Lübnan devrimi sokaklara geri döndü

Beyrut’un merkezinde parlamento yolu üzerindeki Lübnanlı eylemciler (AP)
Beyrut’un merkezinde parlamento yolu üzerindeki Lübnanlı eylemciler (AP)
TT

Lübnan devrimi sokaklara geri döndü

Beyrut’un merkezinde parlamento yolu üzerindeki Lübnanlı eylemciler (AP)
Beyrut’un merkezinde parlamento yolu üzerindeki Lübnanlı eylemciler (AP)

Jacqueline Mubarak
Lübnan’ın başkenti Beyrut’ta ‘bedel ödemeyeceğiz’ sloganları ile sokaklara akın eden eylemciler, yaklaşık iki haftalık sakinliğin ardından yeniden protesto gösterilerine başladı.
Halk hareketi, Noel ve yeni yılın gelişiyle eş zamanlı olarak hava koşullarının kötüleşmesi de dahil birçok gelişmeyle birlikte kısa süreliğine bir sakinlik dönemine girmişti. Halk hareketi çevreleri ise söz konusu sakinliğin, protestoların sonuçlarını ve atılacak adımların ayrıntılı şekilde gözden geçirilmesi için yetkililere bir fırsat sağladığına inanıyor.
Halk hareketi, ‘herkes derken herkesi kastediyoruz’ sloganı altında yolsuzluğa bulaşmış bir otoritenin devrilmesi amacıyla patlak verirken, yolsuzlukla mücadele edebilen bir hükümet çağrısında bulundu.
Halk hareketi, barışçıl mı?
Ancak tekrarlanan halk hareketi, gösterilerin yaklaşık iki hafta boyunca duraksamasının bir sonucu olarak, şiddete dönüşeceği endişesiyle barışçıl yoldan sapmaya başladı. Zira son günlerde Sünni ve Şii sokaklar arasında mezhep çatışmaları da yaşandı.
Halk hareketi sözcüsü, tırmanış ve şiddet suçlamalarını reddederken, hareketin hala barışçıl olduğunu vurguladı. Sözcü, siyasi güçlerin, halk hareketini kışkırtmak için girişimlerde bulunduğuna dikkati çekti.
Bu girişimlere dahil olmayı reddettiklerini vurgulayan sözcü, öfkelerini ifade etmek için farklı bir hareket başlatabileceklerini belirtti.
Öte yandan eylemciler, başta Temsilciler Meclisi yolu olmak üzere Lübnan genelinde yolları yeniden araç trafiğine kapatırken, politikacıları kamuya açık alanlardan kovarak yeni bir eylem başlattı.
Öyle ki eski Başbakan Fuad Sinyora, eşiyle birlikte Amerikan Üniversitesi’nden kovulurken, Temsilciler Meclisi Başkan Yardımcısı Eli el-Farazli de bir restorandan kapı dışarı edildi. Eski Milletvekili Ahmed Fatfat da benzeri bir eyleme maruz kalarak, Ticaret ve Sanayi Odası binasından kovuldu.
Tırmanış devam ediyor
Halk hareketi liderleri, eylemlerin sokaklara dönüşünün planlanmış bir durum olduğunu ancak eylemcilerin, siyasi hareketin sonuçlarının değerlendirilmesi beklentisiyle bir ‘duraklama sürecine’ izin verdiğini belirtti. Hareketin liderleri, bu sürecin kendilerine de yeni bir siyasi gerçeklik ortaya koyamayan siyasi otoritenin yaşadığı entelektüel acizliğe karşı yeni bir direniş fırsatı sağladığını ifade etti. Aynı şekilde siyasi otoritenin, günlük yaşamsal sorunlar, finansal ve bankacılık krizleriyle ilgili başarısızlığının da devam ettiği, bu durumun da her gün bankaların önünde toplanan vatandaşların öfkelerini artırdığını vurguladı.
Öte yandan halk hareketi liderleri, “Acılar çoğalıyor, gerginlikler de. Sokaklarda bir liderliğin bulunmadığı doğru. Ancak ilerleyen adımlarda birbirleriyle iletişim kuran ve koordine sağlayan gruplar olabilir. Bu adımlarla, otoriteyi devirme hedeflerini gerçekleştirmek için yoğun bir çaba sarf ediliyor. İstifa eden başbakan, sokakların talep ettiği tek gelişme değil. Aksine yönetimdeki, özellikle de piramidin en tepesindeki yetkililerin istifası isteniyor” açıklamasında bulundu.
Independent Arabia'nın haberine göre halk hareketi programının net olduğunu belirten söz konusu liderler, bağımsız bir hükümet tarafından denetlenen, erken parlamento seçimlerinin yapılmasının öncelikleri olduğunu vurguladı.
Faaliyetler
Halk hareketi liderleri, faaliyetlerinin hafta sonu başladığını ve bugün itibariyle daha da hız kazanacağını ifade etti. Direnişin başlangıcından bu yana alışılmış her eylemin değişeceğini söyleyen liderler, ‘öğrencilerin sokaklara döneceğini, ara ve ana yolların trafiğe kapatılacağını, gösteri ve oturma eylemlerinin yöneticilerin evleri ve yönetim merkezlerini de içereceğini’ vurguladı. Söz konusu liderler, “Çok kayıp verdik, çok yol kat ettik ve durmamamız gerekiyor. Duraklamamızdan faydalanıp insanları rahatlatmaya çalıştılar. Halkı düşünüyoruz, çünkü onlardan biriyiz ve yalnızca onların çıkarlarını düşünüyoruz” dedi.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.