İsrail Parlamentosu (Knesset), salı günü yeni dönem çalışmalarına ana siyasi bloklar arasındaki derin ve süregelen ayrışmaların gölgesinde başladı. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, milletvekillerine birlik çağrısında bulunarak “seçimlerin tekrarlanmasını önlemek için ellerinden gelen her şeyi yapmalarını” istedi. Ancak açılış oturumunda yaşanan tartışmalar, taraflar arasındaki uçurumun derinliğini gözler önüne sererken Herzog'un çağrısı karşılık bulmadı.
Yeni dönemin ilk hamlesinde, hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot'un liderliğindeki blok, 7 Ekim 2023 saldırısına ilişkin resmî bir soruşturma komisyonu kurulmasını öngören yasa tasarısını sundu. Başbakan Binyamin Netanyahu, siyasi açıdan başarısızlığın sorumluluğunun kendisine yüklenmesinden çekindiği için üç yıldır bu adımı reddediyor ve konuyu geçiştiriyordu.
Netanyahu ise buna karşılık, Eisenkot'un liderliğindeki “Değişim” blokuna yönelik suçlamalarını yineledi ve tarihî bir başarıyla 19 sandalye kazanan Arap partilerine sert sözlerle yüklendi. Netanyahu, Arap partilerini “İsrail'i yıkmaya çalışmakla” suçladı.
Herzog, açılış oturumunda yaptığı konuşmada, “Burada temsil ettiğiniz halk, birlik ve umut getirecek uzatılmış bir el görmek istiyor. Sizden, rakipleriniz de dâhil olmak üzere birbirinize uzlaşma eli uzatmanızı ve birbirinize hoşgörüyle bakmanızı istiyorum” dedi.
Herzog, “Bu Knesset görev süresini tamamlamalı. Seçimlerin tekrarlanmasını önlemek için elinizden gelen her şeyi yapın” ifadelerini kullandı.
Eisenkot, konuşmasında ulusal acil durum hükümeti kurma sözü verdi ancak bunu nasıl gerçekleştireceğine ilişkin ayrıntı paylaşmadı. Uzun ve gergin bir günün ardından tüm Knesset üyeleri erken saatlerde Meclis binasına gelerek yemin etti.
Eisenkot beklemeye geçmedi
Eisenkot'un başkanlığını yaptığı Değişim bloku, oturumun başlamasını dahi beklemeden harekete geçti. Blok, Knesset'in Likud üyesi mevcut Başkanı Amir Ohana'nın görevden alınarak yerine Yashar Partisi milletvekili Matan Kahana'nın getirilmesi için 67 imza sundu. Bu girişim, Knesset'in kontrolünü ele geçirmeye yönelik ilk adım olarak değerlendirildi.
Eisenkot'un blokundaki siyasi güçler arasında Knesset Başkanlığı ve diğer komisyonların başkanlıklarının paylaşılması konusunda varılan anlaşmalar, Netanyahu'nun Meclis'teki kadrolarını görevden uzaklaştırma ve onun siyasi mirasından kurtulma arzusunu ortaya koydu.
Eisenkot, Naftali Bennett, Yair Golan, Avigdor Lieberman ve Yair Lapid, ortak açıklamayla hükümeti kurma görevi süresince Knesset Başkanı'nın belirlenmesi ve bazı parlamento görevlerinin dağılımı konusunda anlaşmaya vardıklarını duyurdu.
Yedioth Ahronoth gazetesine göre, siyasi aktörlerin tamamı Knesset'teki nüfuz alanlarını belirlemeye çalışıyordu. Gazetenin aktardığına göre Eisenkot ve partisi Knesset Başkanlığı'nı, Bennett'in partisi Maliye Komisyonu Başkanlığı'nı, Lieberman ise Haredilerle yakınlaşmasının da etkisiyle Dışişleri ve Güvenlik Komisyonu Başkanlığı'nı aldı. Demokratlar ise yasama çalışmalarında öncü rol üstlenmek istiyor.
Değişim bloku, 7 Ekim saldırısındaki başarısızlıklara ilişkin soruşturma komisyonu kurulmasını öngören yasa tasarısının yanı sıra bir dizi başka yasa teklifi de sundu. Bu teklifler arasında, Netanyahu hükümetinin gündeme getirdiği ve İsrail'de benzeri görülmemiş protestolara yol açan tartışmalı yargı reformlarının tümüyle iptal edilmesi de bulunuyor.
Yedioth Ahronoth, Değişim bloku liderlerinin hükümeti kurmayı başarıp başaramayacağının henüz belli olmadığını ancak Knesset'in kontrolünü ele geçirme planlarının uygulanacağının kesin olduğunu yazdı.
Arap milletvekillerine saldırı
Knesset Başkanı Amir Ohana, görevinden ne zaman ayrılacağını açıklamazken, yerine geçmesi planlanan Kahana'yı hedef aldı. Ohana, Kahana'nın “Arapların oylarına güvendiğini” söylemekle yetindi. Ayrıca Knesset'teki Arap milletvekillerine ve 7 sandalye kazanan Birleşik Arap Listesi'nin lideri Mansur Abbas'ı da hedef aldı.
Ohana, “Siyonizmin geleceği için sahte komploları teşvik eden ve Yahudi halkının topraklarının işgaline çağrı yapanlarla iş birliği yapılmamalı” dedi. Ohana'nın sözlerinin ardından salonda kısa süreli gerginlik yaşandı.
Ohana'nın kışkırtıcı açıklamalarının hemen ardından aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir de devreye girerek 12 sandalye kazanan Ortak Arap Listesi'ni hedef aldı. Ben-Gvir, Knesset'te yemin eden listenin lideri Yusuf Cebbarin'in sözünü keserek, “Kime yemin ediyorsun? Hamas'a mı?” diye bağırdı. Ortak Arap Listesi üyeleri ise Ben-Gvir'e “Terör destekçisi” diye karşılık verdi.
İsrail medyasının dikkatini çeken bir başka görüntüde, Birleşik Arap Listesi lideri Mansur Abbas, İsrail millî marşı okunmaya başladığında diğer Arap milletvekillerinin aksine Knesset salonundan ayrılmadı ve marş okunurken salondakilerle birlikte ayakta durdu.
İsrail'deki Arap partileri, Ortak Arap Listesi ve Birleşik Arap Listesi olmak üzere iki blok tarafından temsil ediliyor. İki blok toplam 19 sandalye kazanarak daha önce görülmemiş bir başarı elde etti. Ortak Arap Listesi, Arap milliyetçiliği ve sol çizgideki siyasi yaklaşımına rağmen İsrail hükümetlerine katılmayı reddediyor ve yönetim karşıtı daha sert bir söylem benimsiyor. Mansur Abbas ise 2021 yılında Naftali Bennett ve Yair Lapid'in kurduğu koalisyon hükümetine katılmıştı.
Abbas, İsrail millî marşı okunurken salonda kalmasına rağmen daha sonra Netanyahu'nun Araplara yönelik yeni saldırılarından kurtulamadı. Netanyahu, yeni Knesset'te yaptığı konuşmada nükleer İran tehdidi de dâhil olmak üzere tüm tehditlerle mücadele edebilmek için ulusal birlik hükümeti kurulması gerektiğini söyledi. Netanyahu, “Terör destekçilerine ve İsrail'den nefret edenlere dayanan her hükümet başarısız olacaktır” dedi.
Netanyahu, iki Arap partisini de İsrail'i yıkmaya çalışmakla suçlayarak sert biçimde hedef aldı. Netanyahu, “Aralarındaki tek fark, Yahudi devletinin enkazı üzerinde nasıl bir devlet kurulması gerektiği konusunda görüş ayrılığı yaşamaları” iddiasında bulundu.
Seçim sonuçlarına yönelik şüpheleri yeniden gündeme getirdi
Netanyahu, seçim sonuçlarına yönelik şüphelerini yeniden dile getirerek, kendi iddiasına göre seçim sürecine dış müdahalenin etkisinin soruşturulmasını istedi.
Birlikte Partisi lideri Naftali Bennett, Netanyahu'ya sert sözlerle karşılık vererek, “Peki, 7 Ekim soruşturmalarına ne oldu?” diye sordu. Ben-Gvir ise Bennett'e bağırarak, “Ortak Arap Listesi ile mi oturmak istiyorsun?” dedi. Başbakan'ın eşi Sara Netanyahu da tartışmaya müdahil olarak Bennett'e bağırdı.
Eisenkot ise Netanyahu'nun konuşmasına ilişkin değerlendirmesinde, “Görev süresi sona ermekte olan başbakanın hayal, bölünme, nefret ve utançla dolu konuşmasını dinledim. Bu konuşma, onun bir dakika daha görevde kalmaya uygun olmadığı yönündeki kanaatimi daha da pekiştirdi. Ulusal acil durum hükümetini kurmak için acilen harekete geçmeliyiz. Netanyahu'nun iktidarda kalmaya devam etmesi İsrail'i bölüyor ve güvenliğini tehlikeye atıyor” ifadelerini kullandı.
