İran, cuma günü tehditlerinin kapsamını genişleterek yeni bir askeri saldırıya bölge sınırlarını aşan misillemelerle karşılık vereceğini açıkladı. ABD Başkanı Donald Trump ise askeri operasyonların yeniden başlatılabileceği mesajını verdi. Trump, İran'ın delileri olarak nitelendirdiği kişilerin kendi başkanlık dönemi sona erdiğinde iktidarda kalmasının yenilgi anlamına geleceğini söyledi. ABD'li üst düzey bir yetkilinin hedef alınması durumunda İranlı yöneticileri ağır sonuçlarla karşılaşacakları konusunda uyardı.
Taraflar arasındaki karşılıklı tehditler, İsrail dış istihbarat servisi Mossad'ın Başkanı'nın Washington'a ulaştığı ve Başbakan Binyamin Netanyahu'nun savaşın yeniden başlatılması için baskı yaptığı bir günde yoğunlaştı. Devrim Muhafızları'nın üst düzey komutanları Tahran'da düzenlenen resmi bir törene katılarak kamuoyu önüne çıktı. Tören sırasında füze gösterisi de düzenlenirken Hürmüz Boğazı'nda yeni olaylar yaşandı.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, ABD'den saldırganlık olarak nitelendirdiği eylemlerine son vermesini, bunların tekrarlanmayacağına dair güvence vermesini ve meydana gelen zararları tamamen tazmin etmesini istedi. Arakçi, cuma günü Japonya'nın Kyodo haber ajansında yayımlanan makalesinde, ABD saldırısının uluslararası hukuka aykırı bir eylem» olduğunu savundu. İran'ın, Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın 51'inci maddesi uyarınca «meşru müdafaa hakkını kullanmayı sürdürdüğünü belirtti.
Olası tehditlerin askeri harekât için gerekçe gösterilmesinin önleyici savaşın kabul edilmesi anlamına geleceğini ifade eden Arakçi, BM'nin saldırganlık tanımına atıfta bulunarak bir ülkenin limanlarına veya kıyılarına abluka uygulanmasının da bu kapsamda değerlendirildiğini kaydetti.
Coğrafi sınır tanımayacağız
Tahran'da cuma günü en güçlü mesajlar yine Devrim Muhafızları komutanlarından geldi. Komutanlar, başkentte ve altı farklı kentte düzenlenen İran-Irak Savaşı'nda hayatını kaybeden ve kimlikleri belirlenemeyen askerlerin naaşlarının defnedilmesine yönelik törenlere katıldı.
İran yönetimi, siyasi ve güvenlik açısından hassas dönemlerde bu tür törenler için genellikle geniş katılımlı organizasyonlar düzenliyor. Devlet televizyonunda yayımlanan görüntülerde Devrim Muhafızları Genel Komutanı Ahmed Vahidi ile Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın Tahran'daki törene katıldığı görüldü.
Vahidi gazetecilere yaptığı açıklamada, “Düşmanın gerçekleştireceği her türlü düşmanca eylem, korkunç ve acı verici darbelerle karşılık bulacak” dedi. Eski dini lider Ali Hamaney'in öldürülmesinin intikamının alınacağını da belirtti.
Vahidi'nin danışmanı Muhammed Rıza Nakdi ise “Halk, dini liderin kanının intikamının alınmasından başka hiçbir şeyi kabul etmeyecek” ifadesini kullandı. Hamaney ve çok sayıda üst düzey yetkili, 28 Şubat'ta ABD ve İsrail'in saldırılarıyla başlayan savaşın ilk gününde öldürülmüştü.
Devrim Muhafızları Komutan Yardımcısı Mustafa İzedi de törende yaptığı konuşmada, yeni bir saldırıya «coğrafi hiçbir sınır tanımayan, anında ve etkili, pişmanlık verici bir karşılık» vereceklerini söyledi. İzedi, güçlerinin bu kez daha yüksek hazırlık düzeyi ve daha geniş imkânlarla hareket etmeye hazır olduğunu vurguladı.
İran'ın saldırılarının İsrail'le sınırlı kalmayacağını, bölgenin ötesindeki hedefleri de kapsayacağını belirten İzedi, Tahran'ın 1500 kilometre uzaklıktaki hedefleri vurabilecek, 2 ton ağırlığında harp başlıkları taşıyan füzeler fırlatabildiğini söyledi. ABD'yi ise kâğıttan kaplan olarak nitelendirdi.
Tahran'ın merkezindeki İnkılap Meydanı'nda yetkililer, kalabalığın önünde Hürremşehr balistik füzesini sergiledi. Devlet medyası, füzenin fotoğraflarını “Fırlatmaya hazır” başlığıyla yayımladı.
Devrim Muhafızları'nın dış operasyonlarından sorumlu Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani de perşembe gecesi, eski dini lider Ali Hamaney'in öldürüldüğü yerde düzenlenen dini anma töreninde görüntülenmişti.
Düşmanın derinlikleri hedef alınmalı
Tahran cuma namazı hatibi Muhammed Hasan Ebu Turabi Ferd, İran'ın saldırganlığın maliyetini saldırgan açısından, ABD için bile, orantısız derecede yüksek hale getirmesi gerektiğini söyledi. Ferd, hassas güdümlü mühimmatlar ve manevra kabiliyetine sahip harp başlıklarıyla düşmanın stratejik derinliğinin hedef alınması çağrısında bulundu.
İran füzelerinin güç dengelerini değiştirdiğini savunan Ferd, Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı ekonomik bir silaha dönüştürebileceğini belirtti. Bu açıklama devlet televizyonunda da yayımlandı.
İran Meclisi'nde ise milletvekili Mahmud Nebeviyan, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'ndan (NPT) çekilmenin ve Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) nükleer tesislere erişimini tamamen kesmenin, ajansın haddini aşmasına verilecek uygun bir karşılık olacağını yazdı.
Milletvekili Ruhullah Mütefekkir Azad da tüm savunma seçeneklerinin korunması çağrısında bulundu. Nükleer doktrinin değiştirilmesine ilişkin değerlendirmelerin mevcut gelişmelere göre güncellenmesi gerektiğini belirtti. Tahran ise henüz NPT'den çekilme kararı aldığını açıklamadı.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı, cuma günü yayımladığı üç aylık raporunda, konumunu bilmediği İsfahan'daki uranyum zenginleştirme tesisiyle ilgili artan endişe duyduğunu bildirmişti. Ajansın Genel Direktörü Rafael Grossi, müfettişlerin yeniden tesise erişebilmesi için Tahran'a teknik ve aşamalı tedbirler alma çağrısında bulundu.
Ekonomik ve sosyal koşullara ilişkin değerlendirmelerde bulunan milletvekili Mustafa Burdehkan ise İran ekonomisinin durumu ciddi biçimde kötüleşiyor uyarısı yaptı. Bir röportajında yoksulluğun insanları sağlık ile gıda arasında seçim yapmak zorunda kalacakları bir noktaya sürüklediğini söyledi.
İran'ın delileri
ABD Başkanı Donald Trump, muhafazakâr radyo sunucusu Hugh Hewitt'in programına perşembe geç saatlerde yayımlanan röportajında, kendi başkanlık dönemi sona erdiğinde İran'ın delileri olarak nitelendirdiği kişilerin iktidarda kalmasının kesinlikle bir yenilgi olacağını söyledi.
Askeri güç kullanma konusunda tereddüt edip etmeyeceği sorulan Trump, “Hayır. Hiçbir tereddüdüm yok. İşlerin ters yönde ilerlediğini görürsem bunu yaparım. Hatta şu anda bile yapabilirim” yanıtını verdi.
İran rejiminin çökmekte olduğunu ileri süren Trump, ABD'nin Hürmüz Boğazı üzerinde tam kontrole sahip olduğunu savundu. Yoğun çatışmaların süresini ise yedi ay değil, üç hafta olarak nitelendirdi.
Sunucu Hewitt, Trump'a İran'ın geriye kalan sanayi altyapısını ve Balta (Kazma) Dağı olarak anılan hedefi imha etmek üzere savaşa dönmesi çağrısında bulundu. Trump, “Anlıyorum... Bu olabilir. Gerçekleşebilir” yanıtını verdi.
Avrupa'ya ulaşabilecek kapasitede bir füzeden söz eden Trump'ın, İran'ı kastederek, “Daha ileri gidersek bu füzeye sahip olamayacaklar” dediği değerlendirildi.
Hewitt, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in bir askeri üsse taşındığını hatırlatarak İranlıların üst düzey bir ABD yetkilisini öldürmesi halinde ne olacağını sordu. Trump, “Uzun süre ortalıkta kalamayacaklar” yanıtını verdi.
Bessent ise cuma günü CNBC'ye yaptığı açıklamada, İran'dan gelen ölüm tehditlerinin kendisini korkutmayacağını söyledi.
Trump, sunucu Stephen A. Smith'e verdiği ayrı bir röportajda, birçok ülkenin kendisinden şu aşamada daha kapsamlı saldırılardan kaçınmasını istediğini belirtti. Bu talepler olmasaydı İran'ın enerji tesislerini, köprülerini ve fabrikalarını imha etmiş olacağını söyledi.
Trump, “Bir günde enerji kaynakları ortadan kaldırılır, bir günde köprüleri yıkılır, bir günde sanayi üretim kapasiteleri yok edilir. Bütün bunlar yalnızca üç gün sürer” ifadelerini kullandı.
Savaş nedeniyle benzin fiyatlarının yükselmesinin Cumhuriyetçilerin ara seçimlerdeki yenilgisine katkıda bulunduğunu kabul eden Trump, buna rağmen İran'a saldırı kararını bir kez daha savundu.
Trump, perşembe günü sosyal medya platformu Truth Social'da yaptığı paylaşımda ise “İran'la bir anlaşmaya ihtiyacımız yok. O günler çok geride kaldı” ifadelerini kullanmıştı. Tahran'la müzakereleri yürüten Başkan Yardımcısı JD Vance'ten de iç politikadaki konulara odaklanmasını istemişti.
Vance'in devre dışı bırakılmasının ardından Mossad devrede
Vance'in İran dosyasından uzaklaştırılmasından bir gün sonra, Netanyahu'nun en yakın isimlerinden biri olarak bilinen Mossad Başkanı Roman Gofman, Washington'da CIA Direktörü John Ratcliffe ile görüşmeler gerçekleştiriyor. Şarku’l Avsat’ın Axios’tan aktardığı habere göre Gofman'ın, ABD'nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Miami'de de bir araya gelmesi bekleniyor.
Axios'a göre Trump, Netanyahu'nun savaşa yeniden dönülmesi yönündeki baskısına şu ana kadar boyun eğmedi. Trump perşembe günü yaptığı açıklamada, “Bunu hemen sona erdirebilirim. Korumaya çalıştığım ülkelerin talebi üzerine biraz daha uzun bir yol izliyoruz” demişti.
Netanyahu, 27 Ekim'de yapılan seçimlerde Knesset'teki çoğunluğunu kaybetmesinin ve rakibi Gadi Eisenkot'un hükümeti kurmakla görevlendirilmesinin ardından iç siyasi krizle karşı karşıya.
Muhalefet liderleri, Netanyahu'nun Eisenkot'un hükümeti kurma çabalarını engellemek amacıyla İran'a saldırabileceğinden veya Tahran'ı İsrail'e saldırmaya teşvik edebileceğinden endişe ediyor.
Netanyahu ile Eisenkot perşembe günü iki saat süren bir görüşme gerçekleştirdi. Eisenkot'a yakın bir kaynak, acil bir askeri operasyon yapılması gerektiği görüşünde olmadığını söyledi.
Hürmüz'de karşılıklı suçlamalar
Sahadaki gelişmeler kapsamında ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Devrim Muhafızları'nın Bahreyn'deki bir ABD erken uyarı radarının imha edildiği yönündeki açıklamasını yalanladı. CENTCOM, ABD güçlerinin Devrim Muhafızları tarafından Suudi Arabistan yönüne gönderilen iki insansız hava aracını düşürdüğünü, olayda herhangi bir can kaybı veya maddi hasar yaşanmadığını bildirdi.
Devrim Muhafızları ise saldırının, ABD'nin perşembe gecesi Hürmüz Boğazı'nın doğu girişine yakın Sîrik kentindeki bir iletişim kulesine düzenlediği hava saldırısına karşılık gerçekleştirildiğini ileri sürdü.
Devrim Muhafızları'nın deniz kuvvetleri birimi, boğazın doğusunda sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşıyan bir geminin deniz mayını nedeniyle infilak ettiğini açıkladı. Bu, bir hafta içinde aynı yönde yapılan dördüncü açıklama oldu. Ancak İran'ın iddiası bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı.
Washington yönetimi, Hürmüz Boğazı'ndaki mayınları temizlediğini belirtiyor. İran, savaşın başlamasından bu yana boğazdaki deniz trafiğine kısıtlamalar getirirken ABD de İran limanlarına abluka uyguluyor.
