Yemen Hükümeti, İngiliz bakanın Hudeyde açıklamasını eleştirdi

​İngiltere Dışişleri Bakanı Jeremy Hunt, Aden’e ziyarette bulundu (Reuters)

Yemen hükümeti, İngiltere Dışişleri Bakanı Jeremy Hunt’un Hudeyde şehri ve 3 limanda tarafsız denetim önerisi başta olmak üzere Hudeyde konusundaki ifadelerini reddetti. Hükümet, yaptığı açıklamada İngiliz bakanın ifadelerinden duydukları şaşkınlığı belirtti.
İngiltere Dışişleri Bakanı Hunt, bölgeye yönelik ziyareti sırasında Husilerin geri çekilmeyi veya meşru hükümetin çıkarı uyarınca güvenlik ve yönetimden vazgeçmeyi reddetmesi sorununa bir çözüm olarak “Hudeyde’de tarafsız denetim varlığına” ilişkin ifadeler kullandı.
Yemen Dışişleri Bakanlığı’ndan 5 Mart’ta konuya ilişkin yayınlanan bir bildiride ise, “Hükümet, tüm Yemen yasalarının, uluslararası kararların, tüm beyanların, hükümetin Yemen Devletinin işlerini yönetme hakkına sahip olduğunu onayladığını teyit eder. Hudeyde’nin yalnızca Yemen toprağı olmasını değil, Yemen Devletine ve yürürlükteki yasalara tabi olması gerektiğine dikkati çeker. Hükümete, hükümet dışından bundan uzaklaşma hakkı veren ulusal veya uluslararası herhangi bir yasa yoktur” ifadelerine yer verildi.
Yemen yasalarına göre yerel otorite meselesinin, güvenlik güçleri tarafından üstlenilmesi gerektiğini vurgulayan İsveç Anlaşması uyarınca çözülmüş bir mesele olduğu belirtilen bildiride, “Meşru hükümete bağlı olmayan tarafsız bir otorite hakkında konuşmak, tam anlamıyla anlaşma kavramından ve mantığından ayrılan garip bir yorumdur” denildi.
Yemen Dışişleri Bakanlığı, aynı İngiliz bakanın Husi milislerin Hudeyde’yi işgal ettiğini açıkladığını hatırlatarak, “Uluslararası hukukun ve toplumun görevi anlaşmanın uygulanması için çalışmaktır, içeriğini boşaltmak ve uygun olmayan çözümler aramak değildir. Hudeyde, idari ve mali olarak devlete bağlı bir Yemen şehridir. Hala darbecilerin kontrolünde olan diğer şehriler gibi o da Yemen’den ayrı tutulamaz” dedi.
Yemen Dışişleri Bakanlığı, Stockholm Anlaşması’nın uygulanmasını sağlamadan önce diğer herhangi bir düzenlemeden konuşmanın henüz erken olduğunu belirtirken, kullanılan ifadelerin darbenin sonu, silahların devlete teslimi ve kuruluşların iadesi ile ilgili olması gerektiğini vurguladı. Hükümet, uluslararası topluma da uzlaşı sağlanan noktaların uygulanması için sorumluluklarını yerine getirme çağrısı yaptı.
Yemen hükümeti, anlaşmayı uygulamak için verdiği tavizlere dikkati çekerek, “Şu an otaya çıkan bazı durumlar, tüm barış sürecini tehdit eden imkansız seçeneklere yönelik olası tavizlerin ötesine geçiyor” ifadelerini kullandı. Husiler ise, İngiliz bakanın “İsveç Anlaşması’nın uygulanması için son fırsat olarak” nitelendirdiği ziyaretini eleştirdi.
Milisler, Hudeyde şehri ve 3 limanın (Hudeyde, el-Salif, Ras isa) yönetimi ve güvenliği hususunda meşru hükümet ve Husi milisler arasında İsveç Anlaşması’nın uygulanmasına ilişkin yaşanan anlaşmazlığın özüne atıfta bulundu. Husiler, yeniden konuşlanmanın da yerel otoriteyi ve güvenliği terk etmek anlamına gelmediğini ve hükümetin “şehrin meşru hükümete devredilmesi gerektiğini savunarak” söz konusu durumu reddettiğini vurguladı.
Öte yandan Yeniden Düzenleme Koordinasyon Komitesi (RRC) Başkanı Danimarkalı General Michael Lollesgaard, görüşleri yakınlaştırma ve yeniden konuşlanmanın ilk aşamasını uygulamaya başlama ümidiyle Hudeyde şehrinde hükümet temsilcileri ve Husi temsilciler ile ayrı ayrı toplantılarını sürdürüyor. RRC’deki meşru hükümet temsilcileri önceki ifadelerinde, Generale anlaşmanın uygulanmasını engelleyen tarafı belirleme çağrısında bulunmuştu.
Danimarkalı General tarafından önerilen planın ilk aşamasına ilişkin olarak Husiler, el-Salif ve Ras İsa limanlarından geri çekilmeyi reddetmişti. Husiler, aynı şekilde mayınların arındırılmasını ve güvenlik koridorların kurulmasını da reddederek, Hudeyde’deki hükümet kuruluşlarına atanan milis ve liderlerini de yerel otorite ve güvenlik güçleri oldukları gerekçesiyle geri çekmeyeceklerini duyurmuştu. Ayrıca Stockholm Anlaşması’nın başarısızlığına ilişkin uyarıda bulunan Husiler, “Her iki tarafın da Stockholm’daki taahhütlerine uymasını sağlamazsak, süreç birkaç hafta içinde ölebilir” ifadelerini kullanmıştı.
İngiltere Dışişleri Bakanı ise Yemen’deki durumun meşru hükümet ve Husiler arasındaki anlaşmanın uygulanmaması sebebiyle kapsamlı bir savaşa dönüşmesi konusunda endişelerini dile getirdi. Jeremy Hunt, bölgeye yönelik ziyaretinin İsveç Anlaşması’nın ve barış sürecinin kurtarılması için son fırsat olduğuna dikkati çekti.
Bölgeye ziyareti sonrasında geçici başkent Aden’i ziyaret eden Hunt, oradan da Umman, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne (BAE) yöneldi. İngiliz Bakan, Umman’ın başkenti Maskat’ta Ummanlı iki yetkili ve Husi grubun sözcüsü ile bir araya geldi. Aynı şekilde Riyad ve Abu Dabi’de de Yemen Devlet Başkanı Abdurabbu Mansur Hadi, Suudi Arabistan ve BAE’nin dışişleri bakanlarıyla görüşmede bulundu.
Hunt’ın bölgeye yönelik ziyaretlerinin yanı sıra Husiler, Hudeyde’deki tırmanışı artırmaya devam etti. Askeri kaynaklara göre milisler, Hudeyde’nin güney bölgelerinde, Tuhayta, Hays ve el-Faze’de saldırılar düzenledi.
Husi liderler, Jeremy Hunt’ın Aden’e ziyareti sonrasında anlaşmanın uygulanmasına uymama tehdidinde bulunarak, İngiltere’yi tarafsız bir aracı olarak görmediklerini vurguladı. Milisler, Birleşmiş Milletler (BM) Yemen Özel Temsilcisi Martin Griffiths’i de BM’nin değil İngiltere’nin bir temsilcisi olarak gördüklerini ifade etti. Ayrıca birçok gözlemci de Hudeyde’deki durumun, “özellikle de Husilerin engelleri, Hudeyde ve limanlardan barışçıl şekilde geri çekilmeyi reddetmemesi, ihlallerini sürdürmesi ve bölgeye çukurlar kazmaya devam etmesi çerçevesinde” bir kez daha çatışmalara neden olacağını belirtti.
Öte yandan Yemen hükümeti de uluslararası topluma “Husilerin ihlallerini kınama ve anlaşmayı engelleyen tarafı ilan etme” çağrısını sürdürdü. Hükümet, sabırlarının süresiz olmadığını ifade ederek, Hudeyde ve limanları kurtarmak için askeri çözüme başvurabileceklerine dikkati çekti.
Diğer taraftan Husiler, Hudeyde ateşkesine yönelik ihlalleri kapsamında İhvan Sabit Ticari ve Sanayi Kompleksine saldırı düzenledi.
Aynı şekilde milislerin, ateşkesi günlük olarak ihlal etmesi çerçevesinde hükümete ait mevziilere, sivillerin yaşadığı mahalle, şehir ve köylere, özel kuruluşlara saldırılar gerçekleşti. Husiler, B62 ve BMB tankları kullanarak Hudeyde’ye saldırılarını tırmandırdı.
Hudeyde Kurtuluş Kuvvetleri sözcüsü Vadah el-Debiş’in açıklamasında göre ise Hudeyde’deki ihlalleri takip etmekle görevli operasyon odası, geçen pazartesi günü İhvan Sabit tesisini bombaladığını belirtti. El-Debiş ayrıca, Husilerin Hays bölgesinde vatandaşların evlerini ve Amalika Tugayları’na ait mevziileri bombaladığını ifade etti.