Filistin kütüphaneleri ziyaretçiden yoksun

Bazı kütüphaneler, okuma seviyelerindeki korkunç düşüş sebebiyle kapanmaya mecbur oldu (Independent Arabia)
Bazı kütüphaneler, okuma seviyelerindeki korkunç düşüş sebebiyle kapanmaya mecbur oldu (Independent Arabia)
TT

Filistin kütüphaneleri ziyaretçiden yoksun

Bazı kütüphaneler, okuma seviyelerindeki korkunç düşüş sebebiyle kapanmaya mecbur oldu (Independent Arabia)
Bazı kütüphaneler, okuma seviyelerindeki korkunç düşüş sebebiyle kapanmaya mecbur oldu (Independent Arabia)

Filistin Merkezî İstatistik Bürosu’nun önceki verilerine göre 18 yaşın üstündeki erkekler, vakitlerinin yalnızca yüzde 2,7’sini farklı şekillerde okuyarak geçirirken yüzde 4,2 ile bu oranlar kadınlarda daha yüksek.
Kütüphanede yalnız
Independent Arabia'dan Ragda Ateme'nin haberine göre 70 yaşlarındaki Nidal Nureddin, elinde bir fincan kahve ve kitapla Batı Şeria’nın kuzeyindeki Nablus Belediye Kütüphanesi'nin evrakları arasında oturuyor. Tıpkı 50 yıl önce yaptığı gibi. Ama o zamanlar hep, birinin gözde koltuğuna oturmasından korkarmış. Öyle ya kütüphane geçmişte yüzlerce öğrenci, öğretmen ve entelektüel ile dolu olurdu. Bugün Filistin’in 1960 yılında kurulmuş olan bu en eski kütüphanesinin raflarındaki binlerce değerli kitap gibi Nureddin de yapayalnız oturuyor. Zira nadir zamanlar dışında ne bir ziyaretçi kapıyı açıyor ne de bir okuyucu. Nablus Halk Kütüphanesi de Filistin’in diğer kütüphaneleri gibi gelen-gidenin yokluğundan şikâyetçi. Independent Arabia’ya konuşan Nureddin’e göre teknoloji, televizyon ve internet dünyasına açılan zamanımızda kitap, artık en iyi sohbet arkadaşı değil. Kitabın yele kapıldığı bir durumda eğer varsa, aklın ve ruhun gıdası artık kitap dışında bir kaynak haline geldi.
Nureddin sözlerine şöyle devam ediyor: “Hayatım boyunca yaklaşık 10 bin kitap okudum. Biz gençliğimizde aramızdan en çok kim kitap okuyor diye yarışır, kitapların kalitesine çok dikkat ederdik. Dolaşımda en çok edebiyat, felsefe ve siyaset kitapları olurdu. Okuma sonrasında ise kitabın içeriğine dair tartışma oturumları düzenlenirdi. Ben cep telefonlarına dalıp kitabın değerini, zamanın önemini bilmeyen günümüz gençleri için çok üzülüyorum. Endişe verici bir gerileme söz konusu. Kitap okumayı teşvik edip kitap sevgisi aşılayan etkinlikler yapılmıyor. Orada burada duyurusu yapılan yarışmalar, para kazanma hevesinden öteye geçmiyor bence.”
Şok edici rakamlar ve acı gerçeklik
Batı Şeria’daki özel ve halk kütüphaneleri, kritik bir durgunluk aşamasından geçiyor. O kadar ki bazı kütüphaneler, Filistinlilerin okuma seviyelerindeki korkunç düşüş sebebiyle kapanmak durumunda kaldı. Filistin Merkezî İstatistik Kurumu’nun 2014 yılında yayınladığı rakamlara göre 18 yaşın üstündeki erkekler vakitlerinin sadece yüzde 2,7’sini farklı şekillerde okumak için geçirirken kadınlar yüzde 4,2 oranında okumaya vakit ayırıyor. Uzmanlara göre bugün bu oranlar çok daha düşük.
Batı Şeria’nın merkezindeki Ramallah’ta yer alan Daru’ş-Şuruk Yayın ve Dağıtım Merkezi Müdürü Hudar el-Bess, Independent Arabia ile yaptığı görüşmesinde şu ifadeleri dile getirdi: “Çok günler oluyor ki kitabevine kimse girmiyor. Aylık olarak kitap müşterilerinin sayısı 5-10 civarında.
Bu durum, Filistinlilerin okuma seviyesinde büyük bir düşüşün yaşandığını gösteriyor. 1997 yılında açılan Daru’ş-Şuruk kitabevi, şu an tamamen kapanma tehlikesi ile karşı karşıya. Satışlar, çalışanların aylık ücretlerini ve maaşlarını karşılamaya yetmiyor. Birçok zorluğa rağmen Batı Şeria’da okumayı teşvik etmek için topluluk girişimlerinde bulunduk. Ne yazık ki çağrılara cevap yok. 2009 yılında Okur Kulübü adını verdiğimiz bir etkinlik başlattık. Bu kulüp, kitabevini ziyaret edip bedava kitap okumak üzere istisnasız herkese kapılarını açtı. Kulübe o dönemde sadece üç kişi kayıt yaptırdı. 2010 yılında sayı sadece tek katılımcıya düştü. Kitaba ve okumaya tam olarak önem verilmediği için kampanyayı bitirmek zorunda kaldık. Az sayıda da olsa da satılan kitaplar, Arapça ve tercüme romanları gibi edebiyat türünde. İkinci sırada ise düşünce ve felsefe kitapları geliyor. Akademik amaçlı kitap satın alan öğrenci sayısı ise çok az.”
Yasadışı kitaplar
Batı Şeria çarşısında sokaklara açılan tezgâhlarda korsan ve kopyalanmış kitaplar yasadışı bir şekilde açıktan açığa satılıyor. Okuyucu, orijinal baskı ile korsan kitap arasında bir ayrım gözetmiyor. Öte yandan ucuz fiyatlara rağmen müşteri, bunları denk gelirse satın alıyor.
El-Bess, konuşmasını şu sözlerle sürdürüyor: “Basın Yayın Yasası, Batı Şeria’da 1995 yılından bu yana, yani 24 yıldır yürürlükte. Korsan yayınların sorgulanmasında da yazarlar ve yayınevlerine yönelik herhangi bir koruma içermiyor. Filistin Yasama Meclisi’nin olmadığı, yasa yapımı için toplanmadığı ve Filistin hükümetinin böyle bir kanuna gereken önemi vermediği bir durumda fikri mülkiyetin ve telif hakkının korunması, bir sonraki duyuruya kadar ertelenmiş kalacak”.
Gerçek ve vitrin arasındaki uçurum
Resmî istatistikler, Batı Şeria ve Gazze Şeridi’ndeki okuma oranlarında bir düşüşün yaşandığını teyit ederken Filistinliler, yıllık olarak uluslararası yarışmalardan ödül topluyor. Filistinli öğrenci İfaf eş-Şerif, 2017 yılında BAE’de düzenlenen Okuma Mücadelesi yarışmasında Arap dünyasından toplam yedi milyon katılımcıya karşı zafer kazandı. 2018 yılında ise bir başka Filistinli Kasım Sabih de aynı yarışmada üçüncülük elde etti.
Daha önce Tamir Toplum Eğitimi Vakfı’nda okumayı teşvik etmek için bir kampanya yürüten Abdusselam Haddaş, Independent Arabia ile yaptığı görüşmede, “Bu yarışmalar ve ödüller, bir öğrenciyi mahvedebilecek en kötü şeydir. Zira bunlar sadece para için okumayı teşvik ediyor. Yarışmalar olmadan kitap taşıyan bir kişi bulamazsınız. Bu tür yarışmalara katılan öğrencinin rekabete konu olan kitabı okuyacağının hiçbir garantisi de yoktur. Nitekim ondan basit bir özet isteniyor. Batı Şeria’da özel ve devlet olmak üzere Filistinli resmî eğitim kurumlarında ciddi bir sorun var. Buralarda ne kültür için gerçek anlamda bir alan açılıyor ne de kitap için güvenli ve serbest bir ortam oluşturuluyor. Bu bilgi kurumları sadece adıyla ve güzel binaları ile var ve bir eğitim ortamı yaratmak için de kurulmuyor. Eğitim-Öğretim Bakanlığı, birinci sınıftan liseye kadarki eğitim süresince öğrenciye ezber ve damga metodu uyguluyor. Öğrencileri okumaya teşvik eden okul kütüphanesinin bile etkisi kalmadı. Okul kütüphanelerindeki kitapların çoğu toza bulanmış halde” ifadelerini dile getirdi.
Filistin’deki en eski kütüphane
Nablus Belediye Kütüphanesi, Filistin’deki en eski kütüphane olarak kabul ediliyor. O dönemde Kral Hüseyin tarafından çıkarılan Krallık kararıyla kurulan bu kütüphanenin açılışında Kral bizzat bulundu. Filistin ve Ürdün’deki ilk halk kütüphanesi olarak bu, birçokları tarafından kentte kültürel ve medeni bir devrim hareketi olarak kabul edildi. Kurulduktan sonra 1963 yılında Ürdün Kütüphaneler Birliği faaliyete başlayarak o dönemde Nekbe (İsrail'in kurulduğu Filistinliler için felâket günü) öncesine ait onlarca arşiv yazması topladı.
Nablus Belediye Kütüphanesi Müdürü Dırar Tavkan, Independent Arabia’ya, “Kütüphane 125 bin kitap barındırıyor. Bunların arasında 800 yılı aşmış olanlar da mevcut. Ayrıca İngilizce kitaplar da var. Bunun yanı sıra çoğu Osmanlı dönemine ait 1 milyon 300 kadar belge bulunuyor. Kütüphanedeki belgeler ve yazmalar, sadece burada var. Bunlarla birlikte İngiliz mandası, İsrail işgali, Ürdün iktidarı ve Filistin yönetimi dönemlerine dair bir arşiv de yer alıyor. Tüm bu hazinelere rağmen kütüphane, az sayıda okuyucu ve kitapsever ile buluşuyor. Geçmişte karar alıcıların merkezi, tüm Arap dünyasında bilgi kaynağı ve kültür öncülerinin sığınağı olan kütüphane bugün yoğun bir şekilde ziyaretçi eksikliği ile yüz yüze” şeklinde konuştu.
İsrailli okuyor
İsrail’deki Hayfa Üniversitesi’nin 2014 yılında teknolojinin okuma alışkanlıkları üzerindeki etkisine dair yaptığı bir araştırmaya göre İsrailliler, bilgisayar ve akıllı telefon gibi modern teknolojik aygıtların varlığından etkilenmeyerek kitap okumayı bırakmadı. İsraillilerin yüzde 25’i her gün kitap okuyor. İsrailli kütüphaneler ağı Steimatzky, kitap edinen İsraillilerin oranının yüzde 90’ın üzerinde olduğuna işaret ediyor. Bunların yüzde 33’ü her sene beşten fazla kitap alıyor. İsrailli yayınevleri 2015 yılında 78 binden fazla kitabın yanı sıra basılmamış elektronik yayınlar da çıkardı ve bununla önceki yıla oranla yüzde 17’lik bir artış gösterdi.



Margot Robbie, huzursuz edici filmlerin yönetmeniyle buluşuyor

36 yaşındaki Margot Robbie, oyunculuk ve yapımcılık kariyerinde toplam üç Oscar adaylığı elde etti (Reuters)
36 yaşındaki Margot Robbie, oyunculuk ve yapımcılık kariyerinde toplam üç Oscar adaylığı elde etti (Reuters)
TT

Margot Robbie, huzursuz edici filmlerin yönetmeniyle buluşuyor

36 yaşındaki Margot Robbie, oyunculuk ve yapımcılık kariyerinde toplam üç Oscar adaylığı elde etti (Reuters)
36 yaşındaki Margot Robbie, oyunculuk ve yapımcılık kariyerinde toplam üç Oscar adaylığı elde etti (Reuters)

Margot Robbie, Drama'nın (The Drama) senarist ve yönetmeni Kristoffer Borgli'nin yeni filmi The Week of Pain'de başrolü üstlenecek.

A24, filmin yapımcılığını ve finansmanını üstlenmeye hazırlanıyor. Ari Aster ve Lars Knudsen'ın kurduğu Square Peg, Dilemma Films ve Robbie'nin şirketi LuckyChap de yapım ortakları arasında yer alacak.

The Week of Pain'in konusu gizli tutuluyor. Variety'ye göre, Borgli'nin Rüya Senaryo (Dream Scenario) ve İlgi Manyağı (Sick of Myself) gibi önceki filmleri yeni yapımın tonuna dair ipucu veriyor. Yönetmenin bir kez daha izleyiciyi huzursuz eden bir dramı, başkası adına utandıran bir mizahla buluşturması bekleniyor.

Square Peg ve A24, Borgli'yle son olarak Robert Pattinson ve Zendaya'nın başrollerini paylaştığı Drama'da çalışmıştı. Nisanda gösterime giren bu özgün dram-komedi, çocukluktan kalma bir sırrın düğün haftasını altüst etmesini anlatıyor. Karakterlerin özel hayatına yakından bakan film, 28 milyon dolarlık bütçesine karşılık dünya çapında 135 milyon dolar hasılat elde ederek gişede büyük başarı yakalamıştı.

Robbie son olarak Warner Bros. imzalı edebiyat uyarlaması Uğultulu Tepeler'de (Wuthering Heights) izleyici karşısına çıkmıştı. Seyirciler, Barbie'nin yıldızı Robbie'nin canlandırdığı Cathy'yle Jacob Elordi'nin hayat verdiği gizemli Heathcliff arasındaki aşk, izleyicilerden büyük ilgi görmüştü. Film dünya çapında 241 milyon dolar hasılata ulaşmıştı.

Robbie'nin sıradaki projeleri arasında Ocean's 11'dan önceki olayları anlatan bir film de var. Oyuncu, filmin yönetmenliğini de üstlenen Bradley Cooper'la başrolleri paylaşacak. İkilinin, George Clooney'nin canlandırdığı Danny Ocean'ın anne ve babasını oynaması bekleniyor.

Robbie, CinemaCon 2026'da filmin "1962 Monako Grand Prix'sinde destansı bir soygunu" konu alacağını açıklamıştı. Clooney ise bu projeden bağımsız bir devam filmi için 2001 yapımı filmin ekibini son bir kez bir araya getiriyor.

Independent Türkçe, Variety, Deadline


DC'den ayrılan James Gunn, Galaksinin Koruyucuları'na döner mi?

Galaksinin Koruyucuları, Chris Pratt'in canlandırdığı ve çocukken dünyadan kaçırılan maceracı Peter Quill'in esrarengiz bir küreyi çalmasıyla başlıyor (Walt Disney Studios Motion Pictures)
Galaksinin Koruyucuları, Chris Pratt'in canlandırdığı ve çocukken dünyadan kaçırılan maceracı Peter Quill'in esrarengiz bir küreyi çalmasıyla başlıyor (Walt Disney Studios Motion Pictures)
TT

DC'den ayrılan James Gunn, Galaksinin Koruyucuları'na döner mi?

Galaksinin Koruyucuları, Chris Pratt'in canlandırdığı ve çocukken dünyadan kaçırılan maceracı Peter Quill'in esrarengiz bir küreyi çalmasıyla başlıyor (Walt Disney Studios Motion Pictures)
Galaksinin Koruyucuları, Chris Pratt'in canlandırdığı ve çocukken dünyadan kaçırılan maceracı Peter Quill'in esrarengiz bir küreyi çalmasıyla başlıyor (Walt Disney Studios Motion Pictures)

Chris Pratt, DC Stüdyoları'ndaki görevinden ayrılan James Gunn'la 4. bir Galaksinin Koruyucuları (Guardians of the Galaxy) filminde yeniden çalışmanın "harika" olacağını söyledi.

Gunn ve DC Stüdyoları'nı birlikte yönettiği Peter Safran, ekimdeki birleşmenin ardından 9 Kasım'da görevden alındı. İkilinin yerine, daha önce Marvel Stüdyoları'nda çalışan Jeremy Latcham'ın başkan ve yaratıcı işlerden sorumlu yönetici olarak atandığı duyuruldu.

Paramount ve Warner Bros.'un birleşme sürecinde Gunn ve Safran'ın görevlerini koruyacağı düşünülüyordu. Ancak Skydance'in eş CEO'ları David Ellison ve Ynon Kreiz, Latcham'ı göreve getirmeyi tercih etti.

Bu yönetim değişikliği, son dönemde Disney'in Marvel Sinematik Evreni'yle rekabet etmekte zorlanan DC Stüdyoları için yeni bir geri adım anlamına geliyor. Öte yandan Galaksinin Koruyucuları'nın üç filmini de yöneten Gunn'ın Marvel'a dönüşünün önünü açıyor.

MovieZine'e konuşan Pratt, Gunn'la serinin 4. filmini çekme ihtimali sorulduğunda şu yanıtı verdi:

Harika olurdu. James'le çalışmayı seviyorum. O bir numara. Bu haber çıktıktan sonra henüz onunla konuşma fırsatım olmadı... Böyle durumlar hep zor çünkü bu tür bir konu gündeme geldiğinde manşete dönüşebiliyor.

Oyuncu, sözlerini şöyle sürdürdü:

Sadece şunu söyleyeceğim: James'i seviyorum. Üç filmi de o yönetti ve bu pek sık rastlanan bir şey değil... O yüzden geri dönüp seriyi yeniden hayata geçirmek isterse çok sevinirim.

Pratt, Star-Lord adıyla tanınan Peter Quill'i ilk kez 2014 yapımı Galaksinin Koruyucuları'nda canlandırmıştı. Ardından Galaksinin Koruyucuları 2, Avengers: Sonsuzluk Savaşı (Avengers: Infinity War), Avengers: Endgame, Thor: Aşk ve Gök Gürültüsü (Thor: Love and Thunder) ve son olarak Galaksinin Koruyucuları 3'te aynı rolle izleyici karşısına çıkmıştı.

Galaksinin Koruyucuları üçlemesinde Pratt'a Zoe Saldaña, Karen Gillan, Dave Bautista, Vin Diesel ve Bradley Cooper eşlik etmişti. Pom Klementieff ise ikinci filmde kadroya katılmıştı.

2023'te gösterime giren Galaksinin Koruyucuları 3'ün serinin son filmi olması planlanmıştı. Ancak jenerik sonundaki yazı, Star-Lord'un geri döneceğini duyuruyordu.

Karakteri yeniden canlandırmak için Marvel'a sunduğu fikirleri daha önce de paylaşan Pratt, ekimde stüdyonun bu yönde "somut adımlar" attığını doğrulamıştı.

Independent Türkçe, MovieZine, Variety, Hollywood Reporter


Nolan'la çalışmak Tom Holland'ın kendine bakışını değiştirdi

Tom Holland (sağda), Odyssey'de Matt Damon'ın canlandırdığı Odysseus ve Anne Hathaway'in (solda) hayat verdiği İthaka Kraliçesi Penelope'nin oğlu Telemachus rolünde (Universal Pictures)
Tom Holland (sağda), Odyssey'de Matt Damon'ın canlandırdığı Odysseus ve Anne Hathaway'in (solda) hayat verdiği İthaka Kraliçesi Penelope'nin oğlu Telemachus rolünde (Universal Pictures)
TT

Nolan'la çalışmak Tom Holland'ın kendine bakışını değiştirdi

Tom Holland (sağda), Odyssey'de Matt Damon'ın canlandırdığı Odysseus ve Anne Hathaway'in (solda) hayat verdiği İthaka Kraliçesi Penelope'nin oğlu Telemachus rolünde (Universal Pictures)
Tom Holland (sağda), Odyssey'de Matt Damon'ın canlandırdığı Odysseus ve Anne Hathaway'in (solda) hayat verdiği İthaka Kraliçesi Penelope'nin oğlu Telemachus rolünde (Universal Pictures)

Christopher Nolan'ın son filmi Odyssey (The Odyssey), yılın en başarılı yapımlarından biri olmanın yanı sıra Tom Holland'ın kariyerinde de bir dönüm noktası oldu. 30 yaşındaki oyuncu, bu deneyimin daha büyük projelere yönelme konusunda özgüvenini ve hedeflerini büyüttüğünü söylüyor.

Londra'da düzenlenen Odyssey soru-cevap etkinliğinde konuşan Holland şunları söyledi:

Kendimi bildim bileli Chris'e hayranım. Onunla çalışabilmek, takdirini kazanmak, evinde oturup filmini izlemek ve ondan bir aferin almak... Bundan sonra ne yapacaksam yapayım, başlamak için bundan daha iyi bir yol olamazdı. Önümde başka hangi fırsatların olduğunu keşfetmek için bana özgüven ve daha ileri gitme isteği verdi.

Epik yapımda Odysseus'un oğlu Telemachus'u canlandıran oyuncu, sözlerini şöyle sürdürdü:

Bana oyuncu olarak daha önce sahip olmadığımı düşündüğüm bir özgüven kazandırdı. Bu deneyimin bana bunu katmış olmasına çok minnettarım. Bir sonraki projeme bu başarı duygusuyla girerken yapabileceklerime artık daha çok güveniyorum.

Homeros'un aynı adlı Antik Yunan destanından uyarlanan film, Matt Damon'ın canlandırdığı İthaka Kralı Odysseus'un Truva Savaşı'nın ardından evine dönmek için çıktığı 10 yıllık tehlikeli yolculuğu anlatıyor.

İthaka'da ise Holland'ın canlandırdığı Telemakhos, annesine talip olan ve babasının tahtına göz diken adamlarla mücadele ediyor. 

Gizemli bir yolcu gelip babasının hayatta olduğunu söyleyince Telemakhos, babasının güvenle dönüp yeniden tahta çıkmasını sağlayacak bir planı uygulamaya koyuyor.

Marvel Sinematik Evreni'nde Örümcek-Adam (Spider-Man) kostümüyle görmeye alıştığımız Holland için bu, son derece farklı bir roldü. 

Gösterime girdiğinde büyük övgü toplayan Odyssey, dünya genelinde toplam 1,8 milyar dolar hasılat elde etti. Filme talep o kadar yoğundu ki aylar boyunca IMAX gösterimlerinde tüm biletler satıldı. Ancak oyuncuları etkileyen yalnızca filmin başarısı değildi.

Film, Yunanistan'daki ücra mağaralardan açık denizlere uzanan farklı mekanlarda çekildi. Nolan, bu süreçte yaklaşık 644 kilometre film şeridi kullandı.

Damon da bu deneyimin zorlu olduğu kadar keyifli geçtiğini anlatmıştı. Günlerce uyumadığını söyleyen oyuncu, bir daha böyle bir film çekme fırsatı bulamayacağını düşündüğü için karşılaştığı zorluklara ayak uydurup devam ettiğini belirtmişti.

Independent Türkçe, GamesRadar, Variety