Koronavirüsün yayılmasıyla insanlara dayatılan ‘sosyal mesafe’ nedir ve nasıl uygulanır?

Sosyal mesafe vaka sayısını azaltmak için gerekli sayılıyor (AP)
Sosyal mesafe vaka sayısını azaltmak için gerekli sayılıyor (AP)
TT

Koronavirüsün yayılmasıyla insanlara dayatılan ‘sosyal mesafe’ nedir ve nasıl uygulanır?

Sosyal mesafe vaka sayısını azaltmak için gerekli sayılıyor (AP)
Sosyal mesafe vaka sayısını azaltmak için gerekli sayılıyor (AP)

İngiltere hükümeti yeni tip koronavirüsün (Kovid-19) yayılmasını engellemek için bir dizi uygulamaya ek olarak tüm kafe, restoran, gece kulübü, tiyatro, sinema, spor salonu ve eğlence merkezlerini kapatma kararı aldı.
BBC’ye göre söz konusu adımlar, İngiltere’deki tüm insanların diğer kişilerle birlikte gereksiz temastan kaçınmasının istendiği ‘sosyal mesafe’ uygulamaları kapsamına giriyor.
Kuru öksürük ve yüksek ateş gibi gribe benzer belirtilere sahip kişilerin virüsü başkalarına bulaştırmasını önlemek için kendisini karantina altına alması istendi.
Virüs taşıyan hasta bir kişinin öksürdüğü zaman ağzından çıkan virüs yüklü damlacıklar havada yayıldığı için sosyal mesafenin korunması gerekiyor. Diğer kişiler bu damlacıkları soluyarak ya da damlacıkların düştüğü yüzeylere dokunup elini gözüne, burnuna ya da ağzına götürerek hasta olabilir. İnsanlar birbirleriyle ne kadar az zaman geçirirse, hasta olma şansları da o kadar azalır.
Şu an herkesten, özellikle yaşlı, hamile ve diyabet gibi kronik hastalıkları olan yetişkinlerden ‘sosyal mesafe’ uygulamalarına uyması isteniyor.

‘Sosyal mesafe’yi sokakta yada evde nasıl uygularız?
'Sosyal mesafe’nin korunması için bazı uygulamalar var. Bunlar arasında mümkün olduğunca evden çalışmak, zaruri olmayan tüm seyahatlerden kaçınmak, kulüp ve tiyatro gibi kalabalık yerlerden uzak durmak ve mümkün olduğu kadar arkadaşlar ve aile ile bir araya gelmekten kaçınmak sayılabilir.
'Sosyal mesafe’nin korunması sırasında bazı şeylere izin verilir. Bunlar arasında ise diğer insanlardan iki metre uzak durmak koşuluyla yürüyüşe çıkmak, gerekliyse aile ve arkadaşları görmek, kişi hasta değilse yaşlıların, akrabalarının ve komşularının temel ihtiyaçlarını gidermek ve yiyecek almak için markete gitmek sayılabilir.
Kendini karantinaya almak, evde kalmak ve hiçbir şekilde evi terk etmemek demektir. Hatta mümkünse kişi yiyecek ya da temel malzemeler satın almak için bile evden çıkmamalı.

Peki, kimler kendini tecrit altına almalı?
Yüksek ateş, devamlı öksürük, nefes almada zorluk gibi koronavirüs (Kovid-19) belirtilerine sahip kişilerin ya da bu belirtileri gösteren biriyle aynı evde yaşayanların, belirtilerin ortaya çıktığı ilk günden itibaren kendisini evde 14 gün süreyle karantina altına alması gerekir.
Bu belirtileri gösteren kişilerin açılabilen bir pencerenin olduğu iyi havalandırılmış bir odada kalıp evdeki diğer insanlardan uzak durması gerekiyor.

Önlem olarak kimler kendini karantinaya almalı?
‘Kanser hastaları, organ nakli olmuş kişiler, ciddi kronik rahatsızlığı olanlar ya da şiddetli astım hastası’ gibi ciddi sağlık sorunlarından mustarip olan kişilerin virüsten korunmak için gerekli önlemler alıp kendilerine özel bir izolasyon sağlayarak evden yaklaşık 12 hafta boyunca çıkmaması ve diğer insanlarla görüşmemesi gerekiyor.
Kendinizi karantinaya aldığınız sırada hastalıktan kolay bir şekilde etkilenebilecek biriyle yaşıyorsanız aşağıdaki adımları izlemeniz gerekiyor:
-Karantina dönemi sırasında ‘hamileler, yaşlılar ve kronik hastalığa sahip kişiler’ gibi risk grubunda bulunan kişilerden en az 2 metre uzak durmalısınız.
-Bu kişilerle mutfak gibi ortak yerlerde bulunduğunuz süreyi azaltın ve birlikte bulunduğunuz sırada odanın iyice havalandırıldığından emin olun.
-Risk altında bulunan kişinin evde yaşayan diğer kişilerden ayrı bir havlu ve mümkünse kendine özel bir banyo kullanması gerekiyor.
-Kendini karantinaya alan bir kişiyle yaşayanların, özellikle kendisiyle temas kurmadan önce ve sonra ellerini en az 20 saniye boyunca su ve sabunla sürekli yıkaması gerekiyor.
-Kağıt havlu gibi kişisel atıklara gelince ise bu atıklar derhal çöp poşetine konulmalı ve poşet, dışarıdaki çöp kutusuna atılmadan önce 72 saat boyunca başka bir poşet içerisinde bekletilmeli.



Beyaz Saray'ın eski avukatı: Trump aklını kaçırdı

Cobb, başkanın "ego güdümlü" yeni bir Beyaz Saray balo salonu inşa etme planını durdurduğu için federal mahkemeyi övdü (AP)
Cobb, başkanın "ego güdümlü" yeni bir Beyaz Saray balo salonu inşa etme planını durdurduğu için federal mahkemeyi övdü (AP)
TT

Beyaz Saray'ın eski avukatı: Trump aklını kaçırdı

Cobb, başkanın "ego güdümlü" yeni bir Beyaz Saray balo salonu inşa etme planını durdurduğu için federal mahkemeyi övdü (AP)
Cobb, başkanın "ego güdümlü" yeni bir Beyaz Saray balo salonu inşa etme planını durdurduğu için federal mahkemeyi övdü (AP)

Eski bir Beyaz Saray avukatı, ABD Başkanı Donald Trump'ın aklını kaçırdığına inanıyor.

Trump'ın ilk döneminde kıdemli avukat olarak görev yapan Ty Cobb, salı günü yayımlanan röportajda eski CNN sunucusu Jim Acosta'ya, "Kabine, açıkça akıl sağlığı yerinde olmayan bir adam için 25. Maddeyi uygulamayacak" dedi.

25. Madde, başkan yardımcısının ve kabinenin, göreve uygun olmadığına karar verdikleri bir başkanı görevden almalarına olanak tanıyor.

Cobb, İran'la devam eden savaşın, balo salonu projesinin ve başkanın gece geç saatlerde sosyal medyada yaptığı öfkeli paylaşımların, zihinsel durumunun kötüleştiğinin kanıtı olduğunu savundu.

Jim Acosta Show'da konuşan Cobb, "Trump geçmişten günümüze sürekli olarak yalnızca narsisizminin rehberliğinde hareket etti. Onun kaprisleri, arzuları, dürtüleri tamamen gözler önüne serildi" dedi.

Giderek daha çılgın şeyler göreceğiz.

Beyaz Saray Sözcüsü Davis Ingle yaptığı açıklamada, "Ty Cobb, şiddetli Trump Deliliği Sendromu vakasını tedavi etmek için derhal psikiyatrik yardım almalı ve yüzündeki o tırtılı da tıraş etmeli" dedi.

Başkan Trump'ın, tıpkı tüm selefleri gibi, Beyaz Saray'ı modernize etme, yenileme ve güzelleştirme konusunda yasal yetkisi açıkça var. Bu vahim karara derhal itiraz edeceğiz ve kazanacağımızdan eminiz.

Cobb ayrıca Trump'ın yeni bir balo salonu inşa etmek için Beyaz Saray Doğu Kanadı'nı yıkmasına da karşı çıktı ve bu hafta Kongre onayına kadar yenileme projesini durduran mahkemeyi övdü.

Cobb, balo salonu girişimini "Ego kaynaklı, çılgın bir girişim, ülkemizin en güzel ve tarihi yerlerinden birini sırf kibir yüzünden yok etmek" diye niteledi.

Beyaz yakalı avukat, ilk Trump yönetiminde Beyaz Saray'da kısa süreliğine görev yapmıştı. O dönemde başkan, özel savcı Robert Mueller'in Rusya'nın seçime olası müdahalesiyle ilgili soruşturmasını atlatmaya çalışıyordu.

O tarihten sonra Donald Trump'ın önde gelen eleştirmenlerinden biri haline geldi.

Geçen yıl Cobb, The Independent'a Başkan Trump'ın ülkeyi kişisel narsisizmden başka hiçbir şeye dayanmadan tehlikeli bir şekilde yöneteceğini söylemişti.

"Trump yüzde 100 narsisistik dürtüleri tarafından yönetiliyor" demişti.

Herhangi bir hakaret anında tepkiye yol açıyor, her eleştiri bir düşman ve intikam amacı yaratıyor, gücünü veya popülaritesini artırmak için her fırsatta 'Gazze'yi ele geçireceğim' gibi aptalca bir açıklama yapıyor... Trump'ın bir planı yok. Bir nevi yolculuğun tadını çıkarıyor. Gerçek şu ki, kasisler yok. Güvenlik bariyerleri yok.

Ayrıca Basın Sözcüsü Karoline Leavitt'i "ürkütücü" diye nitelendirdi ve Adalet Bakanı Pam Bondi'nin, Trump eleştirmeni ve eski FBI direktörü James Comey'nin yargılanması nedeniyle avukatlık lisansının iptal edilmesi gerektiğini savundu.

Eleştirmenler uzun zamandır Trump'ın zihinsel bakımdan göreve uygun olmadığını iddia ediyor; bu iddialar, tutarsız bir tartışma performansı sonrasında 2024 başkanlık adaylığından çıkarılan selefi Joe Biden'ı da etkilemişti.

Independent Türkçe 


Mercan Denizi'nde 100'den fazla derin deniz türü keşfedildi

Yeni derin deniz kedi köpekbalığı türü (CSIRO)
Yeni derin deniz kedi köpekbalığı türü (CSIRO)
TT

Mercan Denizi'nde 100'den fazla derin deniz türü keşfedildi

Yeni derin deniz kedi köpekbalığı türü (CSIRO)
Yeni derin deniz kedi köpekbalığı türü (CSIRO)

Bilim insanları, Mercan Denizi'nde 110'dan fazla yeni derin deniz canlısı keşfetti ve sayının 200'ü aşması muhtemel.

Avustralya'nın ulusal bilim ajansı CSIRO'nun çarşamba günü yaptığı açıklamaya göre, bu canlılar geçen yılın sonlarında Investigator gemisindeki araştırmacılar tarafından Mercan Denizi Deniz Parkı'nda 2 bin ila 3 bin metre derinlikte bulundu.

Araştırmacılar, Avustralya'nın kuzeydoğusundaki Güney Pasifik'in bu bölümünün, çoğunlukla keşfedilmemiş, yaklaşık 1 milyon kilometrekarelik derin deniz ekosistemlerinden oluştuğunu söylüyor.

Sefer sırasında bilim insanları, Investigator'ın derin deniz kamerasından elde edilen çarpıcı yeni görüntülerde, nadir kum kaplan köpekbalığı (Odontaspis ferox) da dahil zengin bir deniz yaşamı çeşitliliği gözlemledi. Kum kaplan köpekbalığı, bilinen gri hemşire köpekbalığının (Carcharias taurus) derin denizdeki bir akrabası.

CSIRO Deniz Ulusal Tesisi Direktörü Toni Moate, "Bu inanılmaz keşifler, Investigator araştırma gemisinin seferlerinin tanımlanmasına yardımcı olduğu ve Avustralya okyanuslarındaki olağanüstü biyolojik çeşitliliğin korunması için hayati önem taşıyan yeni türlerin sürekli büyüyen listesine ekleniyor" dedi.

Araştırma gemisi tarafından toplanan türlerin birçoğunun DNA örnekleri daha önce dizilenmemişti.

Örneklerin dizilenmesi ve benzer popülasyonların genetik materyalleriyle karşılaştırılması, aralarındaki ilişkiyi anlamaya katkı sunacak.

bgrfb
Yeni tanımlanan bir vatoz türü (CSIRO)

Son haftalarda Avustralya genelinde düzenlenen bir dizi atölye, iki vatoz ve bir derin deniz kedi köpekbalığı da dahil toplanan birçok canlının tanımlanmasını sağladı.

CSIRO seferinin baş bilim insanı Will White, "Avustralya'da şimdiye kadar gerçekleştirilen muhtemelen en büyük deniz hayvanları taksonomi atölyesi çalışmalarından birinde, bilim için yeni olan yılan yıldızları, deniz anemonları, süngerler ve yengeç türleri de dahil diğer önemli keşifler yapıldı" dedi.

Investigator'ın etkileyici derin su araştırma yetenekleri sayesinde mümkün olan bu inanılmaz keşifler, okyanuslarımızdaki olağanüstü yaşamı gözler önüne seriyor ve Avustralya'nın deniz biyoçeşitliliğinin korunması açısından büyük önem taşıyor.

cvsd
Yeni tanımlanan bir başka vatoz türü (CSIRO)

Seferden alınan örnekler, CSIRO'nun Avustralya Ulusal Balık Koleksiyonu ve eyalet müzeleri de dahil ülke genelindeki koleksiyonlara yerleştiriliyor.

Atölye katılımcılarından CSIRO bilim insanı Candice Untiedt, "Bu örnekleri ulusal müze koleksiyonlarında koruma altına alarak, gelecek nesiller boyunca incelenebilmelerini sağlıyor, gelecekteki tür keşiflerinin temelini atıyor ve Avustralya'nın deniz biyoçeşitliliğine dair anlayışımızı derinleştiriyoruz" dedi.

Independent Türkçe


Örümceklerin atasının pençeleri bilim insanlarını şaşkına çevirdi

Araştırmacılar, Megachelicerax cousteaui'nin şaşırtıcı derecede karmaşık bir anatomisi olduğunu söylüyor (Harvard Üniversitesi)
Araştırmacılar, Megachelicerax cousteaui'nin şaşırtıcı derecede karmaşık bir anatomisi olduğunu söylüyor (Harvard Üniversitesi)
TT

Örümceklerin atasının pençeleri bilim insanlarını şaşkına çevirdi

Araştırmacılar, Megachelicerax cousteaui'nin şaşırtıcı derecede karmaşık bir anatomisi olduğunu söylüyor (Harvard Üniversitesi)
Araştırmacılar, Megachelicerax cousteaui'nin şaşırtıcı derecede karmaşık bir anatomisi olduğunu söylüyor (Harvard Üniversitesi)

Bilim insanları, örümcek ve akreplerin atası olan bir eklembacaklı grubunun en eski örneğini buldu. Şaşırtıcı bir şekilde, anten olmasını bekledikleri yerde pençeleri vardı.

Harvard Üniversitesi'nden Rudy Lerosey-Aubril, erken dönem eklembacaklıları araştırırken Kambriyen dönemine ait 500 milyon yıllık bir fosili inceliyordu.

ABD'nin Utah eyaletinde 1981'de keşfedilen fosil, ilk bakışta döneminin özelliklerini taşıyordu.

Ancak araştırmacı, normalde anten olan yerde pençelerle karşılaşınca sıradışı bir keşifle karşı karşıya olduğunu anladı.

Lerosey-Aubril, "Kambriyen döneminde yaşamış bir eklembacaklıda pençeler asla o konumda bulunmaz" diyerek ekliyor: 

Gözümün önündeki gerçeği fark etmem birkaç dakika sürdü: Şimdiye kadar bulunan en eski keliser örneğini ortaya çıkarmıştım.

Kıskaç benzeri bir yapı olan keliser; örümcek, akrep ve at nalı yengeci gibi pek çok canlıyı içeren keliserliler grubunun ayırt edici özelliği. 

Hatta bu yapı, örümceklerle böcekler arasındaki temel farkı yaratıyor. Böceklerde temel duyu uzvu antenlerken, keliserlilerde bu yapıların yerini çoğu zaman zehirle ilişkili kıskaçlar alıyor.

Ancak Kambriyen dönemine ait çok fazla fosil olmasına karşın herhangi bir keliserli örneği keşfedilmemişti. Daha önce bulunan en eski örnek, yaklaşık 480 milyon yıl önceye tarihlenmişti.

Bilim insanları, keliserlilerin ortaya çıkışını  20 milyon yıl geriye çeken bu türe Megachelicerax cousteaui adını verdi. 

Yaklaşık 8 santimetre uzunluğundaki M. cousteaui, 9 vücut segmentine bağlanan bir "baş kalkanı"na sahipti.

Baş kalkanında beslenme için özelleşmiş 6 çift duyusal uzuv bulunurken, gövde segmentlerinde at nalı yengeçlerindeki kitapsı akciğerlere benzeyen solunum yapıları yer alıyordu.

Bulguları hakemli dergi Nature'da dün (1 Nisan) yayımlanan çalışmaya göre bu tür, örümceklerin atasının evrimindeki kritik bir dönemi aydınlatıyor. 

Makalenin bir diğer yazarı Javier Ortega-Hernández, "Megachelicerax, keliserlerin ve vücudun farklı işlevler gören iki bölgeye ayrılmasının, kafa uzuvlarının dış dallarını kaybedip bugünkü örümcek bacaklarına benzemesinden daha önce evrimleştiğini gösteriyor" diyerek ekliyor:

Bu keşif, birkaç farklı hipotezi uzlaştırıyor; bir bakıma herkes biraz haklıymış.

Keşif, bu grubun temel unsurlarının, Kambriyen Patlaması'nın hemen ardından evrimleştiğini gösteriyor.

Keliserliler bugün 120 binden fazla yaşayan türü kapsıyor. Ortega-Hernández, "Bu hayvanlar binlerce yıldır sessizce aramızda yaşadı ve popüler kültürden tıbba, tarımdan gündelik yaşama kadar hayatımızı derinden etkiledi" ifadelerini kullanıyor: 

Bu fosil keşfi, kökenlerine yeni bir ışık tutuyor.

Independent Türkçe, IFLScience, Phys.org, Nature