​Jovanovich: Trump, yalanlarıyla itibarımı zedeliyor

ABD’nin eski Kiev Büyükelçisi Mary Jovanovich (AP)
ABD’nin eski Kiev Büyükelçisi Mary Jovanovich (AP)
TT

​Jovanovich: Trump, yalanlarıyla itibarımı zedeliyor

ABD’nin eski Kiev Büyükelçisi Mary Jovanovich (AP)
ABD’nin eski Kiev Büyükelçisi Mary Jovanovich (AP)

ABD’nin eski Kiev Büyükelçisi Mary Jovanovich, Başkan Donald Trump’ın azli soruşturması kapsamında halka açık bir duruşma oturumunda İstihbarat Komitesi huzurunda ifade verdi.
Demokratların egemen olduğu Temsilciler Meclisi’ndeki oturumda bazı başlıklar öne çıktı.
Başkan Trump, milyonlarca Amerikalının televizyonda canlı olarak izlediği söz konusu oturumda ifade veren 33 yaşındaki Dışişleri Bakanlığı diplomatı Jovanovich hakkında şaşırtıcı açıklamalarda bulundu.
Trump, duruşma devam ederken Twitter hesabından Jovanovich’e saldırarak “Mary Jovanovich, nereye gittiyse orda işler kötüye gitti. Somali’deydi, orada ne oldu? Ukrayna’ya gidişinde ise Ukrayna Devlet Başkanı’yla ikinci telefon görüşmemde Jovanovich hakkında olumsuz bir şekilde konuştu. ABD Başkanı’nın, idaresinde hizmet edecek büyükelçileri tayin etme hakkı vardır” ifadelerinde bulundu.
Bu açıklamaların bir kısmını okuyan Temsilciler Meclisi İstihbarat Komitesi Başkanı Adam Schiff, duruşma salonundaki herkes bu ifadelere şaşırırken, Jovanovich’ten bunlara cevap vermesini istedi. Jovanovich’in “Bu, çok korkutucu” cevabı üzerine Schiff, “Buradaki bazılarımız, şahitlerin korkutulmasını çok ciddiye alıyor” dedi.
Trump’ın söz konusu açıklamaları, Jovanovich’in Trump'ın kişisel avukatı Rudy Giuliani’nin başlattığı bir kampanya sonucunda Mayıs ayında Ukrayna’nın başkenti Kiev’den geri çağrılmasının ardından yaşadığı hayal kırıklığını anlatmasından sonra geldi.
Jovanovich, Trump’ın 25 Temmuz'da Ukraynalı mevkidaşı Vladimir Zelenskiy ile yaptığı konuşmada kendisinden bahsederek onu ‘kötü haber’ olarak nitelendirmesinden duyduğu üzüntü ve şaşkınlığı ifade etti.
Georgetown Üniversitesi'nde ders veren ve hala Dışişleri Bakanlığı çalışanı olan Jovanovich, Trump’ın kendisi hakkında bazı sıkıntılar yaşayacağını söylediğini öğrendiğinde bunu bir çeşit tehdit olarak algıladığını belirterek “Metni okuduğum o an çok kötüydü. Beni o sırada gören bir kişi, rengimin solduğunu ifade etti” dedi.
Aynı zamanda Jovanovich, Giuliani’nin Ukraynalı birkaç yolsuzluk suçlusuyla beraber neden kendisini hedef alan bir karalama kampanyası yürüttüğünü anlamadığını belirtti. Hakkındaki asılsız suçlamalar ve yanlış bilgilendirmelere kurban gittiğini ifade etti.
Trump’ı asla aleni bir şekilde eleştirmediğini belirten Jovanovich, “Başkanın, istediği zaman herhangi bir nedenden dolayı idaresinde hizmet edecek büyükelçileri tayin etme hakkı olduğu hususunda şüphe duymuyorum. Yalnızca, yalan söyleyerek beni itibarsızlaştırmasının nedenini anlamıyorum” dedi.
Cumhuriyetçi Temsilciler, 2020 Başkanlık seçimleri adayı olan Joe Biden’ın oğlu Hunter Biden hakkında sorular yöneltti. Hunter Biden babası, eski Başkan Barack Obama’nın yardımcılığını yaptığı sırada Ukraynalı ‘Borisma’ gaz şirketinin yönetim kurulundaydı. Başkan Trump da 25 Temmuz’da Zelenskiy ile yaptığı telefon konuşmasında Biden ailesinin soruşturulmasını istemişti. Jovanovich ise söz konusu soruya “Bunun bir çıkar çatışması gibi göründüğünü düşünüyorum” cevabını verdi.
Jovanovich, Kiev’den geri çağrılması hususunda Dışişleri Bakanı Mike Pompeo'dan yeterli destek alamadığı için hayal kırıklığına uğradığını belirtti.
Büyükelçi, ayrıca şu açıklamaları yaptı: “Kriz, artık sadece bireyleri değil tüm kurumu etkiliyor. Dışişleri Bakanlığı içinde küresel düzeyde karmaşık bir aşamada bir boşluk yaratılıyor. Şimdi diplomatlarımızı zayıflatma zamanı değil”.
Demokrat ve Cumhuriyetçi milletvekilleriyle avukatlar, art arda sorularını yöneltirken Jovanovich ise tutarlı ve istikrarlı bir şekilde sorulara net cevaplar verdi. Bazen sadece “Evet” ya da “Hayır” dedi.
Ancak bu konuların ailesi içindeki yankılarına cevap vermekten kaçınarak “Bu konuya girmeyi gerçekten istemiyorum, ancak sorduğunuz için teşekkürler. Açıkçası çok zor ve acı bir dönemdi. Sahip olduğumuz tek şey itibarımızdı” ifadelerinde bulundu.
Jovanovich’in ifadesini tamamlaması ve Adam Schiff’in söz konusu duruşmanın sona erdiğini ilan etmesinin ardından, salonda bulunan katılımcılardan alkış sesleri geldi. Bu, bu tür duruşmalarda nadir görünen bir durumdu.



Panama Kanalı krizinde karar: Çin’e diplomatik darbe vuruldu

Çin devletine ait şirketler de Panama Kanalı'ndaki ihalelere girmişti (Reuters)
Çin devletine ait şirketler de Panama Kanalı'ndaki ihalelere girmişti (Reuters)
TT

Panama Kanalı krizinde karar: Çin’e diplomatik darbe vuruldu

Çin devletine ait şirketler de Panama Kanalı'ndaki ihalelere girmişti (Reuters)
Çin devletine ait şirketler de Panama Kanalı'ndaki ihalelere girmişti (Reuters)

ABD ve Çin arasındaki Panama Kanalı tartışması, Hong Kong merkezli CK Hutchison şirketiyle ilgili verilen kararın ardından tekrar alevleniyor. 

Panama Yüksek Mahkemesi'nin sitesinde dün gece açıklanan kararda, CK Hutchison'ın liman sözleşmesinin "Anayasa'ya aykırı olduğu" hükme bağlandı.  

Çinli iş insanı Li Ka-shing'in sahibi olduğu şirket, kanalın her iki yakasında da tesise sahip. Balboa ve Cristobal adlı limanları işleten firma, ABD Başkanı Donald Trump'ın Çin'in Panama Kanalı'nın kontrolünü ele geçirdiğini iddia etmesiyle başlayan diplomatik krizin ortasında kalmıştı. 

Buna çözüm olarak firma Panama Kanalı'nın iki yakasındaki stratejik limanlara ait hisselerini, Amerikan varlık yönetim şirketi BlackRock liderliğindeki konsorsiyuma 22,8 milyar dolar karşılığında satmayı 4 Mart'ta kabul etmişti.

Ancak Pekin, sert tepki gösterdiği satış işlemleri hakkında inceleme başlatmıştı. Ayrıca CK Hutchison Holdings'in limanlarla ilgili Panama yönetimine 300 milyon dolara yakın borcu olduğu da bildirilmişti.

New York Times (NYT) ve Wall Street Journal (WSJ), henüz tamamlanmayan anlaşmanın mahkeme kararından nasıl etkileneceğinin belirsiz olduğunu yazıyor. 

WSJ'nin analizinde, firmanın limanlardaki faaliyetlerini durdurmak zorunda kalabileceğine dikkat çekiliyor. Şirketin, Yüksek Mahkeme kararına itiraz hakkı yok ancak kararla ilgili çeşitli açıklamalar isteyerek lisans iptal sürecini uzatabilir. 

Panama yönetiminin, lisans iptalinin ardından yeni ihale süreci başlatılana kadar limanları yönetmesi için bir şirketi görevlendirebileceği belirtiliyor.

Panama Yüksek Mahkemesi'nin kararında "siyasi baskının önemli rol oynadığı" savunuluyor. Kararın "Başkan Trump için Batı Yarımküre'deki güvenlik hedeflerinde bir zafer kazandırdığı, Çin'in ise bölgedeki etkisini zayıflattığı" ifade ediliyor. 

ABD'nin 3 Ocak'ta Venezuela'ya düzenlediği baskında lider Nicolas Maduro ve eşi Cilia Flores'i kaçırmasıyla Çin'in halihazırda Latin Amerika'daki önemli bir müttefikini yitirdiği hatırlatılıyor.

Independent Türkçe, Wall Street Journal, New York Times


İran senaryoları: Trump, Amerikan komandolarını gönderebilir

Trump, İran'a saldırı planlarını askıya aldığını söyledikten sonra bile askeri müdahale tehditlerini sürdürüyor (Reuters)
Trump, İran'a saldırı planlarını askıya aldığını söyledikten sonra bile askeri müdahale tehditlerini sürdürüyor (Reuters)
TT

İran senaryoları: Trump, Amerikan komandolarını gönderebilir

Trump, İran'a saldırı planlarını askıya aldığını söyledikten sonra bile askeri müdahale tehditlerini sürdürüyor (Reuters)
Trump, İran'a saldırı planlarını askıya aldığını söyledikten sonra bile askeri müdahale tehditlerini sürdürüyor (Reuters)

ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’a kara harekatı seçeneğini değerlendirdiği belirtiliyor.

Kimliklerinin paylaşılmaması şartıyla New York Times'a (NYT) konuşan yetkililer, İran'a saldırı seçenekleri arasında Amerikan komandolarının ülkeye gönderilmesinin yer aldığını söylüyor. 

Bu plana göre özel harekatçılar, ABD'nin haziranda düzenlediği saldırıda hasar görmeyen nükleer tesislere saldırı düzenleyecek. 

NYT, Amerikan komandolarının İran ve benzeri hedef ülkelere girerek nükleer tesisleri veya diğer stratejik değere sahip hedefleri vurmak için uzun süredir özel eğitim aldığını yazıyor. 

Analizde "en riskli seçenek" diye nitelenen alternatifle ilgili Beyaz Saray'ın net bir karara varmadığı aktarılıyor. 

Trump, önceden İran'a kara saldırısı hakkında çekincelerini dile getirmiş, 1979 İslam Devrimi'nin ardından patlak veren rehine krizini hatırlatmıştı. 

ABD'nin Tahran Büyükelçiliği'ni basan İranlılar, 52 Amerika vatandaşını 444 gün boyunca rehin tutmuştu. Dönemin ABD Başkanı Jimmy Carter, 1980'de Kartal Pençesi Operasyonu'nu başlatarak Delta Force birliklerini İran'a göndermiş, başarısız harekatta bir İranlı sivil ve 8 Amerikan askeri ölmüştü.

Trump, 11 Ocak'ta NYT'de yayımlanan söyleşisinde, Venezuela'ya düzenledikleri kara operasyonunun Carter'ın harekatı gibi başarısızlığa uğramadığını vurgulayarak övünmüştü. 

Amerikan gazetesinin analizine göre Pentagon'un Trump'a sunduğu seçenekler arasında, ülkedeki askeri ve güvenlik tesislerine saldırı düzenleyerek dini lider Ali Hamaney'in devrileceği koşulları oluşturmak da yer alıyor. 

İsrail ise hazirandaki saldırıların ardından İran'ın balistik füze programını büyük ölçüde yeniden inşa ettiğini savunuyor. Tel Aviv yönetimi, ABD'nin İran'a saldırması halinde Tahran'dan kuvvetli bir misilleme geleceğini düşünüyor. 

Bu nedenle İsrail'in, ABD'yle ortak operasyon düzenleyerek İran'ın balistik füze tesislerini vurmak istediği aktarılıyor.

Wall Street Journal'ın 28 Ocak'taki analizinde, Devrim Muhafızları'nın elinde İsrail'e ulaşabilecek yaklaşık 2 bin adet orta menzilli balistik füze ve önemli miktarda kısa menzilli füze stoku bulunduğu belirtilmişti.

Trump, İran riyalinin döviz karşısında çakılmasıyla 28 Aralık'ta patlak veren eylemlerde, göstericilerin vurulması veya idam edilmesi halinde askeri müdahale tehdidinde bulunmuş, daha sonra operasyonu askıya almıştı.

İran devleti eylemlerdeki can kaybına dair ilk açıklamayı 21 Ocak'ta yapmıştı. Güvenlik güçleri ve siviller dahil 3 bin 117 kişinin hayatını kaybettiği duyurulmuştu. 

Ancak ABD merkezli İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), gösterilerde çıkan olaylarda 6 bin 373 kişinin hayatını kaybettiğini, 42 bin 486 kişinin gözaltına alındığını savunmuştu.

Independent Türkçe, New York Times, Wall Street Journal


Ukrayna ordusunda insan gücü eriyor: “2 milyon kişi asker kaçağı”

ABD arabuluculuğundaki ateşkes anlaşmalarından sonuç çıkmazken, Rusya-Ukrayna cephesindeki kayıplar artıyor (Reuters)
ABD arabuluculuğundaki ateşkes anlaşmalarından sonuç çıkmazken, Rusya-Ukrayna cephesindeki kayıplar artıyor (Reuters)
TT

Ukrayna ordusunda insan gücü eriyor: “2 milyon kişi asker kaçağı”

ABD arabuluculuğundaki ateşkes anlaşmalarından sonuç çıkmazken, Rusya-Ukrayna cephesindeki kayıplar artıyor (Reuters)
ABD arabuluculuğundaki ateşkes anlaşmalarından sonuç çıkmazken, Rusya-Ukrayna cephesindeki kayıplar artıyor (Reuters)

Ukrayna ordusu, Rusya’ya karşı savaşacak asker bulmakta zorlanıyor. 

Wall Street Journal’ın analizinde, Ukrayna açısından bu yıl savaşın gidişatını belirleyecek en önemli unsurlar arasında insan gücünün yer aldığı belirtiliyor. 

Genç askerleri hızlı şekilde yetiştirip cepheye göndermek için tasarlanan "Sözleşme 18-24" programının, deneyimsiz kişileri tehlikeli savaş bölgelerine göndererek önemli kayıplara yol açtığına dikkat çekiliyor. 

18 yaşına girdiği gibi yoğun çatışmaların yaşandığı Pokrovsk cephesine gönderilen Kirilo Horbenko’nun ekimde ölmesi de buna örnek gösteriliyor. Genç asker sadece 6 ay görev yapabilmiş.

Program, genç askerlere yüksek maaş ve üniversite kontenjanı dahil çeşitli avantajlar sunarken, karşılığında 6 aylık askeri eğitim veriyor.

18 yaşındaki Vıyaçeslav Malets de ailesinin isteğine karşı gelerek geçen yıl Almanya'dan memleketi Ukrayna'ya dönüp savaşa girdi. Programa katılan ilk asker olan Malets, cephedeki hizmetlerinden dolayı Devlet Başkanı Volodimir Zelenski tarafından eylülde madalyayla ödüllendirildi.

Ancak genç savaşçı, bir ay sonra Pokrovsk cephesinde mayına basarak yaşamını yitirdi. 

Bu gelişmelerin ardından program, 18-24 yaşındaki gençleri cepheden uzaktaki drone operasyonu görevlerine yönlendirmeye başladı.

14 Ocak’ta göreve başlayan Savunma Bakanı Mihaylo Federov, bu pozisyondaki ilk açıklamasında insan gücü sıkıntısına dikkat çekmiş, 2 milyon Ukraynalının askerlikten kaçtığını söylemişti.

Ayrıca 200 binden fazla askerin firar ettiğini, bunun Ukrayna ordusunun beşte birine tekabül ettiğini vurgulamıştı. 

Ukrayna'nın cephe hatlarını düzenli olarak ziyaret eden ABD merkezli düşünce kuruluşu Dış Politika Araştırma Enstitüsü’nden Rob Lee, şunları söylüyor: 

İnsan gücü, 2026’da Ukrayna'nın savaş alanında nasıl bir performans göstereceğini belirleyecek en önemli unsur. Bu, aynı zamanda Rusya'nın ne kadar ilerleyebileceğini de belirleyecek.

Washington merkezli düşünce kuruluşu Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nin (CSIS) raporuna göre, Rusya'nın Şubat 2022'deki saldırısıyla başlayan savaşta yaklaşık 2 milyon kişi öldü, yaralandı ya da kayboldu. 

Çalışmada, Rusya'nın yaklaşık 1,2 milyon kayıp verdiği ifade ediliyor. Ukrayna içinse bu rakam 600 bin civarında. 

Rus ordusunda 275 bin ila 325 bin askerin hayatını kaybettiği, Ukrayna ordusundaysa 100 bin ila 140 bin askerin yaşamını yitirdiği aktarılıyor.

Independent Türkçe, Wall Street Journal, New York Times