عربي English Türkçe اردو فارسى
Logo
Son Haberler
DÜNYA Türkiye

Türkiye'de yaşlı nüfusu yüzde 21,4 artarak 8 milyon 722 bin kişiye ulaştı

Türkiye'de 65 ve daha yukarı yaştaki nüfus beş yılda yüzde 21,4 artarak geçen yıl 8 milyon 722 bin 806 kişiye ulaştı. Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranı 2023 itibarıyla yüzde 10,2'ye çıktı.

AA
AA
  • Ankara: AA
TT
  • Ankara: AA
TT

Türkiye'de yaşlı nüfusu yüzde 21,4 artarak 8 milyon 722 bin kişiye ulaştı

AA
AA

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), 2023 yılına ilişkin "İstatistiklerle Yaşlılar" çalışmasının sonuçlarını açıkladı.

Buna göre, 2018'de 7 milyon 186 bin 204 kişi olan 65 yaş ve üzeri nüfus, son beş yılda yüzde 21,4 artarak 2023'te 8 milyon 722 bin 806 kişi oldu. Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranı 2018'de yüzde 8,8 iken, 2023'te yüzde 10,2'ye çıktı.

Yaşlı nüfusun 2023'te yüzde 44,5'ini erkekler, yüzde 55,5'ini kadınlar oluşturdu. Nüfus projeksiyonlarında yaşlı nüfus oranının 2030'da yüzde 12,9, 2040'ta yüzde 16,3, 2060'ta yüzde 22,6 ve 2080'de yüzde 25,6 olacağı öngörüldü.

Yaşlı nüfus, yaş grubuna göre incelendiğinde, 2018'de bu kesimin yüzde 62,2'si 65-74 yaş grubunda, yüzde 28,6'sı 75-84 yaş grubunda ve yüzde 9,2'sinin 85 ve daha yukarı yaş grubunda yer aldığı görülürken, 2023'te yüzde 64'ünün 65-74 yaş grubunda, yüzde 28,1'inin 75-84 yaş grubunda ve yüzde 7,9'unun 85 ve daha yukarı yaş grubunda yer aldığı belirlendi.

Yaşlı nüfusun yüzde 0,1'ini oluşturan 100 yaş ve üzerindeki yaşlı kişi sayısı 2023'te 6 bin 609 oldu.

Türkiye nüfusunun yaş yapısı değişti

Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranının yüzde 10'u geçmesi nüfusun yaşlanmasının bir göstergesi olarak kabul ediliyor. Türkiye'de yaşlı nüfus, diğer yaş gruplarındaki nüfusa göre daha yüksek bir hızla artış gösterdi.

Küresel yaşlanma süreci olarak adlandırılan "demografik dönüşüm" sürecinde olan Türkiye'de, doğurganlık ve ölümlülük hızlarındaki azalmayla sağlık alanında kaydedilen gelişmeler, yaşam standardının, refah düzeyinin ve doğuşta beklenen yaşam süresinin artmasıyla nüfusun yaş yapısı şekil değiştirdi. Çocuk ve gençlerin toplam nüfus içindeki oranı azalırken yaşlıların toplam nüfus içindeki oranı artış gösterdi. Türkiye, oransal olarak yaşlı nüfus yapısına sahip ülkelere göre hala genç bir nüfus yapısına sahip olsa da yaşlı nüfus sayısal olarak oldukça fazla.

Nüfusun yaşlanmasıyla ilgili bilgi veren göstergelerden olan ortanca yaş da 2018'de 32 iken 2023'te 34 oldu. Ortanca yaş 2023'te erkeklerde 33,2, kadınlarda 34,7 olarak hesaplandı.

Nüfus projeksiyonlarında ortanca yaşın 2030'da 35,6, 2040'ta 38,5, 2060'ta 42,3 ve 2080'de 45 olacağı tahmin edildi.

Çalışma çağındaki 100 kişiye düşen yaşlı sayısını ifade eden yaşlı bağımlılık oranı 2018'de yüzde 12,9 iken 2023'te yüzde 15'e çıktı.

Türkiye, yaşlı nüfusunda 184 ülke arasında 67'nci sırada

Nüfus projeksiyonlarına göre, yaşlı bağımlılık oranının 2030'da yüzde 19,6, 2040'ta yüzde 25,3, 2060'ta yüzde 37,5 ve 2080'de yüzde 43,6 olacağı öngörüldü.

Nüfus tahminlerine göre, 2023'te dünya nüfusu 8 milyar 45 milyon 311 bin 448 kişi, yaşlı nüfus ise 807 milyon 790 bin 294 kişi oldu. Buna göre, dünya nüfusunun yüzde 10'unu yaşlı nüfus oluşturdu.

En yüksek yaşlı nüfus oranına sahip ilk üç ülke, yüzde 30,1 ile Japonya, yüzde 24,5 ile İtalya ve yüzde 23,6 ile Finlandiya oldu. Türkiye bu açıdan 184 ülke arasında 67'nci sırada yer aldı.

Yaşlı nüfus oranının en yüksek olduğu il, 2023'te yüzde 20 ile Sinop olarak belirlendi. Bu ili yüzde 19,5 ile Kastamonu, yüzde 18,3 ile Giresun izledi. Yaşlı nüfus oranının en düşük olduğu il ise yüzde 3,5 ile Şırnak oldu. Bu ili yüzde 4 ile Hakkari ve 4,2 ile Şanlıurfa izledi.

Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranının yüzde 10 ve üzerinde olduğu il sayısı 2023'te 54 oldu.

Yaklaşık her dört haneden birinde en az bir yaşlı fert var

Türkiye'de 2023'te toplam 26 milyon 309 bin 332 haneden 6 milyon 458 bin 465'inde yaşlı nüfus olarak tanımlanan 65 ve daha yukarı yaşta en az bir fert bulunduğu belirlendi. Diğer bir ifadeyle, hanelerin yüzde 24,5'inde en az bir yaşlı fert yaşadığı görüldü.

En az bir yaşlı fert bulunan 6 milyon 458 bin 465 haneden 1 milyon 669 bin 270'inde tek başına yaşlı fertler yaşıyor. Bu hanelerin yüzde 74,4'ünde yaşlı kadınlar, yüzde 25,6'sında da yaşlı erkekler bulunuyor.

En az bir yaşlı fert bulunan haneler içinde tek kişilik yaşlı hanehalkı oranının en yüksek olduğu il, 2023 yılında yüzde 34,4 ile Balıkesir oldu. Bu ili yüzde 34,3 ile Burdur, yüzde 34 ile Çanakkale izledi. Bu oranın en düşük olduğu il ise yüzde 7,8 ile Hakkari oldu. Bu ili yüzde 13,5 ile Batman, yüzde 14,9 Van izledi.

Daha fazlasını oku

 
 
KÖRFEZ Suudi Arabistan

Suudi Arabistan ve Türkiye savunma sanayisinde iş birliğini geliştirmeyi ve teknolojiyi yerlileştirmeyi hedefliyor

İstanbul'da düzenlenen “Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayisi Günleri” etkinliğine katılan Suudi ve Türk heyetleri toplu fotoğraf çektirdi (Türkiye Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı)
İstanbul'da düzenlenen “Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayisi Günleri” etkinliğine katılan Suudi ve Türk heyetleri toplu fotoğraf çektirdi (Türkiye Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı)
TT
TT

Suudi Arabistan ve Türkiye savunma sanayisinde iş birliğini geliştirmeyi ve teknolojiyi yerlileştirmeyi hedefliyor

İstanbul'da düzenlenen “Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayisi Günleri” etkinliğine katılan Suudi ve Türk heyetleri toplu fotoğraf çektirdi (Türkiye Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı)
İstanbul'da düzenlenen “Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayisi Günleri” etkinliğine katılan Suudi ve Türk heyetleri toplu fotoğraf çektirdi (Türkiye Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı)

Suudi Arabistan ve Türkiye, bölgedeki önemli fırsatlar ve karşı karşıya bulunulan zorluklar doğrultusunda savunma sanayisini geliştirmek ve bu alandaki teknolojileri yerlileştirmek için ortak çalışma kararlılığını vurguladı. İki ülke, mevcut fırsatların değerlendirilmesi ve bölgesel sorunların gerektirdiği yakın iş birliğinin güçlendirilmesi konusunda mutabık kaldı.

Suudi Arabistan Devlet Bakanı ve Bakanlar Kurulu Üyesi, aynı zamanda Askeri Sanayiler Genel Otoritesi Vekil Başkanı Bandar el-Hurayf, Suudi Arabistan'ın sanayi ve madencilik stratejilerini açıklamasının ardından Türkiye ile iş birliğinde önemli ilerleme kaydedildiğini belirtti. El-Hurayf, iki ülkenin savunma sanayisi alanında yoğun çaba gösterdiğini ifade etti.

Özel sektör ön planda

Türkiye'nin savunma sanayisindeki deneyimini başarılı olarak nitelendiren El-Hurayf, bölgenin karşı karşıya olduğu zorlukların birçok sanayi sektöründe yerlileşme sağlamak için ülkelerin yakın iş birliği içinde çalışmasını zorunlu kıldığını söyledi.

El-Hurayf, İstanbul'da iki gün boyunca düzenlenen ve perşembe akşamı sona eren “Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayisi Günleri” etkinliğine katıldı. İş birliği fırsatlarının ele alındığı etkinlikte 100'den fazla Türk ve 25 Suudi şirketi yer aldı.

Suudi Arabistan'ın savunma sanayisine yatırım çekme konusunda önemli ilerleme kaydettiğini belirten El-Hurayf, Suudi ve Türk şirketleri arasındaki ortaklıklar aracılığıyla bu yatırımların artırılmasının hedeflendiğini kaydetti.

dfrgtyh
Suudi ve Türk heyetlerinin, Bandar el-Hurayf ve Haluk Görgün başkanlığında gerçekleştirdiği toplantıdan bir kare (Haluk Görgün'ün X hesabı)

Türkiye Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK), Suudi Arabistan Savunma Sanayii Şirketi ve SAHA İstanbul'un ortaklaşa düzenlediği etkinlik, iki ülke arasındaki savunma iş birliğinin giderek güçlendiği bir dönemde gerçekleştirildi. Etkinlikte özellikle savunma sanayisi, teknoloji transferi ve üretimin yerlileştirilmesi konuları öne çıktı.

Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan'ın geçen 7 Ağustos'ta “Mekke Ortak Savunma Anlaşması”nı imzalamasının ardından üç ülke arasındaki savunma alanındaki gelişmeler de önem kazandı.

Özel sektörün savunma sanayisine yönelik yatırımlara ve sektörün geliştirilmesine öncülük edeceğini vurgulayan El-Hurayf, Suudi Arabistan ile Türkiye arasındaki iş birliğinin ortak çıkarlara dayandığını söyledi.

İki ülke hükümetlerinin temel görevinin özel sektörün önünü açmak ve şirketleri desteklemek olduğunu belirten El-Hurayf, bu desteğin üç ana başlıkta şekillendiğini ifade etti. Bunların öncelikli iş birliği ve yatırım alanlarının belirlenmesi, özel sektörün ihtiyaç duyduğu altyapı ve finansman olanaklarını kapsayan uygun yatırım ortamının oluşturulması ve şirketlerin yatırım kararlarını alabilmeleri için gerekli sözleşmelerin güvence altına alınarak gelecekteki talebin öngörülebilir hale getirilmesi olduğunu kaydetti.

Suudi Arabistan'ın öncelikleri

El-Hurayf, Suudi Arabistan'ın yatırımlarını mevcut dönemde ve yakın gelecekte öncelik verdiği belirli teknolojilerin geliştirilmesine yoğunlaştırdığını belirtti. Savunma sanayisinin geleceğinde eğitim ve insan kaynaklarının belirleyici olacağını vurgulayan El-Hurayf, modern teknolojilerin askeri ve savunma sanayisinde kullanılmasının sektörün geleceğini önemli ölçüde değiştireceğini söyledi.

Bu dönüşümde eğitimli insan kaynağının, gençlerin yeteneklerinin ve eğitim olanaklarının kritik rol oynayacağını ifade eden El-Hurayf, Suudi Arabistan ve Türkiye'nin bu alanlarda önemli fırsatlara sahip olduğunu dile getirdi.

dcfvghyju
Türkiye Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün ve Bandar el-Hurayf, Suudi Arabistan savunma sanayisindeki gelişmelere ilişkin sunumu dinlerken (Haluk Görgün'ün X hesabı)

Suudi Arabistan'ın savunma sanayisinde deneyim ve teknolojik kapasiteye sahip şirketleri ülkeye çekmeye odaklandığını belirten El-Hurayf, Suudi Arabistan Savunma Sanayii Şirketi ile Rukn Programı’nın yatırım ve iş birliği fırsatlarının geliştirilmesinde önemli rol üstlendiğini kaydetti.

Etkinlik kapsamında Suudi Arabistan Savunma Sanayii Şirketi tarafından düzenlenen Rukn Tedarikçiler Buluşması’nda da konuşan El-Hurayf, ülkesinin yönetimin desteğiyle ileri teknolojiye dayalı ulusal sanayi kapasitesini geliştirmeyi ve savunma sanayisinin nitelikli yatırımlar açısından cazibesini artırmayı sürdürdüğünü söyledi.

El-Hurayf, bu çalışmaların Suudi Arabistan Vizyon 2030 kapsamında savunma sanayisinde yerlilik oranını yüzde 50'nin üzerine çıkarma hedefini gerçekleştirmeye yönelik olduğunu belirtti.

Suudi Arabistan ile Türkiye arasındaki askeri sanayi ortaklığının yakın iş birliği, teknoloji ve bilgi transferi ile nitelikli insan kaynağının geliştirilmesine dayandığını ifade eden El-Hurayf, bu yaklaşımın üretimin yerlileştirilmesine katkı sağlayacağını ve şirketlerin uluslararası rekabet gücünü artıracağını söyledi. El-Hurayf, iki ülke arasındaki ilişkilerin uzun vadeli yatırımlara ve ortaklıklara dönüştürülmesini beklediklerini de sözlerine ekledi.

Türkiye ile ortaklığın geliştirilmesi

Türkiye Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Türkiye'nin Suudi Arabistan ile savunma sanayisi alanında sürdürülebilir ortaklıklar geliştirmek için çalıştığını belirtti.

Görgün, Türkiye'nin son 20 yılda savunma sanayisinde kaydettiği önemli ilerlemeden yararlanarak deneyim paylaşımını artırmayı, teknoloji alanındaki iş birliğini güçlendirmeyi ve araştırma-geliştirme faaliyetlerini ortaklaşa yürütmeyi hedeflediklerini söyledi.

d
Bandar el-Hurayf, etkinlik kapsamında düzenlenen “Rukn Tedarikçiler Buluşması”nda konuşma yaparken (SPA)

Suudi Arabistan ile savunma sanayisindeki iş birliği faaliyetlerinin genişletilmesinin ve farklı alanlarda iletişimin güçlendirilmesinin önemine dikkat çeken Görgün, ortak çalışmaların yalnızca tedarik ve satın alma süreçleriyle sınırlı kalmaması gerektiğini belirtti. Görgün, araştırma-geliştirme, nitelikli insan kaynağının yetiştirilmesi ve program yönetimi alanlarında da iş birliğinin geliştirilmesini istediklerini ifade etti.

İstanbul'da düzenlenen Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayisi Günleri etkinliğinin özellikle iki ülkedeki küçük ve orta ölçekli işletmeler arasındaki etkileşimi artırmayı, tedarik zincirlerini geliştirmeyi ve ortak çalışma fırsatlarının önünü açmayı amaçladığını kaydeden Görgün, iş birliğinin kapsamının genişletilmesinin önemini vurguladı.

dcgthy
Türkiye Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, “Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayisi Günleri” etkinliğinde konuşurken (Haluk Görgün'ün X hesabı)

Görgün, Türkiye ile Suudi Arabistan arasında gündemde bulunan iş birliği alanlarının araştırma-geliştirme faaliyetleri, insan kaynağı ve yeteneklerin geliştirilmesi, altyapı ve araştırma programlarının yönetimi, program ve tedarik süreçlerinin iyileştirilmesi ile ortak yatırım fırsatlarının belirlenmesini kapsadığını söyledi.

Türkiye Savunma Sanayii Başkanlığının Türk şirketleri ile Suudi Arabistan'daki yerel ortakları bir araya getirecek programlar hazırladığını belirten Görgün, bu kapsamda başarılı iş birliği örneklerinin bulunduğunu ifade etti.

Türkiye'nin son üç yılda Suudi Arabistan ile İstanbul'daki etkinliğe benzer çok sayıda organizasyon düzenlediğini ve bu çalışmaları sürdürdüğünü kaydeden Görgün, söz konusu dönemde iki taraf arasında savunma sanayisi alanında 75'ten fazla toplantı gerçekleştirildiğini bildirdi.

DÜNYA Türkiye

Doğu Libya ile Türkiye arasında askerî yakınlaşma hızlanıyor

Türkiye Genelkurmay Başkanı, Ankara’da Halid Hafter’i kabul ederken (Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanlığı)
Türkiye Genelkurmay Başkanı, Ankara’da Halid Hafter’i kabul ederken (Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanlığı)
TT
TT

Doğu Libya ile Türkiye arasında askerî yakınlaşma hızlanıyor

Türkiye Genelkurmay Başkanı, Ankara’da Halid Hafter’i kabul ederken (Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanlığı)
Türkiye Genelkurmay Başkanı, Ankara’da Halid Hafter’i kabul ederken (Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanlığı)

Ankara ile Libya’nın doğusundaki “Ulusal Ordu” arasında askerî yakınlaşma süreci belirgin biçimde hız kazanıyor. Resmî ziyaretler ve telefon görüşmeleriyle kendini gösteren bu temaslar, Libya Temsilciler Meclisi’nin Türkiye ile deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin anlaşmayı onaylamasının ardından oluşan ivmeden de yararlanıyor.

Ulusal Ordu Genelkurmay Başkanı Orgeneral Halid Hafter, ofisinden yapılan açıklamaya göre perşembe sabahı Türkiye’ye ulaştı. Birkaç gün sürmesi planlanan resmî ziyaret kapsamında Hafter’i Esenboğa Havalimanı’nda Genelkurmay Başkanlığı temsilcisi, Askerî Akademiler Komutanı Korgeneral Hasan Kaya ve Türk Silahlı Kuvvetleri’nden bazı üst düzey komutanlar karşıladı.

u7l
Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanı Halid Hafter, perşembe günü Ankara’ya geldi (Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanlığı)

Halid Hafter’in Ankara ziyareti, Ulusal Ordu Genel Komutan Yardımcısı Orgeneral Saddam Hafter ile Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu arasında gerçekleşen telefon görüşmesinin hemen ardından geldi. Genel Komutanlık Ofisi’nin açıklamasına göre görüşmede Libya ile Türkiye arasındaki ikili ilişkilerin yanı sıra bölgesel gelişmeler ve ortak ilgi alanına giren bazı konular ele alındı.

Saddam Hafter ile Bayraktaroğlu’nun, kısa açıklamaya göre, ortak çıkarlara hizmet etmek, ulusal ve bölgesel düzeyde güvenlik ve istikrarın desteklenmesine katkıda bulunmak amacıyla iş birliğinin genişletilmesi, iki ülke arasındaki eş güdümün güçlendirilmesi ve mevcut ortaklığın geliştirilmesi konularını da görüştüğü belirtildi.

Bu temaslar, Ankara ile Libya’nın doğusundaki askerî yönetim arasında son dönemde yoğunlaşan askerî ilişkiler ve karşılıklı girişimler zincirinin yeni bir halkası olarak değerlendiriliyor.

cdgb
Halid Hafter, Ankara Esenboğa Havalimanı’na inişinin ardından (Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanlığı)

Halid Hafter, perşembe öğleden sonra Ankara’da Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu ile bir araya geldi. Görüşmeye Libya ve Türk silahlı kuvvetlerinden üst düzey yetkililer de katıldı. Ulusal Ordu Genelkurmay Başkanlığı’ndan yapılan açıklamada, toplantıda ortak ilgi alanına giren çeşitli konuların, iki ülke arasındaki askerî iş birliğini güçlendirme yollarının, eş güdüm mekanizmalarının geliştirilmesinin ve askerî alanlarda deneyim paylaşımının ele alındığı bildirildi.

Açıklamada, Halid Hafter’in terörle ve yasa dışı göçle mücadelede Libya ve Türk silahlı kuvvetleri arasındaki güvenlik ve askerî eş güdümün güçlendirilmesinin önemini vurguladığı kaydedildi. Hafter’in ayrıca Türkiye’nin bölgesel ve uluslararası düzeyde güvenlik ve istikrarın korunmasına yönelik çabalarını takdir ettiği belirtildi.

Ulusal Ordu Genelkurmay Başkanlığı, Türk Genelkurmay Başkanı Bayraktaroğlu’nun da Halid Hafter ve beraberindeki heyeti kabulü sırasında, terör ve aşırıcılıkla mücadelede, Libya’da güvenlik ve istikrarın korunmasında ordunun üstlendiği rolün ve bunun bölgenin güvenlik ve istikrarına yansımalarının önemine dikkat çektiğini aktardı. Bayraktaroğlu’nun ayrıca Libya’nın yeniden imarı ve kalkınma sürecine verilen desteği ve ülkede yaşanan kentsel gelişime katkı sağlayan çabaları takdir ettiği ifade edildi.

dfy
Fotoğraf: Libya Ulusal Ordusu Genelkurmay Başkanlığı

Türkiye’nin Libya’daki farklı taraflarla ilişkilerini genişletme politikasını değerlendiren Misrata Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Öğretim Üyesi Müfid Halife el-Bekbak, Ankara’nın Libya’daki çeşitli taraflara açılımının, hareket alanını genişletme, tek bir ortağa bağımlılığı azaltma ve gelecekteki siyasi ve güvenlik düzenlemelerinde güçlü bir konum elde etme girişimi olarak anlaşılabileceğini belirtti.

Ulusal Stratejik ve Güvenlik Araştırmaları Merkezi’nin Türkiye’nin Libya’daki nüfuzundaki dönüşüme ilişkin yayımladığı değerlendirmede görüşlerine yer verilen Bekbak, uluslararası siyasette devletlerin yalnızca dostluk ilişkileri temelinde hareket etmediğini ve ittifaklarını çıkar hesaplarından bağımsız biçimde sürdürmediğini vurguladı. Bekbak, güç dengeleri değiştiğinde devletlerin ilişkilerini yeniden düzenlediğini, kullandıkları araçları gözden geçirdiğini ve varlıklarını ve etkilerini sürdürebilecekleri yeni alanlar aradığını kaydetti.

Saddam Hafter, daha önce Türkiye’yi üç kez ziyaret etmişti. Bu ziyaretler o dönemde gözlemciler tarafından Türkiye ile Ulusal Ordu yönetimi arasındaki ilişkilerin daha da güçleneceğinin önemli bir göstergesi olarak değerlendirilmişti.

Saddam Hafter, 23 Haziran’da da Türk Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın’ı, Genel Komutanlık karargâhındaki makamında kabul etmişti. Görüşmede son gelişmeler ve Libya’daki kurumların birleştirilmesine yönelik siyasi çabalar ele alınmış, ülkede kalıcı istikrarın sağlanması için bu süreçte ilerleme kaydedilmesinin önemi vurgulanmıştı.

Türkiye ile Libya’nın doğusundaki yönetim arasındaki ilişkiler, Doğu Libya Temsilciler Meclisi’nin 20 Ekim’de Türkiye ile deniz yetki alanlarının sınırlandırılması ve güvenlik iş birliğine ilişkin iki anlaşmayı onaylamasıyla yeni bir döneme girdi. Böylece meclis, Türkiye’ye yönelik resmî boykotu sona erdirmiş oldu.

Libya’nın eski Ulusal Mutabakat Hükümeti Başkanlık Konseyi Başkanı Fayiz es-Serrac, Kasım 2019’da Trablus adına Türkiye ile deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin bir anlaşma imzalamıştı. Söz konusu anlaşma Mısır, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Yunanistan’ın tepkisini çekmişti.

xcdvf
Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu, Kasım 2025’te Saddam Hafter’i kabul ederken (Genel Komutanlık)

Libya Temsilciler Meclisi’nin anlaşmayı onaylamasının ardından, bu kararı reddetmeyi sürdüren Mısır ile Libya’nın doğusundaki yönetim arasındaki ilişkilerde gerilim yaşandı. Buna karşılık Libya, anlaşmayı imzalama hakkına sahip olduğunu savunuyor.

Tutumların giderek karmaşıklaşması üzerine geçici Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, Libya-Mısır ortak komitesinin Türkiye ile imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılması anlaşmasını ve bu anlaşmaya ilişkin Mısır’ın kaygılarını ele alacağını açıkladı. Dibeybe, komitenin görüş alışverişinde bulunarak ortak anlayışa ulaşmayı hedeflediğini belirtti.

Türkiye’nin askerî ve diplomatik ilişkileri uzun süre Libya’nın batısıyla sınırlı kalmış, Ankara daha sonraki dönemde ülkenin doğusunu da kapsayacak şekilde açılımını genişletmeye yönelmişti.

Siyasetçiler ve gözlemciler, Ankara’nın Libya’daki farklı taraflarla eş güdümü artırma, askerî iş birliği ve eğitim anlaşmaları yapma yönündeki yoğun çabalarının, açıklanan hedeflerin ötesine geçen stratejik amaçlar taşıdığı görüşünde. Bu çabaların, siyasi ve hükûmet düzeyinde bölünmüşlük yaşayan Libya’da Türkiye’nin giderek artan nüfuzunu kalıcı hâle getirme hedefiyle bağlantılı olduğu değerlendiriliyor.

DÜNYA Türkiye

Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Dibeybe, Erdoğan ile ortak mutabakat zaptlarını görüştü

Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, perşembe günü Antalya Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşürken (Dibeybe'nin Basın Ofisi)
Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, perşembe günü Antalya Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşürken (Dibeybe'nin Basın Ofisi)
TT
TT

Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Dibeybe, Erdoğan ile ortak mutabakat zaptlarını görüştü

Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, perşembe günü Antalya Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşürken (Dibeybe'nin Basın Ofisi)
Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, perşembe günü Antalya Zirvesi kapsamında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüşürken (Dibeybe'nin Basın Ofisi)

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Libya geçici Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe, perşembe günü Antalya'da düzenlenen COP31 Dünya İklim Liderleri Zirvesi kapsamında bir araya gelerek ikili iş birliğinin güçlendirilmesini ve Libya'daki siyasi ve güvenlik alanındaki son gelişmeleri ele aldı.

Libya Başbakanlık Basın Ofisi'nden yapılan açıklamaya göre görüşmede, iki ülke arasındaki ilişkiler ve bunların ekonomik, yatırım, güvenlik ve askeri alanlar başta olmak üzere çeşitli alanlarda geliştirilmesi olanakları değerlendirildi. Ayrıca iki ülke arasında imzalanan anlaşma ve mutabakat zabıtlarının uygulanması, Libya'da istikrarın desteklenmesi ve kurumların birleştirilmesine yönelik çabalar ile bölgesel ve uluslararası meselelerde koordinasyonun sürdürülmesi konuları ele alındı.

Görüşmede Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Dibeybe'ye Türkiye'nin Libya'nın istikrarına desteğini sürdüreceğini belirterek, Libyalıların sahiplenmediği hiçbir girişimin sahada karşılık bulamayacağını vurguladı.

Dibeybe, İklim Liderleri Zirvesi'ne katılımı kapsamında Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres ile de görüştü. Görüşmede Libya'daki siyasi sürecin seyri ve BM Libya Destek Misyonu'nun istikrarı sağlamaya yönelik çalışmaları değerlendirildi.

Dibeybe, hükümetinin BM misyonuyla koordinasyonu sürdürmeye ve misyonun görevlerini başarıyla yerine getirmesine katkıda bulunmaya hazır olduğunu ifade etti. BM Libya Özel Temsilcisi Hanna Tetteh'in diyalog sürecini kolaylaştırma ve Libyalı taraflar arasındaki görüş ayrılıklarını giderme çabalarını takdir eden Dibeybe, 4+4 Anlaşması’nı da memnuniyetle karşıladı.

Dibeybe, geçiş dönemlerini sona erdirmek ve seçimlere ulaşmak amacıyla anlaşmanın sonuçlarının temel alınması çağrısında bulundu.

sfvgbh
Libya Ulusal Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe ile Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, perşembe günü Antalya Zirvesi kapsamında bir araya geldi (Dibeybe'nin Basın Ofisi)

Dibeybe hükümeti ile Libya Ulusal Ordusu'na bağlı Genel Komutanlık temsilcileri, siyasi tıkanıklığı aşmak ve seçimlerin önünü açmak amacıyla 30 Ağustos'ta 4+4 Anlaşması’nı imzalamıştı. Anlaşma, birleşik kurumlar ve tek bir yürütme otoritesi aracılığıyla 24 ay içinde cumhurbaşkanlığı ve parlamento seçimlerinin yapılabilmesi için gerekli koşulların oluşturulmasını öngörüyor.

Dibeybe'den Sudan'ın birliğine destek

Dibeybe'nin perşembe günü Antalya'daki temasları kapsamında Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan ile yaptığı görüşmede de Sudan'daki gelişmeler, ekonomik ve ticari iş birliğinin güçlendirilmesi, vatandaşların iki ülke arasındaki hareketliliğinin kolaylaştırılması ile güvenlik ve sınır meselelerinde koordinasyon konuları ele alındı.

Dibeybe, ülkesinin Sudan'ın birliğine, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne verdiği desteği yineleyerek, ülkenin bölünmesine veya ulusal kurumlarının hedef alınmasına yönelik her türlü girişime karşı olduklarını vurguladı.

Sudan'da ateşkesin sağlanması ve çatışmalardan etkilenen sivillere insani yardımların ulaştırılması için bölgesel ve uluslararası çabaların yoğunlaştırılması gerektiğini belirten Dibeybe, bu yöndeki girişimlerin artırılması çağrısında bulundu.

dcvfth
Abdülhamid Dibeybe ile Antonio Guterres, perşembe günü Antalya Zirvesi marjında gerçekleştirdikleri görüşmede (Dibeybe'nin Basın Ofisi

Dibeybe, çarşamba günü Erdoğan'ın ev sahipliğinde Antalya'da 11-12 Kasım tarihlerinde düzenlenen zirvenin açılışına katılmıştı. BM Genel Sekreteri Guterres'in de hazır bulunduğu zirveye, 95 ülkeden yaklaşık 102 devlet ve hükümet başkanı ile üst düzey temsilci ve 7 uluslararası kuruluş katıldı.

Zirvede iklim eylemlerinin finansmanı, enerji sektöründeki dönüşüm ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşılması için uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi konuları ele alınıyor.

Türkiye-Libya ilişkilerinde yeni hareketlilik

Bu temaslar, Libya Temsilciler Meclisi'nin, önceki Ulusal Mutabakat Hükümeti ile Ankara arasında 2019 yılında imzalanan deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin mutabakat zaptını onaylamasının ardından Türkiye-Libya ilişkilerinde yeniden ivme kazanıldığı bir dönemde gerçekleşiyor.

Libya'daki rakip taraflar ile Türk yetkililer arasındaki temas ve istişareler de son dönemde yoğunlaştı. Türkiye'nin Trablus Büyükelçisi Güven Begeç, çarşamba günü geçici Ulusal Birlik Hükümeti'ne bağlı Genelkurmay Başkanı Orgeneral Salahaddin en-Nemruş ile bir araya geldi. Görüşmede, iki ülkenin ortak çıkarlarına hizmet edecek şekilde askeri ilişkilerin geliştirilmesi konusu ele alındı.

Öte yandan, Libya'nın doğusundaki Libya Ulusal Ordusu'na bağlı Genel Komutanlık Genelkurmay Başkanı Orgeneral Halid Hafter, perşembe günü birkaç gün sürecek resmi ziyaret kapsamında Ankara'ya geldi.