New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, ABD’nin en büyük şehrini ziyaret etmesi durumunda İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’yu savaş suçları suçlamasıyla tutuklamak için yasal yetkiye sahip olmadığını bildirdi. Mamdani, daha önce böyle bir adımı değerlendirdiğini açıklamıştı.
Bu sonuca nasıl vardığına dair ayrıntı vermeyen Mamdani’nin açıklamalarını değerlendiren bağımsız hukuk uzmanları, ABD’nin devlet liderlerine ve Birleşmiş Milletler (BM) temsilcilerine genel olarak dokunulmazlık tanıması ve Washington’ın Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) üyesi olmaması nedeniyle belediye başkanının Netanyahu’yu tutuklama yetkisinin bulunmadığını belirtti.
Olayın hukuki boyutları şu şekilde özetleniyor:
* Mamdani neden Netanyahu’yu tutuklamak istiyordu?
Lahey’deki UCM, Gazze Şeridi’ndeki savaş sırasında işlendiği öne sürülen savaş suçları gerekçesiyle 2024 yılında Netanyahu hakkında tutuklama emri çıkardı. İsrail ise mahkemenin yetkisini reddediyor ve savaş suçu iddialarını geri çeviriyor.
Demokrat partili Mamdani, New York Times’a verdiği mülakatta Netanyahu’yu ‘savaş suçlusu’ olarak nitelendirmiş ve kentin hukuk dairesinin, Netanyahu’nun eylül ayındaki BM Genel Kurulu için New York’u ziyaret etmesi halinde tutuklanıp tutuklanamayacağını ciddi şekilde incelediğini söylemişti.
4 Kasım 2025 seçimleri öncesindeki belediye başkanlığı kampanyası sırasında da benzer ifadeler kullanan Mamdani, sosyal medyada yayımladığı video ile bu tür bir yetkiye sahip olmadığını kabul etti.
Mamdani, “Bu tutuklama emrini uygulamak için bağımsız bir yasal yetkimizin bulunmadığı açık” ifadesini kullandı.
Mamdani’nin ofisi ve İsrail’in Washington Büyükelçiliği, konuya ilişkin yorum taleplerine henüz yanıt vermedi.
* Yasa ne diyor?
Uluslararası hukuk uzmanları, Mamdani’nin Netanyahu’yu tutuklamasını engelleyen birden fazla sebep olduğunu belirtiyor.
Harvard Hukuk Fakültesi Profesörü, eski UCM savcısı ve eski ABD Adalet Bakanlığı yetkilisi Alex Whiting, ABD’nin UCM’ye taraf olmaması sebebiyle Amerikan hukuku kapsamında UCM tarafından çıkarılan tutuklama kararlarını uygulayacak bir mekanizma bulunmadığını ifade etti.
Whiting ayrıca, ABD’de 2002 yılında kabul edilen ve Amerikan Hizmet Personelini Koruma Yasası olarak bilinen kanunun, uyruğuna bakılmaksızın herhangi bir kişinin UCM’ye teslim edilmesini açıkça yasakladığını vurguladı.
Cardozo Hukuk Fakültesi Profesörü ve eski ABD Dışişleri Bakanlığı avukatı Rebecca Ingber ise Netanyahu gibi görevdeki hükümet başkanlarının Amerikan mahkemeleri önünde tutuklanma ve yargılanmaktan genel olarak muaf olduklarını kaydetti. Ingber, BM üyesi ülkelerin temsilcilerinin de örgütün toplantılarına gidiş ve dönüş seyahatleri sırasında bu dokunulmazlıktan yararlandığını ekledi.
* Federal hükümet Netanyahu’yu tutuklayabilir mi?
Mamdani yayımladığı videoda federal hükümete tutuklama emrini uygulama çağrısında bulundu.
Whiting, federal hükümetin Netanyahu’yu tutuklayabilmesi için ABD’nin öncelikle UCM’ye katılması ve Amerikan Hizmet Personelini Koruma Yasası’nı yürürlükten kaldırması gerektiğini belirtti. Whiting, bu adımlar atılsa dahi BM ile ABD arasında yapılan ve örgüt temsilcilerine dokunulmazlık sağlayan anlaşmanın bir engel teşkil etmeye devam edeceğini dile getirdi.
ABD Başkanı Donald Trump ise pazartesi günü sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Netanyahu’nun ABD’de bulunduğu süre zarfında tutuklanmayacağını belirtti.
