İsrail’de yeni hükümeti kurmakla görevlendirilen Gadi Eisenkot’un, İran’la savaşın üçüncü dalgasına ilişkin siyasi ve askerî liderlik arasında kapalı kapılar ardında yürütülen tartışmaları kamuoyuna taşımasının ardından, görev süresi sona ermek üzere olan Başbakan Binyamin Netanyahu’ya açık bir uyarıda bulundu. Eisenkot, Netanyahu’yu kişisel ve siyasi hedeflerine hizmet etmek amacıyla İran’a karşı yeni bir askerî operasyon başlatmaması konusunda uyardı. Bunun üzerine Netanyahu, gelen baskılara cevap vererek Eisenkot ile bir görüşme gerçekleştirdi ve kendisini güvenlik alanındaki gelişmeler hakkında bilgilendirdi.
Eisenkot, Netanyahu’yu acil bir gereklilik bulunmadığı hâlde savaş çıkarmaya çalışmakla suçladı. Bu girişimin amacının, Netanyahu’nun iktidarına son verecek alternatif hükümet kurma çabalarını baltalamak olduğunu söyledi.
Eisenkot’un bu açıklamalarının, Netanyahu’yu askerî planlarına uygun olmayan yeni bir savaş çıkarmaya çalışmakla suçlayan komutanların büyük çoğunluğunun görüşlerini yansıttığı anlaşılıyor.
Haaretz gazetesinin askerî muhabiri Amos Harel, son gelişmelerden ortaya çıkan tablonun, Netanyahu’nun çatışmayı yeniden tırmandırmaya çalıştığını açıkça gösterdiğini belirtti. Harel, bunun önleyici bir saldırı girişimiyle ya da İran’ı yeniden çatışmaya sürüklemeyi amaçlayan bilinçli bir taktikle gerçekleşebileceğini ifade etti.
Harel, “Ordu bu ihtimalden endişe duyuyor. Ayrıca böyle bir adımın İsrail’deki sağlıklı siyasi süreci sekteye uğratmasından da kaygı duyuyor. Önceki gün Knesset’te yaptığı sert konuşmada da görüldüğü üzere Netanyahu, iktidarda kalabilmek için her yolu deniyor. Değişim Bloku, hükümeti kurma çalışmalarının yanı sıra, başbakanın iktidarda kalmak uğruna ülkeyi yeni ve tehlikeli askerî maceralara sürüklememesine de dikkat etmeli” değerlendirmesinde bulundu.
Harel ayrıca, “Başbakan Binyamin Netanyahu, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’daki savaşı sona erdirme niyetine ilişkin verdiği güçlü mesajlardan etkilenmiyor gibi görünüyor” ifadelerini kullandı.
Halkın devlet kurumlarına duyduğu güveni boşa çıkarmayın
Bu hafta hükümeti kurmakla görevlendirilen Yashar Partisi lideri Gadi Eisenkot, dün akşam Netanyahu’ya dikkat çekici bir mesaj gönderdi.
Eisenkot mesajında şu ifadeleri kullandı:
“İçinde bulunduğumuz hassas dönemde ulusal sorumluluk üstlenmeniz gerekiyor. Yeni hükümet yemin ederek göreve başlayıp Knesset’in güvenoyunu alana kadar ertelenebilecek tehlikeli adımlar konusunda dikkatli ve itidalli davranmalısınız. Halkın devlet kurumlarına ve karar alma süreçlerine duyduğu güveni boşa çıkarmayın. Acil ve doğrudan bir tehdit bulunmaksızın güvenlik güçlerinin harekete geçirilmesi, İsrail demokrasisi açısından ağır sonuçlara yol açabilir. Güvenlik kurumlarının başındaki isimleri anayasal açıdan çelişkili bir konumda bırakmayın.”
Başbakanlık Ofisi ise açıklamasında, “Bütün kararlar tamamen güvenlik gerekçeleriyle ve güvenlik kurumlarıyla tam koordinasyon içinde alındı. Eisenkot’un mesajı sorumsuzca atılmış bir adımdır. Korku ve bölünmeyi körüklemek yerine sorumlu davranmalıyız” ifadelerine yer verdi.
Eisenkot ayrıca, hükümetin hukuk danışmanı Gali Baharav-Miara’ya da ayrı bir mektup gönderdi. Eisenkot, muhalefet liderinin bulunmaması ve kendisinin hükümeti kurmakla görevlendirilmesi nedeniyle Netanyahu’nun düzenli güvenlik bilgilendirme raporlarını kendisine sunmasının sağlanması için hukuk danışmanından müdahale etmesini istedi.
Lieberman komisyonu
Eisenkot’un sert açıklamaları, perde arkasında devam eden tartışmaları ve Knesset’te giderek derinleşen siyasi mücadeleyi gözler önüne seriyor.
Değişim İttifakı, İsrail Evimiz Partisi lideri Avigdor Lieberman’ı Knesset Dışişleri ve Güvenlik Komisyonu başkanlığına getirmek için harekete geçti.
Eisenkot ve ortaklarının hükümet kurmayı başarıp başaramayacağı henüz belli olmadan atılan bu adımın amacı, mevcut güvenlik koşullarının hassasiyeti ve Güvenlik Kabinesi’nin uzun süredir toplanmaması nedeniyle Netanyahu’nun güvenlik kurumları nezdindeki girişimleri üzerindeki parlamenter denetimi güçlendirmek.
Lieberman, İsrail iç istihbarat servisi Şin Bet Başkanı David Zini ile Polis Genel Müfettişi Danny Levy’yi komisyona çağıracağını açıkladı. Görüşmede, Arap köylerindeki sandıklarda seçim sonuçlarının tahrif edildiği iddialarına ilişkin iki kurumun yürüttüğü soruşturmanın aslında başbakanın yakın çevresi tarafından yönlendirildiği ve bunun seçim sonuçlarının tanınmasını engelleme amacı taşıdığı yönündeki iddiaların ele alınması bekleniyor.
İran meselesinin de bu tartışmaların arka planında yer aldığı ortaya çıktı. Bu nedenle Likud Partisi, komisyonun en azından gelecek pazartesi gününe kadar toplanmasını engelledi.
İttifakın harekete geçmesinde, Netanyahu’nun Lieberman başkanlığındaki Dışişleri ve Güvenlik Komisyonu toplanmadan önceki beş gün içinde İran’a yönelik yeni bir askerî operasyon başlatmaya hazırlandığına ilişkin haberler etkili oldu. İttifak, Lieberman’ın komisyon kararıyla böyle bir savaşı engelleyebileceğinden endişe ediyor.
Şarku’l Avsat’ın Maariv gazetesinden aktardığına göre güvenlik kaynakları Netanyahu’nun savaş yoluyla seçim sonuçlarını boşa çıkarmayı hedeflediği konusunda uyarıda bulundu. Gazeteye göre Netanyahu, 5 Ekim’den bu yana ilk kez İran dosyasını görüşmek üzere Güvenlik Kabinesi’ni dün toplantıya çağırdı.
Trump ile görüş ayrılığı
Siyasi kaynaklar, Netanyahu ile ABD yönetimi arasında bu konuda ciddi görüş ayrılıkları bulunduğunu belirtiyor.
Yedioth Ahronoth gazetesi dün yayımladığı haberde, Netanyahu’nun Trump’ı İran’a saldırmaya ikna etmek amacıyla kendisiyle her gün görüştüğünü yazdı. Haberde, Trump’ın cumartesi günü söz konusu savaşa karşı çıkarken sesini giderek yükselttiği ve tepkisinin son derece sert olduğu belirtildi.
Gazete ayrıca İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir’in de şu aşamada savaşa karşı çıktığını bildirdi. Zamir’in, böyle bir savaşın acil olmadığını ve İsrail’deki siyasi durum istikrara kavuşana, yeni bir hükümet kurulana ve kararlar tamamen profesyonel değerlendirmeler doğrultusunda alınana kadar beklenebileceğini belirttiği ifade edildi.
Kanal 12 televizyonu da daha önce Netanyahu ile Genelkurmay Başkanı Zamir arasında İran’a yönelik atılması planlanan adımlar konusunda görüş ayrılığının yeniden ortaya çıktığını bildirmişti. Habere göre Zamir, Netanyahu’nun gerçekleştirmek istediği adımları ihtiyatsız buluyor ve bunların yeni bir çatışmaya yol açabileceğini düşünüyor. Bu tartışmalar, yeni hükümetin nasıl kurulacağı ve mevcut hükümetin ne kadar süre görevde kalacağı konusundaki belirsizliğin sürdüğü bir dönemde yaşanıyor.
Haberde, İsrail yönetiminin kapalı kapılar ardında İran’a yönelik seçenekleri değerlendirdiği toplantılarda görüş ayrılıklarının yeniden gündeme geldiği belirtildi. Zamir, özellikle ABD Başkanı Trump’ın yeni bir çatışmaya girme isteği göstermediği mevcut dönemde ihtiyatlı davranılması gerektiği görüşünü savunuyor.
