Türkiye ile Rusya arasında yeni yol haritasına ilişkin görüşmeler sürüyor

Moskova, İdlib’deki durumla ilgili Ankara ile devam eden askeri düzeydeki görüşmeler konusunda tutuculuğunu korurken Rusya Savunma Bakanlığı konuya ilişkin detay vermekten kaçındı. Basına sızan bilgiler, Türkiye’nin Şam-Halep uluslararası karayolunun açması karşılığında Han Şeyhun'un kuzeyi ve batısına iki yeni gözlem noktası kurulmasını istediği yönünde. Şarku’l Avsat’a açıklamalarda bulunan kaynaklara göre Moskova, sahada yaşanan son gelişmelerin arka planında İdlib’deki Gerginliği Azaltma Bölgesi yol haritasının yeniden belirlenmesini bekliyor.
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov’un iki gün önce yaptığı ve Moskova’nın Ankara ile askeri düzeyde sürekli ve yoğun temaslar halinde olduğuna dikkat çektiği açıklamasına rağmen söz konusu temasların içeriğine ilişkin belirsizlik halen sürüyor. Rusya Savunma Bakanlığı'ndan kaynaklar da ‘temasların sürdüğünü’ doğruladı ancak daha fazla detay vermekten kaçındılar.
Dün Rus basını tarafından Türk ve Rus kaynaklara dayandırılarak sızdırılan bilgilere göre iki ülke arasındaki görüşmeler, Han Şeyhun'un kuzeyi ve batısında iki yeni gözlem noktası kurulmasıyla Morek'teki Türk gözlem noktasının kalmaya devam etmesini içeriyor. Ayrıca görüşmelerde rejim güçlerinin son dönemde İdlib’in güney kırsalındaki el-Hubeyt ilçesine doğru ilerlediği bölgelerden çekilmesi konusuna da yoğunlaşılıyor. Basında Ankara’nın ‘Şam-Halep uluslararası karayolunun açılması karşılığında gözlem noktaları ve mekanizmalarını tartışmaya hazır olduğunu ifade ettiği’ bilgisi de yer aldı.
Basının Suriyeli muhalif kaynaklardan aktardığı bilgilere göre Türkiye, Rusya ile yaptığı görüşmelerde Han Şeyhun ve Tel el-Nemir’den geçen ‘M5’ uluslararası karayolundan Türk gözlem noktasının bulunduğu Morek’e tedarik güzergahı açılması konusunda ısrarcı.
Şarku’l Avsat’a açıkamalarda bulunan Rus bir kaynak, “Moskova, Ankara’nın Gerginliği Azaltma Bölgesi’ne ilişkin yükümlülüklerini yerine getirme konusunda yeterli olamadığı görüşünden sonra Soçi Anlaşması’nın uygulanmasını hızlandırmaya çalışıyor” dedi. Kaynak ayrıca Dışişleri Bakanı Lavrov'un iki gün önce yaptığı açıklamada İdlib’de Rus askerlerinin olduğunu söylemesinin Moskova’nın İdlib’de yeni düzenlemeler yapmak üzere bulunduğuna dair net bir mesaj göndermeyi hedeflediğini belirtti.
Bununla birlikte kaynak, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in ülkesinin ‘İdlib’deki operasyonlarda Suriye rejim güçlerini desteklemeye devam edeceğini’ belirterek Rusya’nın bölgeye ilişkin yeni vizyonunu açıkça ortaya koyduğunu vurguladı. Yine de Putin yaptığı açıklamada, Kremlin’in mevcut anlaşmaları sürdürme konusundaki istekliliğini teyit etmek amacıyla Türkiye’ye değinmekten kaçındı. Ancak Putin’in mevcut tutumu, ‘önceki anlaşmalara dayanan fakat bölgedeki son değişimleri de yansıtan’ yeni düzenlemeler geliştirme eğiliminde olduğunu yansıtıyor.
Kaynak amacın, bölgedeki Rus-Türk iş birliğinin temelini oluşturan Soçi Anlaşması’nı sürdürürken muhaliflerin bölgelerini rejim lehine azaltacak şekilde Gerginliği Azaltma Bölgesi’nin dış hatlarını yeniden çizmek olduğunu vurguladı.
Diğer yandan Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu, Rusya Uluslararası Mayın İmha Merkezi uzmanlarının 5 yılda 6 bin 500 hektardan fazla Suriye toprağını mayından temizlediği bilgisini verdi. Şoygu ayrıca Rus uzmanların Suriye’de bugüne kadar 150 bin patlayıcıyı imha ettiğini açıkladı.
Dün Savunma Bakanlığı'nda düzenlenen bir toplantıda, bu ayın başlarında 50’inci kuruluş yıl dönümünü kutlayan Uluslararası Mayın İmha Merkezi’nin çalışmalarına değinen Şoygu, “Palmira, Halep ve Deyrizor bölgelerinde mayın temizleme çalışmaları yapıldı. Suriye’de 6 bin 500 hektarlık alan, bin 400 kilometrelik yol, 12 kilometrelik tren yolu ve 17 binden fazla bina mayından temizlendi” ifadelerini kullandı.  
Rus mayın uzmanlarının bugüne kadar Suriye’de 31 bini el yapımı bomba olmak üzere 150 bin patlayıcıyı imha ettiğini açıklayan Şoygu, mayın temizleme çalışmalarının bölgenin kültürel mirasına ve yerleşim yerlerinin alt yapısına zarar vermeden gerçekleştirildiğinin de altını çizdi.
Rus mayın temizleme birimleri, Suriye'deki faaliyetlerine Rusya Devlet Başkanı Putin’in DEAŞ’tan geri alınan Palmira’daki mayınları temizleme konusunda Suriye devletine yardım etme kararı almasının ardından, Nisan 2016'da başladı.