Borç krizindeki Evergrande, soruşturma çıkmazında iflasa doğru ilerliyor

Çin’in borç krizindeki inşaat ve emlak şirketi Evergrande, ödeme güçlüklerine ek olarak hakkında başlatılan soruşturmalarla adım adım iflasa yaklaşıyor

(AA)
(AA)
TT

Borç krizindeki Evergrande, soruşturma çıkmazında iflasa doğru ilerliyor

(AA)
(AA)

İnşaat sektöründe dünyanın en büyük yatırımcılarından olan şirketler grubunun, vadesi dolan borçlarını yeniden yapılandırmak için hazırladığı plan, düzenleyici kurumların ve adli makamların yürüttüğü soruşturmalar nedeniyle çıkmaza girdi.

Çin'de borç krizi, bir gayrimenkul devini daha çöküşün eşiğine getirdi

Ekonomik sıkıntıların arttığı Çin'de 40 yıllık büyüme modeli bozulma yolunda

Evergrande ve iki yan kuruluşunun hisseleri Hong Kong borsasında işleme kapatıldı

Evergrande, 24 Eylül'de Hong Kong Borsası'na yaptığı bildirimde, Çin Menkul Kıymetler Düzenleme Komisyonu ile Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonunun, şirketin borç yapılandırması için hazırladığı plana "idari tedbir" koyduğunu bildirdi.

Bildirimde, şirketin, ana iştiraki Hengda Gayrimenkul Grubu'na yönelik yürütülen soruşturmada alınan "idari tedbirler" nedeniyle yeni borç tahvili çıkaramayacağı belirtildi.

Açıklamanın ardından şirketin hisseleri, dün gün içinde yüzde 21,8 değer kaybederken, grubun 2 yıldır devam eden borç problemlerini çözüp çözemeyeceğine dair soru işaretleri arttı.

Çin’in GSYH’sinin yüzde 2’si kadar borcu var

Evergrande'nin 2022 sonunda 2,4 trilyon yuana (yaklaşık 330 milyar dolar) ulaşan toplam borç yükümlülüğü, Çin’in gayrisafi yurtiçi hasılasının (GSYH) yaklaşık yüzde 2’sine karşılık geliyor.

Şirket, vadesi geldiği halde ödeyemediği için temerrüde düşen 12,6 milyar yuan (1,7 milyar dolar) dış borcu nedeniyle alacaklıların açtığı çok sayıda davayla karşı karşıya bulunuyor.

Çin'de emlak sektöründeki süregelen durgunluk ve konut satışlarında azalma nedeniyle ödeme güçlükleri derinleşen şirket, 25 ve 26 Eylül'de kreditörlerle borç yapılandırmasını görüşmek üzere planladığı 6 toplantıyı iptal etti.

İptallere gerekçe olarak "satışların beklenenden zayıf olması" ve "yapılandırma koşullarını yeniden değerlendirme ihtiyacı" gösterildi.

Şirket, 30 Ekim'de Hong Kong'da görülecek ilk dava duruşmasına kadar alacaklılarıyla anlaşmaya varamazsa, borçları karşılığında varlıkları haczedilmeye başlanabilir.

Varlık yönetim birimi soruşturuluyor

Evergrande, 16 Ağustos'ta borsaya yaptığı bildirimde, ana iştiraki Hengda Gayrimenkul Grubu'nun, bilgi paylaşımı kurallarını ihlal ettiği şüphesiyle otoritelerce soruşturulduğunu duyurmuştu.

Şirketin varlık yönetimi iştiraki Evergrande Finansal Varlık Yönetimi'nin, "gölge bankacılık" faaliyetlerine yönelik kapsamlı adli soruşturmanın odağında olduğu anlaşılıyor.

Şirketin, bireysel müşterilere sattığı menkul varlıklardan elde ettiği gelirleri, düzenlemelere aykırı olarak konut projelerinin finansmanında kullandığı iddia ediliyor.

İştirakin merkezinin bulunduğu Şıncın şehrinde polis, 18 Eylül'de "şirketin bazı çalışanlarının" soruşturma kapsamında gözaltına alındığını bildirdi.

Gözaltına alınanların kimliği açıklanmazken, ulusal basın organlarına sızan bilgilerde, aralarında Genel Müdür Du Liang ve Genel Müdür Yardımcısı Yao Bıncai'nin olduğu yönetici düzeyinde 10'dan fazla kişinin, "yasa dışı fon toplama" şüphesiyle soruşturulduğu ileri sürüldü.

Evergrande, 2021'de aralarında kendi çalışanlarının da bulunduğu 70 bin müşteriye toplam 40 milyar yuan (5,47 milyar dolar) tutarındaki menkul varlık için nema ödemekte başarısız olmuştu.

Eski grup yöneticileri de gözaltında

Ekonomi ve finans haberleri servisi Caixin'in, "konu hakkında bilgi sahibi kaynaklara" dayandırdığı haberine göre, Evergrande'nin eski Üst Yöneticisi (CEO) Şia Haycun ve eski Mali İşler Koordinatörü (CFO) Pan Darong da gözaltında tutuluyor.

Şia ve Pan, 2021'de grubun krediler için üçüncü taraflara teminat gösterdiği banka mevduatlarını, iştiraklerine yönlendirdiğinin anlaşılmasıyla ortaya çıkan skandal nedeniyle temmuzda istifa etmişti.

Öte yandan grubun 16 Eylül'de devlete devredilen sigorta şirketi Evergrande Hayat Teminat'ın eski yöneticisi Cu Cialin'in de 17 Eylül'de gözaltına alındığı bildirildi.

Ulusal Mali Düzenleme İdaresi, yeni oluşturulan, devlete ait Haigang Hayat Sigorta Şirketinin, Evergrande iştirakini tüm varlıkları ve yükümlülükleriyle devraldığını duyurmuştu.

İştirakin "ciddi borç ödeme problemleri olduğunu" işaret eden yetkililer, "yakın denetim ve risk çözümüne ihtiyaç duyulduğunu" vurgulamıştı.

İnşaat alanında en büyük yatırımcıydı

İş insanı Şu Ciayin tarafından 1996’da "Hengda Grup" adıyla Çin’in güneyindeki Guangcou şehrinde kurulan şirket, büyük şehirlerdeki büyük ölçekli konut ve kentsel dönüşüm projelerine yaptığı yatırımla kısa sürede dünyanın en büyük inşaat ve emlak şirketlerinden biri haline geldi.

2009'da Hong Kong Borsası’ndaki halka arzında 722 milyon dolar yatırım toplayan şirket, 2018’de inşaat sektöründe dünyanın en çok gelir elde eden şirketi oldu.

Çin genelinde 280’den fazla şehirde 1300’den fazla inşaat projesi gerçekleştiren şirket, 120 binden fazla çalışana istihdam sağladı.

Yılda yaklaşık 600 bin konut üreten şirket, Çin’de konut arzının önemli bir bölümünü karşılıyordu.

Ana faaliyet kolu inşaat olan şirket, varlık yönetiminden elektrikli araç üretimine, tema parklarından yiyecek içecek markalarına kadar farklı alanlarda da yatırımlar yaptı, ülkenin en başarılı futbol kulüplerinden biri olan Guangzhou FC’nin işletmesini üstlendi.

Problemlerin başlangıcı

Çin hükümetinin inşaat ve emlak sektöründeki sağlıksız büyümeyi engellemek için 2020'den itibaren bankaların ve finans kuruluşlarının sektöre verdiği kredilere oran sınırlaması getirmesi, Evergrande’nin borçlarını çevirmekte sıkıntıya düşmesini tetikleyen en önemli etken olarak görülüyor.

Ülkenin hızlı ekonomik büyüme kaydettiği yıllarda yan iş kollarıyla gayrisafi yurt içi hasılanın yaklaşık yüzde 20'sini oluşturan sektör, "büyük borç-büyük yatırım" döngüsüyle ilerliyordu.

Çin'de 2019 sonunda başlayan Kovid-19 salgını, konut yatırımlarında ve satışlarında durgunlukla bu döngüde ciddi kesintiye yol açtı.

Sektördeki durgunluk yatırımcıların borçlanmasını bir anda problemli hale getirdi. Üstelik Çin hükümeti de hem aşırı borçlanmanın finansal sistemde doğurduğu risklerden hem de piyasadaki spekülasyonun konut fiyatlarını aşırı artırmasından rahatsızdı.

Devlet Başkanı Şi Cinping'in "Konutlar yaşamak içindir, spekülasyon için değil." sözleriyle harekete geçen düzenleyici kurumlar, gayrimenkul şirketlerine borç kısıtlamaları getirmeye kadar verdi.

"Üç kırmızı çizgi"

Hükümet, aralarında Evergrande'nin de olduğu 12 büyük gayrimenkul şirketine devlet bankalarından borçlanabilmeleri için "üç kırmızı çizgiye" uyma şartı getiren yönetmelik sundu.

Yönetmelikle, şirketlere toplam varlıklarının toplam borçlara oranının yüzde 70'ten fazla olmaması, net borcun öz sermayeyi aşmaması ve nakit varlıkların kısa dönemli borçlardan ya fazla ya da en azından eşit olması kriterleri getirildi.

Evergrande, o sırada borçlanma kriterlerin hiçbirini sağlayamayacak durumdaydı. Şirket, ertesi yıl borçlanma kısıtlamalarının etkilerini hissetmeye başladı, Eylül 2021'de vadesi gelen iki yurt dışı borç tahvilinin faizini ödemede 2 kez başarısız oldu.

Bu büyüklükteki bir şirketin cüzi boyuttaki dış faiz ödemelerinde dahi sıkıntıya girmesi, daha geniş ölçekli bir borç krizinin kapıda olduğunu gösteriyordu.

Borç yönetimi çabaları

Yeni borç bulmakta sıkıntı yaşayan şirket, varlıklarını satarak borçlarını karşılama çabasına girişti.

Evergrande, 29 Eylül 2021’de, Liaoning eyaletinde ortağı olduğu Şıncing Bankasındaki hisselerini yaklaşık 10 milyar yuana (yaklaşık 1,5 milyar dolar) kamuya ait bir varlık yönetim şirketine sattığını bildirdi.

Öte yandan şirketin, Ekim 2021'de emlak yönetim birimi Evergrande Emlak Hizmetleri'nin yüzde 50,1 hissesini 20 milyar Hong Kong dolarına (yaklaşık 2,5 milyar dolar) Guandong merkezli bir başka inşaat grubuna olan Hopson İnşaat Holding'e devretme girişimi sonuçsuz kaldı.

Guangdong eyalet yönetimi, Aralık 2021'de Evergrande’nin borçları için temerrüde düşmesini önlemek üzere risk yönetim uzmanlarından oluşan heyet görevlendirdi.

Yurt dışında iflas korumasına başvurdu

2021'deki 476 milyar yuan (yaklaşık 65 milyar dolar), 2022'de 105 milyar yuan (yaklaşık 15,7 milyar dolar) zarar açıklayan şirketin toplam borç yükü, 2022 sonu itibarıyla 2,4 trilyon yuana (yaklaşık 330 milyar dolar) çıktı.

Bu yıl, borçları nedeniyle birçok kez temerrüde düşen şirket, 17 Ağustos'ta ABD'de iflas koruması için mahkemeye başvurdu.

Manhattan İflas Mahkemesine yapılan başvuruda, borçlarının yeniden yapılandırılması sürecinde şirketi dava etmek veya ABD'deki varlıklarını dondurmak isteyen alacaklılara karşı korunma talep edildi.

Evergrande'nin Hong Kong Borsası'nda Temmuz 2020'de hisse başına 25,80 Hong Kong dolarından işlem gören hisseleri dün 0,43 Hong Kong dolarına kadar geriledi. Şirket, geçen sürede piyasa değerinden 42,8 milyar dolar kaybetti.

Analistler, kötü tabloya ek olarak adli soruşturmayla çıkan yeni engeller ve sorunların şirketi daha fazla iflasa yaklaştırdığı değerlendirmesini yapıyor.



Suudi Arabistan, jeopolitik gelişmelere ve küresel ticaretteki aksaklıklara rağmen enflasyonu kontrol altında tutuyor

Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)
Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)
TT

Suudi Arabistan, jeopolitik gelişmelere ve küresel ticaretteki aksaklıklara rağmen enflasyonu kontrol altında tutuyor

Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)
Suudi Arabistanlı bir tüketici, gıda ürünleri satan bir mağazada alışveriş yaparken. (SPA)

Suudi Arabistan'da yıllık enflasyon, ekim ayında yüzde 1,7'ye gerileyerek geçen yılın eylül ayından bu yana en düşük seviyesine indi. Eylül ayında yüzde 1,9 olarak kaydedilen enflasyondaki gerileme, jeopolitik gelişmeler ve küresel ticaretteki aksaklıkların yol açtığı zorluklara rağmen ülke ekonomisinin fiyat baskılarını kontrol altında tutma ve fiyat istikrarını koruma kapasitesini sürdürdüğüne işaret ediyor.

Suudi Arabistan Genel İstatistik Kurumu tarafından pazar günü açıklanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ekim ayında bir önceki aya kıyasla yüzde 0,1 arttı. Yıllık enflasyondaki yavaşlamada, başlıca harcama gruplarının birçoğundaki fiyat artışlarının görece sınırlı kalması etkili olurken, konut maliyetleri fiyatlar üzerindeki en önemli baskı unsuru olmayı sürdürdü.

Endeksin ayrıntıları incelendiğinde, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubundaki fiyatların ekim ayında yıllık bazda yüzde 3,5 arttığı görülüyor. Konutların fiilî kira bedellerinde de aynı oranda artış kaydedildi. Böylece bu grup, enflasyona en fazla katkıda bulunan kalem olmayı sürdürdü.

Sigorta ve finansal hizmetler fiyatları yüzde 3,5 yükselirken, bu artışta sigorta hizmetlerindeki yüzde 6,5'lik yükseliş etkili oldu. Eğlence, spor ve kültür harcamaları ise tatil paketlerinin yüzde 4,6 pahalanmasının etkisiyle yüzde 2,7 arttı.

Gıda ve içecek fiyatları

Ulaştırma fiyatları, yolcu taşımacılığı hizmetlerindeki yüzde 9,5'lik artışın etkisiyle yıllık bazda yüzde 2,3 yükseldi. Restoran ve konaklama hizmetlerinde yüzde 1,8, eğitim hizmetlerinde ise yüzde 1,3 artış kaydedildi.

Tüketici harcama sepetinde önemli ağırlığa sahip gıda ve içecek fiyatları yüzde 1,1 artarken, bilgi ve iletişim grubundaki fiyat artışı yüzde 0,5 oldu.

Buna karşılık mobilya, ev aletleri ve konutun rutin bakım giderleri yüzde 0,5, giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 0,2 geriledi. Kişisel bakım, sosyal koruma ve diğer mal ve hizmetler grubunda da yüzde 0,6 düşüş yaşandı.

Aylık karşılaştırma

Aylık bazda genel endeks yüzde 0,1 yükseldi. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubundaki fiyatlar yüzde 0,2 artarken, bu yükselişte konutların fiilî kira bedellerindeki yüzde 0,4'lük artış etkili oldu. Gıda ve içecek fiyatları yüzde 0,2, sigorta ve finansal hizmetler fiyatları ise yüzde 1,5 yükseldi.

Veriler enflasyon görünümünde iyileşmeye işaret etse de konut maliyetleri ve kiralar, hane halkı bütçeleri açısından en önemli sorun olmaya devam ediyor. Yaşam maliyetleri üzerindeki baskının sürmesi, enflasyondaki gerilemenin satın alma gücüne ve yaşam kalitesine ne ölçüde yansıdığı sorusunu gündeme getiriyor.

Küresel ticaretteki aksaklıklar

Suudi Arabistan'da yıllık enflasyonun eylül ayındaki yüzde 1,9 seviyesinden ekimde yüzde 1,7'ye gerilemesi, dünya ekonomilerinin jeopolitik gerilimler, ticaretteki aksaklıklar ve tedarik zincirlerindeki sorunlar nedeniyle artan baskılarla karşı karşıya olduğu bir dönemde gerçekleşti.

Mali ve ekonomi danışmanı Hüseyin el-Attas'a göre enflasyondaki yavaşlama, fiyat istikrarını destekleyen bir dizi yerel faktörün bir araya gelmesinden kaynaklanıyor. Bu faktörlerin başında Suudi Arabistan riyalinin ABD dolarına sabitlenmesinin ithalat fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı sağladığı göreli koruma geliyor. Temel emtia fiyatlarının ılımlı seyretmesi, tedarik zincirlerinin etkinliği ve ithalat kaynaklarının çeşitlendirilmesi de fiyat istikrarını destekleyen unsurlar arasında yer alıyor.

El-Attas, Şarku’l Avsat'a yaptığı özel açıklamada, para politikasındaki ve döviz kurundaki istikrarın yanı sıra hükümetin aldığı önlemler ve denetim mekanizmalarının, dış kaynaklı enflasyon baskılarının iç piyasaya yansımasını sınırladığını söyledi.

Gıda ve içecek fiyatlarındaki artış hızının eylül ayındaki yüzde 1,4 seviyesinden ekimde yüzde 1,1'e gerilemesinin ve konut maliyetlerindeki artışın yüzde 3,5 ile sınırlı kalmasının genel enflasyonun yavaşlamasına katkıda bulunduğunu belirten el-Attas, buna rağmen konut kiralarının fiyatlar üzerindeki başlıca baskı unsurlarından biri olmayı sürdürdüğüne dikkati çekti.

scdvf

Ekim ayı verileri enflasyonun ılımlı seviyelerde kontrol altında tutulduğunu gösterse de önümüzdeki dönemde enflasyonun seyri iç talepteki gelişmelere, konut maliyetlerine ve ithal ürünlerin fiyatlarına bağlı olacak.

El-Attas, yıl sonuna kadar enflasyonun ılımlı seviyelerde kalmasını beklediğini, ancak ekonomik faaliyetlerin ve büyük ölçekli projelerin genişlemesinin yanı sıra navlun ve sigorta maliyetlerindeki olası artışlar nedeniyle sınırlı dalgalanmalar yaşanabileceğini öngördü.

Satın alma gücü

Ekonomi uzmanı Ahmed eş-Şehri de Suudi Arabistan'da enflasyonun ekim ayında yüzde 1,7'ye gerilemesini, ekonomik istikrarın ve fiyat baskılarını kontrol altında tutma kapasitesinin göstergesi olarak olumlu değerlendirdi. Eş-Şehri, bu gelişmenin özellikle küresel ekonomideki belirsizliklerin ve piyasalarda yaşanan jeopolitik ve ticari sorunların sürdüğü bir dönemde önem taşıdığını belirtti.

Şarku’l Avsat'a konuşan eş-Şehri, «Ancak rakamın tek başına düşmesinden daha önemli olan, bu istikrarın vatandaşların ve ülkede yaşayan yabancıların günlük hayatına, satın alma güçlerine ve yaşam giderlerine nasıl yansıdığıdır» dedi.

Konut maliyetleri ve kiraların daha fazla önem verilmesi gereken başlıca sorun olduğunu belirten eş-Şehri, bu kalemlerdeki artışın devam etmesinin, genel enflasyon yavaşlasa bile geniş bir kesimden ailenin mali baskılarla karşı karşıya kalmasına neden olduğunu ifade etti.

Tüketicilerin ekonomik durumu yalnızca göstergeler ve oranlar üzerinden değerlendirmediğini vurgulayan eş-Şehri, insanların konut, gıda, ulaşım ve temel hizmetler için her ay yaptıkları harcamalara baktığını söyledi. Bu nedenle yaşam maliyetlerinin kontrol altına alınmasının, fiyat istikrarının korunması kadar öncelikli olması gerektiğini kaydetti.

Ekonomik istikrar

Eş-Şehri, önümüzdeki dönemde enflasyondaki göreli istikrarın satın alma gücünü artırmak için değerlendirilmesi, kira artışlarının temel nedenlerinin ele alınması, piyasaların ve tedarik zincirlerinin verimliliğinin yükseltilmesi gerektiğini belirtti.

Ekonomik başarının yalnızca enflasyon oranındaki düşüşle ölçülemeyeceğini vurgulayan eş-Şehri, bu düşüşün insanların günlük yaşamlarında ne ölçüde hissedildiğinin de önemli olduğunu ifade etti.

Eş-Şehri, gerçek ekonomik istikrarın yaşam kalitesine yansıyan, ailelerin geleceğe daha fazla güven duymasını sağlayan, planlama ve tasarruf yapma imkânlarını güçlendiren istikrar olduğunu sözlerine ekledi.


Suudi enerji şirketleri 9 ayda 105,6 milyar dolar kâr elde etti

Şeybe’deki Aramco petrol sahasının genel görünümü (Reuters)
Şeybe’deki Aramco petrol sahasının genel görünümü (Reuters)
TT

Suudi enerji şirketleri 9 ayda 105,6 milyar dolar kâr elde etti

Şeybe’deki Aramco petrol sahasının genel görünümü (Reuters)
Şeybe’deki Aramco petrol sahasının genel görünümü (Reuters)

Suudi Arabistan finans piyasasında işlem gören enerji sektörü şirketleri, 2026 yılının ilk dokuz ayında güçlü bir kâr büyümesi kaydetti. Buna göre, konsolide net kârları geçen yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 42,8 oranında artarak 396,15 milyar riyale (105,64 milyar dolar) yükseldi. Bu performans, küresel enerji piyasalarının jeopolitik gerginlikler, tedarik aksaklıkları ve artan navlun maliyetleri nedeniyle keskin dönüşümlere sahne olduğu bir dönemde gerçekleşti. Bahse konu bu etkenler, enerji sektörünün farklı halkalarında faaliyet gösteren şirketlerin sonuçlarına değişen oranlarda yansıdı.

Suudi Arabistan’daki sonuçlar, söz konusu değişkenlerin şirketler üzerindeki etkilerinde farklılıklar olduğunu ortaya koyuyor. Buna göre kârların en büyük kısmını Saudi Aramco elde ederken, Bahri şirketinin kârında büyük bir sıçrama görüldü. Petro Rabigh yeniden kârlılığa geçerken, bazı sondaj şirketlerinin sonuçlarında ise düşüş kaydedildi. Büyüme eğilimi üçüncü çeyrekte de devam etti ve altı şirketin konsolide kârları yüzde 50,1 artışla 145,15 milyar riyale (38,71 milyar dolar) ulaştı.

Uluslararası enerji şirketlerinin kârları

Kârlardaki iyileşme yalnızca Suudi şirketlerle sınırlı kalmadı; küresel ölçekteki büyük petrol şirketleri de tedarik aksaklıkları, artan enerji fiyatları ve genişleyen rafineri marjlarının etkisiyle yılın üçüncü çeyreğinde güçlü kazançlar elde etti. Bu dönemde ExxonMobil’in net kârı geçen yılın aynı dönemindeki 7,5 milyar dolardan 15,4 milyar dolara yükselirken, Shell’in düzeltilmiş kârı 5,43 milyar dolara kıyasla 10,81 milyar dolara çıktı. TotalEnergies’in düzeltilmiş kârı ise bir yıl önceki 4 milyar dolar seviyesinden 9,1 milyar dolara sıçradı.

xscd
ADIPEC Konferansı’ndaki Aramco standı (Arşiv – Reuters)

Şirketler, Ortadoğu’dan gelen tedarikteki aksaklıkların yanı sıra mevcut rafineri kapasitelerinin sınırlı olmasının ve stoklardaki düşüşün, rafineri marjlarını tarihi yüksek seviyelere taşıdığına dikkat çekti.

Şarku’l Avsat’ın Reuters’tan aktardığına göre, rafineri marjları Shell’de varil başına 42 dolara yaklaşırken, TotalEnergies’de yaklaşık 33,2 dolar seviyesinde gerçekleşti ve bu durum petrol ürünleri ile ticaret faaliyetlerinden elde edilen kârları destekledi.

Aramco kârda lider konumda

Saudi Aramco, hissedarlara ait kârının geçen yılın aynı dönemindeki 278,57 milyar riyalden (74,29 milyar dolar) yüzde 36,1 oranında artarak 379,02 milyar riyale (101,07 milyar dolar) yükselmesiyle, 2026 yılının ilk dokuz ayında net kâr bakımından enerji sektörü şirketleri arasında ilk sırada yer aldı.

Şirket bu sonuçla sektör şirketlerinin konsolide net kârının yaklaşık yüzde 95,7’sini tek başına elde etti. Bu tablo, Aramco’nun sonuçlarının genel performansın yönünü belirlemedeki büyük ağırlığını ortaya koyarken, diğer faaliyet alanlarındaki gelişmeleri anlamak adına sektördeki geri kalan şirketlerin bilançolarının bağımsız olarak değerlendirilmesinin önemini de gözler önüne seriyor.

scdfrgt

Şirketin gelirleri ve satışlarla ilgili diğer kazançları ise 2025 yılının aynı dönemindeki yaklaşık 1,25 trilyon riyal (333,33 milyar dolar) seviyesinden yüzde 20,8 artış göstererek yaklaşık 1,52 trilyon riyale (405,33 milyar dolar) ulaştı.

Bahri’nin kârında sıçrama

Suudi Arabistan ulusal denizcilik şirketi Bahri, geçen yılın ilk dokuz ayındaki yaklaşık 1,45 milyar riyal (386,7 milyon dolar) olan net kârını yüzde 586,7 oranında artırarak yaklaşık 9,98 milyar riyale (2,66 milyar dolar) çıkarmasıyla net kâr sıralamasında ikinci oldu.

Bu büyüme, şirketin gelirlerinin geçen yılın aynı dönemindeki 7,08 milyar riyal (1,89 milyar dolar) seviyesinden yüzde 268,4 artışla yaklaşık 26,1 milyar riyale (6,96 milyar dolar) yükselmesiyle eş zamanlı olarak gerçekleşti.

Söz konusu performans, şirketin başta petrol taşımacılığı olmak üzere deniz taşımacılığı faaliyetlerindeki iyileşmeden ve navlun operasyonlarına bağlı artan getirilerden faydalandığını yansıtırken, borsada işlem gören enerji şirketlerinin konsolide kâr büyümesine sağladığı katkıyı da güçlendirdi.

Petro Rabigh yeniden kârlılığa döndü

Petro Rabigh, 2026 yılının ilk dokuz ayında yaklaşık 6,7 milyar riyal (1,79 milyar dolar) net kâr elde ederek finansal sonuçlarında dikkat çekici bir dönüşüme imza attı; şirket geçen yılın aynı döneminde 3,29 milyar riyal (877,3 milyon dolar) zarar kaydetmişti.

Şirketin gelirleri, geçen yılın aynı dönemindeki yaklaşık 24,36 milyar riyale (6,50 milyar dolar) kıyasla yüzde 113,6 oranında artarak yaklaşık 52,03 milyar riyale (13,88 milyar dolar) ulaştı.

dcfgt
Bahri’ye ait gemilerden biri (Şirketin internet sitesi)

Bu iyileşme; endüstriyel kompleksin artan operasyonel oranları, satış hacimlerindeki büyüme, rafine ve petrokimya ürünlerinin fiyatlarındaki artış ve finansman maliyetlerindeki düşüşle desteklendi. Ayrıca, 2025 yılının aynı dönemindeki zayıf üretim ve satış rakamları, şirketin operasyonel tesislerinde gerçekleştirilen kapsamlı periyodik bakım çalışmalarından kaynaklanmıştı; bu durum, iki dönemin kıyaslanmasında etkili oldu.

Sondaj şirketleri üzerindeki baskı

Buna karşılık, enerji piyasalarındaki dönüşümler sektördeki tüm faaliyet alanlarına olumlu yansımadı. ADES Holding’in kârı, gelirlerinin yüzde 44 artışla yaklaşık 6,77 milyar riyale (1,81 milyar dolar) yükselmesine rağmen, 2025 yılının ilk dokuz ayındaki yaklaşık 597,3 milyon riyal (159,3 milyon dolar) seviyesinden yüzde 23 oranında gerileyerek yaklaşık 459,8 milyon riyale (122,6 milyon dolar) düştü.

Gelirlerdeki büyüme uluslararası operasyonlardaki genişleme ve yeni satın almaların katkısıyla desteklenirken; kârlılık ise düşen operasyonel marjlardan, bazı gider kalemlerindeki artıştan ve bir dizi bölgesel operasyonun geçici olarak askıya alınmasından olumsuz etkilendi.

Arabian Drilling şirketinin net kârı ise gelirlerinin yüzde 8,1 azalışla yaklaşık 2,4 milyar riyale (640 milyon dolar) gerilemesine paralel olarak, geçen yılın aynı dönemindeki 73,3 milyon riyalden (19,55 milyon dolar) yüzde 90,6 düşüşle yaklaşık 6,9 milyon riyale (1,84 milyon dolar) indi.

Aynı doğrultuda, SARCO’nun zararları da geçen yılın ilk dokuz ayında kaydedilen 22,1 milyon riyal (5,89 milyon dolar) zarara kıyasla yüzde 24,4 oranında artarak yaklaşık 27,5 milyon riyale (7,33 milyon dolar) yükseldi. Bu sonuçta, şirketin bazı yatırımlarındaki piyasa değeri düşüşünden kaynaklanan zararlar ile genel ve idari giderlerdeki artış etkili oldu.

Üçüncü çeyrek sonuçları

2026 yılının üçüncü çeyreği bazında borsada işlem gören enerji sektörü şirketlerinin konsolide net kârı, geçen yılın aynı dönemindeki yaklaşık 96,72 milyar riyale (25,79 milyar dolar) kıyasla yüzde 50,1 oranında artarak yaklaşık 145,15 milyar riyale (38,71 milyar dolar) ulaştı ve ilk dokuz ayda kaydedilen büyümeyi sürdürdü.

Aramco, yıllık bazda yüzde 41,3 artışla hissedarlara ait yaklaşık 137,39 milyar riyal (36,64 milyar dolar) net kâr elde ederek çeyreklik sonuçlardaki liderliğini korudu.

Bahri ise dönem içindeki güçlü performansının bir yansıması olarak, 2025 yılının üçüncü çeyreğindeki 513,4 milyon riyal (136,9 milyon dolar) olan kârını yüzde 890,7 oranında artırarak yaklaşık 5,09 milyar riyale (1,36 milyar dolar) çıkardı ve ikinci sırada yer aldı.

xcdvf
El-Kasım 1 Enerji Üretim Projesi (ACWA)

Toparlanma sürecini sürdüren Petro Rabigh da iyileşen operasyonel oranlar, artan satışlar ve güçlenen ürün marjlarının desteğiyle, geçen yılın aynı dönemindeki 1,24 milyar riyal (330,7 milyon dolar) zararın ardından yaklaşık 2,58 milyar riyal (688 milyon dolar) kâr açıkladı.

Buna karşılık ADES Holding’in kârı, çeyreklik gelirlerindeki yüzde 34,8’lik artışa rağmen kâr marjları üzerindeki baskıların devam ettiğini yansıtacak şekilde yüzde 55,8 azalarak yaklaşık 94,9 milyon riyale (25,3 milyon dolar) geriledi.

Öte yandan Arabian Drilling, sondaj kulelerinin çalışma oranlarındaki iyileşme ve operasyonel verimlilikteki artıştan faydalanarak, geçen yılın aynı dönemindeki 9,4 milyon riyal (2,51 milyon dolar) zararın ardından üçüncü çeyrekte yaklaşık 31,4 milyon riyal (8,37 milyon dolar) kâr ile yeniden kârlılığa geçti.

SARCO ise 2025 yılının üçüncü çeyreğindeki 1,6 milyon riyal (427 bin dolar) kârın aksine, bu çeyrekte yaklaşık 22,5 milyon riyal (6 milyon dolar) zarar kaydetti.

Çeyreklik sonuçlar, sektör faaliyetlerinin performansındaki ayrışmanın sürdüğünü teyit ediyor. Aramco, Bahri ve Petro Rabigh kâr büyümesine öncülük ederken; bazı sondaj ve yatırım şirketleri ise iş modellerinin doğası, operasyonel seviyeler ve maliyetlerin faaliyet alanlarına göre farklılık göstermesini yansıtacak biçimde marjları ve bilançoları üzerinde baskılarla karşı karşıya kaldı.


Küresel ekonomik risklere rağmen Suudi Arabistan'da enflasyon ekimde yüzde 1,7'ye geriledi

Riyad'daki gökdelenlerin önünden geçen araçlar (AFP)
Riyad'daki gökdelenlerin önünden geçen araçlar (AFP)
TT

Küresel ekonomik risklere rağmen Suudi Arabistan'da enflasyon ekimde yüzde 1,7'ye geriledi

Riyad'daki gökdelenlerin önünden geçen araçlar (AFP)
Riyad'daki gökdelenlerin önünden geçen araçlar (AFP)

Suudi Arabistan'da yıllık enflasyon, eylül ayındaki yüzde 1,9 seviyesinden ekimde yüzde 1,7'ye gerileyerek tüketici fiyatları üzerindeki baskının kontrol altında tutulmaya devam ettiğine işaret etti. Bu gerileme, jeopolitik gerilimler, ticarette yaşanan aksaklıklar ve tedarik zincirlerindeki sorunlar nedeniyle küresel ekonominin karşı karşıya olduğu risklerin arttığı bir dönemde gerçekleşti.

Suudi Arabistan Genel İstatistik Kurumu tarafından açıklanan verilere göre, Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ekimde bir önceki aya kıyasla yüzde 0,1 arttı. Yıllık enflasyondaki yavaşlamada, başlıca harcama gruplarının birçoğundaki fiyat artışlarının görece sınırlı kalması etkili olurken, konut maliyetleri fiyatlar üzerindeki en önemli baskı unsuru olmayı sürdürdü.

Enflasyondaki gerileme, jeopolitik gerilimlerin ticaret akışı, nakliye maliyetleri ve tedarik süreçleri üzerindeki olası etkilerinin yanı sıra enerji piyasalarındaki dalgalanmalar nedeniyle küresel ölçekte fiyatların geleceğine ilişkin belirsizliğin arttığı bir dönemde kaydedildi. Bu açıdan Suudi Arabistan'ın enflasyon verileri, söz konusu gelişmelerin ülkedeki yaşam maliyetlerine ve tüketici harcamalarına ne ölçüde yansıdığını göstermesi bakımından önem taşıyor.

Enflasyon baskısında konut ve kiralar ilk sırada

Endeksin ayrıntıları, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıt fiyatlarının ekimde yıllık bazda yüzde 3,5 arttığını ortaya koydu. Konutların fiili kira bedellerinde de aynı oranda artış kaydedilirken, bu harcama grubu enflasyona en fazla katkı sağlayan kalem olmayı sürdürdü.

Sigorta ve finansal hizmetler fiyatları yüzde 3,5 artarken, bu yükselişte sigorta hizmetlerindeki yüzde 6,5'lik artış etkili oldu. Eğlence, spor ve kültür harcamalarında ise tatil paketleri fiyatlarının yüzde 4,6 yükselmesinin etkisiyle yüzde 2,7'lik artış kaydedildi.

Ulaştırma fiyatları yıllık bazda yüzde 2,3 yükseldi. Bu artışta yolcu taşımacılığı hizmetlerinin yüzde 9,5 pahalanması belirleyici oldu. Restoran ve konaklama hizmetlerinde yüzde 1,8, eğitim hizmetlerinde ise yüzde 1,3 artış yaşandı.

Tüketici harcama sepetinde önemli ağırlığa sahip gıda ve içecek fiyatları yüzde 1,1 yükselirken, bilgi ve iletişim grubundaki artış yüzde 0,5 olarak gerçekleşti.

Buna karşılık mobilya, ev aletleri ve rutin ev bakımına ilişkin fiyatlar yüzde 0,5, giyim ve ayakkabı fiyatları yüzde 0,2 geriledi. Kişisel bakım, sosyal koruma ile diğer mal ve hizmetleri kapsayan grupta da yüzde 0,6 düşüş kaydedildi.

Aylık enflasyon yüzde 0,1 arttı

Aylık bazda genel endeks yüzde 0,1 yükseldi. Konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtların fiyatları yüzde 0,2 artarken, bu yükselişte konutların fiili kira bedellerindeki yüzde 0,4'lük artış etkili oldu.

Aynı dönemde gıda ve içecek fiyatları yüzde 0,2, sigorta ve finansal hizmetler fiyatları ise yüzde 1,5 arttı.

Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) Ekim 2026 tarihli Dünya Ekonomik Görünümü raporunda yer alan tahminlere göre, Suudi Arabistan'da ortalama enflasyonun bu yıl yüzde 1,9 seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor. Bu oran, 2025'te kaydedilen yüzde 2'lik seviyenin altında bulunuyor. IMF, enflasyonun 2027'de ise yüzde 2,2'ye yükselmesini öngörüyor.

Ekim ayında yüzde 1,7 olarak gerçekleşen yıllık enflasyon, böylece IMF'nin Suudi Arabistan için 2026 yılının tamamına yönelik yüzde 1,9'luk ortalama enflasyon tahmininin altında kaldı.