Türkiye'de yaşlı nüfusu yüzde 21,4 artarak 8 milyon 722 bin kişiye ulaştıhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/t%C3%BCrkiye/4934776-t%C3%BCrkiyede-ya%C5%9Fl%C4%B1-n%C3%BCfusu-y%C3%BCzde-214-artarak-8-milyon-722-bin-ki%C5%9Fiye-ula%C5%9Ft%C4%B1
Türkiye'de yaşlı nüfusu yüzde 21,4 artarak 8 milyon 722 bin kişiye ulaştı
Türkiye'de 65 ve daha yukarı yaştaki nüfus beş yılda yüzde 21,4 artarak geçen yıl 8 milyon 722 bin 806 kişiye ulaştı. Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranı 2023 itibarıyla yüzde 10,2'ye çıktı.
Türkiye'de yaşlı nüfusu yüzde 21,4 artarak 8 milyon 722 bin kişiye ulaştı
AA
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2023 yılına ilişkin "İstatistiklerle Yaşlılar" çalışmasının sonuçlarını açıkladı.
Buna göre, 2018'de 7 milyon 186 bin 204 kişi olan 65 yaş ve üzeri nüfus, son beş yılda yüzde 21,4 artarak 2023'te 8 milyon 722 bin 806 kişi oldu. Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranı 2018'de yüzde 8,8 iken, 2023'te yüzde 10,2'ye çıktı.
Yaşlı nüfusun 2023'te yüzde 44,5'ini erkekler, yüzde 55,5'ini kadınlar oluşturdu. Nüfus projeksiyonlarında yaşlı nüfus oranının 2030'da yüzde 12,9, 2040'ta yüzde 16,3, 2060'ta yüzde 22,6 ve 2080'de yüzde 25,6 olacağı öngörüldü.
Yaşlı nüfus, yaş grubuna göre incelendiğinde, 2018'de bu kesimin yüzde 62,2'si 65-74 yaş grubunda, yüzde 28,6'sı 75-84 yaş grubunda ve yüzde 9,2'sinin 85 ve daha yukarı yaş grubunda yer aldığı görülürken, 2023'te yüzde 64'ünün 65-74 yaş grubunda, yüzde 28,1'inin 75-84 yaş grubunda ve yüzde 7,9'unun 85 ve daha yukarı yaş grubunda yer aldığı belirlendi.
Yaşlı nüfusun yüzde 0,1'ini oluşturan 100 yaş ve üzerindeki yaşlı kişi sayısı 2023'te 6 bin 609 oldu.
Türkiye nüfusunun yaş yapısı değişti
Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranının yüzde 10'u geçmesi nüfusun yaşlanmasının bir göstergesi olarak kabul ediliyor. Türkiye'de yaşlı nüfus, diğer yaş gruplarındaki nüfusa göre daha yüksek bir hızla artış gösterdi.
Küresel yaşlanma süreci olarak adlandırılan "demografik dönüşüm" sürecinde olan Türkiye'de, doğurganlık ve ölümlülük hızlarındaki azalmayla sağlık alanında kaydedilen gelişmeler, yaşam standardının, refah düzeyinin ve doğuşta beklenen yaşam süresinin artmasıyla nüfusun yaş yapısı şekil değiştirdi. Çocuk ve gençlerin toplam nüfus içindeki oranı azalırken yaşlıların toplam nüfus içindeki oranı artış gösterdi. Türkiye, oransal olarak yaşlı nüfus yapısına sahip ülkelere göre hala genç bir nüfus yapısına sahip olsa da yaşlı nüfus sayısal olarak oldukça fazla.
Nüfusun yaşlanmasıyla ilgili bilgi veren göstergelerden olan ortanca yaş da 2018'de 32 iken 2023'te 34 oldu. Ortanca yaş 2023'te erkeklerde 33,2, kadınlarda 34,7 olarak hesaplandı.
Nüfus projeksiyonlarında ortanca yaşın 2030'da 35,6, 2040'ta 38,5, 2060'ta 42,3 ve 2080'de 45 olacağı tahmin edildi.
Çalışma çağındaki 100 kişiye düşen yaşlı sayısını ifade eden yaşlı bağımlılık oranı 2018'de yüzde 12,9 iken 2023'te yüzde 15'e çıktı.
Türkiye, yaşlı nüfusunda 184 ülke arasında 67'nci sırada
Nüfus projeksiyonlarına göre, yaşlı bağımlılık oranının 2030'da yüzde 19,6, 2040'ta yüzde 25,3, 2060'ta yüzde 37,5 ve 2080'de yüzde 43,6 olacağı öngörüldü.
Nüfus tahminlerine göre, 2023'te dünya nüfusu 8 milyar 45 milyon 311 bin 448 kişi, yaşlı nüfus ise 807 milyon 790 bin 294 kişi oldu. Buna göre, dünya nüfusunun yüzde 10'unu yaşlı nüfus oluşturdu.
En yüksek yaşlı nüfus oranına sahip ilk üç ülke, yüzde 30,1 ile Japonya, yüzde 24,5 ile İtalya ve yüzde 23,6 ile Finlandiya oldu. Türkiye bu açıdan 184 ülke arasında 67'nci sırada yer aldı.
Yaşlı nüfus oranının en yüksek olduğu il, 2023'te yüzde 20 ile Sinop olarak belirlendi. Bu ili yüzde 19,5 ile Kastamonu, yüzde 18,3 ile Giresun izledi. Yaşlı nüfus oranının en düşük olduğu il ise yüzde 3,5 ile Şırnak oldu. Bu ili yüzde 4 ile Hakkari ve 4,2 ile Şanlıurfa izledi.
Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranının yüzde 10 ve üzerinde olduğu il sayısı 2023'te 54 oldu.
Yaklaşık her dört haneden birinde en az bir yaşlı fert var
Türkiye'de 2023'te toplam 26 milyon 309 bin 332 haneden 6 milyon 458 bin 465'inde yaşlı nüfus olarak tanımlanan 65 ve daha yukarı yaşta en az bir fert bulunduğu belirlendi. Diğer bir ifadeyle, hanelerin yüzde 24,5'inde en az bir yaşlı fert yaşadığı görüldü.
En az bir yaşlı fert bulunan 6 milyon 458 bin 465 haneden 1 milyon 669 bin 270'inde tek başına yaşlı fertler yaşıyor. Bu hanelerin yüzde 74,4'ünde yaşlı kadınlar, yüzde 25,6'sında da yaşlı erkekler bulunuyor.
En az bir yaşlı fert bulunan haneler içinde tek kişilik yaşlı hanehalkı oranının en yüksek olduğu il, 2023 yılında yüzde 34,4 ile Balıkesir oldu. Bu ili yüzde 34,3 ile Burdur, yüzde 34 ile Çanakkale izledi. Bu oranın en düşük olduğu il ise yüzde 7,8 ile Hakkari oldu. Bu ili yüzde 13,5 ile Batman, yüzde 14,9 Van izledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan: İzmir'deki patlamada 16 kardeşimiz hayatını kaybettihttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/t%C3%BCrkiye/5339467-cumhurba%C5%9Fkan%C4%B1-erdo%C4%9Fan-i%CC%87zmirdeki-patlamada-16-karde%C5%9Fimiz-hayat%C4%B1n%C4%B1-kaybetti
Cumhurbaşkanı Erdoğan: İzmir'deki patlamada 16 kardeşimiz hayatını kaybetti
Türkiye'nin İzmir kentinin kuzeyindeki Habaş Demir Çelik fabrikasında meydana gelen patlamanın ardından itfaiye ekipleri olay yerinde (AFP)
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İzmir bulunan bir çelik fabrikasında meydana gelen patlamada hayatını kaybedenlerin sayısının 16'ya yükseldiğini açıkladı. Yaralı sayısının 13 olduğunu belirten Erdoğan, yaralılardan ikisinin durumunun ağır olduğunu bildirdi.
Erdoğan, televizyondan yayımlanan açıklamasında, "Bu elim hadisenin nedenleri, olası ihmaller ve sorumlular da dahil olmak üzere tüm yönleriyle aydınlatılacağını" söyledi.
Adalet Bakanı Akın Gürlek de X hesabından yaptığı açıklamada, "Enkaz altında kalan işçilerimize ulaşmak için arama kurtarma çalışmaları devam ediyor" ifadelerini kullandı. Gürlek, olayla ilgili soruşturma başlatıldığını da duyurdu.
Türkiye'nin İzmir kentinin kuzeyindeki Habaş Demir Çelik fabrikasında meydana gelen patlamanın ardından tesisten duman yükseliyor (AP)
Patlama, pazartesi günü öğle saatlerinde (TSİ 12.00) İzmir'in Aliağa ilçesinde bulunan Habaş Demir Çelik Fabrikası'nda meydana geldi. Yetkililer, patlamanın ardından tesiste yangın çıktığını bildirdi.
İzmir Büyükşehir Belediye Başkanı Cemil Tugay, kurtarma ekiplerinin "çöken platformu kaldırmak için çalışmalarını sürdürdüğünü" belirtti. AFP'nin aktardığına göre kazada yaralananların tamamı fabrika işçilerinden oluşuyor.
COP31, gelişmekte olan ülkelere yönelik finansman konusundaki anlaşmazlıklar eşliğinde Türkiye’de başladıhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/t%C3%BCrkiye/5339430-cop31-geli%C5%9Fmekte-olan-%C3%BClkelere-y%C3%B6nelik-finansman-konusundaki-anla%C5%9Fmazl%C4%B1klar
COP31, gelişmekte olan ülkelere yönelik finansman konusundaki anlaşmazlıklar eşliğinde Türkiye’de başladı
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, COP31’in açılış oturumunda konuştu. (AFP)
Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) bugün Antalya’da başladı. Konferans, gelişmekte olan ülkelerin finansmanı konusunda yaşanan anlaşmazlıklar ve BM’nin hükümetlere emisyonların azaltılması ile fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecinin hızlandırılması yönündeki baskıları gölgesinde gerçekleştiriliyor. Konferans, aşırı sıcaklar, orman yangınları ve geniş çaplı sellere sahne olan bir yılın ardından düzenleniyor.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, dünya liderlerine iklim kriziyle daha ciddi şekilde mücadele etme çağrısında bulunarak dünyanın ‘aşırı iklim olaylarının yeni bir dönemine’ girdiğini söyledi. Guterres, liderlerden emisyon azaltımını hızlandırmalarını, fosil yakıtlardan adil bir geçişi güçlendirmelerini, iklim değişikliğinin etkilerine en fazla maruz kalan ülkelere finansman ve koruma sağlamalarını istedi.
İki hafta sürecek konferans, Avrupa’da yaşanan şiddetli sıcak hava dalgalarının, Endonezya’daki geniş çaplı orman yangınlarının ve Nepal’deki yıkıcı sellerin ardından düzenleniyor. Dünya Meteoroloji Örgütü’nün (WMO) bir raporunda da 2026 yılında küresel sıcaklıkların olağanüstü seviyelerde seyretmeye devam ettiği, buzulların eridiği ve deniz seviyelerinin yükseldiği belirtildi.
Açılış oturumları, iklim finansmanı konularının resmî gündeme alınmasına ilişkin görüşmelerin pazar gecesi geç saatlere kadar sürmesi nedeniyle yaklaşık bir buçuk saat gecikmeyle başladı. Görüşmelerde özellikle gelişmekte olan ülkelerin, gelişmiş ülkelerin finansman sağlamasına yönelik mekanizmaların ele alınması talepleri öne çıktı.
Greenpeace Heyeti Başkanı Jasper Inventor, COP31’in başlangıcının zorlu geçtiğini belirterek gelişmiş ülkelerin, geçen yıl Brezilya’da düzenlenen COP30’da kabul edilen ve zengin ülkelerin gelişmekte olan ülkelere nasıl finansman sağlayacağının ele alınmasını öngören platformun gündeme alınması konusunda katı bir tutum sergilediğine dikkat çekti.
Müzakereler hakkında bilgi sahibi bir kaynak, iklim eylemi çalışma programının gündeme alındığını belirtirken, uyum finansmanının üç katına çıkarılması konusu, Afrika ülkelerinin görüşülmesi yönündeki taleplerine rağmen bağımsız bir gündem maddesi olarak kabul edilmedi. Konunun diğer başlıklar kapsamında ele alınması kararlaştırıldı.
Antalya’da düzenlenen konferansın açılış töreninde, Brezilyalı COP30 Başkanı Andre Aranha Correa do Lago ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi İcra Sekreteri Simon Stiell (Reuters)
Uyum finansmanı, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele etmesine yardımcı olmayı amaçlıyor. Bu kapsamda deniz setlerinin inşa edilmesi ve kuraklığa dayanıklı tarım ürünlerinin geliştirilmesi gibi projeler destekleniyor.
Ancak en yoksul ülkeler, mevcut finansmanın ihtiyaç duyulan seviyenin hâlâ altında olduğunu düşünüyor.
Müzakereler, petrol fiyatlarındaki şokun ve ABD ile İran arasındaki savaş ile Rusya-Ukrayna çatışması başta olmak üzere jeopolitik gerilimlerin etkisi altında, büyük ilerlemeler sağlanacağına ilişkin sınırlı beklentilerle sürüyor. Avrupa Birliği’nden (AB) üst düzey bir yetkili de geçen hafta yaptığı açıklamada, konferans sırasında ilave finansman taahhütlerinde bulunulması için siyasi iradenin bulunmadığı uyarısında bulunmuştu.
Avustralya müzakerelere öncülük ediyor
Konferansa Türkiye başkanlık ederken müzakereleri Avustralya yürütüyor. Etkinliğe ev sahipliği yapılması konusunda yaşanan anlaşmazlığı sona erdiren bu istisnai düzenleme kapsamında iki ülke, COP31’i iklim taahhütlerinin somut adımlara dönüştürülmesine odaklanan bir ‘uygulama konferansı’ olarak öne çıkarmayı hedefliyor.
Türkiye, resmî müzakerelere paralel olarak yapay zekâ ve atık yönetimi gibi alanlarda gönüllü taahhütleri içeren ayrı bir eylem gündemi sunuyor. Bu gündemde öne çıkan hedeflerden biri, elektriğin küresel toplam enerji talebindeki payını halihazırdaki yaklaşık yüzde 20 seviyesinden 2035 yılına kadar yüzde 35’e çıkarmak.
Ancak bu girişim, elektriğin hangi kaynaklardan üretileceği konusunda görüş ayrılıklarına yol açabilir. AB, elektrik üretimindeki genişlemenin temiz kaynaklara dayanması gerektiğini savunurken, bu yaklaşım Türkiye’nin önerisinde fosil yakıtların rolünün ne olacağına ilişkin tartışmaları gündeme getiriyor.
Söz konusu görüş ayrılıkları, 2023 yılında Dubai’de düzenlenen COP28’de kabul edilen fosil yakıtlardan uzaklaşma taahhüdünün uygulanması konusunda ülkeler arasında yaşanan görüş ayrılıklarının devamı niteliğini taşıyor.
Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva’nın, bu hafta düzenlenecek liderler toplantılarına katılmak üzere pazartesi günü ilerleyen saatlerde Antalya’ya gelmesi bekleniyor.
Buna karşılık, ABD yönetiminden yetkililer, Başkan Donald Trump’ın iklim politikalarına şüpheyle yaklaşan tutumu nedeniyle konferansa katılmıyor. Geçen hafta yapılan ara seçimlerde Demokratların elde ettiği kazanımların ardından, aralarında Demokrat üyelerin de bulunduğu bir ABD Kongre heyetinin ise Antalya’ya gelmesi bekleniyor.
BM, eylül ayında yaptığı uyarıda küresel sıcaklıkların sanayi öncesi döneme kıyasla 1,5 santigrat derece eşiğini aşma yolunda ilerlediğini bildirmişti. Söz konusu eşik, Paris İklim Anlaşması’nda belirlenen en iddialı hedefi oluşturuyor.
BM yetkilisi, COP31 arifesinde Şarku’l Avsat’a konuştu: İklim eylemi ve enerji güvenliği birbirini tamamlayan iki yolhttps://turkish.aawsat.com/d%C3%BCnya/t%C3%BCrkiye/5339257-bm-yetkilisi-cop31-arifesinde-%C5%9Farku%E2%80%99l-avsat%E2%80%99-konu%C5%9Ftu-i%CC%87klim-eylemi-ve-enerji
BM yetkilisi, COP31 arifesinde Şarku’l Avsat’a konuştu: İklim eylemi ve enerji güvenliği birbirini tamamlayan iki yol
BM Genel Sekreter Yardımcısı ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi İcra Sekreteri Simon Stiell (BM)
Antalya’da bugün başlayacak BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) öncesinde gözler, hükümetlerin taahhütler arasındaki açığı kapatarak iklim değişikliğiyle mücadele için somut adımlar atma kapasitesine çevrildi. COP31, emisyonların azaltılmasına yönelik çabaların enerji piyasalarındaki dalgalanmalar, elektrik talebindeki artış ve yapay zekâ kullanımı ile veri merkezlerinin hızla yaygınlaşması gibi gelişmelerle iç içe geçtiği bir dönemde düzenleniyor.
BM Genel Sekreter Yardımcısı ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi İcra Sekreteri Simon Stiell, Şarku’l Avsat’a verdiği özel röportajda, uluslararası taahhütlerin yerine getirilmesinin, özellikle de gelişmekte olan ülkelere gerekli finansmanın sağlanmasının hızlandırılması çağrısında bulundu. Stiell, yıllık 1,3 trilyon dolar kaynak seferber edilmesini hedefleyen Bakü’den Belem’e Yol Haritası’nın somut bir gerçekliğe dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı. Enerji güvenliği ile iklim eyleminin birbirine zıt süreçler olmadığını, aksine bütüncül bir yaklaşımla ele alınmaları gerektiğini belirten Stiell, Suudi Arabistan’ın Yeşil Suudi Arabistan ve Yeşil Ortadoğu girişimlerini ve bu girişimlerin bölgesel iş birliği ile iklim eyleminin güçlendirilmesindeki rolünü de övdü.
Antalya’da iki haftadan uzun sürecek COP31, sıcaklıkların rekor seviyelere ulaştığı, iklim değişikliğinin etkilerinin ağırlaştığı ve enerji güvenliğine ilişkin endişelerin arttığı bir dönemde düzenleniyor. BM’nin internet sitesinde yayımlanan açıklamada, konferansın ülkeler açısından iklim eylemini hızlandırmak ve iş birliğini güçlendirmek için kritik bir fırsat sunduğu belirtildi. Ev sahibi Türkiye ise elektrik konusunu öncelikli gündem maddeleri arasına alırken, yenilenebilir enerji alanındaki gelişmelerini öne çıkarıyor. Türkiye ayrıca metan gazı emisyonlarını azaltmanın bir yolu olarak Sıfır Atık programını da tanıtıyor.
Brezilya’da düzenlenen COP30 toplantısından (BM)
Açılış öncesinde Şarku’l Avsat’a özel bir röportaj veren Stiell, enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmalar ile yapay zekâ kullanımı ve veri merkezlerinin yaygınlaşmasının elektrik ve su tüketimi üzerindeki etkileri bağlamında enerji güvenliği ile iklim eylemi arasındaki ilişkiye değindi. Stiell ayrıca, bu teknolojilerin enerji sistemlerinin verimliliğini artırmak amacıyla kullanılabileceği fırsatları ele aldı. İklim taahhütleri ile bunların hayata geçirilmesi arasındaki açığı değerlendiren Stiell, Türkiye’de düzenlenecek COP31’in önceliklerini de anlattı.
Sermaye maliyetinin artması, gelişmekte olan ülkelerin iklim finansmanını engelliyor
Öte yandan Stiell, iklim finansmanını, sera gazı emisyonlarının azaltılması ve ülkeler ile toplumların iklim değişikliğinin giderek ağırlaşan etkilerine karşı direnç kapasitesinin güçlendirilmesi yoluyla iklim eyleminin kapsamını genişletmek ve hızını artırmak açısından temel bir unsur olarak nitelendirdi.
İklim finansmanına ilişkin tüm taahhütlerin yerine getirilmesinin, özellikle iklim değişikliğinin etkilerine en fazla maruz kalan ancak krizin ortaya çıkmasına çok az katkıda bulunan gelişmekte olan ülkelerin desteklenmesi bakımından ‘büyük önem taşıdığını’ belirten Stiell, bunun son derece önemli olduğunu söyledi.
Bu ülkelerin karşı karşıya olduğu zorlukların finansmana erişim, finansmanın niteliği ve kalitesiyle ilgili olduğunu kaydeden Stiell, “Sermaye maliyetlerinin yüksek olması, bu zorlukların başında geliyor” dedi. Stiell, özellikle düşük gelirli ve yüksek borç yükü altındaki ülkelerin, giderek derinleşen borç krizleriyle de mücadele ettiğine dikkat çekti.
Bazı gelişmekte olan ülkeler açısından temel engelin proje eksikliği olmadığını belirten Stiell, diğer ülkelerin ise proje hazırlama ve geliştirme kapasitelerinin sınırlı olması nedeniyle finansman ve yatırım çekebilecek, hayata geçirilmeye hazır projelerin yetersizliği sorunuyla karşı karşıya olduğunu ifade etti.
Stiell, “İklim finansmanı bir hayır işi ya da yalnızca yardım faaliyeti değildir. İklim adaletinin sağlanması için bir zorunluluk olmasının yanı sıra küresel ekonomilerin ve toplumların direnç kapasitesini güvence altına almaya yönelik stratejik bir yatırımdır” dedi. Bunun ekonomik istikrarı ve düşük enflasyon oranlarıyla büyümeyi desteklediğini vurguladı.
BM Genel Sekreter Yardımcısı ve BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi İcra Sekreteri Simon Stiell (BM)
Stiell, iklim finansmanında yer alan tüm taraflar ile karar alıcılar arasında ortak çalışmaların ve iş birliğinin güçlendirilmesi çağrısında bulundu. Bu kapsamda, çok taraflı kalkınma bankalarının ortakları arasında yer alan hükümetlerin de iklim risklerine en fazla maruz kalan ülkelere daha fazla uygun koşullu finansman sağlanmasını güvence altına almak için nüfuzlarını kullanabileceklerini belirtti.
Uluslararası iş birliğinin, riskleri azaltmak, projelerin geliştirilmesini desteklemek ve özel sermaye akışını artırmak amacıyla kamu finansmanının kullanılmasında merkezi bir rol oynayabileceğine dikkat çekti.
Bu çerçevede Stiell, gelişmekte olan ülkelere yıllık 1,3 trilyon dolarlık iklim finansmanı sağlanmasını hedefleyen Bakü’den Belem’e Yol Haritası’nın somut bir gerçekliğe dönüştürülmesinin zorunlu olduğunu söyledi. Bu sürecin, Azerbaycan’da düzenlenen 29. Taraflar Konferansı’nda yeni küresel iklim finansmanı hedefi konusunda varılan anlaşma temelinde ve Brezilya’da düzenlenen 30. Taraflar Konferansı başkanlığıyla koordinasyon içinde yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
Yol haritasının, gelişmekte olan ülkelere sağlanan iklim finansmanının yıllık 1,3 trilyon dolara çıkarılmasına yönelik bir plan ortaya koyduğunu belirten Stiell, kaynakların en fazla ihtiyaç duyan ülke ve toplumlara yönlendirilmesinin de güvence altına alınmasının hedeflendiğini kaydetti.
Stiell, “Bugün öncelik, taahhütler aşamasından gerçek ve erişilebilir finansman sağlanması aşamasına geçmek ve bunu gelişmekte olan ülkelerde iklim taahhütlerinin uygulanmasını destekleyecek yatırımlara ve somut projelere dönüştürmektir” dedi.
İklim eylemi ve enerji güvenliği birbirini tamamlayan iki yol
Jeopolitik gerilimler ve enerji piyasalarında sık sık yaşanan dalgalanmalar karşısında Stiell, “Enerji güvenliği ile iklim eylemi birbirini tamamlayan süreçler olarak ele alınmalı ve birlikte değerlendirilmelidir” dedi.
Hükümetlerin, güvenilir ve uygun maliyetli enerji arzını güvence altına alırken emisyonları azaltmaları ve enerji talebindeki uzun vadeli değişimlere hazırlanmaları gerektiğini belirtti.
Son dönemde enerji piyasalarında yaşanan dalgalanmaların, dayanıklı altyapı oluşturmanın, enerji kaynaklarını ve tedarik güzergâhlarını çeşitlendirmenin ve uluslararası iş birliğini güçlendirmenin giderek artan önemini ortaya koyduğuna işaret etti.
Yenilenebilir enerji yatırımlarının artırılmasının, enerji verimliliğinin iyileştirilmesinin, elektrik şebekeleri ile enerji depolama sistemlerinin geliştirilmesinin, güvenilir ve talebi karşılayabilecek enerji sistemlerinin güçlendirilmesine katkı sağlayabileceğini ifade etti.
Stiell, “Çözüm, enerji güvenliğine ilişkin acil ihtiyaçlarla uzun vadeli stratejik planlamanın bir araya getirilmesinde yatıyor” dedi. Güvenilir temiz enerji arzı, emisyonların azaltılması, ekonomik kalkınma ve uluslararası iş birliğinin birbirini desteklemesi gerektiğini belirten Stiell, bunların birbiriyle rekabet eden hedefler olarak görülmemesi gerektiğini vurguladı.
Yeşil enerji yatırımlarının dünya genelinde hızla arttığına dikkat çeken Stiell, bu yatırımların geçen yıl 2 trilyon doları aştığını ve artışın sürdüğünü kaydetti. Yeşil enerjinin ekonomik büyümenin, rekabet gücünün artırılmasının, istihdam olanaklarının oluşturulmasının, yaşam standartlarının yükseltilmesinin ve istikrarın sağlanmasının başlıca itici güçlerinden biri haline geldiğini söyledi.
Stiell, Suudi Arabistan’ın da aralarında bulunduğu G20 ülkelerinin neredeyse tamamının, bu önemli ekonomik ve toplumsal kazanımlardan yararlanmak amacıyla yenilenebilir enerji yatırımlarını genişletmeye çalışmasının başlıca nedenlerinden birinin de bu olduğunu ifade etti.
Yapay zekâ, enerji sektöründe iki ucu keskin bir kılıç
Yapay zekâ kullanımı ve veri merkezlerinin yaygınlaşması sonucunda elektrik talebinin hızla artmasına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Stiell, yapay zekâyı ‘iki ucu keskin bir kılıç’ olarak nitelendirdi. Veri merkezlerinin çok büyük miktarda elektrik ve su tükettiğini belirten Stiell, bu merkezlerin temiz enerji kaynaklarıyla çalışmasının ve sürdürülebilirlik standartlarına uygun şekilde yönetilmesinin güvence altına alınması gerektiğini ifade etti.
Buna karşılık yapay zekânın, ‘dönüşüm sürecini hızlandırmak için olumlu yönde kullanılabilecek muazzam bir potansiyele’ sahip olduğunu belirten Stiell, bu teknolojinin enerji sistemlerinin verimliliğini, esnekliğini ve güvenilirliğini artırabileceğini, ayrıca maliyetleri düşürebileceğini söyledi.
Stiell, karşı karşıya olunan temel zorluğun yapay zekâyla bağlantılı olumsuz etkileri ve riskleri sınırlandırmak, olumlu potansiyelini güçlendirmek ve bu teknolojinin sorumlu biçimde kullanılmasını sağlamak olduğunu kaydetti.
Özellikle iklim risklerine daha fazla maruz kalan gelişmekte olan ülkelerde kapasite geliştirme çalışmalarının yürütülmesi ve bilgi ile deneyim paylaşımının güçlendirilmesi yoluyla tüm ülkelerin bu potansiyelden yararlanmasının sağlanmasının önemini vurgulayan Stiell, bunun söz konusu teknolojilerin uygulanmasını hızlandırmaya katkıda bulunacağını belirtti.
Hükümetler ile sanayi sektörlerinin ortak çalışmalar sayesinde önemli kazanımlar elde edebileceğine işaret eden Stiell, hükümetlerin açık politikalar, uygun düzenleyici çerçeveler ve güvenceler ile uzun vadeli yatırım planları oluşturması gerektiğini ifade etti. Teknoloji şirketlerinin ise veri merkezlerinin verimliliğini artırmak ve temiz enerji kaynaklarının kullanımını yaygınlaştırmak için çalışabileceğini söyledi.
Türkiye COP 31’e ev sahipliği yapıyor. (AFP)
Yapay zekâ kullanımının yaygınlaşmasıyla ortaya çıkacak gelecekteki elektrik talebinin boyutuna ilişkin tahminlerin farklılık göstermesi nedeniyle planlama ve yatırım stratejilerinde belirsizliklerin de dikkate alınması gerektiğini belirtti.
Stiell, elektrik şebekelerine ve enerji depolama sistemlerine yatırım yapılmasının, daha verimli elektrik sistemlerinin geliştirilmesinin ‘gelecekteki talep hangi düzeyde gerçekleşirse gerçekleşsin uzun vadede sürdürülebilir faydalar sağlayacağını’ vurguladı.
Küresel iklim konusunda kaydedilen ilerleme hâlâ istenen seviyenin altında
Paris Anlaşması’nın hedeflerine ulaşılması yönünde küresel ölçekte kaydedilen ilerlemeyi değerlendiren Stiell, “İnsanlık, iklim değişikliğiyle mücadelede önemli ilerlemeler kaydetti, ancak bu ilerleme hâlâ gereken seviyenin altında” dedi. BM çatısı altında yürütülen koordineli iklim iş birliği ve ülkelerin ulusal düzeydeki çabaları olmasaydı dünyanın sıcaklık artışının 4 santigrat dereceyi aşacağı, hatta en kötü senaryolara göre çok daha yüksek seviyelere ulaşabileceği bir yöne ilerleyeceğini belirtti.
Mevcut tahminlerin küresel ısınmanın yaklaşık 2,6 santigrat dereceye ulaşabileceğine işaret ettiğini kaydeden Stiell, bu seviyenin hâlâ felaket boyutunda yüksek olduğunu ve dünya genelindeki ekonomiler ile nüfus üzerinde yıkıcı sonuçlara yol açabileceğini ifade etti. Bununla birlikte söz konusu tahminin, insanlığın bugüne kadar kaydettiği ilerlemenin boyutunu da ortaya koyduğunu söyledi.
Paris Anlaşması’nın hedeflerinin temel bir gereklilik olmaya devam ettiğini vurgulayan Stiell, bu hedeflere ulaşılabilmesi için hiçbir ülkenin veya toplumun geride bırakılmayacağı adil bir küresel dönüşüm yoluyla iklim eyleminin hızlandırılması ve kapsamının genişletilmesi gerektiğini belirtti.
Dünyanın teknoloji geliştirme, temiz enerji yatırımlarını artırma ve ulusal iklim planlarını güçlendirme alanlarında ilerleme kaydettiğine dikkat çeken Stiell, “Asıl zorluk, uygulama sürecini hızlandırmak ve hedefler ile taahhütleri sahada somut sonuçlara dönüştürmektir” dedi.
BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi kapsamında düzenlenen Taraflar Konferansı’nın hiçbir oturumunun küresel iklim krizini tek başına çözemeyeceğini belirten Stiell, buna karşın son dönemdeki tüm konferansların ileriye dönük önemli adımlar attığını ifade etti. Stiell, Türkiye’de düzenlenecek COP31’in de bu süreci sürdürmesi ve bugüne kadar elde edilen kazanımlar üzerine inşa edilmesi gerektiğini söyledi.
COP31’in önceliklerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Stiell, odağın hem resmî müzakereler hem de eylem gündemi kapsamında uygulamanın güçlendirilmesi ve hızlandırılması olacağını belirtti. Üzerinde uzlaşmaya varılması gereken çok sayıda önemli konu bulunduğuna işaret eden Stiell, “İklim eylemi, daha fazla insan, ekonomi ve ekosistem için somut faydalar sağlamalıdır” dedi.
BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi ve Paris Anlaşması kapsamındaki resmî müzakerelerin, tüm ülkelere çözüm önerilerini sunma ve adil geçiş, iklim finansmanı, uyum, emisyonların azaltılması ve iklim değişikliğine müdahaleye ilişkin tedbirler başta olmak üzere birçok temel konuda ilerleme kaydetme imkânı sunduğunu ifade etti.
Ülkelerin şirketler, şehirler, bölgeler ve farklı sektörlerdeki aktörlerle iş birliği yapmasına imkân tanıyan eylem gündemi kapsamında ise 31. Taraflar Konferansı Başkanlığı, elektrik kullanımına geçişin hızlandırılması ve elektrik şebekelerinin modernleştirilmesi gibi somut alanlarda ilerleme sağlanmasına yönelik önceliklerini açıkladı.
Stiell, iklim değişikliğine uyum ve direnç kapasitesinin güçlendirilmesinin daha fazla önem kazanması gerektiğine dikkat çekerek toplumların aşırı sıcak hava dalgaları, seller, kuraklık ve iklim değişikliğinin diğer etkilerine karşı daha iyi korunmaya ihtiyaç duyduğunu belirtti.
İklim eyleminin, dünya genelinde daha fazla insana, ekonomiye ve ekosisteme ulaşan somut ve pratik faydalar sağlaması gerektiğini vurguladı.
Temiz enerji devrimi, daha güçlü ekonomiler inşa etmek için fırsatlar sunuyor
Türkiye’de düzenlenecek konferans öncesinde bir mesaj yayımlayan Stiell, “Temiz enerji devrimi, dünyaya daha güçlü ekonomiler inşa etmek, enerji güvenliğini güçlendirmek, yaşam standartlarını yükseltmek ve insanların hayatlarını iyileştirmek için olağanüstü fırsatlar sunuyor” dedi. Yaklaşan konferansın yeni ortaklıklar kurmak, ortak öncelikleri güçlendirmek ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin tamamında ilerlemeyi hızlandırmak için önemli bir fırsat olduğunu belirtti.
Ülkelere, iş dünyasının liderlerine ve yatırımcılara çözüm odaklı bir vizyonla, birlikte çalışma konusunda gerçek bir kararlılıkla ve anlaşmalara varmak için gerekli müzakere uzlaşılarını sağlama iradesiyle Türkiye’ye gelmeleri çağrısında bulundu. Stiell ayrıca, elektrik kullanımına geçişin hızlandırılması gibi somut konularda ilerleme kaydedilmesinin önemini vurguladı.
Stiell, “Bu adımlar gerçek bir fark yaratabilir ve dünyanın dört bir yanında daha fazla insana somut faydalar sağlayabilir” ifadesini kullandı.
İklim eylemi, Suudi Arabistan’ın ekonomik dönüşümünün temel direği
Suudi Arabistan’a ilişkin değerlendirmelerinde Stiell, Krallığın iklim eylemini Vizyon 2030 çerçevesindeki ekonomik dönüşüm sürecine entegre etmek amacıyla attığı adımları övdü. Petrol ve doğal gaz üretim faaliyetlerinden kaynaklanan metan gazı emisyonlarının azaltılması konusunda kaydedilen ilerlemeye dikkat çeken Stiell, “Bu alan, Krallığın uluslararası düzeydeki öncü rolünü güçlendirmesi ve diğer ülkelere benzer adımlar atmaları için ilham vermesi açısından önemli bir fırsat sunuyor” dedi.
Stiell ayrıca, yenilenebilir enerji projelerinin elektrik şebekelerine bağlanmasının sürdürülmesinin ve elektrik sektörünün altyapısının geliştirilmesinin önemine işaret etti.
Suudi Arabistan’daki ağaçlandırma çalışmaları (Yeşil Suudi Arabistan girişimi)
Stiell, “Krallıkta bu alanlarda ve diğer konularda iklim eyleminin hızlandırılması, Suudi Arabistan ekonomisi ve halkının yanı sıra tüm bölgeye daha büyük faydalar sağlayacaktır” ifadesini kullandı.
Önümüzdeki döneme ilişkin değerlendirmesinde ise Stiell, “Bir sonraki aşamada öncelik, ulusal projeleri ve hedefleri ölçülebilir somut sonuçlara dönüştürmektir” dedi. Bunun daha fazla yenilenebilir enerji projesinin elektrik şebekelerine bağlanması, elektrik sektörü altyapısının geliştirilmesi, enerji verimliliğinin artırılması ve metan emisyonlarının azaltılmasının sürdürülmesi yoluyla gerçekleştirilebileceğini belirtti.
Stiell, bu ilerlemenin sağlanmasının uygulama konusundaki kararlılığa, sonuçların açıklanmasında şeffaflığın artırılmasına ve yatırımların sürdürülebilirliğinin güvence altına alınmasına bağlı olduğunu sözlerine ekledi.
Suudi Arabistan’ın bölgesel iş birliğini geliştirmeye yönelik girişimleri
Yeşil Suudi Arabistan ve Yeşil Ortadoğu girişimlerine değinen Stiell, bu girişimlerin ‘emisyonların azaltılması, arazilerin yeniden canlandırılması ve çevrenin korunmasına yönelik çabaları bir araya getirerek iklim eyleminin güçlendirilmesi açısından önemli bir adım teşkil ettiğini’ söyledi.
Bölgesel iş birliğinin ülkelere deneyim ve bilgi paylaşımı, teknik kapasite geliştirme ve yatırımları koordine etme fırsatı sunduğunu belirten Stiell, etkili bölgesel ortaklıkların Ortadoğu’nun çevresel özelliklerini ve koşullarını dikkate alarak daha kapsamlı iklim ve çevre hedeflerine ulaşılmasına katkı sağlayabileceğini ifade etti. Ancak bu girişimlerin ‘gerçek değerinin, uygulamaların ne ölçüde sürdürülebilir olduğuna ve uzun vadede somut sonuçlar elde edilip edilmediğine bağlı olduğunu’ vurguladı.
Bu çerçevede ağaçlandırma projelerinin başarısının yalnızca dikilen ağaç sayısıyla ölçülmemesi gerektiğini belirten Stiell, değerlendirmede ağaçların hayatta kalma ve büyüme oranlarının, başarıyla yeniden kazanılan ve iyileştirilen arazi alanlarının, biyolojik çeşitliliğin ne ölçüde korunduğunun ve su kaynaklarının kullanımındaki verimlilik ile sürdürülebilirliğin de dikkate alınması gerektiğini kaydetti.
İklim, arazi ve biyolojik çeşitlilik arasındaki uyum temel bir gereklilik
İklim, arazi ve biyolojik çeşitlilik gündemleri arasındaki eşgüdümün önemine ve Suudi Arabistan’ın bu alanda üstlenebileceği role ilişkin değerlendirmelerde bulunan Stiell, ülkenin çölleşmeyle mücadele ve arazilerin yeniden kazanılması alanındaki deneyimlerinden yararlanarak bölgesel iş birliğini destekleyebileceğini ve önemli bir rol oynayabileceğini söyledi.
Yeşil Suudi Arabistan ve Yeşil Ortadoğu girişimlerinin bilgi ve deneyim paylaşımı, iş birliğinin güçlendirilmesi ve somut etkiler yaratan çevre projelerinin hayata geçirilmesi için önemli platformlar sunduğunu belirten Stiell, “Temel amaç, çevre girişimlerini birbirinden ayrı alanlar olarak ele alma yaklaşımından uzaklaşarak ortak çalışmalar için bütüncül bir yaklaşım benimsemektir” dedi. Bunun iklimin, arazilerin ve biyolojik çeşitliliğin korunmasının yanı sıra toplumların yaşam koşullarının iyileştirilmesi alanlarında da somut sonuçlar sağlayacağını ifade etti.
Suudi Arabistan’daki ağaçlandırma çalışmaları (Yeşil Suudi Arabistan girişimi)
İklim değişikliğiyle mücadele, arazilerin yeniden kazanılması ve biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik çabalar arasında eşgüdüm sağlanmasının, bu konular ve karşı karşıya oldukları zorluklar arasındaki yakın bağlantı nedeniyle ‘temel bir gereklilik’ olduğunu vurguladı.
İklim değişikliğinin ekosistemler üzerindeki baskıyı artırdığını belirten Stiell, arazi bozulmasının ise bu sistemlerin karbon depolama ve toplumların geçim kaynaklarını koruma kapasitesini azalttığını söyledi.
Suudi Arabistan’a mesaj
Suudi Arabistan’a yönelik mesajında Stiell, iklim değişikliğinin etkilerinin giderek şiddetlendiği ve dünyanın tüm ülkelerini etkilediği bir dönemde, Krallığın iklim değişikliğiyle mücadele için sürdürdüğü çabalardan ve enerji sektöründeki dönüşüm sürecini adil ve düzenli bir şekilde ilerletme konusunda kaydettiği önemli gelişmelerden duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Stiell, “Krallığın uluslararası iklim eylemi çabalarına katılımını sürdürmesini ve bu çalışmalara aktif katkı sağlamasını memnuniyetle karşılıyoruz. İklim taahhütlerini somut ve ölçülebilir sonuçlara dönüştürmek, böylece daha dirençli, müreffeh ve adil bir dünyanın yanı sıra daha güvenli ve sürdürülebilir bir geleceğin inşasına katkıda bulunmak amacıyla Suudi Arabistan’la daha fazla iş birliği yapmayı umuyoruz” dedi.
لم تشترك بعد
انشئ حساباً خاصاً بك لتحصل على أخبار مخصصة لك ولتتمتع بخاصية حفظ المقالات وتتلقى نشراتنا البريدية المتنوعة
