ABD Başkanı Donald Trump'ın damadı Jared Kushner ile bağlantılı dev bir kıyı geliştirme projesi, Arnavutluk'ta giderek artan protestoların hedefinde kalmaya devam ediyor.
Şarku’l Avsat’ın Associated Press’ten aktardığı habere göre, binlerce kişi her akşam sokaklarda toplanarak düdük çalıyor ve koruma altındaki göçmen flamingoları simgeleyen karton maketler taşıyor. Göstericiler, planlanan lüks tatil köyünün bu kuşların doğal yaşam alanlarını tehdit edeceğini savunuyor.
Arnavutluk hükümeti ise Adriyatik kıyısında yer alan projenin ülke için önemli bir dönüm noktası olabileceğini, Arnavutluk'un lüks turizm pazarına girmesine ve Avrupa Birliği üyelik hedeflerine katkı sağlayacağını belirtiyor.
Ancak ülkenin güneyindeki ıssız bir ada ile ona bitişik kıyı şeridini kapsayan proje, çevre aktivistleri ve Başbakan Edi Rama'nın muhalifleri tarafından sert şekilde eleştiriliyor.
Dış müdahale suçlamaları
Associated Press'e konuşan Başbakan Edi Rama, projeden geri adım atmayacağını vurgulayarak hükümetinin çevre koruma sicilini savundu. Rama, protestoların yurt dışından faaliyet gösteren çevrimiçi aktivistler tarafından körüklendiğini öne sürdü.
"Çok fazla manipülasyon ve zamanla daha büyük yalanlara dönüşen yarı gerçekler var" diyen Rama, İran'ı hükümetini hedef almakla suçladı.
Rama'nın yıllardır dile getirdiği bu suçlamalar, Arnavutluk'un 2022 yılında İranlı muhalif bir gruba ev sahipliği yapmasının ardından Tahran ile yaşanan gerilime dayanıyor. İran ise söz konusu iddiaları reddediyor.
Başbakan projeyi savunurken protestolar büyümeye devam ediyor. Yunanistan ve diğer Avrupa ülkelerinde yaşayan Arnavut diasporası da göstericilere destek amacıyla çeşitli eylemler düzenledi.
Oteller, villalar ve yat limanı
Proje iki bölümden oluşuyor. Bunlardan ilki, yaban hayatı koruma alanı statüsündeki Narta Lagünü kıyısındaki sahil geliştirme çalışması; ikincisi ise geçmişte komünist dönemde askeri üs olarak kullanılan, bugün ise boş durumdaki Sazan Adası'nda planlanan daha küçük ölçekli bir tatil köyü.
Otel, daire, villa ve yat limanını içeren proje Jared Kushner ve Trump'ın kızı Ivanka Trump ile ilişkilendiriliyor. Kushner bağlantılı bir yatırım şirketi, Arnavut makamlarından "stratejik yatırımcı" statüsü aldı.
Ivanka Trump, bu hafta ABD'li podcaster David Senra'ya verdiği röportajda bölgeyi tesadüfen keşfettiklerini anlattı.
"Bir arkadaşımızın teknesindeydik ve yüzmek için durduk. Böylece burayı keşfettik. Adaya yüzerek çıktık, ardından çıplak ayakla tepeye kadar yürüdük ve buraya hayran kaldık" dedi.
El değmemiş kıyılar ve çevresel kaygılar
Arnavutluk'un yaklaşık 450 kilometrelik kıyı şeridi, komünist yönetim dönemindeki katı politikalar nedeniyle uzun yıllar büyük ölçüde yapılaşmadan korunmuş durumda.
Protestocu gruplar, nüfuzlu yatırımcıların bu bakir kıyıların önemli bölümlerini kontrol altına alacağından endişe ediyor. Öfkeleri artıran gelişmelerden biri de, bir aktivistin protesto sırasında özel güvenlik görevlileri tarafından zorla uzaklaştırıldığını gösteren videonun sosyal medyada yayılması oldu.
Proje sahası, Arnavutluk'un biyolojik çeşitlilik açısından en zengin bölgelerinden biri olan ve Adriyatik kıyıları boyunca göç eden kuşlar için önemli bir durak niteliği taşıyan doğal koruma alanı içerisinde bulunuyor.
Mayıs ayı sonundan itibaren bölgeye iş makineleri ve ağır ekipmanların girdiği, erişim yolları açıldığı, kumluk alanlarda kazı çalışmaları yapıldığı, çam ormanları arasındaki bazı alanların temizlendiği ve çevreye çitler çekildiği bildirildi.
Arnavutluk ve diğer Avrupa ülkelerindeki çevre örgütleri bu faaliyetleri kınarken, önde gelen yerel çevre gruplarından biri söz konusu çalışmaların yıllardır koruma altında bulunan doğal yaşam alanlarına "geri döndürülemez" zarar verdiğini savundu.
Milyarlarca euroluk yatırım tartışma yaratıyor
Arnavutluk Yolsuzlukla Mücadele Kurumu, projeyle ilgili bir soruşturma başlattığını açıkladı ancak ayrıntı paylaşmadı.
Hükümet, proje alanındaki arazilerin özel mülkiyette olduğunu belirtirken, bu arazilerin özelleştirilme sürecinin yasal olup olmadığı konusunda tartışmalar sürüyor.
Başbakan Edi Rama, Arnavutluk'u dünya çapında önemli bir turizm destinasyonuna dönüştürme hedefi doğrultusunda projeyi savunmayı sürdürüyor.
Rama, "Özellikle seçkin ortakların bir araya gelerek 4 milyar euro (4,6 milyar dolar) yatırım yaptığı böylesine olağanüstü bir projeden Arnavutluk korkmamalıdır" dedi.
Başbakan ayrıca, "Görevde olduğum sürece bu yatırımın durdurulması için hiçbir ihtimal yok" ifadelerini kullandı.
Öte yandan Sırbistan'da benzer bir projenin yaşadığı sorunlar, eleştirmenler tarafından uyarı niteliğinde bir örnek olarak gösteriliyor.
Kasım ayında Sırbistan Parlamentosu, Belgrad'da Kushner bağlantılı bir yatırım şirketinin finanse edeceği lüks bir kompleksin inşasına izin veren özel bir yasa kabul etmişti.
Bir ay sonra organize suçlarla mücadele savcılığı, aralarında bir bakanın da bulunduğu dört kişiyi projeyi kolaylaştırmak amacıyla görevi kötüye kullanmak ve belgede sahtecilik yapmakla suçladı.
Daha sonra Kushner, daha önce koruma altındaki tarihi bir askeri kompleksin yeniden geliştirilmesini hedefleyen yatırımdan çekildi. Söz konusu koruma statüsü, şu anda yargılanan eski yetkililer tarafından kaldırılmıştı.
