanlar Meclisi üzerindeki kontrolü ve hakimiyeti sayesinde, şimdi karar alma süreçlerini yönetenler oldukları söylenebilir. Uzmanlar Meclisi, İran İslam Cumhuriyeti anayasasına göre ülkenin en üst makamı olan Dini Lider’i (Yüce Lider) seçen, denetleyen ve gerektiğinde görevden alma yetkisine sahip. Bunun sonucunda, babası Ali Hamaney’in vasiyetine rağmen, oğlu Mucteba Hamaney’in Dini Liderlik görevini üstlenmemesi gerektiği belirtilse de oğul Hamaney babasının halefi olarak atandı.

Böylece, kurulduğu günden bugüne kadar ideolojik bir yapıya sahip olan DMO, askeri kararların yanı sıra siyasi kararların da sahibi haline geldi. Öte yandan DMO'nun hâlâ bünyesinde barındırdığı ılımlı reformcuların gücü de zayıfladı. Çünkü DMO, bu kesimin tamamen dışlanması durumunda İran halkının öfkesini çekmekten çekiniyor. Daha önce Cumhurbaşkanı Dr. Mesud Pezeşkiyan ile DMO’nun komuta kademesi arasında, Pezeşkiyan’ın Arap Körfez ülkelerini hedef almayacağına dair taahhüdü konusunda yaşanan çelişkili açıklamalardan da anlaşıldığı üzere, şu anda iki taraf arasında önemli bir anlaşmazlık söz konusu. Ancak savaş kendi şartlarını dayattı ve DMO komutanlarının açıklamalarıyla temsil edilen Hatemu’l- Enbiya Karargahı, kararların kontrolünü elinde tutan taraf haline geldi. Artık bu kararları Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ya da hükümetindeki yetkililer kontrol etmiyor.

Bu bağlamda, savaşın sona ermesi halinde İran rejiminde büyük bir bölünme yaşanacağı öngörülebilir. Peki, reformcular dümeni ele alıp İran'ın davranışını düzeltmeyi ve DMO’nun Körfez’deki komşularıyla bozduğu ilişkileri onarmayı başarabilecekler mi?