Şi, Trump ve Putin ile yapılacak üçlü zirve öncesinde Çin’in merkezi bir rol üstlenmesini bekliyor

Büyük güçlerin çelişen çıkarlarına dair soruların ortasında ABD Başkanı’na sıcak karşılama

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump, Trump’ın Çin’in Shenzhen kentine varışı sırasında (Reuters)
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump, Trump’ın Çin’in Shenzhen kentine varışı sırasında (Reuters)
TT

Şi, Trump ve Putin ile yapılacak üçlü zirve öncesinde Çin’in merkezi bir rol üstlenmesini bekliyor

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump, Trump’ın Çin’in Shenzhen kentine varışı sırasında (Reuters)
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump, Trump’ın Çin’in Shenzhen kentine varışı sırasında (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Forumu’na (APEC) üye ülkelerin liderlerine ev sahipliği yapan Çin’in Shenzhen kentindeki havalimanının pistinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping tarafından sıcak bir şekilde karşılandı. Bu jestin, bugün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de katılımıyla gerçekleşecek ve dünyanın en büyük üç nükleer gücünü bir araya getirecek ilk zirve öncesinde sıcak bir atmosfer oluşturma çabasının parçası olduğu değerlendirildi.

ABD medyası, bu jestin dikkatle planlanmış göründüğünü bildirdi. Şi, başkanlık uçağı Air Force One’ın dışında Trump’ı kucaklayarak karşıladı ve iki lider arasındaki yakınlığı ve özel kişisel ilişkiyi gözler önüne serdi. Aynı gün akşam saatlerinde ise Trump, akşam yemeği öncesinde Şi’nin yanlarında durduğu sırada Putin ile tokalaştı. Şi’nin iki konuğun arasında yer alması, fotoğrafta Çin’i merkeze taşıdı.

Ancak üç lideri bir araya getiren bu kutlama havasındaki görüntü, siyasi yakınlaşma veya ilişkilerini zorlayan ihtilaflı konularda uzlaşma sağlandığı anlamına gelmiyor. Tokalaşmaların ve gülümsemelerin ardında uluslararası sistemin geleceği, İran savaşı, Ukrayna’daki savaş, küresel ticaret, ileri teknoloji ve nükleer silahların sınırlandırılması gibi konularda farklı stratejik çıkarlar rekabet ediyor. Bu nedenle toplantının önemi yalnızca gerçekleşmesinden değil, her liderin diğer iki lidere vereceği mesajların niteliğinden ve kişisel diplomasinin sembolik görüntülerin ötesine geçen uzlaşılar sağlayıp sağlayamayacağından kaynaklanıyor.

CNN, toplantıyı, 70 yaşını aşmış, dünya nükleer silahlarının yaklaşık yüzde 90’ına sahip üç liderin olağanüstü buluşması olarak nitelendirdi. Uluslararası arenada iki savaşın ve iç içe geçmiş krizlerin yaşandığı bir dönemde gerçekleşen görüşmenin kesinleşmiş bir gündeminin de bulunmadığına dikkat çekti.

Çatışan çıkarlar

Üç lider zirveye aynı önceliklerle katılmıyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, her şeyden önce ülkesinin göz ardı edilemeyecek bir uluslararası aktör konumunu pekiştirmeyi ve Ukrayna savaşının başlamasından bu yana Batı’nın uyguladığı yaptırımlara rağmen Rusya’nın hâlâ ABD ve Çin ile aynı masaya oturabilecek kapasitede olduğunu göstermeyi amaçlıyor.

APEC Zirvesi marjında böyle bir toplantı düzenlenmesi fikrini ilk ortaya atan da Putin oldu. Görece bir izolasyon ve ekonomik-siyasi baskı altında geçen yılların ardından ABD ve Çin liderlerinin yanında yer alması, herhangi bir anlaşmaya varılmadan önce bile siyasi ve sembolik bir kazanım anlamına geliyor.

Trump ise zirveye, özellikle yönetiminin karşı karşıya olduğu iç siyasi zorlukların gölgesinde, uluslararası bir başarı olarak sunabileceği diplomatik bir atılım gerçekleştirme arzusuyla katılıyor. Şarku’l Avsat’ın Wall Street Journal’dan aktardığına göre ABD’li ve yabancı yetkililer, Trump’ın ara seçimlerin ardından uluslararası alanda somut sonuçlar elde edebileceğini göstermek amacıyla dış politikada daha fazla risk almaya hazır olmasını bekliyor. Washington Post ise ziyareti, Şi ve Putin ile kişisel ve gayriresmi diplomasiye dayalı bir girişim olarak nitelendiriyor.

cdvfgh
Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Forumu (APEC) liderler toplantısı karşılama yemeği öncesinde çekilen toplu fotoğraf (EPA)

Buna karşılık Şi, gelişmeleri yönetme ve zirvenin seyrini belirleme konusunda en istekli lider olarak öne çıkıyor. Pekin yönetimi bu fırsatı, Shenzhen kentini Silikon Vadisi ile rekabet edebilecek küresel bir teknoloji merkezi olarak tanıtmak için kullandı. Şi ve Putin de iki ülke arasındaki ortaklığın gücünü vurgulamaya özen gösterdi. Bu durum, üç lider arasındaki ilişkilerin niteliği bakımından önemli bir farklılığa işaret ediyor. Trump ile Putin yüz yüze yedi, Trump ile Şi ise sekiz kez görüştü. Ancak Çin ve Rusya liderleri arasındaki ilişki çok daha köklü. İki lider, Şi’nin 2013’te iktidara gelmesinden bu yana 40’tan fazla kez bir araya geldi.

Bu durum, Trump’ı masadaki diğer iki liderle aynı ölçüde yakın bir ortaklığa sahip olmayan tek taraf haline getiriyor. Bu durumun müzakerelerdeki dengeyi ve olası uzlaşıların niteliğini etkilemesi beklenebilir.

Rusya-Ukrayna savaşı dosyası ise üçlü bir uzlaşıya yönelik her türlü girişimin önündeki en büyük engel olmayı sürdürüyor. Trump yönetimi, savaşın zirvenin gündemine alınıp alınmayacağı konusunda çelişkili mesajlar verdi. İlk aşamada üst düzey bir ABD’li yetkili, başkanın bu konuyu görüşmeyeceğini belirtirken, Trump pazartesi günü yaptığı açıklamada Rus ve Çinli mevkidaşlarıyla savaşı ele almayı beklediğini duyurdu.

Zirve, büyük güçlerin Avrupa ülkelerini sürecin dışında bırakarak Ukrayna konusunda uzlaşmaya varabileceği endişesini de beraberinde getiriyor. Bu durum, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Avrupa’nın geleceğine ilişkin düzenlemelerin küçük ülkelere eşit temsil hakkı tanınmadan galip güçler tarafından ele alındığı 1945 Yalta Konferansı’nı yeniden gündeme taşıdı.

Çip savaşı

Çin’in görkemli karşılamasına rağmen Trump, zirveye mutlak bir güç konumundan katılmıyor. Washington ile Pekin arasındaki teknoloji rekabeti, ABD yönetimi içindeki görüş ayrılıklarını ortaya koyarken Trump’ı, Amerikan teknolojik üstünlüğünü korumak ile Çin’le istikrarlı ilişkileri sürdürmek arasında zor bir tercihle karşı karşıya bırakıyor.

Birkaç gün önce ABD Ticaret Bakanlığı, gelişmiş yarı iletkenlerin ihracatına yönelik kısıtlamaları sıkılaştırdı. Bu kapsamda, yurt dışındaki veri merkezlerinin Çin, Rusya ve İran’daki şirketlere yüksek miktarda bilgi işlem kapasitesi satmadan önce lisans alması zorunlu hale getirildi.

Ancak karar, ABD yönetiminin kendi içinde de görüş ayrılıklarını ortaya çıkardı. Karara ilişkin duyuru metninde Hazine Bakanlığı ile Ulusal Güvenlik Konseyi’nin düzenlemenin hazırlanmasında rol oynadığına işaret edilirken Ticaret Bakanı Howard Lutnick’in karara karşı çıktığı belirtildi.

Pekin ise sert bir dille karşılık verdi. Çin Ticaret Bakanlığı, gelişmeden duyduğu ‘derin rahatsızlığı’ dile getirerek Washington’ın kısıtlamaları sürdürmekte ısrar etmesi halinde karşı önlemler alacağı uyarısında bulundu.

Nvidia şirketiyle ilgili gelişmeler de tabloyu daha karmaşık hale getirdi. Şirketin eski CEO’su Jensen Huang’ın, ABD’li yetkililerin Çin istihbarat ajanı olarak nitelendirdiği bir kadınla ilişkisine dair haberler geniş çaplı tartışmalara yol açtı.

Bu gelişmeler ışığında kapsamlı bir ticaret anlaşmasına varılması ihtimali sınırlı görünüyor. İki ülke arasında önceki APEC zirvesinde sağlanan ticaret ateşkesi, 10 Ocak’ta sona erecek. Washington ise Pekin’in Amerikan tarım ürünlerini satın alma ve nadir toprak elementlerinin ihracatını artırma konusundaki taahhütlerini tam olarak yerine getirmediğini belirtiyor.

Şi’nin, özellikle gelecek ay Florida’da düzenlenecek G20 Zirvesi’nde Trump ile yeniden bir araya gelmelerinin beklenmesi nedeniyle beklemeyi ve Trump’ın önümüzdeki dönemde atacağı adımları gözlemlemeyi tercih etmesi muhtemel görünüyor.

Kuzey Kore

Belirsizlik yalnızca Ukrayna ve ticaret konularıyla sınırlı değil. Kuzey Kore dosyası da hâlâ gündemdeki olası başlıklardan biri olmayı sürdürüyor. Trump, Çin’de bulunduğu sırada Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile görüşebileceğinin sinyalini verirken ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, başkanın böyle bir görüşmeyi siyasi bir taviz olarak değerlendirmediğini vurguladı.

cdfrvgth
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Forumu (APEC) akşam yemeği öncesinde ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in arasında duruyor. (AP)

Bu dosyalar ışığında Beyaz Saray beklentileri düşük tuttu. ABD’li yetkililer, toplantı sırasında kapsamlı bir nükleer anlaşmaya varılmasını beklemiyor. Gerçekçi sonuçların, silahların sınırlandırılmasına yönelik üçlü görüşmelerin başlatılması niyetinin açıklanması, bazı uluslararası krizlerde koordinasyon sağlanması ve üç lider arasındaki temasların sürdürülmesiyle sınırlı kalabileceği değerlendiriliyor. Mevcut gerilimler göz önüne alındığında, diyaloğun sürdürülmesi konusunda anlaşmaya varılması bile başlı başına önemli bir sonuç olabilir. Bu durum, özellikle liderlerin ticari ve askerî anlaşmazlıkların daha geniş çaplı bir çatışmaya dönüşmesini önlemeyi başarması halinde daha da önem kazanacak.



Şi, Trump ve Putin ile yapılacak üçlü zirve öncesinde Çin’in merkezi bir rol üstlenmesini bekliyor

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump, Trump’ın Çin’in Shenzhen kentine varışı sırasında (Reuters)
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump, Trump’ın Çin’in Shenzhen kentine varışı sırasında (Reuters)
TT

Şi, Trump ve Putin ile yapılacak üçlü zirve öncesinde Çin’in merkezi bir rol üstlenmesini bekliyor

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump, Trump’ın Çin’in Shenzhen kentine varışı sırasında (Reuters)
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve ABD Başkanı Donald Trump, Trump’ın Çin’in Shenzhen kentine varışı sırasında (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump, Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Forumu’na (APEC) üye ülkelerin liderlerine ev sahipliği yapan Çin’in Shenzhen kentindeki havalimanının pistinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping tarafından sıcak bir şekilde karşılandı. Bu jestin, bugün Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in de katılımıyla gerçekleşecek ve dünyanın en büyük üç nükleer gücünü bir araya getirecek ilk zirve öncesinde sıcak bir atmosfer oluşturma çabasının parçası olduğu değerlendirildi.

ABD medyası, bu jestin dikkatle planlanmış göründüğünü bildirdi. Şi, başkanlık uçağı Air Force One’ın dışında Trump’ı kucaklayarak karşıladı ve iki lider arasındaki yakınlığı ve özel kişisel ilişkiyi gözler önüne serdi. Aynı gün akşam saatlerinde ise Trump, akşam yemeği öncesinde Şi’nin yanlarında durduğu sırada Putin ile tokalaştı. Şi’nin iki konuğun arasında yer alması, fotoğrafta Çin’i merkeze taşıdı.

Ancak üç lideri bir araya getiren bu kutlama havasındaki görüntü, siyasi yakınlaşma veya ilişkilerini zorlayan ihtilaflı konularda uzlaşma sağlandığı anlamına gelmiyor. Tokalaşmaların ve gülümsemelerin ardında uluslararası sistemin geleceği, İran savaşı, Ukrayna’daki savaş, küresel ticaret, ileri teknoloji ve nükleer silahların sınırlandırılması gibi konularda farklı stratejik çıkarlar rekabet ediyor. Bu nedenle toplantının önemi yalnızca gerçekleşmesinden değil, her liderin diğer iki lidere vereceği mesajların niteliğinden ve kişisel diplomasinin sembolik görüntülerin ötesine geçen uzlaşılar sağlayıp sağlayamayacağından kaynaklanıyor.

CNN, toplantıyı, 70 yaşını aşmış, dünya nükleer silahlarının yaklaşık yüzde 90’ına sahip üç liderin olağanüstü buluşması olarak nitelendirdi. Uluslararası arenada iki savaşın ve iç içe geçmiş krizlerin yaşandığı bir dönemde gerçekleşen görüşmenin kesinleşmiş bir gündeminin de bulunmadığına dikkat çekti.

Çatışan çıkarlar

Üç lider zirveye aynı önceliklerle katılmıyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, her şeyden önce ülkesinin göz ardı edilemeyecek bir uluslararası aktör konumunu pekiştirmeyi ve Ukrayna savaşının başlamasından bu yana Batı’nın uyguladığı yaptırımlara rağmen Rusya’nın hâlâ ABD ve Çin ile aynı masaya oturabilecek kapasitede olduğunu göstermeyi amaçlıyor.

APEC Zirvesi marjında böyle bir toplantı düzenlenmesi fikrini ilk ortaya atan da Putin oldu. Görece bir izolasyon ve ekonomik-siyasi baskı altında geçen yılların ardından ABD ve Çin liderlerinin yanında yer alması, herhangi bir anlaşmaya varılmadan önce bile siyasi ve sembolik bir kazanım anlamına geliyor.

Trump ise zirveye, özellikle yönetiminin karşı karşıya olduğu iç siyasi zorlukların gölgesinde, uluslararası bir başarı olarak sunabileceği diplomatik bir atılım gerçekleştirme arzusuyla katılıyor. Şarku’l Avsat’ın Wall Street Journal’dan aktardığına göre ABD’li ve yabancı yetkililer, Trump’ın ara seçimlerin ardından uluslararası alanda somut sonuçlar elde edebileceğini göstermek amacıyla dış politikada daha fazla risk almaya hazır olmasını bekliyor. Washington Post ise ziyareti, Şi ve Putin ile kişisel ve gayriresmi diplomasiye dayalı bir girişim olarak nitelendiriyor.

cdvfgh
Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Forumu (APEC) liderler toplantısı karşılama yemeği öncesinde çekilen toplu fotoğraf (EPA)

Buna karşılık Şi, gelişmeleri yönetme ve zirvenin seyrini belirleme konusunda en istekli lider olarak öne çıkıyor. Pekin yönetimi bu fırsatı, Shenzhen kentini Silikon Vadisi ile rekabet edebilecek küresel bir teknoloji merkezi olarak tanıtmak için kullandı. Şi ve Putin de iki ülke arasındaki ortaklığın gücünü vurgulamaya özen gösterdi. Bu durum, üç lider arasındaki ilişkilerin niteliği bakımından önemli bir farklılığa işaret ediyor. Trump ile Putin yüz yüze yedi, Trump ile Şi ise sekiz kez görüştü. Ancak Çin ve Rusya liderleri arasındaki ilişki çok daha köklü. İki lider, Şi’nin 2013’te iktidara gelmesinden bu yana 40’tan fazla kez bir araya geldi.

Bu durum, Trump’ı masadaki diğer iki liderle aynı ölçüde yakın bir ortaklığa sahip olmayan tek taraf haline getiriyor. Bu durumun müzakerelerdeki dengeyi ve olası uzlaşıların niteliğini etkilemesi beklenebilir.

Rusya-Ukrayna savaşı dosyası ise üçlü bir uzlaşıya yönelik her türlü girişimin önündeki en büyük engel olmayı sürdürüyor. Trump yönetimi, savaşın zirvenin gündemine alınıp alınmayacağı konusunda çelişkili mesajlar verdi. İlk aşamada üst düzey bir ABD’li yetkili, başkanın bu konuyu görüşmeyeceğini belirtirken, Trump pazartesi günü yaptığı açıklamada Rus ve Çinli mevkidaşlarıyla savaşı ele almayı beklediğini duyurdu.

Zirve, büyük güçlerin Avrupa ülkelerini sürecin dışında bırakarak Ukrayna konusunda uzlaşmaya varabileceği endişesini de beraberinde getiriyor. Bu durum, İkinci Dünya Savaşı’nın ardından Avrupa’nın geleceğine ilişkin düzenlemelerin küçük ülkelere eşit temsil hakkı tanınmadan galip güçler tarafından ele alındığı 1945 Yalta Konferansı’nı yeniden gündeme taşıdı.

Çip savaşı

Çin’in görkemli karşılamasına rağmen Trump, zirveye mutlak bir güç konumundan katılmıyor. Washington ile Pekin arasındaki teknoloji rekabeti, ABD yönetimi içindeki görüş ayrılıklarını ortaya koyarken Trump’ı, Amerikan teknolojik üstünlüğünü korumak ile Çin’le istikrarlı ilişkileri sürdürmek arasında zor bir tercihle karşı karşıya bırakıyor.

Birkaç gün önce ABD Ticaret Bakanlığı, gelişmiş yarı iletkenlerin ihracatına yönelik kısıtlamaları sıkılaştırdı. Bu kapsamda, yurt dışındaki veri merkezlerinin Çin, Rusya ve İran’daki şirketlere yüksek miktarda bilgi işlem kapasitesi satmadan önce lisans alması zorunlu hale getirildi.

Ancak karar, ABD yönetiminin kendi içinde de görüş ayrılıklarını ortaya çıkardı. Karara ilişkin duyuru metninde Hazine Bakanlığı ile Ulusal Güvenlik Konseyi’nin düzenlemenin hazırlanmasında rol oynadığına işaret edilirken Ticaret Bakanı Howard Lutnick’in karara karşı çıktığı belirtildi.

Pekin ise sert bir dille karşılık verdi. Çin Ticaret Bakanlığı, gelişmeden duyduğu ‘derin rahatsızlığı’ dile getirerek Washington’ın kısıtlamaları sürdürmekte ısrar etmesi halinde karşı önlemler alacağı uyarısında bulundu.

Nvidia şirketiyle ilgili gelişmeler de tabloyu daha karmaşık hale getirdi. Şirketin eski CEO’su Jensen Huang’ın, ABD’li yetkililerin Çin istihbarat ajanı olarak nitelendirdiği bir kadınla ilişkisine dair haberler geniş çaplı tartışmalara yol açtı.

Bu gelişmeler ışığında kapsamlı bir ticaret anlaşmasına varılması ihtimali sınırlı görünüyor. İki ülke arasında önceki APEC zirvesinde sağlanan ticaret ateşkesi, 10 Ocak’ta sona erecek. Washington ise Pekin’in Amerikan tarım ürünlerini satın alma ve nadir toprak elementlerinin ihracatını artırma konusundaki taahhütlerini tam olarak yerine getirmediğini belirtiyor.

Şi’nin, özellikle gelecek ay Florida’da düzenlenecek G20 Zirvesi’nde Trump ile yeniden bir araya gelmelerinin beklenmesi nedeniyle beklemeyi ve Trump’ın önümüzdeki dönemde atacağı adımları gözlemlemeyi tercih etmesi muhtemel görünüyor.

Kuzey Kore

Belirsizlik yalnızca Ukrayna ve ticaret konularıyla sınırlı değil. Kuzey Kore dosyası da hâlâ gündemdeki olası başlıklardan biri olmayı sürdürüyor. Trump, Çin’de bulunduğu sırada Kuzey Kore lideri Kim Jong-un ile görüşebileceğinin sinyalini verirken ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, başkanın böyle bir görüşmeyi siyasi bir taviz olarak değerlendirmediğini vurguladı.

cdfrvgth
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin’in Shenzhen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Forumu (APEC) akşam yemeği öncesinde ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in arasında duruyor. (AP)

Bu dosyalar ışığında Beyaz Saray beklentileri düşük tuttu. ABD’li yetkililer, toplantı sırasında kapsamlı bir nükleer anlaşmaya varılmasını beklemiyor. Gerçekçi sonuçların, silahların sınırlandırılmasına yönelik üçlü görüşmelerin başlatılması niyetinin açıklanması, bazı uluslararası krizlerde koordinasyon sağlanması ve üç lider arasındaki temasların sürdürülmesiyle sınırlı kalabileceği değerlendiriliyor. Mevcut gerilimler göz önüne alındığında, diyaloğun sürdürülmesi konusunda anlaşmaya varılması bile başlı başına önemli bir sonuç olabilir. Bu durum, özellikle liderlerin ticari ve askerî anlaşmazlıkların daha geniş çaplı bir çatışmaya dönüşmesini önlemeyi başarması halinde daha da önem kazanacak.


Trump, Şi ve Putin zirvesinin gündeminde kritik anlaşmazlık konuları

Çin’in Şhenzhen kentinde düzenlenen APEC Zirvesi’ne katılan liderler, Çin-ABD-Rusya zirvesi öncesinde dün toplu fotoğraf çektirdi (AP)
Çin’in Şhenzhen kentinde düzenlenen APEC Zirvesi’ne katılan liderler, Çin-ABD-Rusya zirvesi öncesinde dün toplu fotoğraf çektirdi (AP)
TT

Trump, Şi ve Putin zirvesinin gündeminde kritik anlaşmazlık konuları

Çin’in Şhenzhen kentinde düzenlenen APEC Zirvesi’ne katılan liderler, Çin-ABD-Rusya zirvesi öncesinde dün toplu fotoğraf çektirdi (AP)
Çin’in Şhenzhen kentinde düzenlenen APEC Zirvesi’ne katılan liderler, Çin-ABD-Rusya zirvesi öncesinde dün toplu fotoğraf çektirdi (AP)

Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, ABD'li mevkidaşı Donald Trump'ı dün, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in de katılımıyla gerçekleştirilecek “tarihi” üçlü zirve öncesinde, Şhenzhen kentinde dikkat çekici bir törenle karşıladı. Uluslararası alandaki önemli anlaşmazlık konularında uzlaşma sağlanması beklentilerinin öne çıktığı zirve öncesinde, Avrupa'nın büyük güçlerin kendi çıkarları doğrultusunda ve Avrupa'nın menfaatleri aleyhine anlaşmalar yapabileceğine yönelik endişeleri de gündeme geldi.

Zirve öncesinde çeşitli ikili görüşmeler gerçekleştirildi. Bunların en önemlilerinden biri, Şi Cinping ile Vladimir Putin arasında yapılan görüşme oldu. İki lider, Rusya-Çin ortaklığının güçlü olduğunu ve başta Ukrayna savaşı olmak üzere uluslararası meselelerde görüşlerini eşgüdüm içinde yürüttüklerini vurguladı. Kremlin ise üç liderin yayımlayacağı ortak bildirinin hazırlanması için yoğun istişarelerin sürdüğünü ifade etti.

Şarku’l Avsat’ın aldığı bilgiye göre zirvenin gündeminde Ukrayna ve İran'daki savaşlar, Washington ile Pekin arasındaki ticari ve teknolojik rekabet ile nükleer silahların sınırlandırılması konuları öne çıkıyor. Üç liderin öncelikleri ve stratejik çıkarları arasındaki farklılıklar ise görüşmelerin seyrini belirleyecek temel unsurlar arasında yer alıyor.


Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı: Kuzey Kore, uranyum zenginleştirme tesisini genişletiyor

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi (AFP)
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi (AFP)
TT

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı: Kuzey Kore, uranyum zenginleştirme tesisini genişletiyor

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi (AFP)
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Grossi (AFP)

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), Kuzey Kore'nin uranyum zenginleştirme amacıyla kullandığı nükleer tesislerden birini genişletme çalışmalarını sürdürdüğünü bildirdi. Şarku’l Avsatın DPA’dan aktardığına göre ajans bu yöndeki tespitlerini kamuoyuyla paylaştı.

UAEA Genel Direktörü Rafael Grossi, Yongbyon Nükleer Araştırma Merkezi'ndeki mevcut tesisin eylül ayından bu yana daha da genişletildiğini belirtti. Grossi, uranyum zenginleştirme programının büyütülmesinin “ciddi endişe kaynağı olmayı sürdürdüğünü” söyledi.

Pyongyang, yıllardır UAEA müfettişlerinin ülkeye girişine izin vermiyor. Buna rağmen ajans, uydu görüntüleri de dahil olmak üzere çeşitli yöntemlerle Kuzey Kore'nin nükleer tesislerini izlemeyi sürdürüyor.

Yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum, nükleer silah üretiminde kullanılabiliyor. Pyongyang'dan yapılan resmî açıklamalara göre Kuzey Kore, nükleer silah programını geliştirmeye devam ediyor.

Kuzey Kore Dışişleri Bakanı Choe Son Hui, geçen hafta bu tür silahlara sahip olmanın ülkesinin egemenliğinin “en güçlü güvencesi” olduğunu vurguladı. Choe, G7 ülkelerinin Kuzey Kore'nin nükleer silahlarından tamamen arındırılması yönündeki son çağrısını da reddetti.

Küresel nükleer silahsızlanma konusunun, ABD Başkanı Donald Trump'ın talebi doğrultusunda, bugün Çin'in Shenzhen kentinde Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile gerçekleştireceği zirvede gündeme gelmesi bekleniyor.

Kuzey Kore'nin balistik füze ve nükleer denemeleri nedeniyle Kore Yarımadası'nda gerginlik sürüyor. Şarku’l Avsat’ın edindiği bilgiye göre söz konusu denemeler, Pyongyang'a yönelik uluslararası yaptırımların uygulanmasına yol açmıştı.