Marvel dizi ve filmlerini hangi sıralamayla izlemeliyiz?

Dr. Strange (Marvel Studios)
Dr. Strange (Marvel Studios)
TT

Marvel dizi ve filmlerini hangi sıralamayla izlemeliyiz?

Dr. Strange (Marvel Studios)
Dr. Strange (Marvel Studios)

Marvel Sinematik Evreni; Yenilmezler: Sonsuzluk Savaşı, Galaksinin Koruyucuları ve Kaptan Marvel gibi filmlerle birlikte 10 yıldan uzun süredir üretime devam ediyor. Bünyesindeki filmler birbirine daha da bağlı hale geldi. Düzenli roller, referanslar ve başka kült filmlere gönderme yapan “sürpriz yumurtalar” ortaya çıktı.
Süper kahraman filmlerine yeni başlayanlar için izleyecek çok fazla şey olabilir. Ancak azimli olanlar için iki tane izleme düzeni var.
Independent Türkçe'nin haberine göre filmleri gösterim tarihlerine göre sıralayabilir, yolculuğa Demir Adam’la başlayıp Hulk’la, sonrasında Demir Adam 2, Thor, İlk Yenilmez: Kaptan Amerika ve Yenilmezler’le birinci aşamayı tamamlayabilir.
Bu düzen, bir sonraki filmi şekillendiren jenerik sonrası sahneler açısından iyi sonuç veriyor. Bu da seriye yapımcı Kevin Feige’nin tasarladığı ritmi katıyor.
Ancak pek çok Marvel hayranı, filmlerdeki olayların kronolojik sıralamasını takip ediyor. Bu biraz alengirli bir yol olabilir ama sizi korkutmasın.
Aşağıda Marvel Sinematik Evreni’nin filmleri, Netflix’teki dizileri, plan sekans (DVD ekstralarında bulabileceğiniz kısa filmler) ve TV dizileri dahil her bir parçası kronolojik sıraya göre dizildi. Parantez içlerinde de Marvel’ın onayladığı üzere, olayların yaşandığı tarihler yer alıyor.
Birinci evre
İlk Yenilmez: Kaptan Amerika (Captain America: The First Avenger, 1943 -1945)
Agent Carter (birinci ve ikinci sezon)
Agent Carter (Demir Adam 3 DVD ekstrası)
Kaptan Marvel (Captain Marvel, 1995)
Demir Adam (Iron Man, 2010)
Demir Adam 2 (Iron Man 2, 2011)
The Incredible Hulk (2011)
The Consultant (Thor DVD ekstrası)
A Funny Thing Happened On The Way To Thor’s Hammer (İlk Yenilmez: Kaptan Amerika DVD ekstrası)
Thor (2011)
Yenilmezler (Avengers, 2012)
Item 47 (Yenilmezler DVD ekstrası)
Özet: Marvel Sinematik Evreni’nin başladığı yer. Demir Adam yayımlanan ilk filmken, İkinci Dünya Savaşı’nda geçen Kaptan Amerika zaman çizelgesinde daha önce geliyor. Kalanıysa çoğunlukla gösterim tarihleriyle paralel. Tabii Brie Larsonlı Kaptan Marvel hariç. Film aslında üçüncü evreye ait olsa da 90’ların ortasında (Nick Fury hala iki göze sahip) geçiyor. Bu nedenle aslında birinci evreye ait.
İkinci evre
Demir Adam 3 (Iron Man 3, 2012)
Agents of Shield (Birinci sezon, 1-7. bölümler)
Thor: Karanlık Dünya (Thor: The Dark World, 2013)
Agents of Shield (Birinci sezon, 8- 16. bölümler)
Kaptan Amerika: Kış Askeri (Captain America: The Winter Soldier, 2014)
Agents of Shield (Birinci sezon, 17-22. bölümler)
Galaksinin Koruyucuları (Guardians of the Galaxy, 2014)
Galaksinin Koruyucuları 2 (Guardians of the Galaxy Vol. 2, 2014)
Daredevil (Birinci sezon)
Agents of Shield (İkinci sezon: 1-19. bölümler)
Yenilmezler: Ultron Çağı (Avengers: Age of Ultron, 2015)
Agents of Shield (İkinci sezon: 20-22. bölümler)
Ant-Man (2015)
Jessica Jones (Birinci sezon)
Daredevil (İkinci sezon)
Agents of Shield (Üçüncü sezon: 1-19. bölümler)
Özet: İkinci evre de neredeyse gösterim tarihleriyle paralel ilerliyor. Bu sıralamayı yalnızca birinci filmden hemen sonra gördüğünüz Galaksinin Koruyucuları 2 bozuyor. Bu film de tıpkı Kaptan Marvel gibi üçüncü evreye ait. Ancak olaylar bu evreden önce yaşanıyor. Ayrıca Netflix dizilerinin ve Agents of Shield’ın başlamasıyla birlikte, ikinci aşamada DVD ekstraları durduruldu. Agents of Shield’ı izlemeye girişenler için de (ikinci ve üçüncü sezon harika) şu söylenebilir: Kesinlikle bir yandan da sinema filmlerini izleyin. Beyaz perdedeki arkadaşların dizideki hikayenin gelişiminde büyük etkileri var.
Üçüncü aşama
Kaptan Amerika: Kahramanların Savaşı (Captain America: Civil War, 2016)
Agents of Shield (Üçüncü sezon: 20-22. bölümler)
Luke Cage (Birinci sezon)
Agents of Shield (Dördüncü sezon: 1-8. bölümler)
Agents of Shield: Slingshot (Mini dizi)
Agents of Shield (Dördüncü sezon: 2-22. bölümler)
Iron Fist (Birinci sezon)
The Defenders (Birinci sezon)
Örümcek-Adam: Eve Dönüş (Spider-Man: Homecoming, 2016)
Doctor Strange (2016-2017)
The Punisher (Birinci sezon)
Runaways (Birinci sezon)
Black Panther (2017)
Agents of Shield (5. sezon 1-19. bölümler)
Cloak and Dagger (Birinci sezon)
Jessica Jones (İkinci sezon)
Inhumans (Birinci sezon)
Luke Cage (İkinci sezon)
Iron Fist (İkinci sezon)
Daredevil (Üçüncü sezon)
Runaways (İkinci sezon)
The Punisher (İkinci sezon)
Cloak and Dagger (İkinci sezon)
Thor: Ragnarok (2017)
Ant-Man and The Wasp (2017)
Avengers: Sonsuzluk Savaşı (Avengers Infinity War, 2017)
Agents of Shield (5. sezon, 20-22. bölümler)
Avengers: Endgame (2019)
Örümcek-Adam: Evden Uzakta (Spider-Man: Far From Home, 2019)
Özet: Buraya kadar tamam mı? Harika Marvel külliyatını bitirdin! Üçüncü evre, Marvel Sinematik Evreni’nin en iyi filmlerini içeriyor. Ancak bu filmler kronolojik açıdan biraz zorlu. Örneğin, Dr. Strange Kahramanlık Savaşı’ndan önce başlıyor ve sonra bitiyor. Slingshot ise çok fazla flashbackten oluşuyor. Agents of Shield’ın beşinci sezonunda da çok sayıda muğlak zaman yolculuğu bulunuyor.
Ayrıca ilk Örümcek-Adam’daki olaylar da Kahramanlık Savaşı’ndan sonra gerçekleşiyor. Ragnarok, Black Panther ve Ant-Man and The Wasp ise doğrudan Sonsuzluk Savaşı ve Endgame’e yönlendiriyor. Shield’ın sonraki kısımları da Sonsuzluk Savaşı’yla eşzamanlı. Yukarıdakiler yayın sırasına göre izlemek isteyenler için de elverişli bir yol gösteriyor.
Tebrikler. Yukarıdakilerin hepsini izlediyseniz tam 9 gün Marvel filmi ve dizisini işlemiş oldunuz. 9 gün! Üstelik hala gelmesini beklediklerimiz var. Black Widow, The Eternals, Doctor Strange 2, Shang-Chi ve Black Panther 2 gibi… Oh ayrıca Disney yayın servisinin daha gösterecekleri var: Loki, Scarlett Witch and Vision, Hawkeye, and Falcon veThe Winter Soldier gibi…



Epifiz bezinin kökeni eski omurgalının ikinci göz çifti olabilir

Myllokunmingia gözleri sayesinde avcılardan kaçma şansını artırıyordu (Xiangtong Lei/Sihang Zhang)
Myllokunmingia gözleri sayesinde avcılardan kaçma şansını artırıyordu (Xiangtong Lei/Sihang Zhang)
TT

Epifiz bezinin kökeni eski omurgalının ikinci göz çifti olabilir

Myllokunmingia gözleri sayesinde avcılardan kaçma şansını artırıyordu (Xiangtong Lei/Sihang Zhang)
Myllokunmingia gözleri sayesinde avcılardan kaçma şansını artırıyordu (Xiangtong Lei/Sihang Zhang)

Bilinen en eski omurgalının 4 gözü olduğu tespit edildi. 

Örümceklerin 8, arıların 5, kutu denizanalarının ise 24 gözü var. Ancak bu istisnaların dışında yeryüzündeki çoğu hayvan sadece iki göze sahip.

Öte yandan bilim insanları, omurgalıların zaman içinde diğer gözlerini kaybederek bugünkü görünümüne ulaştığını söylüyor.

518 milyon yıl önce yaşayan Myllokunmingia, dünyanın bilinen en eski omurgalısı. İlk omurgalıların yanı sıra pek çok omurgasız türün de ortaya çıktığı Kambriyen Dönemi'nde yaşayan bu deniz canlıları, bugünkü Çin'in yakınlarındaki sularda dolaşıyordu.

Çin ve Birleşik Krallık'tan araştırmacılar, Çin'in güneyindeki Chengjiang formasyonunda keşfedilen 10 ayrı Myllokunmingia fosilini analiz etti. Bunların 6'sı Haikouichthys ercaicunensis türüne aitken, diğerleri kesin olarak tanımlanamadı.

Göz gibi yumuşak vücut parçaları nadiren korunuyor ancak bilim insanları bu fosillerde göz kalıntıları elde etmeyi başardı.

İleri mikroskop teknikleri ve kimyasal analizler kullanan ekip, hayvanın yüzünün her iki yanında iki büyük göz ve yüzün ortasında iki küçük göz bulunduğunu saptadı.

Bulguları hakemli dergi Nature'da yayımlanan çalışmanın başyazarı Peiyun Cong "Anatomilerini anlamak için işe büyük gözleri inceleyerek başladık ve aralarında iki küçük, tamamen işlevsel göz bulmak tam bir sürpriz oldu" diyerek ekliyor: 

Bunu görmek inanılmaz derecede heyecan vericiydi.

Gözlerin hepsinde melanozom tespit eden araştırmacılar, bu organların "kamera tipi" olduğunu, yani görebilmek için ışığa ihtiyaç duyduğunu saptadı. Bu organeller vücudun çeşitli yerlerinde bulunurken, gözdekiler ışığın emilmesinden ve göz renginden sorumlu.

Ardından gözlerde tespit edilen dairesel yapıların da lens olduğu düşünülüyor. Bu sayede gözler muhtemelen ışığı algılamakla kalmayıp görüntü de oluşturabiliyordu. 

Bilim insanları bu deniz canlısının gelişmiş gözleri sayesinde diğer hayvanlara yem olmaktan kurtulduğunu düşünüyor. Kambriyen patlaması sonucu bu dönemde pek çok büyük yırtıcı tür ortaya çıkmıştı.

Makalenin bir diğer yazarı Jakob Vinther "Böyle bir ortamda 4 göze sahip olmak, bu hayvanlara daha geniş bir görüş alanı sağlamış olabilir ve bu da avcılardan kaçınmada önem taşıyor" diye açıklıyor.

Araştırmacılar ikinci göz çiftinin, bazı modern omurgalılardaki göz benzeri ilkel bir yapının ve insanlarda melatonin salgılayan epifiz bezinin evrimsel kökeni olabileceğini düşünüyor.

Bugünkü bazı balıklar, sürüngenler ve amfibiler, ışığı algılamaktan sorumlu paryetal göze sahip. Bu gözün bağlı olduğu epifiz bezi, insanlarda ve pek çok omurgalıda melatonin üreterek uyumaya yardımcı oluyor.

Cong "Epifiz organları ilk başta görüntü üreten gözlermiş" diyerek ekliyor:

Ancak evrimin ilerleyen aşamalarında küçüldüler, görme yeteneklerini kaybettiler ve uykuyu düzenlemedeki modern rollerini üstlendiler.

Independent Türkçe, Live Science, Discover Magazine, Nature


Devasa dinozorun büyük burnunun gizemi çözüldü

Triceratopslar, 2 metreden fazla boya ve 8 metrenin üzerinde uzunluğa ulaşabiliyordu (Carnegie Doğa Tarihi Müzesi)
Triceratopslar, 2 metreden fazla boya ve 8 metrenin üzerinde uzunluğa ulaşabiliyordu (Carnegie Doğa Tarihi Müzesi)
TT

Devasa dinozorun büyük burnunun gizemi çözüldü

Triceratopslar, 2 metreden fazla boya ve 8 metrenin üzerinde uzunluğa ulaşabiliyordu (Carnegie Doğa Tarihi Müzesi)
Triceratopslar, 2 metreden fazla boya ve 8 metrenin üzerinde uzunluğa ulaşabiliyordu (Carnegie Doğa Tarihi Müzesi)

Bilim insanları Triceratops'un burnunun, koku alma dışında sıcaklık ve nemi kontrol ettiği için çok büyük olduğunu buldu.

Devasa otobur dinozorlar olan Triceratops'un en dikkat çekici özelliği büyük kafaları ve burunlarıydı. 

Tokyo Üniversitesi'nden Seishiro Tada, Geç Kretase döneminde yaşayan Ceratopsia grubuna ait olan bu dinozorlar hakkında şöyle diyor: 

Özellikle Triceratops'un çok büyük ve sıradışı bir burnu var ve sürüngenlerin temel yapılarını hatırlasam da organların bunun içine nasıl sığdığını anlayamıyordum.

Tada ve ekibi, bu hayvanların burnunun anatomisini ilk kez kapsamlı bir şekilde inceledikleri bir çalışma yürüttü.

Bilim insanları bilgisayarlı tomografiden yararlanarak fosilleri inceledi. Ayrıca burun yapısını daha iyi anlamak için bugün yaşayan sürüngenlere ait verilere de başvurdular.

Bulguları hakemli dergi The Anatomical Record'da yayımlanan çalışmaya göre Triceratops'un sinirleri, diğer sürüngenlerden farklı bir bağlantıya sahipti.

Çoğu sürüngende sinirler ve kan damarları çeneyle burundan geçerek burun deliklerine ulaşıyor. Ancak Triceratops'un kafatası şekli çene yolunu engelleyerek sinir ve damarların burundan ilerlemesine neden oluyordu. 

Tada "Triceratops dokuları büyük burnunu desteklemek için bu şekilde evrimleşti" diye açıklıyor.

Fosil örneklerinde, neredeyse başka hiçbir dinozorda görülmeyen özel bir yapı da keşfedildi. 

Solunum türbinatı adı verilen bu ince, kıvrımlı yapılar, kanı beyne ulaşmadan önce soğutarak nemin kaybolup gitmesinin önüne geçiyordu. 

Araştırmacılar hem bu yapıların hem de sinir ve damarların rotasının değişmesinin, devasa dinozorun vücut sıcaklığını ve nemi kontrol altında tutmaya yaradığını düşünüyor.

Özellikle Geç Kretase'nin nemli sıcağında büyük kafalarını serinletmek üzere evrimleşmişler. 

Yeni çalışma, dinozorların yumuşak doku anatomisi hakkındaki önemli bir boşluğu dolduruyor. 

Araştırmacılar daha sonraki çalışmalarda bu ilginç hayvanların kafatasının diğer kısımlarına dair gizemleri aydınlatmayı umuyor.

Independent Türkçe, Phys.org, Science Blog, The Anatomical Record


Stephen King uyarlaması korku dizisi için takvim netleşiyor

Dışlanmış lise öğrencisi Carrie White'ın ürkütücü hikayesini anlatan 2013 yapımı Carrie: Günah Tohumu'nda (Carrie) başrolde Chloë Grace Moretz yer almıştı (Sony Pictures Releasing)
Dışlanmış lise öğrencisi Carrie White'ın ürkütücü hikayesini anlatan 2013 yapımı Carrie: Günah Tohumu'nda (Carrie) başrolde Chloë Grace Moretz yer almıştı (Sony Pictures Releasing)
TT

Stephen King uyarlaması korku dizisi için takvim netleşiyor

Dışlanmış lise öğrencisi Carrie White'ın ürkütücü hikayesini anlatan 2013 yapımı Carrie: Günah Tohumu'nda (Carrie) başrolde Chloë Grace Moretz yer almıştı (Sony Pictures Releasing)
Dışlanmış lise öğrencisi Carrie White'ın ürkütücü hikayesini anlatan 2013 yapımı Carrie: Günah Tohumu'nda (Carrie) başrolde Chloë Grace Moretz yer almıştı (Sony Pictures Releasing)

Korku türünün son yıllarda öne çıkan isimlerinden Mike Flanagan'ın sıradaki Stephen King uyarlaması, mevsimine son derece uygun bir takvimle gelebilir. 

Yapımda rol alan Katee Sackhoff, Amazon Prime Video için hazırlanan Carrie dizisinin yayın takvimine dair net bir işaret verdi.

The Haunting: Tepedeki Ev'in (The Haunting of Hill House) dizi sorumlusu ve yönetmeni olarak da tanınan Flanagan'ın, Carrie'yi bölüm bölüm anlatacak bir uyarlama için bizzat King tarafından seçildiği belirtiliyor. Dizinin çekimleri Ekim 2025'te tamamlandı ve 2026'da yayımlanacağı duyuruldu.

"Sizi güzel bir şey bekliyor"

The Direct'in aktardığına göre Sackhoff, açıklamayı Kanada'nın Vancouver kentindeki Fan Expo'da 14 Şubat'ta yaptı. Bo-Katan Kryze rolüyle Yıldız Savaşları (Star Wars) evreninden de tanınan oyuncu, Flanagan evreni anlamına gelen "Flanniverse" esprisiyle söze girip şu ifadeleri kullandı:

Mike Flanagan'a dönersek... Evet, Flanniverse... Carrie, Ekim 2026'da Amazon'da yayına giriyor. Sizi güzel bir şey bekliyor. Çok iyi. Gerçekten çok iyi.

Flanagan'ın Carrie dizisine dair şimdilik fazla detay yok ancak elbette King'in ikonik Göz (Carrie) romanından uyarlandığı biliniyor. Korku yazarının ilk romanı olan kitapta, genç Carrie, maruz kaldığı acımasız zorbalığın ardından mezuniyet balosunu kabusa çeviriyor.

Dizide Carrie White'ı genç yıldız Summer Howell canlandıracak. Çığlık'la (Scream) tanınan Matthew Lillard ise Müdür Grayle rolüyle kadroda yer alacak. Carrie'nin annesi Margaret'ı, Flanagan'ın diğer projeleriyle de tanınan Amerikalı aktris Samantha Sloyan oynayacak. 

Oyuncu kadrosunda ayrıca Alison Thornton ve Thalia Dudek gibi isimler yer alıyor.

Sackhoff, etkinlikte dizinin tonuna dair ufak bir ipucu da verdi: 

Yani, sonuçta Carrie bu... Ateş var mı? Biraz kan da olabilir.

Ardından şunu ekledi: 

Ben çok heyecanlıyım. Bayılacaksınız. Mike Flanagan işini çok iyi yapıyor.

Oyuncu ayrıca Flanagan'ın özellikle King uyarlamalarındaki başarısına dikkat çekerek, "Stephen ona güveniyor" dedi. Ayrıca şakayla karışık King'in Flanagan'a neredeyse "tüm kütüphanesini" açtığını ima etti: 

Şunu da yap, bunu da yap... Peki ya şu?

Flanagan daha önce Doktor Uyku (Doctor Sleep), Chuck'ın Hayatı (The Life of Chuck) ve Oyun (Gerald's Game) gibi eserleri uyarlamıştı. Şimdiyse Kara Kule (The Dark Tower) uyarlaması üzerinde çalışıyor. Flanagan'ın yakın zamanda söylediğine göre proje "ilerliyor, çok sayıda senaryo hazır ve ilk öncelik konumunda".

Independent Türkçe, GamesRadar, The Direct