Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy dün akşam Dublin’de ABD’li temsilcilerle gerçekleştirdiği görüşmenin ardından, Rusya ile savaşı sona erdirmeyi amaçlayan gelecek müzakerelere Avrupalıların da katılacağını doğruladı.
ABD Başkanı’nın Özel Temsilcisi Jared Kushner ise Moskova ile Kiev arasında yapılacak bir anlaşmanın “Avrupalılar müzakere masasında olmadan” sağlanamayacağını vurguladı.
İrlanda’daki bir hava üssünde Zelenskiy ile birlikte gazetecilere açıklamalarda bulunan Kushner, “Devlet Başkanı Vladimir Putin ile bunu başarabileceğimizi düşünüyorum” dedi. Kushner, ABD’nin diğer temsilcisi Steve Witkoff ile birlikte dün erken saatlerde Moskova’da Putin’le görüştü.
Avrupalılar, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana kıtada yaşanan en kanlı çatışmayı sona erdirmeye yönelik müzakerelere uzun süredir katılmak istiyor. Ancak Moskova’nın katılımlarına karşı çıkması nedeniyle şimdiye kadar müzakere sürecinin dışında bırakıldılar.
Bununla birlikte yapılan açıklama, aylardır müzakerelerde kendilerini temsil edecek ortak bir isim üzerinde uzlaşmakta zorlanan Avrupalılar üzerindeki baskıyı da artırıyor.
Dublin’deki görüşme, Ukrayna savaşına odaklanan ve hafta boyunca yoğunlaşan diplomatik temasların devamı olarak gerçekleşti.
Moskova ve Abu Dabi’de diplomatik temaslar
Kushner ve Witkoff, Moskova’ya gitmeden önce Abu Dabi’de Rusya ve Ukrayna arasında düzenlenen, çatışmayı sona erdirmenin yollarının ele alındığı iki günlük görüşmelere aracılık etti.
Putin, dün Kremlin’de ABD’li temsilcileri kabul ederken azami taleplerinden geri adım atmayacağını vurguladı. Bununla birlikte cephe hattındaki bir kentte ateşkes ilan edilmesini önerdi.
Moskova, Ukrayna savaşına ilişkin görüşmelerin kapsamının genişletilerek Avrupa genelindeki güvenlik düzenlemelerinin de ele alınmasını istiyor.
Ancak Kiev ve Avrupalı liderler, kıtanın nüfuz bölgelerine bölündüğü İkinci Dünya Savaşı sonrası Yalta Anlaşması’na benzer yeni bir düzenleme yapılmasına karşı uyarıda bulunuyor. Liderler, müzakerelerin öncelikle Ukrayna’daki savaşı sona erdirmeye odaklanması gerektiğini vurguluyor.
Zelenskiy, çarşamba günü Avrupa zirvesine katılmak üzere Dublin’e vardığında, 2027’den önce somut bir sonuç elde etmek için “önemli bir fırsat” bulunduğunu söylemişti.
Ancak Putin, Rusya’nın ilhak ettiğini açıkladığı Ukrayna topraklarının kontrolüne ilişkin taleplerini sürdürürken, Ukrayna’ya yabancı barış gücü askerlerinin konuşlandırılmasını kabul etmeyeceğini bildirdi.
Putin’den yabancı askerlere tehdit
Bu tür görüşmeler genellikle kapalı kapılar ardında gerçekleştirilirken Kremlin, Putin ile ABD’li temsilciler arasındaki açılış görüşmesinin uzun bir bölümünü televizyondan yayımlamayı tercih etti.
Putin, Rusya ile Ukrayna mevzileri arasında tampon veya askerden arındırılmış bölgeler oluşturulması önerilerini reddederek, “Bizim için tek bir ayrım çizgisi var, o da devlet sınırıdır. Çünkü o zaman her şey açık ve net olur: Biz buradayız, siz oradasınız” ifadelerini kullandı.
Rus lider, savaşın sona ermesinin ardından Ukrayna’ya yabancı askerlerin konuşlandırılmasına karşı olduğunu da yineledi. Moskova’nın bu birlikleri “meşru hedef” olarak göreceğini belirten Putin, böyle bir konuşlandırmanın “savaşın devam etmesi” anlamına geleceğini söyledi.
Rus ordusu, 2022’de başlattığı kapsamlı saldırıdan beri Ukrayna’nın doğusunda ve güneyinde geniş alanları kontrol altına aldı. Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre Moskova ayrıca 2014’te ilhak ettiği Kırım Yarımadası ile daha önce Rusya yanlısı ayrılıkçıların kontrolündeki bölgeleri de elinde tutuyor.
Moskova, Donetsk, Herson, Luhansk ve Zaporijya olmak üzere dört Ukrayna bölgesini resmen ilhak ettiğini duyurmuştu. Ancak Rusya bu bölgelerin tamamında kontrol sahibi değil.
Kiev ve Batılı ülkeler, söz konusu ilhakları yasa dışı kabul ediyor ve uluslararası toplum da bu ilhakları tanımıyor. Rus ordusunun ilerleyişi 2026 yılında yavaşladı.
Putin’den insani misyon önerisi
Putin, Ukrayna’nın doğusunda çatışmaların sürdüğü ve Moskova’nın temmuz ayında kontrol altına aldığını açıkladığı Kostyantınivka kentinde bir “insani misyon” düzenlenmesini önerdi.
Kentte hâlâ yaklaşık 400 ila 500 sivilin bulunduğunu belirten Putin, Rusya kontrolündeki bölgede bulunan Oleşki kentinde uygulanan yöntemin tekrarlanmasını teklif etti.
Öneri, geçen ay Ukrayna’nın güneyinde Rus kontrolündeki Oleşki kentinde açlık çeken ve mahsur kalan yüzlerce sivilin tahliyesine imkân sağlayan kısa süreli ateşkese dayanıyor.
Ancak Ukrayna Devlet Başkanı’nın danışmanı Dmitro Litvin, “Kostyantınivka’da ne istedikleri açık” dedi.
Litvin, “Oleşki’de insani operasyon görüntüsü altında askerî teçhizat soktular ve birlik değişimi gerçekleştirdiler” ifadelerini kullandı.
Bu arada Rusya’nın gece düzenlediği saldırılarda Kiev’de bir konut binası isabet aldı ve bir kişi hayatını kaybetti.
Zelenskiy, dün yaptığı açıklamada, Ukrayna ordusunun Elon Musk’a ait SpaceX şirketinin işlettiği Starlink uydu internet hizmetine yönelik yeni ve “sistematik” kısıtlamalarla karşı karşıya olduğunu söyledi. Starlink, cephe hatlarındaki iletişim açısından önemli bir rol oynuyor.
Putin’in memleketi St. Petersburg’da ise bomba yüklü bir aracın patlaması sonucu bir Rus askerî personeli hayatını kaybetti. Bu olay, Rusya’da askerî yetkililere yönelik suikast şüphesi taşıyan saldırıların son halkası oldu.
Rusya’nın Şubat 2022’de Ukrayna’ya başlattığı geniş çaplı saldırı, ülkenin büyük bölümünde yıkıma ve her iki taraftan yüz binlerce kişinin ölümüne yol açtı. Böylece savaş, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana Avrupa’nın en kanlı çatışması hâline geldi.
Taraflar arasındaki görüş ayrılıkları sürüyor
Resmî tutumlar açısından Moskova ile Kiev arasındaki görüş ayrılıkları hâlâ oldukça derin.
Moskova, özellikle Ukrayna ordusunun Donetsk bölgesinin tamamından çekilmesini talep ediyor. Kiev ise güçlü tahkimatlarla korunan bu bölgeden çekilmeyi reddediyor.
Ukrayna, Rusya’nın ülkeye yeniden saldırmasını caydırabilecek ölçüde güçlü güvenlik garantileri verilmesini talep ediyor.
