Trump'ın Özel Temsilcileri Berlin'de Katar'ın İran'la yürüttüğü arabuluculuğu görüştü

ABD'li özel temsilciler Jared Kushner (solda) ve Steve Witkoff, Ukrayna'ya destek veren «Gönüllüler Koalisyonu» zirvesinin sonunda, perşembe günü Berlin'deki Almanya Başbakanlık binasında düzenlenen ortak basın toplantısında (AFP)
ABD'li özel temsilciler Jared Kushner (solda) ve Steve Witkoff, Ukrayna'ya destek veren «Gönüllüler Koalisyonu» zirvesinin sonunda, perşembe günü Berlin'deki Almanya Başbakanlık binasında düzenlenen ortak basın toplantısında (AFP)
TT

Trump'ın Özel Temsilcileri Berlin'de Katar'ın İran'la yürüttüğü arabuluculuğu görüştü

ABD'li özel temsilciler Jared Kushner (solda) ve Steve Witkoff, Ukrayna'ya destek veren «Gönüllüler Koalisyonu» zirvesinin sonunda, perşembe günü Berlin'deki Almanya Başbakanlık binasında düzenlenen ortak basın toplantısında (AFP)
ABD'li özel temsilciler Jared Kushner (solda) ve Steve Witkoff, Ukrayna'ya destek veren «Gönüllüler Koalisyonu» zirvesinin sonunda, perşembe günü Berlin'deki Almanya Başbakanlık binasında düzenlenen ortak basın toplantısında (AFP)

ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, Washington ile Tahran arasındaki arabuluculuk girişimlerini ele almak üzere dün (Perşembe) Berlin'de üst düzey Katarlı yetkililerle bir araya geldi.

Şarku’l Avsat’ın Axios'tan aktardığı habere kaynaklar, toplantıya Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile özel temsilcisi Ali el-Sevadi'nle birlikte katıldı. Beyaz Saray ise konuya ilişkin yorum talebine yanıt vermedi.

Doha, yeni bir savaşın önüne geçmek amacıyla haftalardır iki ülke arasında arabuluculuk yürütüyor. Katar'ın girişimleri, ateşkesin yeniden sağlanmasını ve nükleer müzakerelerin yeniden başlatılmasını öngören bir anlaşmaya ulaşılmasını hedefliyor.

Paralel diplomasi trafiği

Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman, bir hafta önce Türkiye'de İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile bir araya geldi. Görüşmeye ilişkin bilgi sahibi bir diplomat, Trump ve ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile yaptığı temaslar hakkında Arakçi'ye bilgi veren Katar Başbakanı, müzakerelerdeki tıkanıklığın aşılması için atılabilecek adımları da ele alındığını ifade etti.

Aynı diplomat, İranlı teknik heyetin görüşmeleri sürdürmek üzere bu hafta Doha'yı ziyaret ettiğini belirtti.

Arakçi, diplomatik çözüm olanaklarını değerlendirmek amacıyla Pakistan ve Umman'ı da ziyaret etti. Umman'daki temasları sırasında, daha sonra Berlin'deki toplantıya da katılan Katar'ın özel temsilcisi Ali el-Sevadi ile görüştü.

Ancak Axios'ya konuşan kaynaklara göre şimdiye kadar yürütülen diplomatik temaslardan kayda değer bir sonuç çıkmadı.

Trump: Gerçek bir anlaşma istiyoruz

ABD Başkanı Donald Trump, cuma günü düzenlediği basın toplantısında İran'ın anlaşma yapmak istediğini ancak kendisinin kabul edebileceği bir anlaşmaya yanaşmadığını söyledi.

Trump, "İran bir anlaşma yapmak istiyor ancak benim kabul edebileceğim türden bir anlaşma istemiyor" dedi.

ABD Başkanı, "51 yıldır yaptıkları gibi sahte bir anlaşma değil, gerçek bir anlaşma istiyoruz" ifadelerini kullanarak İran'ı bu süre boyunca insanları kandırmakla suçladı.

İran yönetimini "deli" ve "son derece kötü bir grup" olarak nitelendiren Trump, Tahran'ın nükleer silaha sahip olmasına izin verilemeyeceğini vurguladı.

Trump ayrıca İran'ın "kirli bomba" geliştirmeye çalıştığı yönündeki bir söylentiye değinerek, bunun doğru olması halinde ABD'nin durumu tespit edeceğini ve böyle bir girişimi engelleyeceğini söyledi.

CNN daha önce yayımladığı haberinde, ABD istihbaratının İran'ın Washington'da patlatılmak üzere bir "kirli bomba" geliştirmeye çalışıyor olabileceğine ilişkin değerlendirmelerde bulunduğunu bildirmişti.

Trump, perşembe günü Axios'ya verdiği kısa demeçte ise savaşta atacağı bir sonraki adıma ilişkin kararını yeni yıldan önce vermeyeceğini belirtti.

Trump, "Herhangi bir karar almak için acelem yok. Yeni yılın başlamasının ardından neler olacağını göreceğiz" dedi.

Katar Başbakanı geçen hafta Washington'ı ziyaret ederek Trump ve Başkan Yardımcısı Vance ile görüşmüştü. Trump, görüşmenin ardından İran'a yönelik askerî harekâtın yeniden başlatılmasının "kesinlikle düşük bir ihtimal" olduğunu ve "gerekli görünmediğini" söylemişti.

Ancak Trump, bu açıklamasından bu yana İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun İran'a karşı yeni bir askerî operasyon başlatılması yönündeki yoğun baskısıyla karşı karşıya.



Trump'ın Özel Temsilcileri Berlin'de Katar'ın İran'la yürüttüğü arabuluculuğu görüştü

ABD'li özel temsilciler Jared Kushner (solda) ve Steve Witkoff, Ukrayna'ya destek veren «Gönüllüler Koalisyonu» zirvesinin sonunda, perşembe günü Berlin'deki Almanya Başbakanlık binasında düzenlenen ortak basın toplantısında (AFP)
ABD'li özel temsilciler Jared Kushner (solda) ve Steve Witkoff, Ukrayna'ya destek veren «Gönüllüler Koalisyonu» zirvesinin sonunda, perşembe günü Berlin'deki Almanya Başbakanlık binasında düzenlenen ortak basın toplantısında (AFP)
TT

Trump'ın Özel Temsilcileri Berlin'de Katar'ın İran'la yürüttüğü arabuluculuğu görüştü

ABD'li özel temsilciler Jared Kushner (solda) ve Steve Witkoff, Ukrayna'ya destek veren «Gönüllüler Koalisyonu» zirvesinin sonunda, perşembe günü Berlin'deki Almanya Başbakanlık binasında düzenlenen ortak basın toplantısında (AFP)
ABD'li özel temsilciler Jared Kushner (solda) ve Steve Witkoff, Ukrayna'ya destek veren «Gönüllüler Koalisyonu» zirvesinin sonunda, perşembe günü Berlin'deki Almanya Başbakanlık binasında düzenlenen ortak basın toplantısında (AFP)

ABD Başkanı Donald Trump'ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, Washington ile Tahran arasındaki arabuluculuk girişimlerini ele almak üzere dün (Perşembe) Berlin'de üst düzey Katarlı yetkililerle bir araya geldi.

Şarku’l Avsat’ın Axios'tan aktardığı habere kaynaklar, toplantıya Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman Al Sani ile özel temsilcisi Ali el-Sevadi'nle birlikte katıldı. Beyaz Saray ise konuya ilişkin yorum talebine yanıt vermedi.

Doha, yeni bir savaşın önüne geçmek amacıyla haftalardır iki ülke arasında arabuluculuk yürütüyor. Katar'ın girişimleri, ateşkesin yeniden sağlanmasını ve nükleer müzakerelerin yeniden başlatılmasını öngören bir anlaşmaya ulaşılmasını hedefliyor.

Paralel diplomasi trafiği

Katar Başbakanı Şeyh Muhammed bin Abdurrahman, bir hafta önce Türkiye'de İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile bir araya geldi. Görüşmeye ilişkin bilgi sahibi bir diplomat, Trump ve ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ile yaptığı temaslar hakkında Arakçi'ye bilgi veren Katar Başbakanı, müzakerelerdeki tıkanıklığın aşılması için atılabilecek adımları da ele alındığını ifade etti.

Aynı diplomat, İranlı teknik heyetin görüşmeleri sürdürmek üzere bu hafta Doha'yı ziyaret ettiğini belirtti.

Arakçi, diplomatik çözüm olanaklarını değerlendirmek amacıyla Pakistan ve Umman'ı da ziyaret etti. Umman'daki temasları sırasında, daha sonra Berlin'deki toplantıya da katılan Katar'ın özel temsilcisi Ali el-Sevadi ile görüştü.

Ancak Axios'ya konuşan kaynaklara göre şimdiye kadar yürütülen diplomatik temaslardan kayda değer bir sonuç çıkmadı.

Trump: Gerçek bir anlaşma istiyoruz

ABD Başkanı Donald Trump, cuma günü düzenlediği basın toplantısında İran'ın anlaşma yapmak istediğini ancak kendisinin kabul edebileceği bir anlaşmaya yanaşmadığını söyledi.

Trump, "İran bir anlaşma yapmak istiyor ancak benim kabul edebileceğim türden bir anlaşma istemiyor" dedi.

ABD Başkanı, "51 yıldır yaptıkları gibi sahte bir anlaşma değil, gerçek bir anlaşma istiyoruz" ifadelerini kullanarak İran'ı bu süre boyunca insanları kandırmakla suçladı.

İran yönetimini "deli" ve "son derece kötü bir grup" olarak nitelendiren Trump, Tahran'ın nükleer silaha sahip olmasına izin verilemeyeceğini vurguladı.

Trump ayrıca İran'ın "kirli bomba" geliştirmeye çalıştığı yönündeki bir söylentiye değinerek, bunun doğru olması halinde ABD'nin durumu tespit edeceğini ve böyle bir girişimi engelleyeceğini söyledi.

CNN daha önce yayımladığı haberinde, ABD istihbaratının İran'ın Washington'da patlatılmak üzere bir "kirli bomba" geliştirmeye çalışıyor olabileceğine ilişkin değerlendirmelerde bulunduğunu bildirmişti.

Trump, perşembe günü Axios'ya verdiği kısa demeçte ise savaşta atacağı bir sonraki adıma ilişkin kararını yeni yıldan önce vermeyeceğini belirtti.

Trump, "Herhangi bir karar almak için acelem yok. Yeni yılın başlamasının ardından neler olacağını göreceğiz" dedi.

Katar Başbakanı geçen hafta Washington'ı ziyaret ederek Trump ve Başkan Yardımcısı Vance ile görüşmüştü. Trump, görüşmenin ardından İran'a yönelik askerî harekâtın yeniden başlatılmasının "kesinlikle düşük bir ihtimal" olduğunu ve "gerekli görünmediğini" söylemişti.

Ancak Trump, bu açıklamasından bu yana İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun İran'a karşı yeni bir askerî operasyon başlatılması yönündeki yoğun baskısıyla karşı karşıya.


AB: Babu’l Mendeb’teki durumun etkisini limanlarda, fabrikalarda ve mağazalarda hissediyoruz

(foto altı) Avrupa Birliği’nin (AB) Suudi Arabistan Büyükelçisi Christophe Farnaud, röportaj sırasında yakında bir KİK-AB bakanlar toplantısı düzenleneceğini açıkladı. (Fotoğraf: Turki el-Ukayli)
(foto altı) Avrupa Birliği’nin (AB) Suudi Arabistan Büyükelçisi Christophe Farnaud, röportaj sırasında yakında bir KİK-AB bakanlar toplantısı düzenleneceğini açıkladı. (Fotoğraf: Turki el-Ukayli)
TT

AB: Babu’l Mendeb’teki durumun etkisini limanlarda, fabrikalarda ve mağazalarda hissediyoruz

(foto altı) Avrupa Birliği’nin (AB) Suudi Arabistan Büyükelçisi Christophe Farnaud, röportaj sırasında yakında bir KİK-AB bakanlar toplantısı düzenleneceğini açıkladı. (Fotoğraf: Turki el-Ukayli)
(foto altı) Avrupa Birliği’nin (AB) Suudi Arabistan Büyükelçisi Christophe Farnaud, röportaj sırasında yakında bir KİK-AB bakanlar toplantısı düzenleneceğini açıkladı. (Fotoğraf: Turki el-Ukayli)

Avrupa Birliği’nin (AB) Suudi Arabistan Büyükelçisi Christophe Farnaud, Körfez İşbirliği Konseyi (KİK)-AB zirvesinin tarihinin henüz belirlenmediğini belirterek, zirvenin ertelenmesinin hedeften vazgeçildiği anlamına gelmediğini söyledi. Farnaud, mevcut dönemde AB ile KİK ülkeleri arasındaki ortaklığın yeniden canlandığını ve ilerleme kaydettiğini ifade etti.

Farnaud, Şarku’l Avsat’a verdiği röportajda, KİK ülkeleri ile AB arasındaki ortaklığın, Ekim 2024’te düzenlenen ilk KİK-AB zirvesinde açıkça görüldüğü üzere güçlü bir ivme kazandığını belirtti. Farnaud, “İkinci zirve, birlikte ilerlememiz ve daha fazla mesafe katetmemiz için bize bir fırsat sunacak” dedi. İki bölge arasındaki bağlantıların önemine de dikkat çeken Farnaud, enerji, veri ve ulaşım alanlarının yanı sıra güvenlik ve iki bölge halkları arasındaki iletişimin güçlendirilmesinin de öncelikli konular arasında yer aldığını kaydetti.

sedrfgtyh
Brüksel’de düzenlenen ilk KİK-AB Zirvesi’ne katılan liderlerin hatıra fotoğrafı (AFP)

Farnaud, zirvenin tarihinin henüz belirlenmediğini açıkladı. Bu açıklama, KİK Genel Sekreteri tarafından yapılan ve zirvenin tarihinin yeniden düzenlenerek Körfez ve Avrupa taraflarının daha sonra mutabık kalacağı başka bir tarihe ertelendiğinin duyurulduğu geçen ekim ayı ortasındaki açıklamanın ardından geldi. Farnaud, sözlerini şöyle sürdürdü: “Koşullar zorlaştığında dostlarınıza ve ortaklarınıza daha fazla ihtiyaç duyarsınız. Birlikte çalışarak bu koşulların üstesinden daha kolay gelebilir ve bu süreçten hep birlikte daha güçlü çıkabiliriz.”

KİK-AB bakanlar toplantısı yakında gerçekleşecek

Farnaud, “Suudi dostlarımızla yürüttüğümüz görüşmeler ve aldığımız öneriler doğrultusunda bir tarih belirlendiğinde zirvenin düzenlenmesi için ilerleyeceğiz… Şimdiye kadar gerçekleştirdiğimiz çalışmalar temelinde, bu ortaklıkta bir adım daha ilerlememize yardımcı olacak somut sonuçlar elde etmeyi hedefleyeceğiz” ifadelerini kullandı. Ertelemenin yalnızca tarihi değiştirdiğini, izlenen yönü değiştirmediğini belirten Farnaud, hazırlıkların geçen süre boyunca devam ettiğini ve yakın zamanda AB ile KİK arasında düzenlenecek bakanlar toplantısı için de hazırlık yapıldığını kaydetti.

Farnaud, ikinci zirvenin olumlu ivmeyi sürdürerek iletişim, enerji, dijitalleşme, ulaşım, tedarik zincirleri ve koridorlar gibi alanlarda daha fazla somut sonuç elde edilmesine katkı sağlayacağını söyledi. Ayrıca öğrenciler ve gençler arasındaki değişim programlarının artırılacağını belirten Farnaud, güvenlik ve savunma konularının da iki tarafın gündeminde giderek daha fazla önem kazandığını ifade etti.

“Mevcut kriz, AB’nin kararlılığını daha da artırdı” diyen Farnaud, Suudi Arabistan ve Körfez’deki ortaklarının saldırılara maruz kalmasının ardından Avrupa’nın bu saldırıları açıkça kınadığını ve en üst düzeyde temaslarda bulunduğunu belirtti. Farnaud, “Ortaklıklar zor zamanlarda sınanır. Bizim ortaklıklarımız bu sınavı başarıyla geçti” dedi.

Suudi Arabistan ile stratejik ortaklık

Suudi Arabistan ile AB arasındaki stratejik ortaklık anlaşmasına ilişkin olarak Farnaud, bu konuda Suudi tarafıyla temasların sürdüğünü ve ortaklığı güçlendirme kararının iki tarafça yıllar önce alındığını vurguladı. AB’nin son kriz sırasında Körfez ülkelerine güçlü destek ve dayanışma sergilemesinin, söz konusu ortaklığın güçlendirilmesini daha da önemli hale getirdiğini belirten Farnaud, “Açık bir hedefimiz var. KİK’in tüm üyeleriyle yürütmek istediğimiz görüşmelerde olduğu gibi Suudi Arabistan ile de bir stratejik ortaklık anlaşması imzalamayı hedefliyoruz” dedi.

AB’nin şu anda Körfez’deki bazı ortaklarıyla müzakerelerini sürdürdüğünü belirten Farnaud, AB’nin Suudi Arabistan ile ilişkileri ilerletme konusunda kararlı olduğunu vurguladı. Son aylarda AB Konseyi Başkanı, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi, AB’nin Körfez Özel Temsilcisi ve Avrupa Parlamentosundan bir heyetin Suudi Arabistan’ı ziyaret ettiğine dikkat çeken Farnaud, bu ziyaretlerin ‘Avrupa’nın Suudi Arabistan’ı güvenilir bir ortak olarak gördüğüne ve zor zamanlarda yanında durduğuna dair açık bir mesaj’ olduğunu söyledi.

Farnaud, bu denli önemli bir ortaklığın kendisine denk bir çerçeveyi hak ettiğini vurguladı. Tamamlandığında stratejik ortaklık anlaşmasının siyasi diyaloğun yanı sıra güvenlik ve savunma konularını da kapsayacağını belirten Farnaud, anlaşmanın ticaret, yatırım, enerji, inovasyon, bağlantısallık ve halklar arasındaki ilişkiler alanlarında iş birliğinin önünü açacağını ifade etti. Anlaşmanın, küresel belirsizliğin hâkim olduğu bir dönemde dayanıklılığı artırabileceğini, istikrarı ve refahı güçlendirebileceğini kaydetti.

Farnaud, anlaşmanın Suudi Arabistan’ın bölgesel rolünü ve Körfez’in Avrupa’nın güvenliği ve refahı açısından taşıdığı önemi de yansıtacağını, ayrıca her iki tarafın halklarına somut faydalar sağlayacağını belirterek müzakerelerin yakın zamanda başlatılmasını umduğunu dile getirdi.

Çokuluslu Deniz Savunma Koalisyonu’na bir irtibat subayı

Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırıları ve güvenlik iş birliği konusunda ise Farnaud, AB’nin ‘pratik desteğe’ odaklandığını belirtti. AB liderlerinin, Husilerin Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarını en başından itibaren açıkça kınadıklarını ve Riyad ile tam dayanışma içinde olduklarını ifade eden Farnaud, Avrupa’nın son dönemde İran ve Husilerin Bahreyn ile Suudi Arabistan’a yönelik saldırılarını da kınadığını hatırlattı. Söz konusu saldırıları ‘kabul edilemez ve savaşın yeniden alevlenmesi riskini artıran’ eylemler olarak nitelendirdi.

Güvenlik iş birliğinin Avrupa için öncelik taşıdığını vurgulayan Farnaud, Kızıldeniz’in AB açısından uzak bir mesele olmadığını, AB’nin ticaretinin beşte birinin bu güzergâhtan geçtiğini belirtti. Farnaud, “Babu’l Mendeb Boğazı’nda yaşananları Avrupa limanlarında, fabrikalarında ve mağazalarında hissediyoruz” ifadesini kullandı.

cdfvgt
Avrupa Birliği (AB), Suudi Arabistan liderliğindeki Çokuluslu Deniz Savunma Koalisyonu’na bir irtibat subayı gönderecek. (SPA)

Farnaud, AB’nin Aspides Operasyonu’nu başlatmasının nedenlerinden birinin de bu olduğunu belirterek, Kızıldeniz ve Babu’l Mendeb Boğazı üzerindeki baskının artmasıyla operasyonun rolünün her zamankinden daha önemli hale geldiğini ifade etti.

Farnaud, Suudi Arabistan liderliğindeki çok uluslu savunma amaçlı deniz koalisyonuyla yakın temas halinde olduklarını açıkladı. Bu kapsamda, koordinasyonu geliştirmek, bilgi paylaşımını artırmak ve mükerrer çalışmaları önlemek amacıyla AB’den bir irtibat subayının koalisyonun Cidde’deki ana karargâhında görevlendirilmesi için çalışmalar yürütüldüğünü belirtti.

Farnaud ayrıca, çok sayıda AB ülkesinin Suudi Arabistan’ın savunma kapasitesinin güçlendirilmesine katkı sunmayı teklif ettiğini kaydetti.

‘Husiler tek başlarına hareket etmiyor’

Yemen konusunda ise Farnaud, öncelikle Yemen hükümetine ve Yemen halkına tam destek verdiklerini vurguladı. AB’nin 2026 yılında yaklaşık 92 milyon dolar (85 milyon euro) tutarında insani yardım sağladığını belirten Farnaud, yeni yardımların da seferber edilmeye çalışıldığını söyledi. Geçtiğimiz ekim ayında AB’nin, Yemen öncülüğünde yürütülecek bir toparlanma sürecini desteklemek amacıyla Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) ile yaklaşık 9,7 milyon dolar (9 milyon euro) değerinde bir anlaşma imzaladığını hatırlatan Farnaud, 2015’ten bu yana Yemen’deki insani ve kalkınma yardımları, krizlere müdahale ve barışın inşası çalışmaları için yaklaşık 2,16 milyar dolar (2 milyar euro) kaynak sağlandığını kaydetti.

xdvfgth
Suudi Arabistan Başbakanı ve Veliaht Prensi, Nisan 2026’da Krallığı ziyaret eden AB Konseyi Başkanı’nı kabul etti. (SPA)

Farnaud, “Husiler tek başlarına hareket etmiyor” diyerek, İran’ın sağladığı mali, askerî ve teknik desteğin Husilerin kapasitelerini güçlendirdiğini ve bölgedeki istikrarı bozduğunu ifade etti. AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas’ın da İran’a bu desteği durdurma çağrısında bulunduğunu belirtti.

İran’a karşı ek yaptırım hazırlığı

Farnaud, Kallas’ın İran’ın oluşturduğu tehdidin büyük ölçüde Avrupa’ya da uzandığını belirten açıklamalarını hatırlattı. AB’nin kısa süre önce İran Devrim Muhafızları Ordusu’nu (DMO) terör örgütü olarak sınıflandırdığını, İran’ın nükleer programı, ağır insan hakları ihlalleri ve deniz ulaşımının serbestisine yönelik kısıtlamalarla bağlantılı kapsamlı yaptırımlar uyguladığını kaydeden Farnaud, yeni yaptırımlar üzerinde de çalışıldığını açıkladı.

AB’nin, hedefli silah ambargosu da dahil olmak üzere Husilere yönelik BM yaptırımlarını uyguladığını belirten Farnaud, AB’nin Yemen Sahil Güvenlik Teşkilatı’na destek verdiğini ve silah kaçakçılığıyla mücadele etmek amacıyla Cibuti gibi bölgesel ortaklarla çalıştığını ifade etti. Farnaud ayrıca AB’nin, 2018’den bu yana Hudeyde’ye giden gemilerin denetlenmesine yönelik BM operasyonlarına yaklaşık 10 milyon euro katkıda bulunduğunu söyledi.

Ukrayna’da adil ve kalıcı barış

Rusya-Ukrayna savaşıyla ilgili olarak Farnaud, “Avrupa'dan daha fazla barış isteyen hiçbir taraf yok. Çünkü bu savaş bizim kıtamızda yaşanıyor” dedi. Ancak barışın ‘adil ve kalıcı’ olması gerektiğini vurgulayan Farnaud, bunun Ukrayna’nın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı gösterilmesi, sınırların güç kullanılarak değiştirilmemesi ve savaşın tekrarlanmasını önleyecek güvenilir güvenlik garantilerinin sağlanması anlamına geldiğini belirtti. Farnaud, AB’nin Ukrayna ile Rusya arasında ateşkes sağlanmasını temel bir adım olarak gördüğünü kaydetti.

Ukrayna’nın tam ve koşulsuz ateşkesi kabul ettiğini, buna karşılık Rusya’nın sivilleri ve kritik altyapıyı hedef alan saldırılar da dahil olmak üzere askerî operasyonlarını sürdürdüğünü belirten Farnaud, Moskova’nın ‘barışa ulaşma konusunda çok az bağlılık gösterdiğini’ ifade etti.

AB’nin Rusya üzerindeki baskıyı artırdığını dile getiren Farnaud, AB dışişleri bakanlarının kısa süre önce Rus rafinerilerini, bankalarını, e-ticaret şirketlerini ve Rusya’nın gölge filosuna destek veren şirketleri hedef alan 140 yeni yaptırım listesini onayladığını aktardı. Farnaud, AB’nin 22’nci yaptırım paketini ‘önümüzdeki günlerde’ sunmaya hazırlandığını bildirdi.

Suudi Arabistan’ın rolüne ilişkin değerlendirmesinde ise Farnaud, “Suudi Arabistan’ın diyaloğun kolaylaştırılması, esir takası ve Ukraynalı çocukların geri getirilmesi konusunda üstlendiği rolü takdir ediyorum” dedi. Bu çabalara büyük değer verdiklerini belirten Farnaud, ‘adil ve kalıcı bir barış’ için Suudi Arabistan ve Körfez ülkelerindeki ortaklarıyla yakın iş birliğini sürdüreceklerini ifade etti. Farnaud, ortak hedefin, Ukrayna’nın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne, uluslararası hukuka saygı gösteren ve uzun vadeli güvenliği güvence altına alan bir barış olduğunu vurguladı.

Serbest ticaret

Farnaud, KİK ülkeleri ile AB arasında serbest ticaret konusunda bir dizi görüşme yürütüldüğünü doğrulayarak, AB’nin giderek gelişen stratejik ilişkilere dayanarak tüm Körfez ülkeleriyle ticari ilişkilerde ilerleme kaydedilmesi konusunda güçlü bir potansiyel gördüğünü belirtti. AB ile KİK arasında imzalanacak bir serbest ticaret anlaşmasının her iki tarafta da ticaret, yatırım ve ekonomik çeşitlendirme alanlarında yeni fırsatlar yaratabileceğini ifade eden Farnaud, “Güçlü ve kalıcı bir yapı oluşturmak istiyoruz. Bu nedenle iki taraf, ilerlemek için en uygun yolları belirlemek üzere temaslarını sürdürüyor” dedi.

Farnaud, Körfez ve Avrupa tarafları için dengeli ve karşılıklı fayda sağlayacak şekilde ticari ilişkilerin derinleştirilmesi amacıyla AB’nin çalışmaya hazır olduğunu da vurguladı.

Schengen muafiyeti

Suudi Arabistan ve KİK ülkeleri vatandaşlarının Schengen vizesinden muaf tutulmasına ilişkin olarak Farnaud, ikili ilişkilerin önemli ölçüde geliştiğini ve AB’nin bu gelişmenin iş insanlarının, öğrencilerin ve ailelerin seyahatlerini kolaylaştırmasına da yansımasını istediğini belirterek, “KİK ülkelerindeki dostlarımız için bu konunun ne kadar önemli olduğunu anlıyoruz” dedi.

Bu konudaki çalışmaların bir süre önce başladığını açıklayan Farnaud, AB üyesi ülkelerin Suudi Arabistan, Bahreyn, Kuveyt, Umman ve Katar vatandaşlarına vizesiz seyahat imkânı sağlanmasına yönelik diyaloğun başlatılmasını memnuniyetle karşıladığını bildirdi. Bunun AB açısından ‘açık bir siyasi yönelim’ oluşturduğunu belirten Farnaud, KİK’in 19 Ekim’de vize muafiyeti sürecini onaylamasının ardından AB’nin şu anda sonraki adımlar üzerinde çalıştığını kaydetti.

Gazze ve iki devletli çözüm

Filistin meselesi ve Gazze konusunda ise Farnaud, AB’nin ‘tam teyakkuz hâlini koruduğunu’ belirterek, iki devletli çözümün ‘Filistinlilerin kendi kaderini tayin hakkını, İsrail’in kalıcı güvenliğini ve bölgesel barışı sağlayabilecek tek uygulanabilir yol’ olmaya devam ettiğini vurguladı.

Suudi Arabistan, AB ve Norveç’in öncülük ettiği uluslararası ittifakın da bu hususu vurguladığına işaret eden Farnaud, AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi’nin Gazze’deki insani krize ilişkin derin endişelerini açıkça dile getirdiğini kaydetti.

AB’nin, BM Güvenlik Konseyi’nin 2803 sayılı kararının hükümlerinin eksiksiz uygulanması çağrısında bulunduğunu belirten Farnaud, bunlar arasında Hamas ve devlet dışı diğer silahlı grupların silahlarının kalıcı olarak bırakılması, İsrail güçlerinin Gazze’den tamamen çekilmesi ve bölgede sivil yönetime geçilmesinin yer aldığını ifade etti. Farnaud, AB’nin ‘Hamas’ın Gazze Şeridi’nin gelecekteki yönetiminde herhangi bir rol üstlenmemesi gerektiğini’ açıkça ortaya koyduğunu da vurguladı.

‘Taahhütlerle sahadaki gerçekler arasındaki uçurumun hâlâ büyük olduğunu’ belirten Farnaud, Gazze’de acil insani ihtiyaçların bulunduğuna, Batı Şeria’daki şiddet ve yerleşim yeri genişletme faaliyetlerinin ise Filistin devletinin kurulmasına yönelik umutları zayıflattığına dikkat çekti.

4 farklı alan

Farnaud, AB’nin dört farklı alanda çalışma yürüttüğünü açıkladı. İlk alanın güvenlik olduğunu belirten Farnaud, bu kapsamda AB’nin Refah Sınır Kapısı’ndaki Sınır Yardım Misyonu’na, Filistin Sivil Polis Teşkilatı ve hukukun üstünlüğüne destek misyonuna, Filistin yönetiminin reformlarına yönelik siyasi ve mali desteğe ve erken toparlanma çalışmalarına odaklandığını ifade etti. Erken toparlanma kapsamında 15 ortakla iş birliği içinde yürütülen Gazze Ekibi girişimi aracılığıyla 900 milyon euro kaynak sağlandığını belirten Farnaud, insani yardımların da sürdüğünü ve 2026 yılı boyunca 217 milyon euro destek sunma taahhüdünde bulunduklarını kaydetti.

Farnaud, “Gazze’deki ailelerin evlere, okullara ve hastanelere ihtiyacı var” diyerek, AB’nin hedefinin ‘İsraillilerin ve Filistinlilerin barış, güvenlik ve onur içinde yan yana yaşayabilecekleri bir gelecek oluşturmak’ olduğunu söyledi.


ABD izliyor... İsrail alarma geçti, İran tahkimatını güçlendiriyor

ABD'li denizciler, USS George H.W. Bush uçak gemisinde uçakların bakım çalışmalarını yürütüyor (CENTCOM)
ABD'li denizciler, USS George H.W. Bush uçak gemisinde uçakların bakım çalışmalarını yürütüyor (CENTCOM)
TT

ABD izliyor... İsrail alarma geçti, İran tahkimatını güçlendiriyor

ABD'li denizciler, USS George H.W. Bush uçak gemisinde uçakların bakım çalışmalarını yürütüyor (CENTCOM)
ABD'li denizciler, USS George H.W. Bush uçak gemisinde uçakların bakım çalışmalarını yürütüyor (CENTCOM)

Washington, İran'a yönelik askerî seçenekleri açık tutarken siyasi açıdan temkinli bir tutum sergiliyor. İki ülke arasında çatışmaların yeniden başlama ihtimaline ilişkin işaretler artarken, diplomatik cephedeki görünür sakinliğin ardında her an tırmanabilecek bir gerilim yaşanıyor.

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, Tahran ile anlaşmaya varılması ihtimaline kapıyı açık tutmayı tercih ederken, İsrail'in İran'a yönelik yeni ve kapsamlı bir askerî saldırı düzenlenmesi yönündeki baskısı giderek artıyor.

Öte yandan İran, füze cephaneliğini yeniden inşa etmek için zamana karşı yarışıyor. Batılı kaynaklara göre Tahran yönetimi, olası İsrail ve ABD saldırılarına karşı askerî ve nükleer tesislerini yer altında tahkim etme çalışmalarını da hızlandırıyor.

Tel Aviv, İran'ın tahkimat faaliyetlerini kritik kararın bir an önce alınması gerektiği yönündeki tezine dayanak olarak gösteriyor. İsrail, Tahran'ın yer altındaki askerî ve nükleer kapasitesini hızla yeniden inşa etmesinin, gelecekte bu tesislerin hedef alınmasını zorlaştırabileceğinden endişe ediyor. Bu süreçte İsrail ordusu da alarm seviyesini yükseltirken güvenlik ve istihbarat faaliyetlerini yoğunlaştırıyor, Washington ile koordinasyonunu artırıyor.

Şarku’l Avsat’ın CBS News’ten aktardığına göre bilgili kaynaklar, İsrail ve ABD’nin yakın dönemde İran'a yönelik yeni bir saldırı düzenlenmesi ihtimalini değerlendiriyor. Tel Aviv'de, Tahran'ın balistik füze üretim kapasitesini yeniden inşa etme hızına ilişkin endişeler artarken, İran'ın askerî ve nükleer tesislerini tahkim etme ve bunların büyük bölümünü yer altındaki tesislere taşıma çabaları da yakından izleniyor. Bu adımların, olası yeni bir çatışmada söz konusu tesislerin hedef alınmasını zorlaştırabileceği değerlendiriliyor.

İsrail en üst düzeyde alarma geçti

İran'ın Fordo nükleer tesisinin çevresinin, ABD saldırılarının ardından çekilmiş uydu görüntüsü (Reuters)
İran'ın Fordo nükleer tesisinin çevresinin, ABD saldırılarının ardından çekilmiş uydu görüntüsü (Reuters)

Kaynaklara göre İsrail, yeni bir çatışma turuna hazır görünüyor. İsrail ordusu, İran'dan gelebilecek olası bir saldırıya karşı savunma hazırlıklarını en üst seviyeye çıkardı.

Başbakan Binyamin Netanyahu hükümeti, bölgede konuşlandırılmış ABD askerî kapasitesinin sağlayacağı ateş gücü, istihbarat ve operasyonel destek nedeniyle İran'a yönelik operasyonun ABD ile ortaklaşa gerçekleştirilmesini tercih ediyor.

Washington, Ortadoğu'da on binlerce asker, savaş gruplarıyla birlikte iki uçak gemisi ve çok sayıda savaş gemisi ile hava aracını kapsayan geniş bir askerî varlık bulunduruyor. Kaynaklara göre bu konuşlanma, kapsamlı ön hazırlık hareketlerine gerek kalmadan, kararın alınmasından sonraki iki ila dört gün içinde saldırı düzenlenmesine imkân sağlayabilir.

Ancak askerî hazırlıkların yüksek seviyede olması, siyasi kararın verildiği anlamına gelmiyor. Başkan Donald Trump, şu ana kadar yeni bir saldırı emri verme konusunda açık istek ortaya koymadı. Trump, güç kullanma tehdidini sürdürürken, anlaşma ihtimalini de gündemde tutmayı tercih ediyor.

Savaşı “her ne şekilde olursa olsun” sona erdirmek istediğini söyleyen Trump, diğer açıklamalarında ise karar vermek için acele etmediğini belirtti. Yeni yılın başlamasının ardından yaşanacak gelişmelerin, izlenecek yolu belirlemede kritik olabileceğine işaret etti.

Tıkanan müzakereler ve karşılıklı suçlamalar

Arakçi ve Lavrov, Tahran'daki İran Dışişleri Bakanlığı binasında gerçekleştirdikleri görüşmenin ardından basın toplantısına katıldı (AP
Arakçi ve Lavrov, Tahran'daki İran Dışişleri Bakanlığı binasında gerçekleştirdikleri görüşmenin ardından basın toplantısına katıldı (AP

Bu gelişmeler, Washington ile Tahran arasında aylar süren dolaylı müzakerelerin ateşkesin sağlanması ve Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması konusunda herhangi bir sonuç vermediği dönemde yaşanıyor.

İran, ABD'nin deniz ablukası kaldırılmadan ve Ortadoğu'nun farklı cephelerindeki düşmanlıklar sona erdirilmeden nükleer programının müzakere edilmesini reddediyor. Tahran yönetimi, olası bir anlaşma için başka şartlar da öne sürüyor.

Öte yandan Trump, İran'ın kimyasal veya biyolojik silah geliştirmeye çalışabileceği ihtimalini gündeme getirdi, ancak bu suçlamaları destekleyen kamuya açık herhangi bir kanıt sunmadı. Trump, nükleer programındaki ilerlemenin sekteye uğramasının ardından Tahran'ın bu seçeneklere yönelebileceğini öne sürdü. Bu açıklamalar İran'ın sert tepkisiyle karşılandı.

İran Dışişleri Bakanlığı ise söz konusu iddiaları, 2003 yılında Irak'ın işgali öncesinde Bağdat'ın kitle imha silahlarına sahip olduğu yönünde ABD tarafından ortaya atılan suçlamalara benzetti.

Bakanlık Sözcüsü İsmail Bekayi, yeni iddiaların yanıltıcı senaryoları tekrar gündeme getirdiğini söyledi. Bu açıklama, Tahran'ın söz konusu suçlamaların askerî gerilimi gerekçelendirmek amacıyla kullanılmasından duyduğu endişeyi yansıtıyor.

Güvenlik temasları çatışma beklentisini artırıyor

Yeni bir çatışma ihtimaline ilişkin spekülasyonlar, ABD Merkez Kuvvetler Komutanı (CENTCOM) Brad Cooper'ın çarşamba günü İsrail Savunma Bakanlığı'nda üst düzey güvenlik yetkilileriyle gerçekleştirdiği görüşmenin ardından güçlendi. İsrail ordusu, toplantıyı mevcut durumun kapsamlı ve ortak değerlendirmesi olarak nitelendirdi.

Toplantıya İsrail Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir ve Mossad Başkanı da katıldı. İki ülke arasındaki güvenlik koordinasyonunun niteliği dikkate alındığında, bu katılım dikkat çekici bulundu.

Öte yandan kaynaklar, Mossad Başkanı'nın geçen hafta Washington'da aralarında CIA Direktörü John Ratcliffe'in de bulunduğu ABD'li yetkililerle görüştüğünü bildirdi.

İsrail Savunma ve Güvenlik Forumu Başkanı Erez Weiner, Mossad Başkanı'nın Washington'da birkaç gün kalmasının gündemdeki dosyaların önemini yansıttığını ve İran'ın ABD-İsrail istişarelerinde öncelikli konular arasında yer aldığını gösterdiğini değerlendiriyor.

Siyasi hesaplar savaş için zaman aralığını daraltabilir

ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu (AFP)
ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu (AFP)

Bununla birlikte, yeni bir askerî hamle Trump ve Netanyahu açısından siyasi bakımdan hassas bir döneme denk gelebilir.

Netanyahu, İsrail seçimlerinin ardından ortaya çıkan siyasi gelişmelerle karşı karşıya. Siyasi rakiplerine hükümet kurma görevinin verilmesi, Netanyahu'nun birkaç hafta içinde iktidarı kaybetmesi ihtimalini gündeme getiriyor.

Parlamentodaki çoğunluğunu kaybetmesinden beri Netanyahu, başta İran kaynaklı güvenlik tehditleri olmak üzere güvenlik gündemini öne çıkararak ulusal birlik hükümeti kurulmasını sağlamaya çalışıyor.

Ancak Netanyahu'nun siyasi rakipleri, başbakanı güvenlik dosyasını kendi siyasi konumunu güçlendirmek ve iktidarda kalma süresini uzatmak için kullanmakla suçluyor. Bu durum, savaş kararına askerî gerekçelerin yanı sıra iç siyasete ilişkin hesaplamaların da dâhil olmasına yol açıyor.

Trump da artan iç siyasi baskılarla karşı karşıya. Savaşa yönelik kamuoyu muhalefetinin güçlenmesi ve Cumhuriyetçi Parti'nin Kongre'deki nüfuzunun gerilemesi, uzun süreli bir çatışma için gerekli finansmanın sağlanmasını zorlaştırabilir.

Bütün bu hesapların merkezinde ise İran'ın nükleer programı bulunuyor. Tahran'ın yüzde 60 oranında zenginleştirilmiş uranyum stokuna ilişkin endişeler devam ediyor. Söz konusu stokun, savaş sırasında hasar gören tesislerin enkazı altında bulunduğu tahmin ediliyor.

Bu stok, nükleer silah üretimi için gerekli zenginleştirme seviyesine ulaşmanın ilave bir teknik aşama gerektirmesi nedeniyle uluslararası düzeyde kaygı yaratıyor.

Diplomasinin tıkanması, askerî hareketliliğin hızlanması ve siyasi hesapların giderek karmaşıklaşmasıyla bölge yeni bir yol ayrımına gelmiş görünüyor.

Washington ile Tahran ya krizi kontrol altına almayı başaracak ya da mevcut askerî hazırlıklar yeni bir çatışmanın fitilini ateşleyecek. Savaşın önlenmesi için kalan diplomatik fırsatların ise her geçen gün daraldığı değerlendiriliyor.