Çin Devlet Başkanı Şi Cinping bugün Yeni Delhi’ye gelerek Hindistan, Rusya ve İran liderleriyle birlikte, gündeminde çatışmalar, ticaret ve enerji dosyalarının öne çıkacağı BRICS Zirvesi’ne katılacak.
Zirvenin bugün başlayıp iki gün sürmesi beklenirken, şubat sonlarında ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan Ortadoğu savaşı ile Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinden bu yana devam eden savaşın, küresel ticaret ve petrol fiyatlarında yol açtığı dalgalanmalarla birlikte görüşmelere damga vurması bekleniyor.
Şi’nin ziyareti başlı başına önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Zira bu, Çin liderinin 2019’dan bu yana Hindistan’a gerçekleştirdiği ilk ziyaret olacak. Ziyaret, Himalayalar’daki ihtilaflı sınır boyunca iki ülke arasında yaşanan ve altı yıl önce kanlı çatışmalara sahne olan askeri gerilimin ardından, rakip iki ülke arasındaki yavaş ilerleyen yakınlaşma sürecinde önemli bir adım niteliği taşıyor.
Nükleer silahlara sahip iki Asya devi arasındaki ilişkiler, uçuşların yeniden başlatılması, üst düzey temasların ve vize işlemlerinin yeniden devreye alınması konusunda varılan anlaşmaların ardından kademeli olarak iyileşme gösterdi. Pekin yönetimi dün yaptığı açıklamada, “Çin, iletişimi güçlendirmek, iş birliğini pekiştirmek ve farklılıkları uygun şekilde ele almak suretiyle Hindistan ile birlikte çalışmaya hazır” ifadesini kullandı.
Bununla birlikte, devam eden sınır anlaşmazlıklarının gölgesinde ilişkilerdeki güvensizlik büyük ölçüde varlığını koruyor. İki ülke, Çin’in Tibet bölgesinin sınırında yaklaşık 3 bin 500 kilometre boyunca uzanan ihtilaflı sınır hattında askeri konuşlanmalarını sürdürüyor.
Hindistan Dışişleri Bakanlığı’na göre Şi, bugün Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile doğrudan görüşmeler gerçekleştirecek.
Onlarca Tibetli ise dün Yeni Delhi’de Şi’nin ziyaretini protesto etti. Şarku’l Avsat’ın AFP’den aktardığına göre göstericiler, Çin liderinin ziyaretine karşı çıkan pankartlar taşıdı. Göstericiler, 1959’da Çin’in baskı kampanyasından kaçarak Hindistan’a yerleşen ve sürgünde yaşayan ruhani liderleri Dalay Lama gibi Tibet’ten sürgün edilmiş durumda.
BRICS, 2009’dan beri
BRICS, ABD ve Batılı güçlerin hâkim olduğu G7 gibi oluşumların dışında, Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin'den oluşan büyük gelişmekte olan ekonomileri bir araya getirmek amacıyla 2009’da kuruldu. Güney Afrika da kısa süre sonra oluşuma katıldı.
Oluşum daha sonra Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve İran’ın yanı sıra diğer ülkeleri de kapsayacak şekilde genişledi.
Zirvenin düzenlenmesinden önce Modi, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ı kabul etti. Pezeşkiyan, “Bir ülke ticareti, enerjisi, altyapısı ve finans sistemi üzerinde siyasi ve ekonomik baskılara maruz kaldığında, bunun sonuçları sınırlarını aşar” dedi.
İran, savaşın başlamasından bu yana küresel enerji arzı açısından hayati önem taşıyan Hürmüz Boğazı’nı kapalı tutuyor. Bu durum petrol fiyatlarında sert yükselişe yol açarken, Brent petrolünün varil fiyatı bu hafta yeniden 100 doların üzerine çıktı.
Bu savaş, BRICS üyeleri arasında bölünmeye yol açıyor. Rusya ve Çin, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Tahran’a ve İran’la ticari ilişkilerini sürdüren ülkelere yönelik, İran ekonomisini boğmayı amaçlayan ağır yaptırımlarına rağmen İran’la ticaret yapmayı sürdürüyor.
Hindistan hükümetine yakın Observer Research Foundation’da analist olarak görev yapan Harsh Pant, AFP’ye yaptığı açıklamada, “Bu çatışma, zirvedeki temel ayrışma noktası olacak” dedi.
Öte yandan Modi dün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüştü. Görüşme, Rus liderin Hindistan’a gerçekleştirdiği son ziyaretin üzerinden altı ay geçtikten sonra yapıldı. Yeni Delhi yönetimi, iki liderin Ortadoğu ve Ukrayna konusunda ‘görüş alışverişinde bulunduğunu’ belirterek, Modi’nin ‘çatışmaların yalnızca diyalog ve diplomasi yoluyla çözülebileceğini’ bir kez daha vurguladığını bildirdi.
Hindistan, Moskova’nın geleneksel müttefiklerinden biri olarak öne çıkarken, petrol gelirlerinin Moskova’nın Ukrayna’daki savaşını finanse etmesine imkân sağladığı gerekçesiyle ABD’nin uyguladığı yaptırımlara rağmen Rus petrolü ithalatını sürdürdü.
Bu durum, Yeni Delhi’nin Ortadoğu’daki savaşın yol açtığı enerji krizini aşmasına yardımcı oldu.
