'Kolda kuvvet kaybı boyun fıtığından kaynaklanabilir'

'Kolda kuvvet kaybı boyun fıtığından kaynaklanabilir'
TT

'Kolda kuvvet kaybı boyun fıtığından kaynaklanabilir'

'Kolda kuvvet kaybı boyun fıtığından kaynaklanabilir'

Op. Dr. Mehmet Serdar Balkan, boyun fıtığının özellikle ev hanımlarını etkilediğini açıkladı. Dr. Balkan "Ev işleri sırasında boyun yukarı ya da öne doğru sabitlenmiş şekilde iş görmek, perde asmak, elde bulaşık yıkamak ev hanımlarını boyun fıtığı için potansiyel aday haline getirir" dedi.
Çamlıca Medipol Üniversite Hastanesi Beyin Sinir Cerrahisinden Op. Dr. Mehmet Serdar Balkan, günlük alışkanlıkların boyun fıtığına davetiye çıkardığını belirterek önemli açıklamalarda bulundu. Dr. Balkan, boyun fıtığında kollarda kuvvet kaybının oluşabileceğini belirterek şu ifadeleri kullandı: "Boyun fıtığı, boyun omurları arasındaki disk yapılarının dejenere olup omuriliği veya kola giden sinir köklerine baskı yapar hale geldiği bir hastalıktır. Sıklıkla duruş-oturuş bozukluğu, travma ve incitme gibi sebeplerden kaynaklanır. Belirtileri; boyun ve kola yayılan şiddetli ağrı ve genellikle eşlik eden kolda kuvvet kaybı ve uyuşukluk şeklinde özetlenebilir. Boyun fıtığında sinir kökü basısı nedeni ile yayılan ağrı dediğimiz boyundan başlayıp el parmaklarını ucuna kadar kendisini gösteren ağrı ve uyuşma şikayetleri olurken özellikli olmayan kas ağrısında ağrı pozisyona bağlı değişkenlik gösteren, çeşitli odaklarda zaman zaman gezen ve eforla artan karakterdedir".
"Araba sürmek ağrı yapabilir"
Masa başı işlerde çalışanların çoğunda boyun ağrısı şikayeti bulunduğuna dikkati çeken Op. Dr. Mehmet Serdar Balkan, gündelik hayattaki bazı durumların boyun fıtığını tetiklediğini şu şekilde anlattı: "Otururken öne eğilerek çalışmak, uzun süre boynu eğik şekilde sabit tutarak kitap okumak, el işi yapmak, bilgisayar-tablet kullanmak, araba sürmek; yatarak televizyon izlemek, aşırı spor ve boyun anatomisine uygun olmayan yastık seçimi gibi nedenlerle mekanik ağrılar ortaya çıkabilir. Bu ağrılar boyun fıtığı zemininde olabildiği gibi önceden bulgu vermezken tetikleyici bir durumdan sonra bulgu vermeye de başlayabilir. Özellikle ev işleri sırasında boyun yukarı ya da öne doğru sabitlenmiş şekilde iş görmek çoğu kez ev hanımlarını boyun fıtığı için potansiyel aday haline getirir. Perde asmak ya da elde bulaşık yıkamak gibi boynun belli bir pozisyonda uzun süre tutulduğu ve zorlandığı ev işleri de önde gelen sebeplerdendir".
"Masaj geçici fayda sağlar"
Dr. Balkan, yakı bandı yapıştırmak ya da masaj yaptırmanın pek bir etkisi olmadığını belirterek, tedavi yöntemlerini şöyle sıraladı: "Lokal sıcak uygulama etkisiyle geçici fayda sağlayabilir. Etkisi sınırlı olduğu gibi hastalığın doğal sürecine çok fazla tesir edemez. Boyun fıtığı tanısı alan hastaların büyük bir kısmı ameliyat dışı tedavilerle iyileşirler. Steroid olmayan antienflamatuar denen ağrı kesici ilaçlarla ağrının kontrolü, boyunluk kullanımı ve uygun fizik tedavi prosedürleri genellikle fayda sağlar. Cerrahi gerektiren boyun fıtıklarında, ameliyatlar günümüzde, mikro cerrahi olarak, önden veya arkadan olmak üzere iki şekilde yapılmakta. Daha çok önden yapılan boyun fıtığı ameliyatlarında, yemek ve soluk borusu ile şah damarı arasında güvenli bir sahadan disk mesafesi ulaşılır ve oradaki disk boşaltılmaya başlanarak, omuriliğin ve sinirlerin rahatladığı görülene kadar temizlenir. Böylece ağrı ve kuvvetsizliğe neden olan bası ortadan kaldırılmış olunur. Ardından uzun dönemde kifoz oluşmasını engellemek için araya ya kafes denilen kemik aşı ya da disk protezi denilen yapay protezler yerleştirilir. Arkadan yapılan ameliyatlarda ise kireçlemenin ve daralmanın ön planda olduğu kalınlaşmış bağ dokular ve fıtıklaşmalar temizlenebilir. Cerrahi tekniğe hastanın bulgularına ya da diskin nereden baskı yaptığına göre karar verilir".

 


Yapay zeka bot saldırıları sadece bir yılda 10 kat arttı

2024'te botlar ilk kez küresel internet trafiğinin insanlardan daha büyük bir kısmını oluşturdu (Unsplash)
2024'te botlar ilk kez küresel internet trafiğinin insanlardan daha büyük bir kısmını oluşturdu (Unsplash)
TT

Yapay zeka bot saldırıları sadece bir yılda 10 kat arttı

2024'te botlar ilk kez küresel internet trafiğinin insanlardan daha büyük bir kısmını oluşturdu (Unsplash)
2024'te botlar ilk kez küresel internet trafiğinin insanlardan daha büyük bir kısmını oluşturdu (Unsplash)

Yeni bir araştırmada, yapay zeka botları tarafından internette gerçekleştirilen siber saldırıların sayısının son bir yılda 10 kattan fazla arttığı bulundu.

Thales'in siber güvenlik araştırmacılarının hazırladığı 2026 Kötü Niyetli Bot Raporu'na göre, yapay zeka destekli botların günlük saldırı sayısı sadece bir yıl içinde 2 milyondan 25 milyona çıktı.

Raporda, "Yapay zeka destekli saldırılardaki bu artış önemli olsa da 2025'teki daha büyük değişim, internet altyapısında yapay zeka ve otomasyonun normalleşmesiydi" ifadelerine yer verildi.

Yapay zeka tabanlı saldırıların çok çeşitli sektörlerde ve coğrafyalarda gözlemlenmesi, yapay zeka destekli otomasyonun küresel ölçeğini ve erişimini vurguluyor.

Yapay zeka botlarının hedef aldığı sektörler, perakende ve iş dünyasından eğitim ve kamu sektörüne kadar uzanıyor.

Aynı raporda geçen yıl, 2024'teki tüm internet trafiğinin yarısından fazlasının botlardan oluştuğu ve bu eğilimin 2025'te de süreceği tespit edilmişti.

Botlar artık tüm internet trafiğinin yüzde 53'ünden fazlasını oluştururken, bu oran bir önceki yıl belirlenen yüzde 51'den daha yüksek.

İnternet trafiğinin yaklaşık yüzde 40'ı artık kötü niyetli bot denen yazılımlardan meydana geliyor. Bunlar, veri çalmak için tasarlanmış otomatik sistemlerden, internet sitelerini çökertmek amacıyla yoğun trafik gönderen botnetlere kadar uzanabiliyor.

2025'te bot saldırılarının en çok hedef aldığı ülke ABD olurken onu Avustralya, Birleşik Krallık ve Fransa izledi.

Kötü niyetli yapay zeka botlarının yükselişi, sürekli evrim geçiren bu tehdide karşı interneti korumakla görevli siber güvenlik uzmanları için yeni zorluklar yaratıyor.

Thales'in uygulama ve güvenlikten sorumlu genel müdürü Tim Chang, "Yapay zeka, otomasyonu kuruluşların engellemeye çalıştığı bir şeyden, aynı zamanda yönetmek zorunda oldukları bir şeye dönüştürüyor" diyor.

Artık işin zor kısmı botları tespit etmek değil. Botun, ajanın veya otomasyonun ne yaptığını, bunun iş amaçlarıyla uyumlu olup olmadığını ve kritik sistemlerle nasıl etkileşime girdiğini anlamak.

Independent Türkçe

 


Akreplerin ölümcül sırrı metallerde saklı çıktı

Çok iyi avcılar olan akrepler bazı metallerden de yararlanıyor (Mohamed Mousaid)
Çok iyi avcılar olan akrepler bazı metallerden de yararlanıyor (Mohamed Mousaid)
TT

Akreplerin ölümcül sırrı metallerde saklı çıktı

Çok iyi avcılar olan akrepler bazı metallerden de yararlanıyor (Mohamed Mousaid)
Çok iyi avcılar olan akrepler bazı metallerden de yararlanıyor (Mohamed Mousaid)

Bilim insanları, akreplerin iğne ve kıskaçlarını çinko ve demir gibi metallerle güçlendirdiğini tespit etti.

8 bacaklı araknidler olan akrepler, böcekleri kıskaçlarıyla yakalayıp zehirli iğnelerini saplayarak avlanıyor.

Avlarını etkisiz hale getirmek için bazı türler büyük kıskaçlarına, diğerleriyse iğnelerine daha çok bel bağlıyor.

Bilim insanları bazı akrep türlerinin vücudunda metaller bulunduğunu biliyordu ancak bunların avlanma biçimlerini nasıl etkilediği belirsizliğini koruyordu. Farklı türlerin avlanırken farklı vücut bölümlerini öne çıkarması, bu tercihlerle metal dağılımı arasında bir bağlantı olabileceğini düşündürüyordu.

Smithsonian Enstitüsü Ulusal Doğa Tarihi Müzesi'nden araştırmacılar, akreplerin "silah" gibi kullandığı uzuvlardaki metal içeriğinin avlanma biçimleriyle ilişkisini inceledi.

Ekip müzedeki koleksiyonlardan yararlanarak 18 akrep türünü X ışınları, elektron mikroskopları ve son derece ince lazerlerle analiz etti.

Bulguları hakemli dergi Journal of the Royal Society Interface'te bugün (29 Nisan) yayımlanan çalışmada çinko, manganez ve demir gibi metallerin belirli bölgelerde yoğunlaştığı görüldü.

Örneğin iğnelerin ucunda bir çinko tabakası, hemen arkasında ise manganez bulundu. Kıskaçların ise özellikle kesici kenarlarında çinko ve demir saptandı.

Araştırmacılar, eğer iğne veya kıskaçta yüksek oranda çinko varsa diğer uzuvda daha az çinko bulunduğunu tespit etti. Bu durum, bazı türlerin avlanırken iğneyi, bazılarınınsa kıskaçları daha çok kullanmasıyla örtüşüyor.

Bilim insanları ayrıca kıskaçları daha küçük ve zayıf olan türlerin bu vücut kısımlarında, diğerine göre daha fazla çinko ve demir olduğunu gözlemledi. Bu metaller, kıskaçları daha dayanıklı  hale getirmeye yarıyor olabilir. 

Araştırmacılar ince kıskaçların daha hızlı hareket ederek avı yakalamayı kolaylaştıracağını ancak kalın olanara kıyasla daha çabuk kırılacağını söylüyor. Bulgular, çinko ve demirin bu kırılganlığı azaltabileceğine işaret ediyor.

Yeni çalışma, bir türün avlanma davranışıyla kendine özgü metal bileşimi arasında açık bir evrimsel bağlantı olduğunu gösteriyor.

Bilim insanları çalışmadaki yöntemin, karıncalar, yaban arıları ve kırkayaklar gibi çeşitli vücut parçalarında metal bulunan türleri daha iyi anlamaya yaramasını umuyor.

Independent Türkçe, Interesting Engineering, Smithsonian Magazine, Journal of the Royal Society Interface


Şempanzeler hava durumunu öngörebiliyor mu?

Şempaneler genellikle daha sıcak, daha nemli ve rüzgara daha az maruz kalan yerlere yuva yapmayı tercih ediyor (Unsplash)
Şempaneler genellikle daha sıcak, daha nemli ve rüzgara daha az maruz kalan yerlere yuva yapmayı tercih ediyor (Unsplash)
TT

Şempanzeler hava durumunu öngörebiliyor mu?

Şempaneler genellikle daha sıcak, daha nemli ve rüzgara daha az maruz kalan yerlere yuva yapmayı tercih ediyor (Unsplash)
Şempaneler genellikle daha sıcak, daha nemli ve rüzgara daha az maruz kalan yerlere yuva yapmayı tercih ediyor (Unsplash)

Şempanzelerin yaklaşan hava koşullarını sezerek yuvalarını buna göre hazırlıyor olabileceği tespit edildi.

Şempanzeler ormanda geçirdikleri her günün sonunda kendilerine bir yuva hazırlayıp burada uyuyor. Genellikle ağaçlara yaptıkları bu yuvalar rüzgar ve yağmurdan korunmalarını sağlıyor.

Bugüne kadar şempanzelerin yuva yapma davranışıyla ilgili çalışmalar büyük ölçüde sıcak ortamlara odaklanıyordu.

Batı Avustralya Üniversitesi'nden doktora öğrencisi Hassan Al-Razi ve ekibi, bu davranışı daha soğuk ortamlarda incelemek için Ruanda'daki Nyungwe Ulusal Parkı'ndaki şempanzeleri bir yıl boyunca gözlemledi.

67 şempanzeyi takip eden araştırmacılar, bu primatların yuvalarını her zaman çevresel koşullara göre hazırladığını belirledi. Soğuk ve yağışlı havalarda yapılan sığınaklar daha kalın ve derindi; ayrıca daha iyi bir yalıtıma sahipti.

Bilim insanları daha sonra yuvaların özelliklerini, inşa edildikleri sıradaki ve sonraki gecenin hava durumuyla karşılaştırdı.

Bulguları hakemli dergi Current Biology'de dün (28 Nisan) yayımlanan çalışmaya göre yuvalar, yapıldıkları zamandaki hava koşullarından ziyade yaklaşan gecenin koşullarına daha çok uyumluydu.

Bu durum, şempanzelerin hava durumunu tahmin etme ve kararlarını yalnızca o anki koşullara göre değil, geleceğe dönük bir öngörüyle de verebiliyor olabileceğine işaret ediyor.

Çalışmanın yazarları örneğin kuşların barometrik basınç değişikliklerini algılayıp yaklaşan fırtınalardan kaçtığına değiniyor.

Şempanzeler de sıcaklık, nem veya atmosfer basıncındaki değişimler gibi çevresel ipuçlarını yakalıyor olabilir.

Araştırmacılar, şempanzelerin her gece yuva yapmaya sadece birkaç dakika ayırdığını ve neden her gün dayanaklı sığınaklar yapmadıklarını bilmediklerini söylüyor. Bunun basitçe enerji tasarrufundan kaynaklanması da mümkün.

Yeni çalışma şempanzelerin özel bir beceriye sahip olabileceğine işaret etse de bilim insanları, mevcut bulguların kesin bir yargıya varmak için yeterli olmadığını belirtiyor.

Al-Razi, Conversation için kaleme aldığı yazıda "Bu durum, şempanze davranışlarının, daha sonraki koşullarla ilişkili çevresel sinyallere tepki vermeyle tutarlı olduğunu gösteriyor" diyerek ekliyor: 

Her halükarda şempanzeler çevrelerine karşı olağanüstü bir duyarlılık sergiliyor ve içinde nasıl yaşayacaklarını iyi biliyorlar.

Independent Türkçe, IFLScience, Conversation, Current Biology