Fındık kozalak akarlarıyla kimyasal ve mekanik mücadele yapılması uyarısı

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA
TT

Fındık kozalak akarlarıyla kimyasal ve mekanik mücadele yapılması uyarısı

Fotoğraf: AA
Fotoğraf: AA

Ondokuz Mayıs Üniversitesi (OMÜ) Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sebahat Sullıvan, fındık kozalak akarlarıyla mücadelenin önem taşıdığını belirtti.

Sullıvan, AA muhabirine, dünyada fındık yetiştiriciliğinde Türkiye'nin ilk sırada yer aldığını ancak birim alandan elde edilen verimin oldukça düşük olduğunu söyledi.

Kozalak akarlarının fındıkta meyve verecek gözlerde kozalak, mantar veya gül diye adlandırılan anormal oluşumlara neden olduğunu anlatan Sullıvan, sürgünlerde kuruma meydana getirdiğini, bunun verimi doğrudan etkilediğini vurguladı.

Özellikle bu zararlılara karşı hassas olan tombul, mincane ve uzunmusa çeşitlerinde yüzde 70'lere varan zarar görüldüğüne dikkati çeken Sullıvan, "Bahçelerinde bu çeşitleri bulunduran çiftçilerin zararlılarla mücadelede daha dikkatli olması gerekmektedir. Ülkemizin yıllık fındık üretiminin ortalama 700 bin ton olduğu göz önüne alındığında, en az yüzde 10 kayba neden olan bu zararlılarla mücadele edilmezse 70 bin ton fındığın yok olmasına neden oldukları apaçık ortadadır." dedi.

Fındık yetiştiricilerinin kozalak akarlarıyla mutlaka mücadele etmesi gerektiğinin altını çizen Sullıvan, "Son yıllarda fındık yetiştirilen tüm illerde bu zararlıların yoğunluğu oldukça arttı. Fındıklarda görülen uç kurusu zararının en büyük nedeni, fındık kozalak akarlarıdır. Bu akarların meyve gözlerini kozalağa çevirdikleri, bu gözler normal gelişselerdi her birinin bir çotanak olacağı unutulmamalıdır." ifadesini kullandı.

- Toplanan kozalaklar kesinlikle yakılmamalı veya gömülmemeli

Sullıvan, fındık kozalak akarlarına karşı kimyasal veya mekanik mücadelede nasıl yol izlenileceğinin iyi tespit edilmesini önererek şunları kaydetti:

"Kimyasal mücadeleye karar verebilmek için bahçelerde mutlaka kozalak sayımı yapılmalıdır. Kimyasal mücadele için ekonomik eşik, bir dalda ortalama 5 kozalak olarak tespit edilmiştir. Bahçenin değişik yerlerinden 10 ocak seçilip her ocaktan bir dal işaretlenerek üzerinde bulunan kozalaklar sayılır. Eğer bir dalda ortalama 5 ve üzeri kozalak varsa ilaçlama yapılması gerekmektedir. Kozalak sayısı 5'ten az ise ilaçlama yapmaya gerek yoktur. Rüzgarlı havalarda ilaçlama yapılmamalı, eğer hafif rüzgar varsa arkadan esecek şekilde ayarlanmalıdır. Çiseli ve mevsim için anormal derecede sıcak olan günlerde ve öğle üzerleri ilaçlama yapılmamalıdır."

Mekanik mücadelenin ise kışın yapraksız dönemde, özellikle şubat sonu ve mart başında daha belirgin hale geldikleri zaman kozalakların toplanıp yere atılması şeklinde yapılması gerektiğini ifade eden Sullıvan, "Kesinlikle yakılmamalı veya gömülmemelidir. Kozalakların içi diğer faydalı akar ve böcekler için barınak yeridir. İçindeki yararlı akarlar ve böcekler kış döneminde de hareketli olduklarından, kozalaklar toplandıktan sonra kuruyan kozalakları terk ederek başka canlılar üzerinde beslenip faaliyetlerini sürdürebilirler. Hem ilaçlı hem de mekanik mücadelenin 2 yıl peş peşe yapılması durumunda kozalak zararı önemli ölçüde azalacaktır." diye konuştu.



Çin, kasırgalardan enerji elde edecek

Mingyang Smart Energy'nin OceanX çift rotorlu rüzgar türbini tasarımı (Mingyang Smart Energy)
Mingyang Smart Energy'nin OceanX çift rotorlu rüzgar türbini tasarımı (Mingyang Smart Energy)
TT

Çin, kasırgalardan enerji elde edecek

Mingyang Smart Energy'nin OceanX çift rotorlu rüzgar türbini tasarımı (Mingyang Smart Energy)
Mingyang Smart Energy'nin OceanX çift rotorlu rüzgar türbini tasarımı (Mingyang Smart Energy)

Çinli bir firma, 5. kategorideki güçlü kasırgalar sırasında bile enerji üretebilen, dünyanın en büyük rüzgar türbinlerini kullanıma soktu.

MingYang Smart Energy'nin geliştirdiği devasa Ocean X platformu, 16MW'ın üzerinde birleşik güç çıkışı sağlayan, V şeklindeki düzende iki rüzgar türbininden oluşuyor.

Şirket, LinkedIn'de yayımladığı yazıda, Çin'in güneyindeki liman kenti Guangzhou'da faaliyete geçen türbin platformunun yılda 54 bin MWh enerji üretebildiğini ve bunun da her yıl 30 bin haneye enerji sağlamaya yeteceğini belirtti.

İlk olarak 2020'de 1:10 ölçekli daha küçük bir prototipi test eden firma, bu yıl nisanda OceanX platformunun orijinal boyutunda kurulumunu tamamladı.

Her biri 182 metre çapında dev türbin kanatlarına sahip ters yönde dönen rotorlardan oluşan platform, V şeklinde bir yapının üzerine oturuyor.

Bu yapı yüksek gerilimli kablolarla bir arada tutuluyor ve maksimum stabiliteyi sağlamak için Y şeklinde bir yüzer platform üzerine yerleştirilmiş.

Şirket, ultra yüksek performanslı betonla inşa edilen mega platformun yaklaşık 16 bin ton ağırlığında olduğunu ve 35 metreden daha derin sularda çalışabileceğini söyledi.

MingYang, türbin platformunun 5. kategori kasırga koşullarında bile saatte 260 kilometre rüzgar hızına ve 30 metre kadar yüksek dalgalara dayanıp enerji üretebileceğini söylüyor.

Şirket internet sitesinde "Yüksek tayfun direnci, saniyede 79,8 metreye kadar hızdaki rüzgarlara dayanır" diyor.

Bu tür kasırgalar, yerleşim alanlarından geçerken çoğu ahşap evi, ağaçları ve elektrik direklerini yerle bir ederek yıkıcı hasara neden olabilir.

cdfvgrb
Gemiler türbin platformunu okyanusta enerji üreteceği alana götürüyor (Mingyang Smart Energy)

Sıradan rüzgar türbinlerini zorlayabilecek bu sert koşullar, güç dalgalanmalarına ve güç jeneratörünün parçalarının erken aşınmasına neden olabilir.

Şirket yeni tasarımını "ekstrem tayfun koşullarında bile istikrar ve güvenlik sağlayan uyarlanabilir bir sistem" diye adlandırıyor ve bunun "deniz enerjisinde yeni bir çağ" başlatmasını umuyor.

Bu, özellikle iklim değişikliğinin tetiklediği fırtınalar çağında, Çin'in Guangzhou gibi düzenli olarak güçlü tayfunların vurduğu kıyı kesimlerinde elektrik üretimi için hayati önem taşıyabilir.

Bu platform aynı zamanda Çin'in 2025'e kadar ulusal enerji tüketiminin üçte birini yenilenebilir kaynaklardan sağlama hedefi için de önemli bir adım.

Rüzgar türbini platformu, binlerce haneye yeşil enerji sağlayarak karbondioksit emisyonlarının yaklaşık 56 bin ton azaltılmasına da sağlayabilir.

Independent Türkçe