ABD'de eyaletler kendi DOGE'lerini kurmak istiyor

Cumhuriyetçi Parti liderliğindeki eyaletler, son derece titizlikle incelenen "hükümet dışı" kurumu kopyalamaya çalışıyor

Birkaç vali ve eyalet yasama organı, Elon Musk'ın Hükümet Verimliliği Bakanlığı'nı eyalet düzeyinde kopyalamaya çalışıyor (AP)
Birkaç vali ve eyalet yasama organı, Elon Musk'ın Hükümet Verimliliği Bakanlığı'nı eyalet düzeyinde kopyalamaya çalışıyor (AP)
TT

ABD'de eyaletler kendi DOGE'lerini kurmak istiyor

Birkaç vali ve eyalet yasama organı, Elon Musk'ın Hükümet Verimliliği Bakanlığı'nı eyalet düzeyinde kopyalamaya çalışıyor (AP)
Birkaç vali ve eyalet yasama organı, Elon Musk'ın Hükümet Verimliliği Bakanlığı'nı eyalet düzeyinde kopyalamaya çalışıyor (AP)

Cumhuriyetçilerin yönetimindeki eyaletler, federal yönetimin Hükümet Verimliliği Bakanlığı'nın taklit versiyonları için yağmur gibi bastırıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, Beyaz Saray'daki ilk gününde DOGE'nin kurulması emrini vermişti. Başında dünyanın en zengin kişisi Elon Musk'ın bulunduğu bu "hükümet dışı" kurum, DEI (çeşitlilik, eşitlik, kapsayıcılık) programlarındaki federal fonları azaltmayı, federal kurumları dağıtmayı ve dijital modernizasyon projelerini sonlandırmayı hedefliyor.

Kuruluşundan bu yana geçen haftalarda, bazı valiler Musk'ın maliyet düşürme kurumunu taklit eden yeni departmanlar kurarken, eyalet yasama organları da bu departmanların kurulmasına yönelik tedbirleri destekledi.

Oklahoma Valisi Kevin Stitt, DOGE-OK diye bilinen Hükümet Verimliliği Bölümü'nü kurdu. New Hampshire da kendi eyaletinin bir şubesini kurduğunu duyurdu: COGE.

Vali Kelly Ayotte geçen ay yaptığı göreve başlama konuşmasında "İşleri daha az parayla yapmanın daha iyi yollarını bulmamız gerekecek" dedi.

Politikacıların para harcamamasını sağlamaktan daha zor bir şey olmadığını bildiğimden, bugün Hükümetin Verimliliği Komisyonu'nun ya da benim sevdiğim adıyla 'COGE'nin kurulduğunu ilan ediyorum.

Georgia Senatosu Çoğunluk Lideri Steve Gooch, kurumların her 4 yılda bir daha uygun maliyetli alternatifleri değerlendirmesini öneren bir yasa tasarısı sunuyor.

Gooch, Atlanta Journal-Constitution'a, "Trump yönetiminin Elon Musk'la yaptığı doğru şey, tam da ülke çapında yönetimin her kademesinde yapmamız gereken şey" diye konuştu.

Fox7 Austin'in haberine göre, benzer şekilde Teksas'ta da yasa koyucular, devlet kurumları içindeki "verimsizlikleri" ortadan kaldırmayı amaçlayan 13 üyeli bir Hükümet Verimliliği İdaresi kurmayı umuyor. Vali Yardımcısı Dan Patrick, DOGE tasarısını yasama dönemindeki en önemli öncelikleri arasında sıraladı.

Güney Carolina'daki yasa koyucular Mali Kısıtlama ve Hükümet Verimliliği Komisyonu'nun kurulması için kanun önerisinde bulundu. Tasarıyı Meclis'e sunan Çoğunluk Lideri Davey Hiott, South Carolina Daily Gazette'e "Güney Carolina'da bir Elon Musk'ımız yok ama Washington'da yapılanlara benzer olacak" diye konuştu.

Missouri'de kanun yapıcılar, eyalet yönetiminin nerelerde kesintiye gidebileceğini araştırmak üzere Hükümet Verimlilik Komitesi'ni kurdu. Komite başkanı, halkın "hükümetin mükerrerlik, israf veya verimsizlik durumlarını bildirmesi" için bir portal bile açtı.

Demokrat Azınlık Lideri Temsilci Ashley Aune, KFVS12'ye sözümona verimsizlikleri bulma çabasının siyasi olabileceği uyarısında bulundu:

Bence göreceğimiz şey, kişilerin siyasi bakımdan aynı fikirde olmadığı programları tanımlamaları ve hedef almaları olacak.

Iowa Valisi Kim Reynolds, Kongre'deki bir oturumda Musk'ın kurumu kurulmadan önce kendi eyaletinin küçük hükümet ve maliyet düşürme çabalarını övdü. Des Moines Register'a göre Reynolds, Iowa "DOGE diye bir şey olmadan önce DOGE yapıyordu" dedi.

Independent Türkçe



15 dakikalık gizem... Trump’ın sürprizi, kamuoyuna duyurulmadan önce petrol tüccarlarının kulağına fısıldanmış mıydı?

Meksika’nın Dos Bocas kentinde bulunan devlet petrol şirketi Pemex’e ait Olmeca rafinerisi (Reuters)
Meksika’nın Dos Bocas kentinde bulunan devlet petrol şirketi Pemex’e ait Olmeca rafinerisi (Reuters)
TT

15 dakikalık gizem... Trump’ın sürprizi, kamuoyuna duyurulmadan önce petrol tüccarlarının kulağına fısıldanmış mıydı?

Meksika’nın Dos Bocas kentinde bulunan devlet petrol şirketi Pemex’e ait Olmeca rafinerisi (Reuters)
Meksika’nın Dos Bocas kentinde bulunan devlet petrol şirketi Pemex’e ait Olmeca rafinerisi (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump’ın Truth Social platformunda Tahran ile yürütülen ‘verimli’ görüşmelere ilişkin sürpriz bir paylaşım yapmasından yaklaşık 15 dakika önce, küresel petrol piyasalarında alışılmadık hareketlilik yaşandı. Bu durum, piyasa gözlemcilerinin dikkatini çekti ve şüphe uyandırdı.

Şarku’l Avsat’ın Financial Times’tan aktardığına göre, Bloomberg verilerine dayanan analizler, bazı işlemcilerin paylaşım sonrasında fiyatların çöküşünü öngörerek yarım milyar dolara kadar büyük bahisler oynadığını ortaya koydu.

Milyon dolarlık bahislerin detayları

Veriler, dün New York saatiyle sabah 6:49 ile 6:50 arasında sadece bir dakikada yaklaşık 6 bin 200 adet Brent ve West Texas Intermediate (WTI) vadeli sözleşmesinin el değiştirdiğini gösteriyor. Bu sözleşmelerin nominal değeri 580 milyon dolar olarak kaydedildi ve Trump’ın açıklamasından 15 dakika önce agresif bir şekilde satıldı. Trump’ın paylaşımının hemen ardından enerji piyasalarında geniş çaplı bir satış dalgası başladı; bu durum fiyatlarda sert düşüşlere yol açtı ve diğer varlıklarda da oynaklığın artmasına neden oldu.

İyimserliğin ve şüpheciliğin bulaşıcılığı

Olay sadece petrol piyasasıyla sınırlı kalmadı; şüpheli ham petrol işlemlerinin gerçekleştirilmesinin hemen ardından, ABD hisse senetlerini izleyen S&P 500 vadeli sözleşmeleri de yükseldi. Bu durum, yatırımcıların çatışmanın uzun süre devam edeceği yönündeki bahislerini azaltmalarına yol açtı.

Piyasa uzmanları, bu eşzamanlı ve ‘mükemmel’ şekilde başarılı hareketlerin, yakın zamanda Polymarket gibi tahmin platformlarında ABD’nin İran ve Venezuela’ya yönelik saldırıları öncesinde görülen kazançlı bahisleri hatırlattığını belirtti. Söz konusu gelişmeler, bazı tarafların önceden bilgi sahibi olabileceği ihtimalini güçlendiriyor.

Beyaz Saray’ın yanıtı

Bu dolaylı suçlamalara yanıt olarak Beyaz Saray Sözcüsü Kush Desai, yönetimin önceliğinin yalnızca Amerikan halkının çıkarı olduğunu belirtti. Desai, Beyaz Saray’ın yetkililerin iç bilgileri kullanarak yasadışı kazanç sağlamasına asla tolerans göstermeyeceğini vurguladı ve bu tür iddialara işaret eden raporları ‘sorumluluk dışı’ olarak nitelendirdi.

Buna karşın hedge fon yöneticileri, bu tür önceden yapılmış işlemlerin tekrarlanmasından duydukları ‘hayal kırıklığını’ dile getirdi. Deneyimli bir trader, yaşananları özellikle önemli ekonomik veri açıklamalarının veya Fed yetkililerinin konuşmalarının olmadığı bir günde tamamen ‘anormal’ olarak nitelendirdi.

Tahran’ın yanıtı ve piyasadaki dalgalanmalar

Öte yandan İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Washington ile herhangi bir görüşme yürütüldüğü iddialarını X platformunda yalanlayarak, söz konusu haberleri ‘piyasalarda manipülasyon yapmak ve mevcut çıkışsız durumdan kaçmak amacıyla yayılan sahte haberler’ olarak nitelendirdi. Bu yalanlama, küresel hisse senedi piyasalarında ani bir düşüşe yol açarken, enerji piyasalarında alım gücünün yeniden devreye girmesine neden oldu. Gelişme, piyasaların siyasi açıklamalara -ister gerçek, ister taktiksel olsun- ne kadar hassas tepki verdiğini ortaya koydu.


Körfez piyasaları, Ramazan Bayramı sonrası ilk işlem gününde rahat bir nefes aldı

Bahreyn Borsası (Reuters)
Bahreyn Borsası (Reuters)
TT

Körfez piyasaları, Ramazan Bayramı sonrası ilk işlem gününde rahat bir nefes aldı

Bahreyn Borsası (Reuters)
Bahreyn Borsası (Reuters)

Çoğu Körfez hisse senedi piyasası, Ramazan Bayramı sonrası ilk işlem gününde kayda değer artışlar gösterdi. Bu yükseliş, bölgedeki jeopolitik gerginliklerin yumuşayabileceği beklentileriyle desteklendi. Pozitif performans, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’daki enerji altyapısına yönelik askeri saldırıları ertelediğini açıklamasının ardından geldi. Açıklama, taraflar arasındaki görüşmelerin geleceğine dair belirsizlik sürerken, piyasada görece bir iyimserlik yarattı ve küresel petrol fiyatlarında da kayda değer bir artış gözlendi.

Riyad’da, Tadawul Ana Endeksi yüzde 0,2 yükseldi ve bu artış, önde gelen banka sektöründen destek aldı. Al Rajhi Bank hissesi yüzde 0,5, National Commercial Bank hissesi ise yüzde 0,8 arttı. Buna karşılık, yatırımcıların enerji üretimi beklentilerini izlemesi nedeniyle Saudi Aramco hissesi yüzde 1,6 düşerek endeksin kazanç hızını sınırladı.

BAE piyasalarında güçlü toparlanma

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) finans piyasaları, önceki oturumdaki kayıplarının büyük bir kısmını telafi etmeyi başardı. Dubai Finans Piyasası Genel Endeksi güçlü bir sıçrama yaparak yüzde 2,6 yükseldi; endeks, önceki düşüşte yüzde 3 gerilemişti. Aynı şekilde, Abu Dabi Menkul Kıymetler Borsası endeksi yüzde 0,7 artarak pazartesi günü yüzde 1,5’lik kayıpların bir kısmını geri aldı. Bu yükseliş, işlemlerin yeniden başlamasının ardından oluşan alım fırsatlarına piyasanın hızlı yanıt verdiğini gösteriyor.

Körfez borsalarında performans farklılıkları

Bölgedeki diğer piyasalarda da kazançlar dağıldı; Kuveyt Ana Endeksi yüzde 0,8 yükselirken, Maskat Borsası endeksi yüzde 0,4 arttı.

Buna karşın, Qatar Stock Exchange endeksi seyrin dışında kalarak yüzde 0,7 geriledi. Endeks, sabah kazançları olan yüzde 0,4’lük artışın ardından düşüş kaydederek hızlı kâr realizasyonu veya bölgesel gelişmelerin daha netleşmesini bekleme işareti verdi.


Trump’ın ateşkes kararı doların yükselişini durdurdu ve küresel piyasalarda güçlü bir toparlanma sağladı

Tokyo’da borsa ekranının önünden geçen bir adam (EPA)
Tokyo’da borsa ekranının önünden geçen bir adam (EPA)
TT

Trump’ın ateşkes kararı doların yükselişini durdurdu ve küresel piyasalarda güçlü bir toparlanma sağladı

Tokyo’da borsa ekranının önünden geçen bir adam (EPA)
Tokyo’da borsa ekranının önünden geçen bir adam (EPA)

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’daki enerji tesisleri ve altyapıya yönelik tüm askeri saldırıları beş gün süreyle erteleme talimatı verdiğini açıklamasının ardından piyasalarda yön değişti. ABD doları sert şekilde gerilerken, küresel hisse senetleri yeniden yükselişe geçti.

Değerli metaller piyasasında spot altın kayıplarını sınırlayarak ons başına yüzde 1,3 düşüşle 4.432,09 dolara geriledi. Spot gümüş ise yatırımcı güvenindeki toparlanmanın etkisiyle yüzde 0,4 artarak 68,03 dolara yükseldi. Kripto para piyasasında Bitcoin yüzde 4 artışla 71 bin doların üzerine çıkarken, Ethereum yaklaşık yüzde 6’lık bir yükseliş kaydetti.

Açıklama öncesinde diğer para birimleri karşısında güçlenen dolar, kararın ardından geriledi. Euro yüzde 1’in üzerinde yükselerek 1,158 dolara çıktı (önceki seviyesi 1,147 dolar). ABD dolar endeksi yüzde 0,06 düşüşle 99,5 seviyesine indi. İngiliz sterlini yüzde 0,15 artarak 1,3362 dolara yükselirken, dolar Japon yeni karşısında yüzde 0,3 değer kaybederek 158,73 seviyesine geriledi.

ABD piyasalarında hisse senedi vadeli kontratları yüzde 2’nin üzerinde yükseldi. Avrupa’da STOXX Europe 600 endeksi gün içi kayıplarını silerek yeniden pozitif bölgeye geçti ve son işlemlerde yüzde 0,7 artış kaydetti. Endeks, günün erken saatlerinde yüzde 2,2’den fazla düşüş yaşamıştı. Tahvil piyasasında ise getirilerde sert düşüş görüldü. ABD’nin 2 yıllık tahvil faizi 8 baz puan, 10 yıllık tahvil faizi ise 7 baz puan geriledi. Bu hareket, piyasalardaki göreli iyimserliğin yansıması olarak değerlendirildi. Ayrıca İngiltere’nin 10 yıllık devlet tahvili getirisi de yüzde 4,895 seviyesine düştü.