Fas’ta koronavirüsten ikinci ölüm vakası kaydedildi

​Marakeş'te Cami-ül Fena Meydanı'nda kapalı olan dükkanlar (AFP)
​Marakeş'te Cami-ül Fena Meydanı'nda kapalı olan dükkanlar (AFP)
TT

Fas’ta koronavirüsten ikinci ölüm vakası kaydedildi

​Marakeş'te Cami-ül Fena Meydanı'nda kapalı olan dükkanlar (AFP)
​Marakeş'te Cami-ül Fena Meydanı'nda kapalı olan dükkanlar (AFP)

Fas Sağlık Bakanlığı dün yaptığı açıklamada, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) dolayısıyla ikinci ölümün kaydedildiğini bildirdi. Açıklamada hayatını kaybeden 75 yaşındaki vatandaşın Salé şehrinden olduğu belirtildi.
Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, yeni bir korona vakasının daha kaydedildiği ve bu vakanın Fas Pasteur Enstitüsü laboratuvarında doğrulandığı belirtildi. Bu kişinin Fransa'dan gelen Kazablankalı bir Fas vatandaşı olduğunun kaydedildiği açıklamada, vatandaşın sağlık durumunun iyi olduğu ve endişe edecek herhangi bir şey olmadığı ifade edildi. Ayrıca açıklamada hastanın şu anda Kazablanka'daki bir hastanede gözetim altında tutulduğu ve koronavirüse yakalanan vatandaşların sayısının 38’e yükseldiği bildirildi.
Sağlık Bakanlığı, virüsün bulaşıp bulaşmadığını tespit etmek için biyolojik analiz yapmaya yetkili olan kurumların Rabat Ulusal Sağlık Enstitüsü, Fas Pasteur Enstitüsü ve Rabat’taki 5. Muhammed Askeri Hastanesi olduğunu bildirdi.
Diğer yandan başsavcı tarafından yapılan açıklamada, Fas mahkemeleri savcılıklarına, koronavirüs ile ilgili yanlış haberler yayınlayan kimselere karşı sert önlemler alınması hususunda talimat verildi. Ayrıca başsavcı, adli polis tarafından konuyla ilgili araştırmaların yapıldığını dile getirdiği açıklamasında, bu tür haberler yayınladığından şüphelenen bazı kişiler hakkında kamu davası açıldığını vurguladı.
Fas İçişleri Bakanlığı ise bazı şehirlerin giriş ve çıkışlarının kapatılması, ulusal güvenlik ve sivil koruma faaliyetlerinin dondurulması hakkında yanlış bilgiler içeren bir bildirinin dolaşımda olduğunu belirttiği açıklamasında, İçişleri Bakanlığı genel merkezinde olağanüstü hal için acil bir toplantı yapıldığını ifade etti. Bakanlık, sosyal medya sitelerinde dolaşımda olan bildiride yer alan bilgilerin asılsız olduğunu dile getirdi.
İçişleri Bakanlığı, virüsün yayılımının önlenmesi için alınan tüm önlemlerin ve ihtiyati tedbirlerin resmi kanallardan açıklandığını belirtti. Ayrıca bakanlık, vatandaşların güvenliğini tehlikeye atacak şekilde asılsız haberler yapan ve yayınlayan kimseler hakkında kanuni işlemlerin başlatılacağını vurguladı.
Öte yandan İçişleri Bakanlığı ile Tarım, Balıkçılık, Kırsal Kalkınma, Su ve Orman Bakanlığı’nın aldığı ortak bir kararla, Fas'taki pazarlarda arzın devamlılığını sağlamak adına orta ve büyük ölçekteki ticari sebze ve meyve dükkanlarına doğrudan tedarik sağlanmasına izin verildi. Tarım ve Balıkçılık Bakanlığı dün yaptığı açıklamada, piyasalarda arzın devamlılığını sağlamak için alınan kararın yarından itibaren yürürlüğe gireceğini ve bir ay boyunca devam edeceğini belirtti.
Hava Taşımacılığı, El Sanatları ve Sosyal Ekonomi Bakanı Nadiye Fettah el-Alevi, koronavirüsün ülke  turizm sektörüne yönelik olumsuz etkilerinin azaltılması için sahada çalışan yüklenicilere destek olmak ve turizm alanındaki iş sahasının mümkün olduğunda korunması için bir tedbir paketi hazırlandığını dile getirdi. Özellikle uluslararası uçuşların askıya alınması ile birlikte turizmin, ciddi bir şekilde etkilenen ekonomik sektörlerden olduğunu ifade eden el-Alevi, b r yandan vatandaşların sağlığını korumak ve öte yandan ulusal ekonomiyi desteklemek için bir milyar dolar tutarında bir fon tahsis edileceğini söyledi.
Fas Başbakanı Saadettin el-Osmani yaptığı açıklamada, parlamento üyelerinin koronavirüs ile mücadele için oluşturulan özel fona bir aylık maaşlarını hibe ederek katkıda bulunacaklarını belirtti.
Fas Temsilciler Meclisi (TM) ve Danışmanlar Meclisi (DM) üyeleri, koronavirüs salgını ile mücadele bağlamında başlatılan ulusal seferberlik çabalarına bir aylık maaşlarını bağışlayarak destek olmaya karar verdiler. Her iki meclis tarafından yapılan ortak açıklamada, bu kararın parlamento grup başkanlarının her iki parlamento başkanıyla koordineli bir şekilde başlattıkları girişim kapsamında geldiği kaydedildi.



ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
TT

ABD’nin İsrail Büyükelçisi, Gazze'de yaşanan insanlık dramına karşı uyarıları engelledi

İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)
İsrail’in Gazze Şeridi’ne yönelik askeri operasyonu sırasında, kuzeydeki Beyt Lahiya’da ağır hasar gören Filistinlilere ait evler (18 Aralık 2024 – Reuters)

ABD Uluslararası Kalkınma Ajansı (USAID) çalışanları, 2024’ün ilk aylarında, Gazze’nin kuzeyinde gıda ve tıbbi yardım eksikliğinin kritik boyutlara ulaştığına dair uyarılarını, dönemin ABD Başkanı Joe Biden yönetimindeki üst düzey yetkililere iletti. Şarku'l Avsat'ın Reuters’tan aktardığı habere göre, söz konusu uyarılar kurum içi yazışmalar yoluyla yapıldı.

Hamas’ın 7 Ekim 2023’teki saldırılarının ve İsrail’in Gazze’ye kara harekâtının üzerinden üç ay geçtikten sonra hazırlanan iç mesajda, Ocak ve Şubat aylarında iki aşamada bölgeye giden Birleşmiş Milletler çalışanlarının sahada gözlemlediği sarsıcı manzaralar ayrıntılı biçimde yer aldı.

frgtyu7
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Beyt Lahiya’da, hayır mutfağından pişmiş yemek almak için bekleyen Filistinliler, 28 Nisan 2025 (Reuters)

Çalışanlar, yollarda insan uyluk kemiği ve başka kemikler gördüklerini, araçlarda bırakılmış cesetlere rastladıklarını aktardı. Ayrıca özellikle gıda ve temiz içme suyu başta olmak üzere insani ihtiyaçlarda “felaket düzeyinde” bir eksiklik bulunduğunu vurguladılar.

Ancak Reuters’in görüştüğü dört eski yetkili ile incelenen belgelere göre, ABD’nin İsrail Büyükelçisi Jack Lew ve yardımcısı Stephanie Hallett, telgrafların yeterli tarafsızlık içermediği gerekçesiyle ABD hükümeti içinde daha geniş biçimde dağıtılmasını engelledi.

Gazze’deki duruma resmî itiraf meselesi

Altı eski ABD’li yetkili, Şubat 2024’te gönderilen telgrafın, yılın ilk yarısında iletilen ve İsrail’in Gazze’ye yönelik savaşı nedeniyle sağlık, gıda, hijyen koşullarındaki hızlı bozulmayı ve toplumsal düzenin çöküşünü belgeleyen beş telgraftan biri olduğunu söyledi.

vf
Gazze Şeridi’nin kuzeyindeki Cibaliye’de, savaşta yıkılan binaların enkazı arasında yürüyen Filistinliler, 6 Ocak 2026 (Reuters)

Reuters bu telgraflardan birini inceledi. Diğer dört telgrafın da Lew ve Hallett tarafından “tarafsızlık” kaygısıyla engellendiğini, içeriklerini bilen dört eski yetkili doğruladı.

Üç eski ABD’li yetkili, bu telgraflardaki ayrıntıların olağanüstü derecede sarsıcı olduğunu ve yönetim içinde geniş biçimde paylaşılsaydı üst düzey karar alıcıların dikkatini çekeceğini belirtti. Yetkililere göre bu durum, Biden’ın aynı ay yayımladığı ve ABD istihbarat ve silah tedarikini İsrail’in uluslararası hukuka uyumuna bağlayan ulusal güvenlik muhtırasına yönelik denetimi de sıkılaştırabilirdi.

O dönem USAID’de Batı Şeria ve Gazze’den sorumlu bilgi birimi başkan yardımcısı olan Andrew Hall, “Telgraflar insani bilgiyi aktarmanın tek yolu değildi; ancak büyükelçinin Gazze’deki gerçek durumu resmen kabul etmesi anlamına gelirdi” dedi.

ABD’nin Kudüs Büyükelçiliği, bölgedeki diğer büyükelçiliklerden gelenler de dahil olmak üzere Gazze’ye ilişkin telgrafların çoğunun hazırlanması ve dağıtımını denetliyordu. Üst düzey bir eski yetkili, Büyükelçi Lew ve yardımcısı Hallett’in sık sık USAID yönetimine, telgraflardaki bilgilerin zaten medyada geniş biçimde yer aldığını söylediklerini aktardı.

Eski Dışişleri Bakanı Antony Blinken ile Biden’ın temsilcileri, söz konusu telgrafların hiçbir zaman ABD hükümetinin üst kademelerine ulaşmadığı iddiasına ilişkin yorum taleplerine yanıt vermedi.

Gazze savaşı, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te düzenlediği ve 1.250’den fazla kişinin öldüğü saldırıların ardından başladı. Filistin Sağlık Bakanlığı verilerine göre Gazze’de hayatını kaybedenlerin sayısı 71 bini aştı.

ABD Başkanı Donald Trump, geçen yıl eylülde Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun yanında Gazze için barış planını açıklamış olsa da, çatışmalar durmadı. Filistin Sağlık Bakanlığı’na göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaklaşık 481 kişi daha öldürüldü.

Biden yönetiminin savaş boyunca İsrail’e verdiği destek, Demokrat Parti içinde derin bir bölünmeye yol açtı ve konu parti adayları açısından hâlâ çözülmüş değil. Reuters/Ipsos’un geçen ağustosta yaptığı ankete göre, Demokratların yüzde 80’inden fazlası İsrail’in Gazze’deki askerî karşılığının aşırı olduğunu ve ABD’nin açlık riskiyle karşı karşıya olan Gazze halkına yardım etmesi gerektiğini düşünüyor.


Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
TT

Hamas'ın silahları birkaç gün içinde arabulucuların masasında olacak

Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)
Filistinli bir çocuk, Gazze Şeridi'nin merkezindeki Deyr el-Belah'ın kuzeyinde bulunan Nuseyrat kampında yıkılmış binaların yakınındaki bir tarladan çiçek topluyor (Arşiv-AFP)

Gazze'de Filistinli gruplar içindeki kaynaklar Şarku’l Avsat'a, Hamas ile silah meselesi konusunda "genel istişarelerin" devam ettiğini doğruladı. Bir kaynak, "özellikle Gazze Şeridi'ndeki hükümet operasyonlarının (Gazze İdari Komitesi'ne) devredilmesiyle birlikte, grupların silahları konusunda arabulucularla daha ciddi görüşmelerin önümüzdeki günlerde başlayacağını" ifade etti.

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Hamas ve diğer grupların silahsızlandırılmasını ateşkesin ikinci aşamasının uygulanması için temel bir koşul olarak görürken, Filistin hareketi silahlarının akıbetini bu konuda "ulusal bir uzlaşmaya" bağlıyor.

Hamas'tan bir kaynak Şarku’l Avsat'a, silahların akıbeti konusunun "kamuoyu istişareleri" aşamasında olduğunu söyledi.

Kaynaklar, "kapsamlı ve kapsayıcı bir ulusal çerçeve" oluşturulmasının gerekliliğini vurguladı. Ayrıca, "Filistinli gruplarla bazı istişarelerin yapıldığını ve bu konuyu ele alacak ciddi görüşmeler sırasında arabuluculara sunulmak üzere bir önerinin hazırlandığını" vurguladılar.


Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
TT

Halep, savaşın tozunu üzerinden atarak iddialı projelerle eski canlılığına kavuşuyor

Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)
Restorasyon ve işletmeye açılmasının ardından çarşılardan biri (Şarku'l Avsat)

Suriye'nin Halep şehri, savaş ve depremin tozunu üzerinden atıyor ve özellikle iddialı projelerle tarihi çarşısında yavaş yavaş eski canlılığını ve ruhunu yeniden kazanıyor.

UNESCO tarafından koruma altına alınan bu tarihi çarşı, Bab Antakya'dan Halep Kalesi civarına kadar uzanan onlarca çarşıyı içerir. Memlük, Zengi ve Osmanlı dönemlerine ait hamamlar ve kervansaraylara ev sahipliği yapar; her bir çarşının belirli bir zanaat veya emtia konusunda uzmanlaşmış olmasıyla öne çıkar.

Kültür Bakanlığı ve uluslararası ortaklar, 2018'den bu yana restorasyon projeleri başlattı; bu projeler arasında 40 çarşıdan 13'ünün yeniden açılması ve yüzlerce dükkanın sahiplerine iade edilmesi yer alıyor. Bu çalışmalarda orijinal taşlar ve yetenekli el işçiliği kullanılıyor.

Mimar Fatima Hulendi Şarku’l Avsat'a verdiği demeçte, Halep'in tarihi çarşısının estetiği ve benzersizliği hakkında coşku ve gururla konuşuyor ve "El-Sakatiyye 1" çarşısrının, Bab Antakya'dan Suk el-Zerb'e uzanan düz bir hat üzerinde yer alması nedeniyle Halep'teki eski çarşılar için hayati bir damar olduğunu belirtiyor.