Ukrayna ile Rusya arasında, Rus işgali altındaki Ukrayna’nın Oleşki kentine insani yardım ulaştırılmasını sağlamak amacıyla ilan edilen ateşkes bugün erken saatlerde yürürlüğe girdi. Ateşkes, ABD Başkanı Donald Trump’ın eşi Melania Trump tarafından geçen hafta duyurulmuştu.
Ateşkes, haftalardır kentte mahsur kalan ve gıda ile ilaç sıkıntısı yaşayan sivillere insani yardım ulaştırılmasına yönelik bir operasyonun gerçekleştirilmesini sağlayacak.
Rusya Savunma Bakanlığı Telegram üzerinden yaptığı açıklamada, “Herson bölgesinin Oleşki kesiminde insani operasyon hazırlıkları kapsamında Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetleri, Moskova saatiyle 04.00’ten (TSİ 04.00, GMT 01.00) itibaren Herson cephesinde ateşi durdurmuştur” ifadelerini kullandı.
Ukrayna Ombudsmanı Dmitro Lubinets ise Telegram hesabından yaptığı açıklamada, “Ateşkes başladı ve Ukrayna tarafı taahhütlerine bağlı kalıyor” dedi.
AFP, çatışmaların durduğunu henüz bağımsız olarak doğrulayamadı.
Melania Trump, insani yardımların ulaştırılmasını kolaylaştırmak amacıyla söz konusu ateşkese cuma günü varıldığını duyurmuştu. Bu adım, Başkan Donald Trump ile Rusya arasındaki yakınlaşmanın yaşandığı bir dönemde geldi. Söz konusu yakınlaşma, Ukrayna ve Avrupalı müttefiklerinin tepkisini çekiyor.
Kremlin, dün benzer nitelikte başka insani ateşkesler yapmaya hazır olduğunu açıkladı. Açıklamada, özellikle Melania Trump’ın çabaları olmak üzere Amerikalı müzakerecilerin girişimlerinin takdir edildiği bir kez daha vurgulandı.
İnsani kriz
Oleşki’deki ateşkesin ne kadar süreceği henüz netlik kazanmadı. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, cuma günü yaptığı açıklamada sivillerin tahliyesinin en az “birkaç gün” sürebileceğini söyledi.
Lubinets, operasyonun üç aşamada gerçekleştirilmesinin planlandığını belirtmişti: Önce ateşkesin sağlanması, ardından Oleşki’ye insani yardım ulaştırılması ve son olarak ayrılmak isteyen sivillerin tahliye edilmesi.
Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre operasyonun kapsayacağı coğrafi alan da belirsizliğini koruyor. Moskova, ateşkesin “Herson cephesini” kapsayacağını belirtirken Kiev, Oleşki çevresinde “belirli bir bölgeye” işaret ediyor.
Öte yandan ateşkesin uygulanacağının garantisi bulunmuyor. Yaklaşık bin 200 kilometre uzunluğundaki cephe hattı boyunca devam eden savaşta taraflar, geçmişte üzerinde anlaşmaya varılan ateşkesleri ihlal etmekle birbirlerini defalarca suçladı.
Güneydeki Herson bölgesinde, cephe hattını oluşturan Dinyeper Nehri kıyısında bulunan Oleşki, Şubat 2022’de başlayan Rus işgalinin ilk haftalarından bu yana Rus kontrolünde bulunuyor. Kent, Ukrayna ordusunun Kasım 2022’deki karşı taarruzla geri aldığı bölge merkezi Herson’a kuş uçuşu 10 kilometreden daha yakın bir mesafede yer alıyor.
Tehlikeli yollar
Oleşki ve kent sakinleri hem Rusya’ya hem de Ukrayna’ya ait patlayıcı yüklü insansız hava araçlarının (SİHA) oluşturduğu sürekli tehditle karşı karşıya. Söz konusu SİHA’lar araçları hedef alırken kente ulaşan yollar da mayınlarla tuzaklanmış durumda. Eski kent sakinlerine göre bu koşullar, son haftalarda ciddi gıda ve ilaç sıkıntısına yol açtı.
Ukrayna ve Rusya, kentte insani bir kriz yaşandığını kabul ediyor, ancak mevcut durumdan birbirlerini sorumlu tutuyor. İki taraf da gıda sevkiyatını ve sivillerin tahliyesini engellemekle karşı tarafı suçluyor.
2023 yılında, Kiev’in Rusya’yı sorumlu tuttuğu baraj patlamasının ardından yaşanan büyük sel felaketinden de etkilenen Oleşki’nin nüfusu, yaklaşık 24 binden 2 bine kadar geriledi.
Rusya Savunma Bakanlığı, cuma günü yaptığı açıklamada, birliklerinin insani yardımın ulaştırılmasını ve sivillerin tahliyesini güvence altına alacak bir koridor oluşturmak amacıyla sahada “teknik keşif operasyonu” gerçekleştireceğini bildirdi.
Melania Trump da cuma günü yaptığı açıklamada, kentten ayrılmak isteyen sivillere koordineli yardım sağlanacağını ve kendilerinin seçtikleri varış noktasına ulaştırılmaları için “ulaşım imkânı” sunulacağını söyledi.
Ancak Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, pazar günü yaptığı açıklamada Rusya’nın sivilleri Rusya tarafına gitmeye ve orada kalmaya yönlendirmek için elinden geleni yapacağını öne sürdü.
ABD’de muhafazakâr kesimler arasında geniş bir izleyici kitlesine sahip Newsmax televizyon kanalı ise olayların sahadan aktarımı için özel yayın hakkı elde ettiğini duyurdu.
