Arap dünyası ile Dünya arasında 'edebiyat elçileri' Mütercimler

Mütercimler, tercümenin profesyonelliğini tartışıyor (Youtube)
Mütercimler, tercümenin profesyonelliğini tartışıyor (Youtube)
TT

Arap dünyası ile Dünya arasında 'edebiyat elçileri' Mütercimler

Mütercimler, tercümenin profesyonelliğini tartışıyor (Youtube)
Mütercimler, tercümenin profesyonelliğini tartışıyor (Youtube)

Maya el-Hac
Bir Arap okura, hafızasına kazınan kitapları soracak olursanız size Arap edebiyatında klasik eserlerinden adeta geçit töreni yapar.
Bu tören Cahiliye dönemindeki Muallakatu's-Seb'a/Yedi Askı (Kâbe duvarına asılan klasik şiirler) ile başlayıp Mütenebbi’nin Divan'ı ile devam eder ve Necib Mahfuz’un romanları ve Mahmud Derviş’in şiirlerine dek uzanır.
Peki, bununla biteceğini düşünebilir misiniz?
Tetikteki cevap: Asla!
Arap kitaplığı, karşı dile tercüme edilen dünya eserleri dahil edilmeksizin kurulmaz.
Roman zevki, Dostoyevski, Tolstoy, Victor Hugo ve diğerleri olmadan eksiktir.
Şiir zevki, Homeros, Ovidius, Baudelaire, Pablo Neruda ve daha nicelerine ait şiirler olmadan olgun meyve tadı vermez.
Tiyatro okuması ise Shakespeare, Lorca ve Samuel Beckett’in çalışmaları yoksa tamam olmaz.
Dünya çapında birçok edebiyatçı, bizde büyük bir etki bırakarak hayatımızı daha derinlikli ve üretken hale getirdi. İçimizde bir ışık yaktılar ve insanlığa ışıltısını verdiler. Bununla birlikte "edebiyat elçileri" mütercimler olmasaydı onların bu yaratıcılığı bize ulaşamazdı. Mütercimler, edebiyat hikâyesinin bir parçası değildir. Birçokları onların aydınlanma düşüncesinin yayılması ve her nerede olursa bu düşüncenin olmazsa olmaz parçalarının oturtulmasındaki rolünü bilmiyor ya da bilmezden geliyorsa da onlar, hikâyenin aslıdır.
Birbirinden uzak medeniyetler arasında iletişim köprüleri kurmada tercüme faaliyeti önemli olmakla birlikte bizim Arap dünyasında tercüme, halen nankör bir meslektir.
Esasında yabancı dilden ikinci dile (Arapçaya) iki yönlü aktarım şeklindeki bu zorlu iş, işi yapana çoğu zaman maddi veya manevi hakkını tam anlamıyla vermez. Tercüme sahibinin adı genellikle kitabın isminin ardında gizli kalır. Çabasının maddi karşılığı ise oldukça azdır. Mütercimlerin birçoğu bu gerçekle yüzleşir.
Peki, büyük bir Arap finansmanına sahip yayınevinde de mütercim bu sıkıntıyla boğuşmaya devam eder mi?
Ödüller, mütercimin durumunu iyileştirmesine katkı sağlayıp onu teşvik eder mi? Tercüme işinin söylendiği kadar zorlu ve nankör olduğu doğru mu? Arapçadan veya Arapçaya tercüme meselesine ilişkin bunlar ve daha başka sorulara cevap bulmak için hâlihazırda Arap kültür sahasının önde gelen birkaç mütercimi ile bir araya geldik.
Bu araştırmaya katkı sağlayan mütercimler şunlar: Salih Almani (İspanyolca mütercimi), Saad el-Bazei (İngilizce mütercimi), Halid el-Cubeyli (İngilizce), Samir Grees (Almanca), Mari Tavk (Fransızca), Muaviye Abdulmecid (İtalyanca).
Saad el-Bazei: Tercüme, bir nevi yazarlıktır
Tercüme ile yazarlık arasında pek fark görmeyen Suudi Arabistanlı akademisyen, yazar ve mütercim Saad el-Bazei, konuya ilişkin düşüncelerini şu şekilde ifade ediyor: “Benim tercüme faaliyetine bakışım, yazarlık da dahil olmak üzere yaptığım herhangi bir kültürel faaliyete yönelik bakışımdan neredeyse farksız. Nihayetinde tercüme, bana göre bir nevi yazarlıktır. Ya böyle kabul edilir ya da ben olaya böyle bakıyorum”.
Bazei, metin seçiminin, mütercimin okunmaya ve yayınlanmaya değer gördüğü konuya göre yapılmasını uygun görerek ekliyor: “Bazen, fırsatım olsa ilgilenebileceğim bir konu seçildiği oluyor.”
Böylece tercüme, bir metnin benimsenmesi veya mütercimin başka bir dilde ‘söylenmesi’ gereğine ve önemine inandığı bir çalışma gibi oluyor. Tercüme edilen metnin, önce yazarın, sonra da mütercimin görüşünü ifade ettiğini düşünen el-Bazei, sözlerini şöyle sürdürüyor: “Doğrudur, yazarın metinle olan ilişkisi, mütercimin ilişkisi ile aynı değildir. Ancak bu ilişki, bir nevi metinle zorunlu uyum taşır. Öncelikle başarılı bir tercüme ortaya koymak, sonra da mütercimin, önemli görmediği bir şeyin sadece aktarıcısı konumunda olmaması için. Bunu, tercüme tarihinin, profesyonel görevlendirme durumunda olduğu gibi metin ile mütercimi arasındaki mesafeye dayalı olarak gerçekleşen tercümelerle dolu olmasına rağmen söylüyorum. Mütercim ile aktarmayı seçtiği metin arasındaki bu samimi ilişki, Arap kültürünün, başka herhangi bir kültürün ve tercümenin altın çağını yaşadığı (Halife) Memun döneminin ihtiyacı olan şeydir. Ama elbette ki bu, bizi tercümenin altın çağına taşımak için yeterli değildir.”
Independent Arabia’dan Maya el-Hac’ın haberine göre Bazei, bunun gerçekleşmesi için daha fazla desteğe ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Burada kastedilen yalnızca -oldukça önemli olmakla birlikte- ödüller ve maddî hediyeler yoluyla sunulan maddi destek değildir. Bu destek, aynı zamanda düzenli ve stratejik bir çalışma konusunda da geçerlidir. Mütercim, bu konudaki görüşünü şöyle açıklıyor: “Tercümenin, sadece bireysel değil kitlesel ihtiyacı da göz önünde bulunduran kıstaslar ve planlardan hareket eden daha kurumsal çalışmalara ihtiyacı var. Ancak Arap mütercim bugün, orada burada (Mısır, BAE, Kuveyt, Lübnan vd.) yapılan tercüme projelerinde bunun bir kısmını görebiliyor. Bununla birlikte halen, tercümeyi medeni bir harekete dönüştüren ve paylarını yükseltmek ve ürettiklerinin önemini pekiştirmek konusunda mütercimleri destekleyen çalışmaların artırılmasına dönük acil bir ihtiyaç söz konusu.”
Bazei, tercüme projelerine yönelik ihtiyacın birkaç sebepten kaynaklandığını düşünüyor. Arap kültürünün, daha yoğun bir şekilde bilgi ve yaratıcılık ortaya koyan diğer kültürlerle arasındaki boşluğun doldurulması konusunda belirlenen hedefin halen uzağında olması bu sebeplerden biridir. Bunun edebiyat için olduğu kadar insani, bilimsel ve teknik yönleriyle bilim için de geçerli olduğunu söyleyen el-Bazei, sözlerini şöyle noktalıyor: “Son on yılda elde edilen şey, sevindirici. Ancak desteğin artırılması için teşvik edici de olması gerekir. Özellikle de gördüğüm kadarıyla tercüme eserlere olan ilgi, kitap fuarlarında ve daha başka yerlerde satılanlara gösterilenden daha fazlayken.”
Arapların Elif Şafak rekabeti
“Tercüme, zorlu bir süreçtir ve bunun sıkıntısını ancak çekenler anlar. Yakın zamanda dünyaca ünlü psikanalist Prof. Irvin Yalom’un felsefi romanları olarak adlandırabileceğimiz şu üç romanını tercüme ettim: Nietzsche Ağladığında, Schopenhauer’in Tedavisi ve Spinoza Meselesi. Sanırım bunlar, gerçekleştirdiğim en zorlu tercüme çalışmalarıydı. Çünkü bu filozofların çalışmalarına dair bir araştırma ve derinlikli bir okuma gerektiriyordu. Üstelik kavramlara da dikkat etmeliydim. Ama genel olarak kendim ve okur için bir zevk ve fayda gördüğüm metinleri tercüme etmeyi seviyorum.”
Yaptığı en zor tercümelere dair bu ifadeleri dile getiren Halid Cubeyli’nin en ünlü tercümesi, Türk yazar Elif Şafak’a ait olan kitabın tercümesi. Cubeyli, bunun hakkında da şunları söylüyor: “Elif Şafak’ın romanları, hemen elden ele yayılıyor. Sanırım onu okurlarca cazip kılan ve dünyaca ünlü yazarlar listesine yerleştiren şey, yazarın eserlerindeki konu çeşitliliği ve geçmiş ile şimdi arasındaki bağlantıdır. Özellikle Arap okuyucu nazarında önemli bir yere sahip olduğundan onun eserlerini Arapçaya tercüme ettiğim için mutluyum”.
Cubeyli, aracı bir dil aracılığıyla tercümeye dair soruyu şöyle yanıtlıyor: “Aracı bir dil aracılığıyla birkaç eser tercüme etmiştim. Daha önce tercüme edilmiş olsalar da edebi ve dilsel bir boyut kazandıklarını gördüğüm için bunları tercüme etme isteği duydum. Böylesi tercümelere bazen ihtiyacımız olduğunu düşünüyorum. Hele de bu çalışmaları orijinal dillerinden aktaracak mütercimler yoksa.”
Mütercimlere verilmeye başlanan ya da yazar ile mütercim arasında adil bir şekilde pay edilen ödüller meselesine değindikten sonra Halid Cubeyli’ye, Arap mütercimin halen haksızlığa uğrayıp uğramadığını sorduk.
Cubeyli sorumuzu şu şekilde yanıtladı: “Evet, mütercime Arap dünyasında hiçbir şekilde adil davranılmadığına inanıyorum. Mütercim, kültürün zenginleştirilmesi için oldukça önemli bir iş yapıyor ve Arap okuru, Arapça kitapların genelde ele almadığı konular hakkında bilgilendirmek üzere dünya edebiyatının aktarılmasına katkı sağlıyor. Ancak yine de hak ettiği karşılığı alamıyor. Ben mütercimin ayrıca, yeni ifadeler ve kavramlar ile Arapçanın zenginleşmesine de katkıda bulunduğunu düşünüyorum.”
Cubeyli, mütercimin defalarca edebi ihanet suçlamasına maruz kalmasına yönelik şu yorumuyla konuşmasını sonlandırdı: “Bu bana Jorge Luis Borges’in şu sorgulamasını hatırlatıyor: ‘Mütercimin işi, bizzat yazarın işinden daha ustalıklı ve medeni değil mi?’
Fransız eleştirmen-roman yazarı Maurice Blanchot da mütercimleri şöyle görüyordu: ‘Ender rastlanan, benzersiz yazarlar.’ Bu ihanetle şu ünlü İtalyanca deyiş kastediliyorsa bu doğrudur: ‘Mütercim, orijinal metni kendi diline olduğunu gibi aktaramaz’; zira her dil kendine özgüdür. Yok, eğer mütercimin anlatıyı bozması, ekleme yapması veya toplumunun düşünceleri ve anlayışıyla uyumlu olmadığı gerekçesiyle hoşuna gitmeyen ifadeleri silmesi kastediliyorsa bunu hem yazara hem de tercümenin aktarıldığı okura büyük bir ihanet sayarım. Ben mütercimin, orijinal metin üzerinde tasarrufta bulunma veya kendisinin veya toplumunun hoşuna gitmediği için metinde yer alan bazı kavramları ya da görüşleri değiştirme özgürlüğüne sahip olduğunu düşünmüyorum. Mütercim, mütercime tam olarak güvenen okuru aldatmamak için metni olduğu gibi tercümeden sakınmakta özgürdür.”
Samir Grees: Tercüme, neredeyse dilenciliktir
Almanya’da yaşayan Mısırlı mütercim Samir Grees ile tercüme faaliyetine değinmeden önce Arap okurun Alman edebiyatına ne kadar ilgi gösterdiğini sormamız gerekiyordu. Mütercim bu sorumuza şu cevabı verdi: “Bu soruyu genelleme yapmadan cevaplamak zor. Kişisel tercüme tecrübemden yola çıkarak, evet, Alman edebiyatına göreceli bir ilgi var. Ancak bu ilgi, Latin Amerika, Rus ya da ABD, İngiliz yahut Fransız edebiyatına yönelik ilgi kadar büyük değil. Alman edebiyatı gerçekten çeşitlilik sahibi, pek çok ilgi alanı ve ekol barındırıyor. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra sadece Almanya’nın meseleleri, Nazi geçmişi ile yüzleşme ve olanların sorumlusunu araştırmaya ilişkin meselelerle yoğun bir şekilde ilgilenen bir akım egemen oldu. Bu dönem, yaygın manasıyla bir ‘hikâye’ ya da göz alıcı bir ‘öykü’ sunumu ile ilgilenmekten ziyade ele aldığı meseleler ve içerikle ilgilenen eserler ortaya kondu. Bu da Alman edebiyatına, ‘akılcı/zihinsel edebiyat’, yani zorlu ve bazı zamanlarda sıkıcı bir edebiyat olduğu yönünde dünya çapında kötü bir ün verdi. Bu kalıplaşmış hüküm, bazı çalışmalarla da doğrulandı tabii. Bununla beraber ‘Koku’ kitabının yazarı Patrick Süskind gibi dünyada çok satanlar listesinde yer edinen isimler de var. Söylediğim gibi Alman edebiyatı, özellikle son yıllarda oldukça çeşitlendi. Genel anlamda yaptığım tercümelerin ikinci baskılarının çıkmasını ben, Arap okurun Alman edebiyatına yönelik ilgisinin bir göstergesi olarak kabul ediyorum. Delius’un "Bir Yıllık Katil", Norbert Gstrein’in "Öldürme Sanatı", Dürrenmatt’ın "Söz" ve Thomas Bernhard’ın "Dostluk" adlı romanı ilgi gören kitaplara örnek gösterilebilir.
Grees, Alman okurun Arap edebiyatına yönelik merakı hakkında ise şu ifadeleri dile getiriyor: “Arap edebiyatına sınırlı ve mevsimlik bir ilgi var. Mesela Arap dünyası, 2004 yılında Frankfurt Kitap Fuarı’na konuk olduğunda Almancaya tercüme hareketi etkindi. Aynı şekilde siyasi koşullar da bazı eserlerin tercüme edilmesinde katkı sahibi oluyor. ‘Arap Baharı’ ülkelerinin edebiyatına yönelik göreceli bir ilgi söz konusu. Özellikle de yüz binlerce Suriyeli mültecinin Almanya’ya gelmesinden sonra Suriye edebiyatına ilgi gösterildi”. Grees, Almancadan Arapçaya tercüme faaliyetinin kesinlikle yeterli olmadığını ve Almancadan çok az tercüme yapıldığını düşünüyor. Ona göre bu azlık da Litrix projesi gibi Alman kültür merkezlerinin desteği ya da Alman Goethe Enstitüsü veya İsviçre Pro Helvetia Kurumu’ndan gelen destek programlarının girişimleri ile mümkün olabildi. Bu destek programları da olmasa Almanya’dan tercüme edilen kitapların sayısı şimdi olduğundan daha az olacaktı.
Grees’in, Arap dünyamızda tercümenin halen haksızlığa uğrayan bir meslek olup olmadığına dair sorumuza yanıtı ise şöyle oldu: “Tabii ki uğruyor. Tercüme faaliyetini destekleyen bazı büyük kurumları istisna tutarsak tercüme neredeyse bir dilencilik işidir. Yayıncı, kitabın maliyetli olduğunu, hızlı bir şekilde korsan yayıncıların eline düştüğünü, Arap okur sayısının düştüğünü söyler ve maliyeti düşürmeye çalışır. Tabii tercüme maliyeti de buna dahildir. Sonucu okuyucunun anlamak için başka tercümelere ihtiyaç duyduğu tercümelerde görebilirsiniz.”
Salih Almani: Maddi ve manevi dönüşümler
Mütercim Salih Almani, son on yılda tercümede bazı değişimler yaşandığına dair düşüncelerini şu sözlerle dile getiriyor: “Son on yılda değişiklikler, kamusal ve mesleki hayatımızın büyük kısmında etkisini gösterdi. Pek çok toplumsal, ekonomik ve entelektüel kabuller ve kıstaslar değişti ve başta edebiyat alanında olmak üzere tercüme de bu değişimden nasibini aldı. Artık mütercimin seçimlerini belirleyen güdüleri ve istekleri yok. Aksine onun için tercih yapan birileri var. Yayıncı kitapları seçiyor, tercüme haklarını satın alıyor ve mütercime sunuyor. Yani mütercim, kendisini tercüme ile yükümlü kılan yayıncıya bağlı hale geldi. Mütercimin tercihleri de ikiye indi: Ya kendisine sunulan teklifi kabul etmek ya da etmemek. Mütercimin sevdiği bir kitabı seçtiği ve tutku ve hevesle çevirdiği zamanlar geride kaldı. Maddi bakımdansa daha iyiye doğru önemli değişiklikler yaşandı. Bununla birlikte kitap çarşısı hâlen Arap dünyamızla sınırlı. Doğru, göreceli olarak yüksek satış yapan bazı kitaplar var. Ancak yine de istenen düzeyde değil.”
Almani, konuşmasını, ödüller ve bunların Arapça tercüme sürecindeki önemine dair şu sözleri ile sonlandırıyor: “Ödül meselesi çok önemli. Ancak son birkaç yılda kazandığı yaygınlığa rağmen halen sınırlı. Nitekim bunlardan ancak sınırlı sayıda mütercim faydalanıyor. Öte yandan mütercimlerin ahlaki ve yasal ayrıcalıkları oldukça arttı. Fikrî mülkiyet yasalarına göre mütercim, ‘tercümenin yazarıdır’ ve yazarla aynı ayrıcalıklara ve ihlal edildiği takdirde hukuken cezalandırılan haklara sahiptir. Tercümenin maddi hakları, varisleri için mütercim öldükten sonra yetmiş yıl geçerli olurken tercümesinin ebedi mülkiyeti sonsuza dek sürer. Bununla birlikte tercümelerin kesin satışına ilişkin sözleşmeler yasal olarak geçersiz, hatta hukuken cezalandırılan bir suç haline geldi”.
Marie Tavk: Tercüme metnin geleceğidir
Fransızcadan yaklaşık kırk kitap tercüme eden Mariee Tavk, bugün önde gelen mütercimler arasında. Bununla beraber kendi tabiriyle o tercüme faaliyetini değil, tercüme faaliyeti onu seçti. “Tesadüfen başladım ve o zaman bu işe devam edeceğimi bilmiyordum. Bu dünyaya dalmadan önce dil yeterliliği dışında üstün bir dikkat, sürekli bir kültür ve günlük bir uygulama gerektirdiğini bilmiyordum. En önemlisi mütercimin, ilgilendiği kitaba karşı sahip olması gereken ahlaki ve kültürel sorumluluktur. Çeviri bir mizaç meselesi iken teknik sözlükler ve dev dijital araçlar yoluyla teknik hale gelen bir mesleğe ve mütercim ile yayıncı arasındaki sözleşme bağlamında belirli bir süreye bağlılık haline geldi”. Tercümeyi haksızlığa uğrayan bir iş olarak görüp görmediği konusunda ise Tavk, şunları söylüyor: “Tercüme hiç şüphe yok ki sinir bozucu bir iş. Zira size sadece yazar ile okurlar arasında bir arabulucu olduğunuz hissini veriyor. Ama bu daimî sinir bozuculuğa rağmen yine de yeni yetenekleri Arap okuyucuya ruhunuz ve üslubunuzla tanıtmak üzere sunduğunuz yeni bir metin keşfetmek oldukça zevkli. Unutmadan söyleyelim ki tercüme sizi kendinizden ve yalnızlığınızdan çekip alarak başka, gürültülü bir dünyanın içine sokar. İçinizde biraz korku ve çokça tahrik doğurur. Maddi bakımdansa mütercimin çabaları, halen aldığı karşılıktan çok daha fazla”. Tavk, iletişim, etkileşim ve başka düşünce ürünlerine açıklık değerlerinin yerleşmesindeki önemli rolüne bakarak mütercimin daha fazla değeri hak ettiğini düşünüyor.
Marie Tavk, tercümenin iletişimin kökleşmesi ve bilginin zenginleşmesinde pay sahibi olduğuna inanıyor ve mütercime anlamın ufuk hizasından çıkma hakkı tanıyor. Zira Derrida’nın da dediği gibi “metin, çokça okunması ve tercüme edilmesi nedeniyle açık kalır. Tercüme, metnin geleceğidir ve ona başka bir dilde gelişme imkânı verir. Böylece ona, yazarın imkânlarının da ötesinde daha uzun ve kaliteli bir hayat yaşatır.”
Muaviye Abdulmecid: Edebiyatımız, soyluluğunu kaybetti
Suriyeli genç mütercim Muaviye Abdulmecid, edebiyatçılar ve edebi temalar arasında değişiklik yapmayı tercih ediyor. Çünkü o, mütercimlere sınır çizilmesinden ve onun belirli hanelere yerleştirilmesinden hoşlanmıyor. Bununla beraber özellikle tercüme esnasında çokça yoran ve tüm çaba ve enerjisini harcatan bir romancı olduğu için ‘Elene Ferrante mütercimi’ olarak anılmaktan da rahatsız olmuyor.  
Abdulmecid, herhangi bir metnin tercümesi esnasında odaklandığı temel noktaları şöyle tarif ediyor: “Kitabın veya ele aldığı konunun önemi gibi pek çok temel nokta var. Ancak benim için her şey, yazarın ortaya attığı meseleyi ele almadaki ustalığında bitiyor.”
Aracı bir dil yoluyla tercüme tecrübesine dair görüşlerini ise şu ifadelerle belirtiyor: “Ben karşılaştırmalı edebiyat tercümesi alanında uzmanlık eğitimi aldım. Bana göre mütercim, eğer yapabiliyorsa tercüme etmek istediği kitabın diğer tercümeleri hakkında bilgi sahibi olmalıdır. Söz konusu tercümelerde, yüzleştiği sorunlar ve engellere dair çözümler bulabilir. Carlos Zafon’un ‘Unutulan Kitaplar Mezarlığı’ adlı kitabı, İspanyolca’dan, İtalyanca tercümeye dayanarak ve Fransızcası hakkında bilgi sahibi olunarak tercüme edildi. Bu zorlu bir iş ancak verimli sonuçlar elde ediliyor.”
Kısa bir süre içerisinde iki ödül almaya hak kazanan bir mütercim olarak Abdulmecid, mütercimin değerlendirilmesinde ödüllerin rolüne dair sorunun yöneltilmesi gereken kişiydi. Sorumuzu şöyle yanıtladı: “Arap mütercim, maddi bakımdan haksızlığa uğruyor. Ancak manevi bakımdan durumu diğer dillerdeki mütercimlerden çok daha iyi. Bazen eksik değer görüyor, bazen görmezden geliniyor. Bununla beraber Arap okur, Sami ed-Derubi, Salih Almani vd. gibi isimleri unutamaz. Arap mütercim, her yıl bir ödül alsa bile hakkını elde etmiş olmayacak zira harcanan çabanın bir ücret karşılığı yok. Temennim odur ki bu ödüllerin tüm yetkin mütercimleri içerecek şekilde devam etmesi ve kapsamını genişletmesi için birlikte çalışalım.”
Abdulmecid’in, Batı edebiyatından bol sayıda tercümeye karşılık Arap edebiyatımıza yönelik zayıf ilgiye dair düşüncesi ise şu şekilde: “Edebiyatımızın, Batı edebiyatının Araplaştırılmış hali olmasında kararlı olduğumuz sürece Batı, bu edebiyatı kendi diline tercüme etme gereği görmeyecektir. Bana öyle geliyor ki biz, modernliği tam olarak benimsemeden köklerimizi de yitirdik. Tek derdimiz diğer milletlerin bize, toplumlarımızın yapısına, beklentilerimize, dinimize ve kültürümüze dair sorularına cevap üretmek oldu. Batı'nın seçici arzuları olduğunu inkâr etmiyorum. İtalyan kitaplığı Arapça kitaplardan yoksun evet, ama Arap kitaplığı da İtalya’nın en azından edebiyatta ürettiklerinin yüzden onundan fazlasını barındırmıyor.”



Yemek diplomasisi: Liderlerin ve devlet başkanlarının sofralarında menüler nasıl belirleniyor?

ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin liderinin konukları onuruna verdiği yemekte. (AP)
ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin liderinin konukları onuruna verdiği yemekte. (AP)
TT

Yemek diplomasisi: Liderlerin ve devlet başkanlarının sofralarında menüler nasıl belirleniyor?

ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin liderinin konukları onuruna verdiği yemekte. (AP)
ABD Başkanı Donald Trump ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, Çin liderinin konukları onuruna verdiği yemekte. (AP)

Soğuk mezeler, Çin usulü yeşil zeytinli geleneksel balık çorbası, zencefil ve soğanla kızartılmış yengeç... Ardından ana yemekler servis edildi. Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, iki önemli konuğunun dünyanın birbirinden uzak iki ucundan geldiğini dikkate alarak herkesin damak tadına hitap edebilecek, ancak Çin mutfağının belirgin izlerini taşıyan bir menü hazırlattı.

Çin Devlet Başkanı, birkaç gün önce düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi kapsamında verdiği resmî akşam yemeğinde, ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve diğer konukları için farklı damak tatlarına hitap etmesi beklenen yemekler seçti.

Putin ve Trump için balık, et ve dim sum

Ana yemek menüsünde soya sosuyla buharda pişirilmiş lagos balığı ve mantarlı biftek yer aldı. Vejetaryen konuklar için ise safran sosuyla hazırlanan kuzugöbeği mantarı, lahana ve kestane sunuldu. Böylece devlet başkanlığı yemeğinde, geleneksel Çin mutfağı ile zirveye ev sahipliği yapan Shenzhen kentinin yerel lezzetleri bir araya getirilerek farklı damak tatları gözetildi.

csdrg
Şi Cinping'in Trump ve Putin onuruna verdiği yemekte başkanlar için hazırlanan sofra. (AFP)

Tatlı bölümünde konuklara çeşitli dim sum çeşitlerinin yanı sıra kırmızı fasulye, lotus çiçeği ve limon kabuğuyla hazırlanan çorba ikram edildi. Çin tatlılarını tercih etmeyen konuklara ise kek, dondurma ve taze meyve seçenekleri sunuldu. Yemek, kahve veya çay ikramıyla sona erdi.

Şi Cinping onuruna susamlı balık ve ballı dondurma

Mutfağın da kendine özgü bir diplomasi dili var. Devlet başkanlarının katıldığı büyük resmî davetlerde sunulacak yemekler rastgele seçilmiyor. Menülerin hazırlanması için bazen davetten aylar önce çalışmalara başlanıyor.

cdfrgthy
Resmî davetlerde ev sahibi ülkenin mutfağı ile konukların damak zevkleri arasında denge gözetiliyor. (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump'ın iki ay önce Çinli mevkidaşı Şi Cinping'i Beyaz Saray'da ağırladığı akşam yemeğinde de Amerikan mutfağının öne çıkarıldığı, ancak Çin mutfağına ince göndermeler içeren bir menü tercih edildi. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre yemekler, iki ülkenin mutfak geleneklerini bir araya getirmek amacıyla seçildi.

fgthy
Trump'ın Eylül 2026'da Şi Cinping onuruna verdiği yemeğin menüsü. (AP)

Davetin başlangıcında Trump, Çinli konuğu ve diğer davetlilere balkabağı çorbası, yabani mantar ve çıtır yeşil soğanlı pastırma ikram edildi. Ana yemeklerde susama bulanmış balık, ağır ateşte pişirilmiş lahana ve yeşil soslu közlenmiş patlıcan yer aldı. Tatlı menüsünde ise vanilyalı krema, ballı dondurma, cevizli tart ve vişne reçeli sunuldu.

Devlet başkanlarının ve kralların gözetimindeki resmî davetler

Devlet başkanlarını ve dünya liderlerini aynı yemek masasında buluşturan resmî davetlerin hazırlıkları sıkı kurallara tabi. Zamanlamadan sunum biçimine, protokolden konukların beslenme gereksinimlerine ve damak zevklerine kadar pek çok ayrıntı dikkate alınıyor. Donald Trump'ın tabağının yanına bir bardak Coca-Cola konulması gibi kişisel tercihler de göz ardı edilmiyor.

cdfgrt
Eski ABD First Lady'si Michelle Obama, 2009 yılında Beyaz Saray mutfağında verilen resmî davetin hazırlıklarını denetlerken. (AFP)

Beyaz Saray'da baş aşçı ve pastane şefi, ABD Başkanı ile First Lady'nin de katılımıyla, bazen davetten altı ay önce menü hazırlıklarına başlıyor. Seçilen yemeklerde öncelikle Amerikan mutfağına ağırlık verilirken, iyi niyet göstergesi olarak konuk ülkenin mutfağından esinlenen lezzetlere de yer veriliyor.

cvfgbhyj
Buckingham Sarayı'nın mutfağında resmî davetler için hazırlık yapan aşçılar. (AFP)

Buckingham Sarayı'nda ise davet sofrasının hazırlıkları, konuğun gelişinden beş gün önce başlıyor. Yemeklerin taze servis edilebilmesi için mutfaktaki hazırlıklar ise akşam yemeğine daha yakın bir zamanda gerçekleştiriliyor. Kraliyet Sarayı yönetiminin verdiği bilgiye göre davetin tüm ayrıntıları Kral'ın kişisel denetiminden geçiyor. Buna yemek menüsü, masa düzeni ve tören programı da dahil.

Diplomatik menülerin kuralları ve koşulları

Şarku'l Avsat'ın derlediği bilgilere göre resmî davet menüleri hazırlanırken ilk olarak konuğun alerjileri dikkate alınıyor. Bunun yanı sıra beslenme kısıtlamaları, dinî gereklilikler ve kişisel tercihler de göz önünde bulunduruluyor.

dvfgbhyju
Resmî davetlerin menüleri hazırlanırken konukların gıda alerjileri ve dinî hassasiyetleri dikkate alınıyor. (Reuters)

Örneğin, eski ABD Başkanı Joe Biden'ın 2023 yılında Hindistan Başbakanı Narendra Modi'yi ağırladığı akşam yemeğinin menüsü, Modi'nin vejetaryen beslenme alışkanlıklarına uygun hazırlandı. Menüde baharatlı darı, içi doldurulmuş Portobello mantarı ve safran aromalı risotto yer aldı. Diğer konuklara ise sumakla tatlandırılmış ızgara balık sunuldu.

dvfghy
Hollande onuruna Beyaz Saray'da verilen yemekte sunulan, Fransız ve Amerikan bayraklarından esinlenilerek hazırlanan tatlı. (AFP)

Resmî devlet yemekleri, ev sahibi ülke için mevsiminde yetişen taze ürünlerini ve mutfak geleneklerini tanıtma fırsatı da sunuyor. Bunun bir örneği, 2014 yılında eski Fransa Cumhurbaşkanı François Hollande onuruna Beyaz Saray'da verilen akşam yemeğinde görüldü. Menüde, Beyaz Saray'ın bahçesinde yetiştirilen ürünler de dahil olmak üzere ABD'nin farklı bölgelerinden getirilen malzemeler kullanıldı.

Bununla birlikte, menülerde sıkça başvurulan bir başka yöntem de önemli konuklara kendi ülkelerinin mutfağından esinlenen lezzetlerle jest yapmak. Bu yaklaşım, iyi niyet göstergesi ve diplomatik inceliğin bir parçası olarak değerlendiriliyor.

1998 yılında ABD Başkanı Bill Clinton'ın dönemin İngiltere Başbakanı Tony Blair'i ağırladığı davette bu diplomatik jest eğlenceli bir biçim aldı. Beyaz Saray'ın baş aşçısı, Big Ben saatinin şeklinde çikolatalı kurabiyeler hazırlatarak İngiliz konuğa sürpriz yaptı.

Zehirlenme riskine karşı önlemler: Putin'in özel hassasiyeti

Resmî yemeklere, yiyeceklerin güvenliğini ve hazırlık ile servis ekiplerini kapsayan özel güvenlik önlemleri eşlik ediyor. Bir yemeğin mutfaktan devlet başkanının veya konuk liderin önüne gelmesine kadar geçen süreç, çok sayıda güvenlik aşamasından oluşuyor.

Yiyecekler, malzemeler, tatlılar, bıçaklar ve mutfak ekipmanları davetin düzenleneceği alana sokulmadan önce röntgen cihazlarından geçiriliyor ve ayrıntılı güvenlik taramasına tabi tutuluyor. Yemeklerin hazırlanması da güvenlik görevlileri veya yetkilendirilmiş denetçiler tarafından izleniyor. Malzemelerin ve suyun tedarik zinciri sıkı biçimde kontrol edilirken, yemeklerin mutfaktan salona taşınması sırasında da gözetim uygulanıyor.

vghyj
Beyaz Saray'da düzenlenen resmî davetlerde yiyeceklerin ve mutfak ekibinin güvenliği için sıkı önlemler alınıyor. (Reuters)

Aşçılar ve servis personeli de kapsamlı güvenlik kontrollerinden geçiriliyor. Bazı konukların korunması için kendi güvenlik ekipleri yemeklerin hazırlanmasını bizzat denetleyebiliyor. Hatta konuk liderin ekibi, yemekleri ayrı hazırlamak üzere kendi personelini ve mutfak malzemelerini de beraberinde getirebiliyor.

Bu önlemlere en fazla önem veren isimlerin başında ise kişisel güvenliği ve tükettiği yiyecekler konusunda son derece ihtiyatlı davrandığı belirtilen Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin geliyor.

Diplomatik krizlere yol açan yemekler

İki ülke arasındaki ilişkileri güçlendirmeyi amaçlayan resmî davetler, tüm diplomatik hassasiyete rağmen zaman zaman krizlere de neden olabiliyor.

Bunun bir örneği, 1981 yılında Romanya Devlet Başkanı Nicolae Ceauşescu'nun Hindistan Başbakanı İndira Gandhi'yi ağırladığı davette yaşandı. Gandhi, onuruna verilen yemekte önüne konulan çorbaya dokunmayı reddetti. Bunun nedeni, salı günleri oruç tutmasıydı.

Gandhi, yemek yememesinin nedenini Ceauşescu'ya açıkladığında Romanya lideri aniden davetin sona erdiğini ilan etti. Bunun üzerine tüm konuklar sofradan kalkarak salonu terk etti. Masada ise büyük bölümü henüz dokunulmamış yemekler kaldı.


Sosyal medyanın bitmeyen akışı küresel sağlık tehdidi mi?

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash
TT

Sosyal medyanın bitmeyen akışı küresel sağlık tehdidi mi?

Fotoğraf: Unsplash
Fotoğraf: Unsplash

Yeni bir raporda araştırmacılar, sonsuz kaydırma ve otomatik video oynatma gibi bağımlılık yapıcı internet özelliklerinin sorunlu kullanımının, "küresel halk sağlığı sorunu" olarak değerlendirilmesi gerektiği uyarısında bulunuyor.

The Lancet Psychiatry'de yayımlanan rapora göre, dünya çapında her 10 kişiden en az birinin muhtemelen etkilendiği bu tür sorunlu internet kullanımının ekonomik ve sosyal maliyeti her yıl milyarlarca dolara ulaşabilir.

Araştırmada, "Kanıtlar, sorunlu internet kullanımı veya internet bağımlılığı diye de adlandırılan genel PUI'nin, küresel nüfusun yüzde 10'undan fazlasını etkileyebileceğini gösteriyor" ifadeleri yer alıyor.

Raporda internet bağımlılığı yaşayan kişilerin sayısının kontrolden çıkmaya başladığı ve bunun da sağlık, ilişkiler, eğitim, iş ve genel yaşam kalitesini etkilediği belirtiliyor. Hükümetlere, insanları çevrimiçi tutmak için tasarlanmış bu tür bağımlılık yaratan dijital özellikleri düzenleme çağrısı yapılıyor.

Flinders Üniversitesi'nden araştırmanın ortak yazarı Andrea Czakó, "Birçok dijital ürün, kasten dikkatimizi çekmek ve sürdürmek üzere tasarlanıyor" diyor.

Özellikle gençler için daha sağlıklı sonuçlar elde etmek istiyorsak, sağlığı ve huzuru baltalamak yerine destekleyen dijital ortamlara ihtiyacımız var.

Araştırmacılar, internet bağımlılığı sorununu tütün, alkol ve kumar gibi halk sağlığı sorunlarıyla karşılaştırılması gerektiğini ve zararı azaltmak için daha sıkı düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu savunuyor.

Raporda, sorunlu internet kullanımının 8 ana alt türü tanımlanıyor: oyun oynama, kumar, alışveriş, pornografi tüketimi, sosyal medya kullanımı, siber zorbalık, dijital istifçilik ve internette tıbbi bilgi aramaya duyulan kompulsif ihtiyacı ifade eden siberkondri.

Raporda özellikle sonsuz kaydırma akışları ve videoların otomatik oynatılması gibi çevrimiçi platform tasarımlarının, bireyin bilişsel süreçleriyle etkileşime girerek sık kullanım olasılığını artırdığı uyarısında bulunuluyor.

Uzmanlar, algoritmalarda daha fazla şeffaflık, dijital platformların bağımsız denetimi, yüksek risk taşıyan özelliklere kısıtlamalar ve teknoloji şirketlerinin özdenetimine güvenmek yerine uygulanabilir düzenlemeler talep ediyor.

Flinders Üniversitesi raporunun diğer yazarlarından bağımlılık uzmanı Zsolt Demetrovics, "Çoğu kişi için çevrimiçi faaliyetler günlük yaşamın olumlu bir parçası. Bazıları için ise bu davranışları kontrol etmek zorlaşabiliyor ve sağlıklarına, ilişkilerine, eğitimlerine ve işlerine ciddi zararlar vermeye başlayabiliyor" diyor.

Buradaki zorluk, bağlantıda kalmanın sağladığı pek çok faydayı korurken bu zararları azaltmanın yollarını bulmak.

Araştırmacılar, amacın insanların teknolojiyi kullanmasını engellemek değil, dijital ürünlerin sağlık ve huzuru göz önüne alarak tasarlanmasını sağlamak olduğunu belirtiyor.

Bağımlılık yaratan çevrimiçi araçların etkisine dair uluslararası önlemleri destekleyecek yeterli kanıt zaten mevcut olduğundan, kusursuz kanıtları beklemenin, önlenebilir zararların milyonlarca kişiyi etkilemeye devam etmesine yol açma riski taşıyacağı uyarısı yapıyorlar.

Araştırmacılar, dijital platformlara giderek daha fazla maruz kalınması, platformların tasarım özellikleri ve yapay zeka destekli etkileşim sistemlerinin, sorunlu internet kullanımını "acil bir halk sağlığı sorunu" haline getirdiğini söylüyor.

Kanıtlardaki önemli eksikliklere rağmen mevcut kanıt birikimi, ulusal ve uluslararası düzeyde koordineli acil önlemlerin alınmasını gerekçelendirmeye yetiyor.

Independent Türkçe


Boston Legal'dan The Night Of'a: Hukuk dünyasını anlatan 5 dizi

44 yaşındaki Sienna Miller (solda), Sky ve HBO ortak yapımı War'da film yıldızı Carla Duval rolünde (HBO Max)
44 yaşındaki Sienna Miller (solda), Sky ve HBO ortak yapımı War'da film yıldızı Carla Duval rolünde (HBO Max)
TT

Boston Legal'dan The Night Of'a: Hukuk dünyasını anlatan 5 dizi

44 yaşındaki Sienna Miller (solda), Sky ve HBO ortak yapımı War'da film yıldızı Carla Duval rolünde (HBO Max)
44 yaşındaki Sienna Miller (solda), Sky ve HBO ortak yapımı War'da film yıldızı Carla Duval rolünde (HBO Max)

HBO'nun yeni dizisi War, geçen ay izleyiciyle buluşmaya başlayan ilk sezonuyla eleştirmenlerden övgü toplamakla kalmadı, listelerin de tozunu attırdı. Lupin, Criminal ve Hijack'in yaratıcısı George Kay imzalı hukuk draması, hal böyle olunca ikinci sezon onayını kapmakta da gecikmedi. 

Londra'nın iki büyük hukuk firmasını karşı karşıya getiren dizide, ünlü bir çiftin boşanmasıyla başlayan kavga kısa sürede avukatların da meselesi haline geliyor. 

Başrollerde Sienna Miller ve Dominic West'i buluşturan War'da davayı kimin kazanacağını merak ettiğimiz kadar, kazanmak uğruna nelerin göze alınacağını görmek için de sabırsızlanıyoruz.

War'u izlerken aklımıza bu duyguyu yıllar önce yaşatan diziler geldi ve bu türün yıllar içinde bizi hangi hikayelerle yakaladığını hatırlamak için bir liste yaptık. 

Boston Legal'da duruşmanın ortasında gülebiliyor, Suits'te kapalı kapılar ardındaki pazarlıklara kulak kesiliyor, Güneşin Karanlığında'da (The Lincoln Lawyer) ofis niyetine Lincoln'ün arka koltuğuna geçiyor, The Night Of'ta Naz'la birlikte duruşma gününü bekliyor, Ally McBeal'da ise bir anda dans eden bir bebekle karşılaşıyoruz.

Aralarında bir zamanlar her hafta yolunu gözlediğimiz diziler de var, hikayesini tek sezonda anlatanlar da. Belki şimdi onlardan birine ilk kez başlama, belki de yıllar önce kimin tarafını tuttuğumuzu hatırlama zamanı.

Boston Legal (2004 - 2008)

The Practice'i sevenler alınmasın, yan dizi Boston Legal'da boynuz kulağı geçti. David E. Kelley'nin James Spader'la William Shatner'ı aynı hukuk bürosuna koyması tek başına iyi bir fikirdi. Asıl iyisiyse onları mesai bitince aynı balkona çıkarmasıydı.

Boston'ın gözde hukuk bürolarından Crane, Poole & Schmidt'te çalışan Alan Shore, bir davayı kazanmak için kuralları esnetmekten, gerekirse çiğnemekten çekinmeyen, zekası kadar sivri diliyle de baş döndüren bir avukat. Yanında ise kendi adını söylemeye bayılan, egosu odaya kendisinden önce giren ve bir sonraki hamlesini kestirmenin pek mümkün olmadığı Denny Crane var. 

vbgnymu
Hukuk, komedi ve dramı buluşturan Boston Legal, prestijli hukuk bürosu Crane, Poole & Schmidt bünyesinde çalışan avukatların profesyonel ve özel hayatlarını konu alıyor (American Broadcasting Company)

Yüklü tazminat talepleri, tartışmalı ceza davaları, şirketlerin gücü derken bir bakmışsınız, en hararetli savunmanın ortasında gülmeden edemiyorsunuz.

War gibi Boston Legal'da da hukuk, para ve kişisel hesaplar iç içe geçiyor. War bu hesaplardan sert bir rekabet çıkarıyor, Boston Legal ise olmadık anlarda patlayan kahkahalara ve birbirine hiç benzemeyen iki adamın dostluğuna yer açıyor.

Zaten bölüm bitince akılda kalan çoğu zaman mahkemedeki son söz değil, Alan'la Denny'nin balkonda viskilerini yudumlayıp puro içerken birbirlerine takıldıkları, sonra fark ettirmeden hayatın derdine düştükleri sohbetler oluyor. Bir süre sonra yeni davayı öğrenmek kadar o balkona yeniden uğramak için de açıyorsunuz diziyi.

IMDb: 8,5
Nereden izlenir: Türkiye'deki abonelik tabanlı yayın platformlarında yer almıyor​​​​​​

Suits (2011 - 2019)

Suits'te takım elbiseler kusursuz. Mike Ross'un da ceketinde bir sorun yok. Onun eksiği biraz daha ciddi, kendisinin ne hukuk diploması var ne de avukatlık yapma yetkisi. Fotoğrafik hafızası ve kıvrak zekası, New York'un yıldız avukatlarından Harvey Specter'ı etkilemeye yetiyor. Harvey de durumu bile bile Mike'ı işe alıp kendi kariyerini riske atıyor.

Patrick J. Adams ve Gabriel Macht'ın uyumu sayesinde bu ortak sır, milyon dolarlık anlaşmaların ve şirket kavgalarının arasında her an patlayabilecek bir bombaya dönüşüyor. 

War gibi prestijli hukuk bürolarındaki güç mücadelelerinden beslenen Suits, gerilimini tek bir büyük hesaplaşmadan çok bu tehlikeli ortaklıktan çıkarıyor ve atışmalara, dostluklara, romantik ilişkilere daha geniş yer açıyor. 

dvrthy
Aaron Korsh imzalı Suits, Manhattan'ın en başarılı kurumsal avukatlarından Harvey Specter'ın, hukuk diploması olmamasına rağmen dahi Mike Ross'u işe alması ve ikilinin bu sırrı saklayarak büyük davaların üstesinden gelmesini anlatıyor (USA Network)

Jessica Pearson odaya girince kimin sözünün geçtiği belli, Louis Litt bir "aferin" için kırk takla atıyor, Donna Paulsen ise daha kimse ağzını açmadan ne olduğunu anlamış oluyor. Bu büroda Mike'ın sırrı dışında da kulak kabartacak çok şey var.

Özellikle ilk sezonlarda o cam kapılardan biri kapanınca ister istemez kulak kesiliyorsunuz. Bakalım bu kez Mike'ın sırrını saklamak için kim kime rest çekecek...

IMDb: 8,4
Nereden izlenir: Prime Video ve Netflix

Güneşin Karanlığında (2022-)

Mickey Haller'ın ofisine geçmek için çoğu zaman çok sevdiği Lincoln'ünün arka kapısını açmanız yeterli. Güneşin Karanlığında'da Los Angeles trafiği de Mickey'nin mesaisine dahil. Ama dizinin marifeti bu küçük numaradan ibaret değil pek tabii. 

Michael Connelly'nin daha önce Matthew McConaugheyli bir filme de kaynaklık eden romanlarından uyarlanan Netflix dizisi, ceza avukatının önüne giderek çetrefilleşen dosyalar koyuyor. 

Manuel Garcia-Rulfo, Haller'ı her cevabı cebinde taşıyan gösterişli bir hukuk dehasına çevirmeden, karizması kadar kırılganlığı da hissedilen biri olarak canlandırıyor. 

Her sezon farklı bir kitaptan beslenirken davalarla özel hayat birbirine dolanıyor, Mickey'nin kendi sorunlarını kapının dışında bırakıp yalnızca müvekkiline odaklanması pek kolay olmuyor.

sdvfgbhyju
45 yaşındaki Meksikalı aktör Manuel Garcia-Rulfo, Muhteşem Yedili (The Magnificent Seven) ve Doğu Ekspresinde Cinayet'teki (Murder on the Orient Express) rolleriyle de tanınıyor (Netflix)

İki dizide de özel hayat mesaiye karışıyor; War bu gerilimi Londra'nın seçkin hukuk büroları arasındaki rekabetten çıkarırken Güneşin Karanlığında, Los Angeles'ta dosyadan dosyaya koşan bir savunma avukatının peşine takılıyor.

Dizi ipuçlarını çoğu zaman gözünüzün önüne koyuyor, böylece hikaye sizi kandırmaktan çok dikkatinizi sınayan bir oyun gibi akıyor. Mickey bir ayrıntının üzerinde durunca insan ister istemez birkaç sahne öncesine dönüyor. O ipucu ne ara geçti gözümüzün önünden?

Becki Newton, Angus Sampson ve Jazz Raycole'un katkısıyla, kendinizi sadece davanın sonucunu değil, Mickey'nin bu hengamede kendi hayatını nasıl toparlayacağını da merak ederken buluyorsunuz. 

IMDb: 7,8
Nereden izlenir: Netflix

The Night Of (2016)

The Night Of'un ilk bölümü bitiyor ve aklınızda tek bir soru kalıyor: O gece ne oldu?

Üniversite öğrencisi Naz, babasının taksisini alıp bir partiye gitmek üzere evden çıkıyor. Ertesi sabah, gece tanıştığı genç kadını bıçaklanmış halde buluyor ve cinayetle suçlanıyor. Resmen kabus! 

HBO'nun 2016 yapımı 8 bölümlük mini dizisi, Naz'ı karakoldan Rikers Island'a, oradan mahkeme salonuna kadar takip ederken başka bir soru usul usul öne çıkıyor: Birinin suçlu olup olmadığına karar verilene kadar o insandan geriye ne kalıyor? 

Riz Ahmed, Emmy kazandığı rolünde bu değişimi Naz'ın bakışlarında, hatta suskunluğunda bile hissettiriyor. John Turturro'nun canlandırdığı avukat John Stone ise ilk bakışta davayı emanet etmek isteyeceğiniz son adam gibi görünüyor ama bir süre sonra ekranda belirmesini dört gözle bekliyorsunuz. 

defbthny
The Night Of, New York'ta bir partiye gitmek için babasının taksisini izinsiz alan Pakistan asıllı Amerikalı üniversite öğrencisi Nasir "Naz" Khan'ın, tanıştığı gizemli bir kadının evinde uyandığında onu öldürülmüş halde bulmasıyla başlıyor (HBO)

War da The Night Of da hukuk dünyasında gücün kimin elinde olduğuyla ilgileniyor. War'da bunu karşı karşıya gelen avukatların hamlelerinde görüyoruz, The Night Of'ta ise o gücün bir sanığın günlerine nasıl sindiğini izliyoruz.

Peter Moffat'ın 2008 yapımı Britanya dizisi Criminal Justice'ten uyarlanan mini dizi bazen sabrınızı zorluyor. Sonra fark ediyorsunuz, Naz içeride gün sayarken siz de bir sonraki duruşmayı bekler olmuşsunuz.

IMDb: 8,4
Nereden izlenir: Prime Video, HBO Max ve TV+

Ally McBeal (1997 - 2002)

Bir hukuk bürosunda herkesin aklı davalarda olacak değil ya, Ally McBeal'da aşk hayatı da en az mahkeme takvimi kadar mesai istiyor. 

David E. Kelley'nin yarattığı dizide Calista Flockhart, Bostonlı avukat Ally'yi canlandırıyor. Ve Ally'nin gönül işleri, ciddiyetini iki dakika koruyamayan bu büronun gündemine sık sık sızıyor; kimi zaman duruşma takviminden bile önce...

Dans eden bir bebek, ortak tuvalette yaşanan tuhaf karşılaşmalar, ansızın başlayan müzikli sahneler ve Barry White tutkusu derken, 1990'ların sonunda televizyonun en kendine has dünyalarından biri çıkıyor ortaya. Ama bütün bu şamata sizi yanıltmasın: Davalar çoğu zaman karakterlerin özel hayatına açılan bir kapı işlevi görürken cinsel taciz, toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve trans kimliği gibi meseleler de masaya geliyor. 

sxdcvfb
7 Emmy ödüllü Ally McBeal'da Calista Flockhart, Boston'daki hukuk firması Cage & Fish'te işe girince eski aşkı Billy Thomas ve eşiyle birlikte çalışmak zorunda kalan Ally rolünde (Fox)

Jane Krakowski ve Peter MacNicol'ın eşlik ettiği kadroya ilerleyen sezonlarda, henüz Iron Man zırhını giymemiş Robert Downey Jr. da katılıyor. Jon Bon Jovi, Tim Dutton, Taye Diggs, Christina Ricci ve Jennifer Holliday gibi isimler de farklı bölümlerde karşımıza çıkan karakterlerle dizinin renkli dünyasını zenginleştiriyor.

War gibi avukatların mesleki hayatıyla kişisel hesaplarını iç içe geçirse de Ally McBeal, rakip hukuk bürolarının sert güç mücadelesinden uzaklaşıp romantik komediye ve insanın kendi zihninde çıkardığı gürültüye kulak veriyor. Burada bazen bir davanın sonucundan çok, Ally'nin eve döndüğünde telefonu eline alıp kimi arayacağını merak ediyorsunuz.

IMDb: 6,9
Nereden izlenir: Disney+

Independent Türkçe